Αρχαιολόγοι στο Περού ανακάλυψαν για πρώτη φορά μια τρισδιάστατη πολύχρωμη τοιχογραφία ηλικίας 4.000 ετών, αποκαλύπτοντας νέα στοιχεία για τις κοινωνικές δομές, τις πεποιθήσεις και τη ζωή των πρώιμων πολιτισμών στην Αμερική.
Το κεντρικό στοιχείο της τριών επί έξι μέτρων τοιχογραφίας είναι η στιλιστική απεικόνιση ενός μεγάλου αρπακτικού πουλιού με απλωμένα φτερά, του οποίου το κεφάλι είναι διακοσμημένο με τρισδιάστατα διαμαντένια μοτίβα που ευθυγραμμίζουν οπτικά τις νότιες και βόρειες όψεις της τοιχογραφίας. Η επιφάνεια καλύπτεται με ανάγλυφες ζώνες (friezes) και διαθέτει σχέδια ζωγραφισμένα σε μπλε, κίτρινο, κόκκινο και μαύρο χρώμα.
Η σύνθετη και στιλιστική απεικόνιση φωτίζει νέες πτυχές των πεποιθήσεων και των κοινωνικών δομών των πρώιμων πολιτισμών της περιόδου διαμόρφωσης (2000-1000 π.Χ.) στο Περού. Οι αρχαιολόγοι θεωρούν το προϊσπανικό Περού ως έναν από τους τόπους γέννησης του πολιτισμού στην Αμερική, με εκτιμώμενα 100.000 αρχαιολογικά μνημεία, συμπεριλαμβανομένων των διάσημων τουριστικών προορισμών, όπως το Μάτσου Πίτσου και οι γραμμές της Νάσκα.
Η διπλής όψης τοιχογραφία αποτελεί μέρος της εσωτερικής διακόσμησης αυλής ενός ναού. Μιλώντας στην Guardian, η αρχαιολόγος Άνα Σεσίλια Μαουρίσιο, επικεφαλής των ανασκαφών στη θέση Huaca Yolanda στην κοιλάδα Tanguche της περιοχής La Libertad, τόνισε ότι οι τοιχογραφίες “μιλούν για την εμφάνιση κοινωνικής ιεραρχίας στο Περού, καθώς οι κοινωνίες γίνονται πιο πολύπλοκες και μετατρέπονται σε πολιτισμούς”.
Τα τρισδιάστατα σχέδια – που περιλαμβάνουν επίσης στιλιζαρισμένα ψάρια, δίχτυα, μυθολογικά όντα και αστέρια – προσφέρουν μοναδική ματιά στην κοσμοαντίληψη αυτών των πρώιμων παράκτιων πολιτισμών.
“Αυτοί οι άνθρωποι ζούσαν από τη γεωργία και τη θάλασσα, αλλά ήδη δείχνουν τα πρώτα σημάδια κοινωνικής ιεραρχίας”, δήλωσε η Μαουρίσιο, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Pontifical Catholic University of Peru, μιλώντας τηλεφωνικά από το σημείο της ανασκαφής.
Οι πιο ισχυροί και επιδραστικοί άνθρωποι πιθανόν να ήταν σαμάνοι, άνδρες και γυναίκες, ή ιερείς και ιέρειες, εξήγησε η Μαουρίσιο. “Διαθέτονταν σημαντικές γνώσεις για φαρμακευτικά φυτά και για την αστρονομία· μπορούσαν να προβλέψουν τις καιρικές συνθήκες παρατηρώντας τα άστρα και τον ήλιο”.
“Απέκτησαν γνώσεις και άρχισαν να τις τελειοποιούν. Ήταν, με μια έννοια, επιστήμονες αλλά και πνευματικοί και θρησκευτικοί ηγέτες”, πρόσθεσε.
Μία από τις τοιχογραφίες απεικονίζει τρεις ανθρωπόμορφες φιγούρες που φαίνεται να δείχνουν μια μεταμόρφωση από άνθρωπο σε πουλί, εξήγησε η Μαουρίσιο. Επεσήμανε ότι μπορεί να αντιπροσωπεύει τη μεταφορική μεταμόρφωση ενός σαμάνου σε ψυχοδραστική κατάσταση, γνωστή ως “rite of passage”, μετά την κατανάλωση ουσιών όπως ο κάκτος San Pedro, ένα παραδοσιακό νοτιοαμερικάνικο παραισθησιογόνο.
Η Μαουρίσιο δήλωσε ότι η τοποθεσία Huaca Yolanda πιθανόν προηγείται του Chavín de Huántar, ενός από τα πιο μελετημένα προϊσπανικά τελετουργικά μνημεία των Άνδεων. Και οι δύο ανήκουν στην περίοδο διαμόρφωσης, που σηματοδοτεί την αρχή των πρώιμων πολιτισμών. Ο Τζον Ρικ, Αμερικανός αρχαιολόγος που ηγείται των ερευνών στο Chavín de Huántar, έχει τεκμηριώσει τη τελετουργική χρήση παραισθησιογόνων σε τούνελ του ναού ηλικίας 2.500 ετών.
Η Huaca Yolanda αντιμετωπίζει πιο πεζές απειλές από την επέκταση της γεωργίας, την αστική ανάπτυξη και τις λεηλασίες, που έχουν ήδη καταστρέψει τα γύρω μνημεία, αναφέρει η Μαουρίσιο.
Το σημείο – που εξερευνά από το 2012 ως μέρος ερευνών για πρώιμη οικοδυναμική στις κοιλάδες Chao και Santa – δεν έχει ακόμη πλήρη προστασία από το Υπουργείο Πολιτισμού του Περού και τις περιφερειακές αρχές.
“Οι άνθρωποι στο παρελθόν είχαν μια σχέση με το περιβάλλον και τις κλιματικές συνθήκες που μπορεί να είναι πολύτιμη για εμάς σήμερα”, είπε η Μαουρίσιο αναφερόμενη στον πρώιμο πολιτισμό που κατάφερε να ζήσει παράλληλα με το φαινόμενο El Niño, που προκαλεί συχνά καταστροφές από πλημμύρες και κατολισθήσεις στο σύγχρονο Περού. “Μπορεί αυτή η γνώση να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε πώς να αντιμετωπίζουμε τα κλιματικά φαινόμενα σήμερα;”
