Μετά τις πρόσφατες εξελίξεις και την ψήφο εμπιστοσύνης της Chevron, οδεύουμε προς τη συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η επαφή αναμένεται στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, από 22 έως 26 Σεπτεμβρίου.
Δηλώσεις Φιντάν και ευρωπαϊκοί εξοπλισμοί
Παρά τη σχετική πρόοδο σε Πολιτικό Διάλογο, Θετική Ατζέντα και Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, παραμένουν “μαύρα σύννεφα” στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Δεν έχουν ξεχαστεί οι προκλητικές τοποθετήσεις του Τούρκου ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν, ο οποίος κατηγόρησε την Ελλάδα για «φθηνή» πολιτική και είπε: «στην εσωτερική πολιτική της Ελλάδας, τα θέματα που αφορούν την Τουρκία είναι πάντα στην πρώτη γραμμή. Είναι σαν μια πολιτική ασπιρίνη: αν έχεις πρόβλημα, φέρε στην επικαιρότητα την Τουρκία, τη Μεσόγειο, το Αιγαίο. Με το άκουσμα της Τουρκίας, στην ελληνική πολιτική σκηνή ενεργοποιείται ένα αντανακλαστικό που πρέπει κάποια στιγμή να ξεπεραστεί».
Το κρίσιμο ζήτημα: Η συμμετοχή στο SAFE
Κεντρικό θέμα στη συνάντηση αναμένεται να είναι η πιθανή ένταξη της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE. Ο πρωθυπουργός έχει δηλώσει ανοιχτά ότι θα ζητήσει από τον Ταγίπ Ερντογάν άρση του “casus belli”, προϋπόθεση ώστε να εξεταστεί η συμμετοχή της Άγκυρας στο εργαλείο. «Αν θέλουμε πραγματικά μία εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, πρέπει το casus belli να ανακληθεί», έχει τονίσει, διαβεβαιώνοντας ότι θα διατηρηθούν ανοικτοί δίαυλοι επικοινωνίας. Όσο η απειλή πολέμου παραμένει, «η Ελλάδα θα μπλοκάρει τη συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE, όπως έχει δικαίωμα να κάνει».
Το αίτημα της Άγκυρας και οι περιορισμοί
Η Τουρκία υπέβαλε επίσημο αίτημα συμμετοχής στο SAFE συνολικού ύψους 150 δισ. ευρώ. «Επιβεβαιώνω ότι λάβαμε επίσημο αίτημα από την Τουρκία», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Κομισιόν Τομά Ρένιε, χωρίς επιπλέον λεπτομέρειες λόγω εμπιστευτικότητας και με αναφορά στη φάση διαπραγματεύσεων με άλλες τρίτες χώρες.
Παράλληλα, ο Επίτροπος της ΕΕ για την Άμυνα υπενθύμισε τον Αύγουστο ότι όλες οι ενέργειες της Ένωσης στοχεύουν στη διαφύλαξη της ασφάλειας και των αμυντικών συμφερόντων της ΕΕ και των κρατών-μελών, συμπεριλαμβανομένης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το SAFE θέτει αυστηρούς όρους επιλεξιμότητας, διασφαλίζοντας πως οι προμήθειες και τα έργα εξυπηρετούν αποκλειστικά τους στόχους ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ.
Δεδομένου ότι η Τουρκία, ως τρίτη χώρα, δεν έχει υπογράψει το απαιτούμενο Σύμφωνο, υπογραμμίστηκε: «Η Ε.Ε. δεν έχει συνάψει καμία συμφωνία με την Τουρκία για τα θέματα αυτά. Επομένως, οι τουρκικές εταιρείες δεν επιτρέπεται να συμμετέχουν σε κοινές προμήθειες του SAFE». Στην πράξη, οι τουρκικές φιλοδοξίες σκοντάφτουν στο γεγονός ότι η χώρα δεν είναι μέλος της ΕΕ, απειλεί κράτος-μέλος και κατέχει παράνομα τμήμα άλλου κράτους-μέλους.
Υπενθυμίζεται ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε για την Ελλάδα δάνεια ύψους 787,67 εκατ. ευρώ μέσω του SAFE για την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας.
Πώς «διαβάζει» η Αθήνα το τουρκικό αίτημα
Κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι το αντικείμενο της επικείμενης συζήτησης είναι αν θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για διμερή συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας. Τονίζουν πως τόσο στο άνοιγμα των συνομιλιών όσο και στο τελικό στάδιο έγκρισης, κάθε κράτος-μέλος διαθέτει δικαίωμα αρνησικυρίας.
Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι, χάρη στην ενεργητική ελληνική διπλωματία, παρότι ο Κανονισμός SAFE εγκρίθηκε με ειδική πλειοψηφία (χωρίς τυπικό βέτο), διασφαλίστηκε ότι οποιαδήποτε τρίτη χώρα θα μπορεί να ενταχθεί μόνο κατόπιν διμερούς συμφωνίας με την ΕΕ, και υπό την προϋπόθεση ότι δεν θίγονται τα συμφέροντα των κρατών-μελών.
Τέλος, η Αθήνα, δια του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη, έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα αποδεχθεί την ένταξη σε αμυντικά προγράμματα της ΕΕ μιας χώρας που επισήμως απειλεί με πόλεμο κράτος-μέλος της Ένωσης.
