Έντονο παραμένει το ενδιαφέρον του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, σχεδόν έναν χρόνο μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, γεγονός που επιβεβαιώνεται από την απόφασή του να διορίσει τον κυβερνήτη της Λουιζιάνας, Τζεφ Λάντρι, ως ειδικό απεσταλμένο στο νησί της Αρκτικής.
Την κίνηση αυτή σχολίασε ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, τονίζοντας ότι «ο διορισμός επιβεβαιώνει το συνεχιζόμενο αμερικανικό ενδιαφέρον για τη Γροιλανδία», προσθέτοντας ωστόσο πως «όλοι, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, οφείλουν να σέβονται την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας».
Η ανακοίνωση Τραμπ και το μήνυμα περί εθνικής ασφάλειας
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε επισήμως τον διορισμό του Λάντρι την Κυριακή, μέσω ανάρτησης στο Truth Social, υπογραμμίζοντας ότι η Γροιλανδία είναι «απολύτως απαραίτητη για την εθνική ασφάλεια» των Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως ανέφερε, ο Λάντρι θα προωθήσει τα αμερικανικά συμφέροντα «για την ασφάλεια και την επιβίωση των συμμάχων μας – και του κόσμου».
Ο Τζεφ Λάντρι και η ανοιχτή στήριξη στην προσάρτηση
Ο Τζεφ Λάντρι, που ανέλαβε καθήκοντα κυβερνήτη της Λουιζιάνας τον Ιανουάριο του 2024, ευχαρίστησε δημόσια τον Τραμπ μέσω του X, δηλώνοντας ότι είναι τιμή του να υπηρετήσει «σε αυτή την εθελοντική θέση για να γίνει η Γροιλανδία μέρος των ΗΠΑ». Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι ο ρόλος αυτός δεν επηρεάζει τα καθήκοντά του ως κυβερνήτη.
Ο Λάντρι έχει εκφράσει επανειλημμένα την υποστήριξή του στην ιδέα της προσάρτησης. Σε ανάρτησή του τον Ιανουάριο είχε γράψει:
«Χρειάζεται να εξασφαλίσουμε ότι η Γροιλανδία θα ενταχθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σπουδαίο για εκείνους, σπουδαίο για εμάς».
Σαφές «όχι» από Γροιλανδία και Δανία
Τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία έχουν απορρίψει κατηγορηματικά το ενδεχόμενο προσάρτησης. Παρότι αυτόν τον μήνα οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Γροιλανδία δεσμεύθηκαν να επιδεικνύουν «αμοιβαίο σεβασμό», η υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας, Βίβιαν Μότζφελτ, προειδοποίησε ότι οι δηλώσεις των ΗΠΑ προκαλούν αβεβαιότητα στους κατοίκους.
«Υπάρχει ανάγκη να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη ώστε να συνεχιστεί η καλή συνεργασία», δήλωσε, υπενθυμίζοντας ότι οι δύο πλευρές συνεργάζονται εδώ και 80 χρόνια.
Το καθεστώς της Γροιλανδίας και ο γεωπολιτικός της ρόλος
Η Γροιλανδία είναι το μεγαλύτερο νησί του κόσμου που δεν αποτελεί ήπειρο. Ανήκει γεωγραφικά στη Βόρεια Αμερική, αλλά πολιτικά συνδέεται με την Ευρώπη. Περίπου 56.000 κάτοικοι, κυρίως Ινουίτ, ζουν σε ένα έδαφος που καλύπτεται κατά 80% από πάγο, με τη ζωή να συγκεντρώνεται στα νοτιοδυτικά παράλια και στην πρωτεύουσα Νουούκ.
Αποτελεί αυτόνομο έδαφος του Βασιλείου της Δανίας, με αυτοδιοίκηση στα εσωτερικά ζητήματα, ενώ η εξωτερική πολιτική και η άμυνα παραμένουν αρμοδιότητα της Κοπεγχάγης. Στο έδαφός της λειτουργούν δανικές και αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, ενισχύοντας τον γεωστρατηγικό της ρόλο.
Ορυκτός πλούτος και κλιματική αλλαγή
Η οικονομία της βασίζεται κυρίως στην αλιεία, με περίπου το 20% του ΑΕΠ να προέρχεται από επιδοτήσεις της Δανίας. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, αυξάνεται ραγδαία το ενδιαφέρον για τον ορυκτό πλούτο: σπάνιες γαίες, ουράνιο και σίδηρος βρίσκονται κάτω από τον πάγο, ενώ η κλιματική αλλαγή καθιστά την εξόρυξή τους πιο εφικτή.
Η στρατηγική σημασία για τις ΗΠΑ
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν ιστορικά έντονη παρουσία στη Γροιλανδία. Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ανέλαβαν τον έλεγχο του νησιού, εγκαθιστώντας στρατιωτικές βάσεις. Η Βάση Πιτούφικ (Thule Air Base) παραμένει κρίσιμη για την αντιπυραυλική άμυνα των ΗΠΑ.
Όπως επισημαίνει ο αναλυτής Μαρκ Γιάκομπσεν, σε περίπτωση ρωσικής πυραυλικής επίθεσης, η συντομότερη διαδρομή θα περνούσε από τον Βόρειο Πόλο και τη Γροιλανδία.
Ο Τραμπ και το «όνειρο» της απόκτησης
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι ο έλεγχος της Γροιλανδίας είναι «απολύτως απαραίτητος για την εθνική και διεθνή ασφάλεια», δηλώνοντας παράλληλα ότι στηρίζει το δικαίωμα των κατοίκων να αποφασίσουν για το μέλλον τους.
Η επιδίωξη αυτή δεν είναι νέα: από τον 19ο αιώνα, οι ΗΠΑ έχουν επιχειρήσει να αποκτήσουν τη Γροιλανδία, με αποκορύφωμα την πρόταση του 1946 για αγορά του νησιού έναντι 100 εκατ. δολαρίων, που απορρίφθηκε.
Τι λένε οι ίδιοι οι Γροιλανδοί
Στο εσωτερικό του νησιού, η συζήτηση για την ανεξαρτησία από τη Δανία εντείνεται. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι σχεδόν 80% των κατοίκων τάσσονται υπέρ της ανεξαρτησίας, ωστόσο 85% απορρίπτουν την ιδέα ένταξης στις ΗΠΑ.
«Η Γροιλανδία ανήκει στους Γροιλανδούς», είναι το κυρίαρχο μήνυμα, με τον νέο πρωθυπουργό Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν να καλεί σε ενότητα εν μέσω αυξημένου διεθνούς ενδιαφέροντος.
Η Γροιλανδία βρίσκεται έτσι στο επίκεντρο ενός παγκόσμιου γεωπολιτικού ανταγωνισμού: παγωμένη στην επιφάνεια, αλλά καίριας σημασίας για την ασφάλεια, τις πρώτες ύλες και τις ισορροπίες ισχύος – και γι’ αυτό ακριβώς τόσο ελκυστική στα μάτια του Ντόναλντ Τραμπ.
