Έντονη δυσαρέσκεια καταγράφεται στην Ουάσιγκτον απέναντι σε συμμάχους του ΝΑΤΟ, με αφορμή τη στάση τους στον πόλεμο με το Ιράν. Σύμφωνα με αποκαλύψεις, εσωτερικό έγγραφο του Πεντάγωνο περιλαμβάνει σενάρια «τιμωρίας» χωρών που δεν παρείχαν στρατιωτικές διευκολύνσεις, όπως βάσεις και δικαιώματα υπερπτήσεων.
Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται φέρεται να είναι ακόμη και η αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη Συμμαχία, λόγω της άρνησής της να στηρίξει ενεργά τις αμερικανικές επιχειρήσεις. Παράλληλα, γίνεται λόγος για αναθεώρηση της αμερικανικής στάσης σε διεθνή ζητήματα, όπως η βρετανική κυριαρχία στα Νησιά Φώκλαντ.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη ασκήσει σκληρή κριτική στους Ευρωπαίους συμμάχους, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναπροσδιορισμού της σχέσης των Ηνωμένες Πολιτείες με το ΝΑΤΟ. Το κλίμα αυτό εντείνει τις ανησυχίες για τη συνοχή της Συμμαχίας, σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων και αβεβαιότητας για τη διατλαντική συνεργασία.
Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να σχεδιάζει κυρώσεις κατά χωρών του ΝΑΤΟ που δεν στήριξαν την αμερικανική στρατηγική απέναντι στο Ιράν. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, στα πιθανά μέτρα περιλαμβάνεται ακόμη και η απόσυρση αμερικανικών στρατευμάτων από συγκεκριμένες συμμαχικές χώρες.
Η κίνηση αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε αναδιάταξη των αμερικανικών δυνάμεων, με προορισμό κράτη που έχουν στηρίξει ενεργά την πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών. Ανάμεσα σε αυτά συγκαταλέγεται και η Ελλάδα, η οποία εμφανίζεται να έχει διατηρήσει στάση υποστήριξης.
Οι εξελίξεις αυτές ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρές εντάσεις στο εσωτερικό της Συμμαχίας, επηρεάζοντας τη συνοχή και τη στρατηγική συνεργασία μεταξύ των μελών. Η πιθανότητα κυρώσεων και στρατιωτικών μετακινήσεων δημιουργεί νέα δεδομένα στη γεωπολιτική σκακιέρα, με τη διεθνή κοινότητα να παρακολουθεί στενά τις επόμενες κινήσεις και τις επιπτώσεις τους στην παγκόσμια ασφάλεια.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε χθες Κυριακή ότι ρεπουμπλικάνοι κοινοβουλευτικοί διαμορφώνουν νομοσχέδιο μέσω του οποίου θα επιβάλλονται κυρώσεις σε οποιαδήποτε χώρα συνδιαλλάσσεται με τη Ρωσία και πρόσθεσε πως το μέτρο ενδέχεται να συμπεριλάβει επίσης το Ιράν.
«Οι Ρεπουμπλικάνοι προχωρούν σε νομοθεσία που είναι πολύ σκληρή, επιβάλλοντας κυρώσεις κ.λπ., σε οποιαδήποτε χώρα κάνει δουλειές με τη Ρωσία», είπε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους πριν αναχωρήσει από τη Φλόριντα την Κυριακή για να επιστρέψει στον Λευκό Οίκο.
Το νομοσχέδιο θα επέτρεπε στον Τραμπ να επιβάλει δασμούς έως και 500% στις εισαγωγές από χώρες που αγοράζουν ρωσικά προϊόντα ενέργειας και δεν υποστηρίζουν ενεργά την Ουκρανία. Στοχεύει συγκεκριμένα μεγάλους καταναλωτές ρωσικής ενέργειας, όπως η Κίνα και η Ινδία.
«Μπορεί να προσθέσουμε και το Ιράν σε αυτό», είπε ο Τραμπ την Κυριακή χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες, μεταδίδει το Βloomberg.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι είναι «ανοικτός» στην άρση των αμερικανικών κυρώσεων σε βάρος του Ιράν, όπως «εκείνο έχει ζητήσει επανειλημμένα». Μιλώντας σε δημοσιογράφους, στο περιθώριο δείπνου με ηγέτες κρατών της Κεντρικής Ασίας, υπογράμμισε πως η Τεχεράνη «αντιμετωπίζει πολύ βαριές αμερικανικές κυρώσεις» που δυσκολεύουν τη δράση της: «Είμαι ανοικτός (στην άρση τους) – θα δούμε τι θα γίνει, αλλά είμαι ανοικτός σε αυτό», ανέφερε.
Σχόλια για την ισχύ της Τεχεράνης και το πυρηνικό πρόγραμμα
Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε ότι «το Ιράν ήταν ο παλικαράς της Μέσης Ανατολής (…) και δεν είναι πλέον», επαναλαμβάνοντας τον ισχυρισμό ότι το ιρανικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας «αφανίστηκε» όταν οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις βομβάρδισαν τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας στα τέλη Ιουνίου.
