Ιδιαίτερα οξυμένη πολιτική αντιπαράθεση σημειώθηκε στην Ολομέλεια της Βουλής ανάμεσα στον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά και τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, με επίκεντρο τις συμβάσεις έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων, αλλά και τη γενικότερη κατεύθυνση της εξωτερικής πολιτικής της χώρας.
Η αντιπαράθεση εξελίχθηκε σε υψηλούς τόνους, με αναφορές σε διεθνές δίκαιο, γεωπολιτικές ισορροπίες, αλλά και στην πρόσφατη συμφωνία Ελλάδας – Chevron για έρευνες νότια της Κρήτης.
Παπασταύρου: «Δεν εκχωρούνται κυριαρχικά δικαιώματα»
Απαντώντας στην έντονη κριτική του κ. Σαμαρά, ο υπουργός τόνισε ότι οι ενστάσεις του πρώην πρωθυπουργού βασίζονται σε εσφαλμένη πληροφόρηση, υποστηρίζοντας ότι οι συμβάσεις με ιδιωτικές εταιρείες δεν μπορούν να μεταβάλουν κυριαρχικά δικαιώματα.
Μάλιστα υπενθύμισε την πολιτική συνεργασία που είχαν στο παρελθόν, σημειώνοντας ότι το 2012 ο ίδιος είχε αναλάβει κρίσιμες διαπραγματεύσεις για τη χώρα.
Όπως ανέφερε:
«Τον Αύγουστο του 2012 μου ζητήσατε να αναλάβω μια από τις πιο κρίσιμες διαπραγματεύσεις για την Ελλάδα. Τον Νοέμβριο πετύχαμε την εκταμίευση 44 δισ. ευρώ για τη σταθεροποίηση της χώρας στο ευρώ. Δυστυχώς στην προκειμένη περίπτωση δεν έχετε σωστή ενημέρωση».
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι οι συμβάσεις αυτού του τύπου αφορούν ιδιωτικές εταιρείες και δεν μπορούν να επηρεάσουν ζητήματα εθνικής κυριαρχίας, τα οποία ρυθμίζονται αποκλειστικά από το διεθνές δίκαιο.
«Ενισχύεται η ελληνική θέση στο διεθνές δίκαιο»
Ο κ. Παπασταύρου υποστήριξε ότι η συμφωνία με την Chevron ενισχύει τα διπλωματικά επιχειρήματα της Ελλάδας, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία παραμένει σε ισχύ το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Όπως εξήγησε, το γεγονός ότι μια διεθνής εταιρεία συμφωνεί με την Ελλάδα για δραστηριότητα σε περιοχή όπου δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, αποτελεί στοιχείο που ενδυναμώνει τη νομική θέση της χώρας.
Επιπλέον τόνισε ότι η επίμαχη διάταξη του άρθρου 30 αποτελεί νομική πρόβλεψη προστασίας του δημοσίου συμφέροντος, διασφαλίζοντας ότι η τελική απόφαση για ζητήματα οριοθέτησης παραμένει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Απάντηση για την κριτική περί «κατευνασμού»
Ο υπουργός απέρριψε και τις αιτιάσεις περί κατευναστικής εξωτερικής πολιτικής, σημειώνοντας ότι οι πρόσφατες στρατιωτικές κινήσεις της Ελλάδας καταδεικνύουν το αντίθετο.
«Δεν μπορούμε να μιλάμε για κατευνασμό όταν έχουμε τις φρεγάτες Κίμωνα και Ψαρά και μαχητικά F-16 στην Κύπρο», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι οι συγκεκριμένες δυνάμεις παραμένουν στην περιοχή και δεν πρόκειται για συμβολική παρουσία.
Παράλληλα υπογράμμισε ότι οι νέες συμφωνίες διπλασιάζουν τις περιοχές έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων, αυξάνοντας τις πιθανότητες εντοπισμού εμπορεύσιμων ενεργειακών πόρων.
Σαμαράς: «Δεν θα μιλήσω σήμερα για τις ανησυχίες μου»
Στην τοποθέτησή του ο Αντώνης Σαμαράς ξεκίνησε απαντώντας στις πρόσφατες αναφορές του Μεγάρου Μαξίμου περί «επαγγελματιών ανησυχούντων», αφήνοντας αιχμές για κυβερνητικούς κύκλους που – όπως είπε – τον στοχοποιούν.
