Την ανάγκη για ριζικές και ταχύτατες αλλαγές στις Ένοπλες Δυνάμεις, με «αίσθημα ευθύνης» και με στόχο την διασφάλιση της επιβίωσης της χώρας, ανέδειξε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, μιλώντας στο ετήσιο συνέδριο της SAP στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, όπου συνομίλησε με τον δημοσιογράφο Απόστολο Μαγγηριάδη για τη νέα αρχιτεκτονική της ελληνικής άμυνας και τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
«Η απάντηση είναι μονολεκτική: όλα. Και πρέπει να αλλάξουν όλα αν θέλουμε να έχουμε δυνατότητα επιβίωσης σε αυτό το νέο περιβάλλον», τόνισε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας ένα τοπίο ασφάλειας που μεταβάλλεται ραγδαία.
Αναφερόμενος στη γεωγραφική θέση της Ελλάδας, ο υπουργός σημείωσε ότι αποτελεί ταυτόχρονα μειονέκτημα και πλεονέκτημα: μειονέκτημα γιατί «βρισκόμαστε σε μια περιοχή με μεγάλες προκλήσεις ασφαλείας», δίπλα σε «μια χώρα πολύ μεγαλύτερη, η οποία έχει εκφράσει ξεκάθαρη απειλή εις βάρος μας», αλλά και κοντά σε πολλαπλά σημεία αστάθειας. Ταυτόχρονα, όμως, είναι πλεονέκτημα, «ακριβώς γιατί βρισκόμαστε σε σταυροδρόμι ηπείρων, εκεί όπου τέμνονται οδοί επικοινωνίας» και ερχόμαστε σε επαφή με διαφορετικές δυνατότητες, πολιτισμούς και κουλτούρες, στοιχεία που, αν αξιοποιηθούν σωστά, μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντική οικονομική ανάπτυξη.
Καινοτομία, drones και το πρόγραμμα «Κένταυρος»
Ο Νίκος Δένδιας υπογράμμισε ότι το ανθρώπινο επιστημονικό κεφάλαιο της Ελλάδας είναι απολύτως κρίσιμο για τη νέα εποχή των Ενόπλων Δυνάμεων. Στο πλαίσιο αυτό, εξήγησε γιατί η απλή αγορά μεγάλης ποσότητας drones δεν αρκεί:
αν, όπως είπε, μια χώρα δαπανήσει σημαντικά ποσά για να αγοράσει «πέντε εκατομμύρια μικρά drones» και τα αποθηκεύσει, «νιώθοντας ότι είναι ασφαλής», κάνει ένα θεμελιώδες λάθος, καθώς «μετά από έναν μήνα αυτά είναι outdated». Χωρίς τη δυνατότητα παρέμβασης στο software και προσαρμογής στις μεταβαλλόμενες συνθήκες του πεδίου, «δεν έχεις κερδίσει τίποτα», τη στιγμή που ο πιθανός αντίπαλος κάνει ακριβώς το ίδιο.
«Πρέπει να αναπτύξεις τη δυνατότητα να κατασκευάζεις ακόμα και επί του πεδίου, και αυτό κάνουμε τώρα», σημείωσε, παρουσιάζοντας το σύστημα «Κένταυρος» ως «μια ιστορία επιτυχίας». Όπως τόνισε, «ο Κένταυρος είναι το προϊόν, αλλά μεγαλύτερη σημασία από το προϊόν έχει η διαδικασία».
Ο υπουργός περιέγραψε μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση: αντί οι Ένοπλες Δυνάμεις να ζητούν απλώς «αεροπλάνα» ή «πλοία», διαμορφώνεται ένα μοντέλο όπου τίθενται συγκεκριμένα επιχειρησιακά προβλήματα, ιδίως για συστήματα όπως τα drones, τα anti-drone και τα στοιχεία cyber security, τα οποία λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές ισχύος.
Στο πλαίσιο αυτό, δημιουργήθηκε Διεύθυνση Καινοτομίας στις Ένοπλες Δυνάμεις, με επικεφαλής στρατηγό, ο οποίος ζητά από τα επιτελεία να διατυπώνουν ερωτήματα και όχι απλώς αιτήματα για προϊόντα. Τέτοια ερωτήματα –για παράδειγμα, πώς αντιμετωπίζονται σμήνη εχθρικών drones– διαβιβάζονται στο ΕΛΚΑΚ, ένα Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, το οποίο τα απευθύνει στο οικοσύστημα καινοτομίας και αμυντικής βιομηχανίας: επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα, εργαστήρια. Στη συνέχεια, συλλέγονται προτάσεις λύσεων, διαμορφώνοντας ένα ζωντανό δίκτυο αμυντικής τεχνολογίας.
