Ένα μοναδικό δείγμα πάγου ηλικίας έως και 1,5 εκατομμυρίων ετών έφτασε πρόσφατα στη Μεγάλη Βρετανία από την παγωμένη καρδιά της Ανταρκτικής, με στόχο την ανάλυση κρίσιμων στοιχείων που θα μπορούσαν να «ξεκλειδώσουν» μυστικά για την ιστορία του παγκόσμιου κλίματος. Το δείγμα, γνωστό ως πυρήνας πάγου (ice core), συλλέχθηκε στο πλαίσιο του διεθνούς ερευνητικού προγράμματος “Beyond EPICA – Oldest Ice”, από περιοχή της Ανατολικής Ανταρκτικής που βρίσκεται σχεδόν 2.800 μέτρα κάτω από την επιφάνεια του πάγου. Το συγκεκριμένο επιστημονικό εγχείρημα στοχεύει να επεκτείνει το αρχείο κλιματικών δεδομένων της Γης πέρα από τις 800.000 χρόνια, φτάνοντας έως και 1,5 εκατομμύριο χρόνια πίσω. Η ανάλυση των δειγμάτων έχει ξεκινήσει σε εξειδικευμένα εργαστήρια του British Antarctic Survey στο Κέιμπριτζ, ενώ παράλληλα εξελίσσεται και σε άλλα κορυφαία ερευνητικά κέντρα της Ευρώπης.
Οι επιστήμονες ευελπιστούν να καταγράψουν με λεπτομέρεια τη σύνθεση της ατμόσφαιρας, τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα (CO₂), τις θερμοκρασίες, τις διακυμάνσεις στους ανέμους, αλλά και την εξέλιξη της θαλάσσιας παγοκάλυψης μέσα στους γεωλογικούς αιώνες. Η Δρ. Liz Thomas, επικεφαλής της ομάδας ανάλυσης πάγου, εξηγεί ότι η έρευνα φιλοδοξεί να απαντήσει σε ένα από τα μεγαλύτερα κλιματικά ερωτήματα: γιατί πριν από περίπου ένα εκατομμύριο χρόνια άλλαξε ο ρυθμός των παγετωδών κύκλων της Γης – από 41.000ετείς σε 100.000ετείς. Η απάντηση μπορεί να φωτίσει το πώς αντιδρά η Γη σε αυξήσεις των αερίων του θερμοκηπίου και να ενισχύσει την ακρίβεια των μελλοντικών προβλέψεων για την πορεία του κλίματος.
Το έργο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και υλοποιείται από ένα δίκτυο 12 επιστημονικών οργανισμών και πανεπιστημίων από 10 χώρες. Χάρη στην τεχνολογία “continuous flow analysis”, οι επιστήμονες μπορούν να μελετούν τον πάγο σε εξαιρετικά υψηλή ανάλυση, εξάγοντας πολύτιμα δεδομένα ανά χιλιοστό. Το ταξίδι αυτού του πανάρχαιου πάγου από την Ανταρκτική μέχρι τη Βρετανία δεν είναι απλώς ένα εντυπωσιακό επιστημονικό κατόρθωμα. Είναι μια ευκαιρία για την ανθρωπότητα να κατανοήσει βαθύτερα το παρελθόν του πλανήτη μας και να προετοιμαστεί καλύτερα για το μέλλον του.