Το ιστορικό των αμερικανικών κυρώσεων
Οι ΗΠΑ επιβάλλουν κυρώσεις στο Ιράν ήδη από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, συμπεριλαμβανομένου ενός εμπάργκο που απαγορεύει σχεδόν κάθε εμπορική συναλλαγή με την Τεχεράνη. Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, τα μέτρα πολλαπλασιάστηκαν εκ νέου σε βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας από τον Ιανουάριο, όταν ο Τραμπ επέστρεψε στην εξουσία.
Η αποκήρυξη της συμφωνίας του 2015
Κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ αποκήρυξε τη διεθνή συμφωνία του 2015 – το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (ΚΟΣΔ) – που προέβλεπε περιορισμούς και ελέγχους στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα με αντάλλαγμα σταδιακή άρση κυρώσεων. Η πρόσφατη τοποθέτησή του περί «ανοικτού» ενδεχομένου επανεξέτασης των μέτρων επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα των σχέσεων Ουάσιγκτον–Τεχεράνης και των προϋποθέσεων για οποιαδήποτε επαναπροσέγγιση.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση συμφώνησε σε μια σειρά κυρώσεων κατά της Ρωσίας, όπως ανακοίνωσε σήμερα, Πέμπτη(23/10) η δανική προεδρία της. Οι κυρώσεις αυτές στοχεύουν σε πετρελαϊκούς παραγωγούς της χώρας και στις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η συμφωνία κατέστη δυνατή αφού ο Ρόμπερτ Φίκο, ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας, υποχώρησε και ήρε το βέτο του σε άσχετα αιτήματα σχετικά με τις υψηλές τιμές της ενέργειας και το μέλλον της αυτοκινητοβιομηχανίας, τα οποία ήταν έτοιμος να φέρει στη σύνοδο κορυφής την Πέμπτη.
Εισάγει την πρώτη στην ιστορία του μπλοκ απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου(LNG) από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η απαγόρευση θα επιτρέψει στους εναπομείναντες προμηθευτές (Βέλγιο, Γαλλία, Κάτω Χώρες, Ισπανία και Πορτογαλία) να επικαλεστούν ανωτέρα βία και να σπάσουν μακροχρόνιες συμβάσεις με τη Μόσχα, οι οποίες διαφορετικά θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αγωγές πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ.
Οι κυρώσεις απαγορεύουν όλες τις συναλλαγές με τη Rosneft και τη Gazprom Neft, δύο κορυφαίους προμηθευτές ρωσικού πετρελαίου, και βάζουν στη μαύρη λίστα επιπλέον 117 πλοία του “σκιώδους στόλου”, ο οποίος χρησιμοποιείται για την παράκαμψη του ανώτατου ορίου τιμών στο πετρέλαιο, ανεβάζοντας το σύνολο σε 558 πλοία.
Στα πλοία αυτά απαγορεύεται η πρόσβαση σε λιμένες και υπηρεσίες της ΕΕ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει έτοιμος να εφαρμόσει σημαντικές κυρώσεις στη Ρωσία, μόνο όταν “όλες οι χώρες του ΝΑΤΟ συμφωνήσουν” και σταματήσουν να αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο. Το μήνυμα εστάλη με επιστολή προς τα μέλη της Συμμαχίας και κοινοποιήθηκε στο Truth Social.
Κριτική για τη στάση του ΝΑΤΟ
Κατά τον Τραμπ, «η δέσμευση του ΝΑΤΟ για τη νίκη έχει υπάρξει πολύ λιγότερη από 100%», ενώ η συνέχιση της αγοράς ρωσικού πετρελαίου από ορισμένες χώρες είναι «σοκαριστική», γιατί «αποδυναμώνει σημαντικά τη διαπραγματευτική σας θέση και τη διαπραγματευτική σας δύναμη έναντι της Ρωσίας». Συμπλήρωσε: «Σε κάθε περίπτωση, είμαι έτοιμος να “ξεκινήσω” όταν είστε έτοιμοι».
Πρόταση για την Κίνα
Παράλληλα, πρότεινε στα μέλη του ΝΑΤΟ την επιβολή δασμών 50%–100% στα κινεζικά εισαγόμενα προϊόντα, με στόχο την αποδυνάμωση της οικονομικής επιρροής της Κίνας επί της Ρωσίας.
Μήνυμα με αιχμηρό τόνο
Ολοκληρώνοντας, τόνισε: «Αν το ΝΑΤΟ κάνει ό,τι λέω, ο πόλεμος θα τελειώσει γρήγορα και όλες αυτές οι ζωές θα σωθούν! Αν όχι, απλώς σπαταλάτε τον χρόνο μου και τον χρόνο, την ενέργεια και τα χρήματα των Ηνωμένων Πολιτειών».
Μετά τη μεγαλύτερη σε έκταση αεροπορική επιδρομή της Ρωσίας σε ουκρανικούς στόχους, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε από τον Λευκό Οίκο ότι είναι έτοιμος για το δεύτερο γύρο κυρώσεων κατά της Μόσχας. Σε ερώτηση δημοσιογράφου, «Είστε έτοιμος να προχωρήσετε στη δεύτερη φάση των κυρώσεων…;», απάντησε: «Ναι, είμαι».
