«Στην COP30 βρεθήκαμε σύντομα σε αχαρτογράφητα νερά», τόνισε ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και μέλος της κοινοβουλευτικής αντιπροσωπείας στην Παγκόσμια Διάσκεψη για το Κλίμα, Νικόλας Φαραντούρης, ενημερώνοντας το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τα αποτελέσματα της Συνόδου. Όπως επισήμανε, στο πρώτο προσχέδιο της απόφασης «δεν υπήρχε καμία αναφορά στα ορυκτά καύσιμα – ούτε σε μείωση (phase-down), ούτε σε κατάργηση (phase-out)», γεγονός που ανέδειξε εξαρχής το βάθος των αντιθέσεων.
Ο Έλληνας ευρωβουλευτής υπογράμμισε ότι η Ευρώπη οφείλει να βγει μπροστά και να ηγηθεί της παγκόσμιας προσπάθειας απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, όχι μόνο για περιβαλλοντικούς λόγους, αλλά και για λόγους γεωπολιτικής αυτονομίας. Όπως σημείωσε, η ΕΕ δεν διαθέτει επαρκείς ορυκτούς πόρους ώστε να είναι αυτάρκης και η εξάρτηση από τις εισαγωγές καυσίμων «διαιωνίζει την οικονομική και πολιτική μας εξάρτηση».
Συγκρούσεις στην COP30: Ορυκτά καύσιμα, χρηματοδότηση και κενό ηγεσίας
Ο Νικόλας Φαραντούρης περιέγραψε μια σύνοδο σε βαθιά κρίση. Η ΕΕ απέρριψε το αρχικό προσχέδιο ως «απαράδεκτα αδύναμο», ενώ δεν έλειψαν και οι απειλές αποχώρησης από ευρωπαϊκές αντιπροσωπείες, την ώρα που διέρρεαν πληροφορίες για άτυπο συνασπισμό κρατών που επιχειρούσαν να «θάψουν» κάθε σαφή αναφορά στην απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.
Στο επίκεντρο των αντιπαραθέσεων βρέθηκαν:
- Τα ορυκτά καύσιμα:
Η ΕΕ πίεσε για σαφή δέσμευση σε «phasing out of fossil fuels», δηλαδή πλήρη κατάργηση. Οι ΗΠΑ, με τη νέα κυβέρνηση Τραμπ, απέφυγαν να πάρουν καθαρή θέση. Η Κίνα στήριξε μόνο βαθμιαία μείωση (phase-down), ενώ οι πετρελαιοπαραγωγοί του OPEC μπλόκαραν κάθε ρητή δέσμευση. «Το χάσμα ήταν τόσο βαθύ ώστε οι διαπραγματευτές δεν μιλούσαν την ίδια πολιτική γλώσσα», σχολίασε ο ευρωβουλευτής.
- Η κλιματική χρηματοδότηση:
Οι αναπτυσσόμενες χώρες προσήλθαν με υψηλές προσδοκίες, όμως καμία μεγάλη δύναμη δεν δέχθηκε να θέσει σαφή όρια χρηματοδότησης μετά το 2030, ενώ ο στόχος για χρηματοδότηση προσαρμογής «μειώθηκε σχεδόν στο μισό». Οι πιο ευάλωτες χώρες μίλησαν ανοιχτά για «ανισότητα κι όχι δικαιοσύνη».
- Η κλιματική γεωπολιτική:
Κατά τον Νικόλα Φαραντούρη, η COP30 ανέδειξε ένα «βαθύ κενό στην παγκόσμια ηγεσία». Οι ΗΠΑ στράφηκαν σε πολιτικές που ευνοούν τη χρήση των δικών τους ορυκτών καυσίμων, η Κίνα κινήθηκε σε χαμηλούς τόνους με περιορισμένες δεσμεύσεις, ενώ η ΕΕ εμφανίστηκε «η μόνη που πήρε θέση αρχών, αλλά χωρίς συμμάχους». «Η ΕΕ έμοιαζε απομονωμένη, αλλά ηθικά αναβαθμισμένη», σημείωσε, τονίζοντας ότι ο υπόλοιπος κόσμος είναι βαθιά διχασμένος λόγω οικονομικών πιέσεων και ανισοτήτων.
Ο Έλληνας ευρωβουλευτής στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι «το βάρος της προστασίας του περιβάλλοντος είναι δυσβάσταχτο για τις φτωχότερες χώρες». Όπως είπε, οι μη προνομιούχοι «ήδη σηκώνουν δυσανάλογα βάρη» από την ακρίβεια, την ενεργειακή φτώχεια και τις κοινωνικές ανισότητες· μια επιπλέον οικονομική επιβάρυνση θα βάθαινε ακόμη περισσότερο τις ανισότητες. Γι’ αυτό, υποστήριξε ότι οι οικονομικά ισχυρότεροι, που ιστορικά ωφελήθηκαν περισσότερο από το σύστημα των ορυκτών καυσίμων, «οφείλουν να συμβάλλουν περισσότερο» στη μετάβαση σε ένα βιώσιμο μοντέλο.