Αναφερόμενος στην αρχιτεκτονική άμυνας, ο κ. Δένδιας μίλησε για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», η οποία, όπως είπε, έχει «πάρα πολλά επίπεδα», συνοψίζοντάς τα σε πέντε διαστάσεις: «αντιαεροπορικό, αντιπυραυλικό, αντι-drone, αντι-πλοϊκό και anti-submarine, κάτω από τη θάλασσα». Σε αυτό το ολιστικό σύστημα εντάσσονται όλα τα μέσα της χώρας – πλοία, αεροσκάφη, άρματα, στρατιώτες, κάθε πλατφόρμα με αισθητήρες που επικοινωνούν με ένα ενοποιημένο Command and Control, το οποίο αξιολογεί και προτεραιοποιεί απειλές και προτείνει την κατάλληλη απάντηση.
«Όλο αυτό, εάν δεν έχει ελληνική τεχνογνωσία και αν δεν μπορούμε εμείς να το παρακολουθήσουμε και να το εξελίξουμε, είμαστε χαμένοι», προειδοποίησε, τονίζοντας την ανάγκη για εγχώρια ικανότητα ανάπτυξης και προσαρμογής.
Ο νέος οπλίτης, τα drones και οι μισθολογικές αλλαγές
Ο υπουργός περιέγραψε και τον νέο ρόλο του οπλίτη στις Ένοπλες Δυνάμεις, κάνοντας λόγο για «έναν διαφορετικό οπλίτη», ο οποίος θα είναι διαφορετικά εκπαιδευμένος και θα επιτελεί διαφορετικά καθήκοντα από το παρελθόν.
«Η εποχή που παρατάσσονταν οι στρατιώτες ο ένας δίπλα στον άλλον όπως βλέπετε στις ταινίες και αρχίζουν πυρ, αυτό να το ξεχάσουμε», σημείωσε. Ο σύγχρονος οπλίτης, όπως είπε, θα βρίσκεται μπροστά σε μια οθόνη, χειριζόμενος ένα ή περισσότερα FPV ή άλλα drones, τα οποία θα αποτελούν «το εργαλείο της μάχης», «τη σύγχρονη σφαίρα». Το ατομικό όπλο θα λειτουργεί πλέον κυρίως ως μέσο αυτοπροστασίας.
Κατά τον κ. Δένδια, η εκπαίδευση στους χειρισμούς drones και anti-drones θα ενταχθεί συστηματικά στο πρόγραμμα των οπλιτών: «Θα τους εκπαιδεύσουμε σε ένα τελείως καινούριο πλαίσιο».
Παράλληλα, στάθηκε ιδιαίτερα στις μισθολογικές αυξήσεις και στη μέριμνα για τη στέγαση των στελεχών. Όπως ανέφερε, στόχος είναι να δημιουργηθεί «ένα ενάρετο παράδειγμα», με αυξήσεις που ξεκινούν από 13%–14% και φθάνουν έως 53%–54%, οι οποίες «δεν προέρχονται από επιπλέον χρήματα που μας έδωσε το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους», αλλά από εσωτερικές εξοικονομήσεις.
Μέσα από αυτές τις εξοικονομήσεις, υλοποιείται –όπως είπε– «το μεγαλύτερο στεγαστικό πρόγραμμα που έχει γίνει στην Ελλάδα ποτέ», με 10.000 νέες κατοικίες και επισκευή περισσότερων από 7.000, ώστε να αντιμετωπιστεί συνολικά το στεγαστικό πρόβλημα των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων.
Ευρωπαϊκή άμυνα, αμερικανική «ομπρέλα» και ευθύνη των κρατών
Σε ευρύτερο γεωπολιτικό επίπεδο, ο Νίκος Δένδιας επέμεινε ότι η Ευρώπη πρέπει να αποκτήσει μακροπρόθεσμο προγραμματισμό στην άμυνα και, κυρίως, να αλλάξει κουλτούρα, διαμορφώνοντας μια κουλτούρα αυτοθυσίας και πραγματικής ανάληψης ευθύνης για τη συλλογική της ασφάλεια.
Αναφερόμενος στη νέα στρατηγική ασφαλείας των ΗΠΑ, σημείωσε πως βρισκόμαστε μπροστά σε ένα νέο ενδεχόμενο, όπου «η “ομπρέλα” να μην είναι πάνω από το κεφάλι μας». Αυτό, όπως είπε, φέρνει τους Ευρωπαίους «προ των ευθυνών τους», στέλνοντας ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι «πρέπει να μπορείτε και μόνοι σας να φροντίζετε την άμυνά σας».
«Μας αναγκάζει να δούμε τον εαυτό μας στον καθρέπτη και να αποφασίσουμε ότι πρέπει να κάνουμε το αυτονόητο για κάθε προηγμένη κοινωνία: να μπορούμε να υπερασπίσουμε τις αρχές και τις αξίες για τις οποίες υπάρχουμε», τόνισε, συνδέοντας τη στρατιωτική ικανότητα με τον ίδιο τον πολιτικό και αξιακό χαρακτήρα της Ευρώπης.