Δηλώσεις από το Οβάλ Γραφείο
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε πως «Έμαθα πράγματα που θα είναι πολύ ενδιαφέροντα. Νομίζω ότι τις επόμενες μέρες θα μάθετε ό,τι σχόλια υπάρχουν», χωρίς να διευκρινίσει ποιες συνέπειες θα υπάρξουν εάν δεν πραγματοποιηθεί συνάντηση Πούτιν – Ζελένσκι. «Θα δούμε τι θα γίνει… Το παρακολουθώ πολύ στενά», πρόσθεσε.
Το άτυπο χρονοδιάγραμμα
Ο Τραμπ είχε πει στις 22 Αυγούστου ότι «θα ξέρει τι να κάνει σε δύο εβδομάδες». Η προθεσμία αυτή πλησιάζει την Παρασκευή.
Η ευρωπαϊκή διάσταση: Όροι προς φον ντερ Λάιεν
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε πως η Ουάσιγκτον είναι «έτοιμη» να εντείνει την πίεση στη Ρωσία και κάλεσε τους Ευρωπαίους να πράξουν το ίδιο, θέτοντας εκ νέου ως προϋπόθεση τη συμμετοχή της Ευρώπης για δευτερογενείς κυρώσεις. Ο Τραμπ και ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς είχαν «πολύ παραγωγική» συνομιλία με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία επίσης μίλησε με τον Μπέσεντ: «Συζητάμε τι μπορούν ΕΕ και ΗΠΑ να κάνουν μαζί. Και είμαστε έτοιμοι να εντείνουμε την πίεση», ανέφερε ο Αμερικανός ΥΠΟΙΚ.
Το πλαίσιο των κυρώσεων σήμερα
Παρά τις ήδη ασφυκτικές κυρώσεις από Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες, η Μόσχα έχει βρει αγοραστές για πετρέλαιο και φυσικό αέριο στην Ινδία και αλλού – παράγοντας που δυσχεραίνει την αποτελεσματικότητα των μέτρων και ενισχύει τη συζήτηση για συντονισμένες δευτερογενείς κυρώσεις.
Με αυστηρό τόνο, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε πως αν δεν υπάρξει πρόοδος στις συνομιλίες για την ειρήνη στην Ουκρανία μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες, θα εξεταστούν «βαριές κυρώσεις ή υψηλοί δασμοί ή και τα δύο». Η δήλωση έγινε μία εβδομάδα μετά τη συνάντησή του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αλάσκα.
Ο Τραμπ εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για πρόσφατη επίθεση ρωσικών δυνάμεων σε αμερικανικό εργοστάσιο στην Ουκρανία, η οποία προκάλεσε πυρκαγιά και τραυματισμούς εργαζομένων, τονίζοντας πως «δεν είναι καθόλου ευχαριστημένος με την πορεία του πολέμου».
Η ουκρανική θέση και οι αντιδράσεις
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, υποστήριξε ότι η Ρωσία κωλυσιεργεί για να αποτρέψει μια απευθείας συνάντηση με τον ίδιο. Μιλώντας στο Κίεβο δίπλα στον Γ.Γ του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, σημείωσε ότι «η συνάντηση είναι το κλειδί για τον τερματισμό του πολέμου» και ότι η αποφυγή της αποδεικνύει πως η Μόσχα δεν θέλει ειρήνη.
Από την πλευρά της, η Ρωσία, διά στόματος του υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, απάντησε ότι «δεν υπάρχει ακόμη ατζέντα» για μια τέτοια συνάντηση.
Διαβάστε επίσης:
https://staging.upflow.gr/i-nea-taksi-tou-chaous/
Το «παράθυρο» του Τραμπ και το Μουντιάλ
Παρά τις απειλές για κυρώσεις, ο Τραμπ δεν απέκλεισε τη συνέχιση των επαφών, αφήνοντας να εννοηθεί πως ετοιμάζει συνάντηση Πούτιν – Ζελένσκι. Παράλληλα, έδειξε στους δημοσιογράφους φωτογραφία από τη σύνοδο της Αλάσκας, λέγοντας χαριτολογώντας ότι ο Πούτιν «μπορεί να έρθει στο Μουντιάλ του 2026 στις ΗΠΑ», αν το επιτρέψουν οι εξελίξεις.
Η αναφορά του αυτή προκάλεσε εντύπωση, καθώς η Ρωσία έχει αποκλειστεί από τις διεθνείς διοργανώσεις ποδοσφαίρου μετά την εισβολή του 2022.
Το μήνυμα Πούτιν
Σε δηλώσεις του κατά την επίσκεψή του σε πυρηνικό ερευνητικό κέντρο, ο Ρώσος πρόεδρος υπογράμμισε ότι οι ηγετικές ικανότητες του Τραμπ μπορούν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση των σχέσεων ΗΠΑ – Ρωσίας, χαρακτηρίζοντας τη συνάντηση της Αλάσκας «ουσιαστική και ειλικρινή».