Η Ευρώπη ως ηγέτιδα δύναμη ευθύνης στο κλίμα
Ο Νικόλας Φαραντούρης υπενθύμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη επιτύχει μείωση εκπομπών σχεδόν 40% σε σχέση με το 1990, ενώ το ΑΕΠ έχει αυξηθεί κατά 70% την ίδια περίοδο, αποδεικνύοντας – όπως είπε – ότι «κλιματική δράση και ανάπτυξη μπορούν να συμβαδίσουν».
Η ΕΕ βρίσκεται σε τροχιά επίτευξης του στόχου –55% καθαρές εκπομπές έως το 2030, ενώ τα κράτη-μέλη έχουν συμφωνήσει σε Εθνικά Καθορισμένες Συνεισφορές (NDC) για το 2035, με στόχο μείωση ρύπων από –66,25% έως –72,5%. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζει Ευρωπαϊκό Σχέδιο Διαχείρισης Κινδύνων και Ανθεκτικότητας έως το 2026, με ενδιάμεσους στόχους και ορίζοντα το 2040.
Ο Έλληνας ευρωβουλευτής υπογράμμισε ότι η ΕΕ παραμένει «ο μεγαλύτερος χρηματοδότης των αναπτυσσόμενων χωρών» για την κλιματική δράση και υποστήριξε ότι η Ευρώπη «μπορεί να διαμορφώσει και να οδηγήσει τη διεθνή ατζέντα για το μέλλον του πλανήτη», αρκεί να επιλέξει ενεργειακή και γεωπολιτική αυτονομία.
«Αναγνωρίζω ως θετικό την πρόοδο στη χρηματοδότηση προσαρμογής», ανέφερε, αλλά ταυτόχρονα διαπίστωσε ότι «οι δεσμεύσεις στο τελικό κείμενο, ειδικά για τα ορυκτά καύσιμα, είναι ανεπαρκείς και διστακτικές». Κατά την άποψή του, «η Ευρώπη μπορεί να εξελιχθεί σε ηγέτιδα δύναμη ευθύνης» στο κλίμα, εφόσον υποστηρίξει πιο αποφασιστικά τις θέσεις της.
COP31 στην Τουρκία και η ηχηρή απουσία της Ελλάδας
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Νικόλας Φαραντούρης στην απόφαση για τη διοργάνωση της COP31 στην Τουρκία, η οποία – όπως είπε – επικράτησε της Αυστραλίας μετά από έντονο παρασκήνιο. Η τουρκική αντιπροσωπεία είχε, σύμφωνα με τον ίδιο, «στοχευμένη παρουσία» και παρουσίασε «μεγαλεπήβολα σχέδια του Ερντογάν», πείθοντας την πλειοψηφία ότι αξίζει να αναλάβει την κορυφαία παγκόσμια διαδικασία για το κλίμα, παρά το γεγονός ότι η χώρα βασίζεται στα ορυκτά καύσιμα κατά 85%, με αυξητική τάση.
Αντίθετα, όπως κατήγγειλε, η ελληνική κυβέρνηση δεν έστειλε ούτε έναν υπουργό στη Σύνοδο, «σε αντίθεση με τις περισσότερες χώρες της ΕΕ και του πλανήτη» που εκπροσωπήθηκαν στο ανώτατο επίπεδο – αναφέροντας ως παράδειγμα τη Γερμανία, η οποία, όπως σημείωσε, εκπροσωπήθηκε από τον καγκελάριο.
Η «επιτυχία της Τουρκίας», όπως τη χαρακτήρισε, επαναφέρει το ερώτημα «γιατί να μην βγει η χώρα μας μπροστά;». Μια ευρωπαϊκή χώρα του Νότου, με έντονα προβλήματα ξηρασίας, λειψυδρίας και ερημοποίησης, θα έπρεπε – κατά τον ίδιο – να διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο σε διοργανώσεις που «δίνουν κύρος και διαμορφώνουν τις παγκόσμιες εξελίξεις».
«Προσωπικά, εκπροσώπησα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με περηφάνια, αλλά αισθάνθηκα ότι εκπροσωπώ και την πατρίδα μου, που κάποιοι την θέλουν απλό μεταπράτη ή σιωπηλό και δεδομένο σύμμαχο στη γωνιά της», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ολοκληρώνοντας, τόνισε με αιχμή προς το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό: «Δεν είδα κανένα από τα υφιστάμενα κόμματα του ελληνικού κοινοβουλίου να ενδιαφέρεται να το ενημερώσω για όσα συνέβησαν στο Μπελέμ, σε αντίθεση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που ζήτησε αναλυτική ενημέρωση. Γιατί; Ας βγάλει ο καθένας τα συμπεράσματά του».
