Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Τι είναι η νομισματική πολιτική; Με πολύ απλά λόγια είναι οι αποφάσεις που παίρνουν οι Κεντρικές Τράπεζες προκειμένου να επηρεάσουν την αξία και την διαθεσιμότητα του χρήματος σε μια οικονομία. Η νομισματική πολιτική είναι ένα θέμα μείζονος σημασίας καθώς μιλάμε για την βασική αιτία αύξησης του πληθωρισμού. Επομένως μας αφορά άμεσα όλους.
Η οικονομική πολιτική που ακολουθεί αυστηρούς κανόνες θεωρείται συχνά ως η πιο αποτελεσματική. Παρ’ όλα αυτά, η θεωρητική διαμάχη των οικονομολόγων γύρω από τη μακροοικονομική στρατηγική παραμένει ανοιχτή.
Ας δούμε συνοπτικά κάποιους βασικούς κανόνες που έχουν προταθεί από τους οικονομολόγους:
Ο Κανόνας των Μονατεριστών
Ομάδα οικονομολόγων, γνωστοί ως “μονατεριστές” (monetarists) με κύριο εκφραστή της τον Milton Friedman, πρότειναν η Fed (Αμερικανική Κεντρική Τράπεζα) να δεσμευτεί σε μια σταθερή ετήσια αύξηση της προσφοράς χρήματος. Σύμφωνα με αυτούς, η σταθερή αύξηση του χρήματος οδηγεί σε σταθερότητα στην παραγωγή, στην απασχόληση και στις τιμές, αποτρέποντας τις μεγάλες οικονομικές διακυμάνσεις. Παρόλο που αυτή η προσέγγιση έχει ισχυρές θεωρητικές βάσεις, η πρακτική εφαρμογή της είναι περίπλοκη: η οικονομία συχνά δέχεται εξωτερικές διαταραχές που επηρεάζουν την ταχύτητα κυκλοφορίας του χρήματος, γεγονός που απαιτεί μεγαλύτερη ευελιξία.
Ο Κανόνας του Ονομαστικού ΑΕΠ
Μια άλλη πρόταση αφορά τον καθορισμό στόχου για τον ρυθμό αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ. Αν το ΑΕΠ αυξάνεται ταχύτερα από τον επιθυμητό στόχο, τότε η Fed θα πρέπει να περιορίσει την προσφορά χρήματος. Αντίθετα, αν αυξάνεται βραδύτερα, να την ενισχύσει. Αυτή η μέθοδος επιδιώκει μεγαλύτερη σταθερότητα στην οικονομία και θεωρείται από πολλούς οικονομολόγους πιο αποτελεσματική από έναν αυστηρά μονατεριστικό κανόνα.
Ο Στόχος για τον Πληθωρισμό
Τρίτη δημοφιλής στρατηγική είναι ο καθορισμός στόχου για τον πληθωρισμό, συνήθως χαμηλού επιπέδου. Εδώ, η Fed ρυθμίζει την προσφορά χρήματος ώστε να διατηρεί τον πληθωρισμό κοντά στον επιθυμητό στόχο, αποφεύγοντας έτσι μεγάλες διακυμάνσεις στην αγοραστική δύναμη. Αυτός ο στόχος είναι πιο εύληπτος για το κοινό και συμβάλλει στην ενίσχυση της αξιοπιστίας της νομισματικής πολιτικής.
Πραγματικές και Ονομαστικές Μεταβλητές
Αξίζει να σημειωθεί ότι όλοι αυτοί οι κανόνες στηρίζονται σε ονομαστικές μεταβλητές, όπως η προσφορά χρήματος ή το επίπεδο τιμών. Η στοχοθέτηση πραγματικών μεταβλητών, όπως το ποσοστό ανεργίας ή το πραγματικό ΑΕΠ, είναι πιο περίπλοκη και επικίνδυνη. Αν, για παράδειγμα, η Fed επιδιώξει να μειώσει την ανεργία κάτω από το φυσικό της επίπεδο, μπορεί να προκληθεί επιταχυνόμενος πληθωρισμός — φαινόμενο γνωστό ως αντιπληθωριστική παγίδα.
Για τον λόγο αυτό, οι περισσότεροι οικονομολόγοι προτιμούν νομισματικούς στόχους που εκφράζονται σε ονομαστικές μεταβλητές. Παρά τις όποιες διαφορές, οι στόχοι αυτοί παραμένουν θεμέλιοι λίθοι για μια πιο προβλέψιμη και σταθερή οικονομική πολιτική.
Βιβλιογραφία: Μακροοικονομική Θεωρία του N. Gregory Mankiw, εκδόσεις Gutenberg
