Στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ού, οι μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη υιοθέτησαν σε μεγάλο βαθμό τον λεγόμενο “κανόνα του χρυσού”. Σύμφωνα με αυτό το σύστημα, κάθε χώρα διατηρούσε αποθέματα χρυσού και δεσμευόταν να ανταλλάσσει το νόμισμά της με μια σταθερή ποσότητα πολύτιμου μετάλλου.
Αυτό το πλαίσιο έφερε σταθερότητα στις διεθνείς συναλλαγματικές ισοτιμίες. Για να κατανοήσουμε τον μηχανισμό λειτουργίας του, ας δούμε ένα παράδειγμα: ας υποθέσουμε ότι το Θησαυροφυλάκιο των Ηνωμένων Πολιτειών προσφερόταν να αγοράσει ή να πουλήσει μία ουγγιά (μονάδα μέτρησης μάζας) χρυσού έναντι 100 δολαρίων, ενώ η Τράπεζα της Αγγλίας έκανε το ίδιο με αντάλλαγμα 100 στερλίνες. Αυτό θα σήμαινε ότι η συναλλαγματική ισοτιμία μεταξύ δολαρίου και στερλίνας θα ήταν 1 προς 1. Αν αυτή η αναλογία άλλαζε, θα δημιουργούνταν ευκαιρίες κέρδους μέσω αριμπιτράζ. «Αριμπιτράζ» ή αλλιώς «εξισορροπητική κερδοσκοπία» ονομάζεται η εμπορική πράξη κατά την οποία, μια οικονομική μονάδα αγοράζει ένα αγαθό από έναν τόπο και το πουλάει μετέπειτα σε έναν άλλο τόπο ακριβότερα.
Αν, για παράδειγμα, η ισοτιμία γινόταν 1 δολάριο προς 2 στερλίνες, κάποιος θα μπορούσε να αγοράσει 200 στερλίνες με 100 δολάρια, να τις χρησιμοποιήσει για να αποκτήσει χρυσό στην Αγγλία και να επιστρέψει το χρυσάφι στις ΗΠΑ, όπου θα το πωλούσε αποκομίζοντας κέρδος 100 δολαρίων. Αυτή η διαδικασία, πέρα από την κερδοφορία της, θα οδηγούσε και σε προσαρμογές στην προσφορά χρήματος: η Αγγλία θα έχανε χρυσό και ρευστότητα, ενώ οι ΗΠΑ θα κέρδιζαν.
Έτσι, ο κανόνας του χρυσού λειτούργησε ως ένας φυσικός μηχανισμός εξισορρόπησης των συναλλαγματικών ισοτιμιών και της προσφοράς χρήματος μεταξύ χωρών. Αν και οι ισοτιμίες δεν παρέμεναν απόλυτα σταθερές —κυρίως λόγω του κόστους μεταφοράς του χρυσού— οι διακυμάνσεις ήταν περιορισμένες. Το σύστημα απέτρεπε τις έντονες και μόνιμες διαταραχές στις ισοτιμίες, στηρίζοντας έτσι τη διεθνή οικονομική σταθερότητα εκείνης της εποχής.
Βιβλιογραφία: Μακροοικονομική Θεωρία του N. Gregory Mankiw, εκδόσεις Gutenberg