Σε ιδιαίτερα ανησυχητική κατάσταση βρίσκονται τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Ιράν, σύμφωνα με τον Ύπατο Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ. Όπως επισημαίνεται, από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, έχουν καταγραφεί 21 εκτελέσεις και πάνω από 4.000 συλλήψεις για πολιτικούς λόγους ή ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Από τα τέλη Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησαν οι κοινές αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις, τουλάχιστον εννέα άτομα εκτελέστηκαν σε σχέση με τις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου 2026, δέκα για φερόμενη συμμετοχή σε αντιπολιτευόμενες ομάδες και δύο για κατασκοπεία. Οι εξελίξεις αυτές καταδεικνύουν την κλιμάκωση της καταστολής απέναντι σε κάθε μορφή αμφισβήτησης.
Σοβαρές καταγγελίες στο πλαίσιο μαζικών συλλήψεων
Ο ΟΗΕ καταγράφει περισσότερες από 4.000 συλλήψεις με κατηγορίες που συνδέονται με την εθνική ασφάλεια. Πολλοί από τους κρατούμενους φέρονται να έχουν υποστεί βασανιστήρια και άλλες μορφές απάνθρωπη μεταχείρισης.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι καταγγελίες για εξαναγκαστικές ομολογίες, ακόμη και μέσω τηλεοπτικών μεταδόσεων, καθώς και για εικονικές εκτελέσεις, πρακτικές που συνιστούν κατάφωρη παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Ο Φόλκερ Τουρκ δήλωσε βαθιά σοκαρισμένος από την κατάσταση, τονίζοντας ότι τα δικαιώματα των πολιτών «παραβιάζονται βάναυσα και ανελέητα». Κάλεσε τις ιρανικές αρχές να προχωρήσουν σε άμεση αναστολή των εκτελέσεων, να επιβάλουν μορατόριουμ στη θανατική ποινή και να διασφαλίσουν πλήρως το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη.
Παράλληλα, ζήτησε την άμεση απελευθέρωση όσων κρατούνται αυθαίρετα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη σεβασμού των βασικών εγγυήσεων υπεράσπισης.
Απάνθρωπες συνθήκες κράτησης και θανατηφόρα βία στις φυλακές
Ιδιαίτερα σκληρή είναι η εικόνα που μεταφέρεται για τις φυλακές, τις οποίες χαρακτήρισε «άθλιες». Οι εγκαταστάσεις είναι υπερπλήρεις και αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις σε τρόφιμα, νερό, είδη υγιεινής και φάρμακα.
Χαρακτηριστικό περιστατικό αποτελεί η φυλακή Τσαμπαχάρ, όπου στις 18 Μαρτίου κρατούμενοι που διαμαρτύρονταν για τη διακοπή διανομής τροφίμων δέχθηκαν θανατηφόρα καταστολή. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, οι δυνάμεις ασφαλείας σκότωσαν τουλάχιστον πέντε άτομα και τραυμάτισαν άλλους 21. Επιπλέον, αναφέρθηκαν θάνατοι υπό κράτηση σε άλλες φυλακές, με ενδείξεις βασανιστηρίων.
Η κατάσταση στο Ιράν προκαλεί έντονη διεθνή ανησυχία, καθώς, σύμφωνα με οργανώσεις όπως η Διεθνής Αμνηστία, η χώρα συγκαταλέγεται στις πρώτες παγκοσμίως στη χρήση της θανατικής ποινής, αμέσως μετά την Κίνα.