Ο πρώην πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν θα αναφερθεί αναλυτικά σε μια σειρά ζητημάτων που απασχολούν την κοινωνία, όπως:
η ακρίβεια, η διαφθορά, οι υποκλοπές, η στεγαστική κρίση, το δημογραφικό, η παράνομη μετανάστευση, αλλά και η υποχώρηση της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας.
Παράλληλα διερωτήθηκε τι ακριβώς εννοεί ο πρωθυπουργός όταν μιλά για «επαγγελματίες ανησυχούντες», επισημαίνοντας ότι κυβερνητικά μέσα ενημέρωσης αφήνουν υπαινιγμούς πως ο χαρακτηρισμός αφορά τον ίδιο και τον Κώστα Καραμανλή.
Κριτική στην εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης
Ο πρώην πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η σημερινή εξωτερική πολιτική χαρακτηρίζεται από έλλειψη στρατηγικής διορατικότητας και περιορίζεται σε επικοινωνιακές κινήσεις.
Όπως είπε, η διεθνής συγκυρία αναδεικνύει τη σημασία της γεωπολιτικής στρατηγικής, ωστόσο – κατά την άποψή του – η κυβέρνηση λειτουργεί με μια λογική βραχυπρόθεσμων επιλογών.
«Το δόγμα που εφαρμόζεται είναι το “όπου φυσάει ο άνεμος”. Ένα δόγμα ρηχό και κοντόφθαλμο», σημείωσε.
Αναφορά στην Κύπρο και τις στρατιωτικές κινήσεις
Ο κ. Σαμαράς αναγνώρισε πάντως ως θετικές κινήσεις την αποστολή φρεγατών και μαχητικών αεροσκαφών στην Κύπρο, καθώς και την εγκατάσταση Patriot στην Κάρπαθο και τη συνεργασία με τη Βουλγαρία.
Ωστόσο προειδοποίησε ότι οι ενέργειες αυτές δεν πρέπει να μετατραπούν σε χειρονομίες εντυπωσιασμού, τονίζοντας ότι η Ελλάδα οφείλει να διαθέτει συνεκτική στρατηγική έναντι της Τουρκίας.
Παράλληλα επανέλαβε τη σημασία του δόγματος της αποτροπής, υποστηρίζοντας ότι η χώρα πρέπει να εστιάζει στην αντιμετώπιση της τουρκικής απειλής, την οποία χαρακτήρισε διαρκή.
Υπενθύμιση των ενεργειακών πρωτοβουλιών του 2012
Αναφερόμενος στις έρευνες υδρογονανθράκων, ο πρώην πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι το 2012 η κυβέρνησή του είχε προχωρήσει σε δημοπράτηση θαλάσσιων οικοπέδων, προβάλλοντας την ανάγκη ενεργειακής αυτάρκειας της χώρας.
Άσκησε παράλληλα κριτική στον πρωθυπουργό, θυμίζοντας ότι το 2021 είχε δηλώσει στον ΟΗΕ πως ο ορυκτός πλούτος αποτελεί «χαμένη υπόθεση», δίνοντας προτεραιότητα στην πράσινη ενέργεια.
Οι ενστάσεις για τη σύμβαση με τη Chevron
Παρότι δήλωσε ότι στηρίζει την προοπτική εξορύξεων, ο κ. Σαμαράς χαρακτήρισε προβληματική τη διάταξη της παραγράφου 3 του άρθρου 30 της σύμβασης.
Κατά τον ίδιο, η συγκεκριμένη διατύπωση δημιουργεί επικίνδυνα νομικά περιθώρια που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μείωση της περιοχής εκμετάλλευσης, σε περίπτωση μελλοντικής συμφωνίας οριοθέτησης με γειτονικά κράτη.
Όπως υποστήριξε, η αναφορά σε «ένα ή περισσότερα γειτονικά κράτη» αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο έμμεσης αναγνώρισης των συνεπειών του τουρκολιβυκού μνημονίου.
«Με αυτή τη διατύπωση ανοίγει μια επικίνδυνη Κερκόπορτα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Δεν υπάρχουν επαγγελματίες ανησυχούντες»
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο πρώην πρωθυπουργός απάντησε στις κυβερνητικές αιχμές για όσους εκφράζουν ανησυχίες σχετικά με τις εξελίξεις.
«Η ανησυχία δεν είναι επιλογή. Είναι ζήτημα συνείδησης», σημείωσε, προσθέτοντας ότι το πρόβλημα στην πολιτική δεν είναι οι ανησυχούντες, αλλά όσοι εμφανίζονται εφησυχασμένοι απέναντι στους κινδύνους.
