Ένα τηλεφώνημα έκπληξη και μια απροσδόκητη συζήτηση για την πολιτική, τη δημοκρατία και τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα μεταξύ του ΠτΔ, Κωνσταντίνου Τασούλα και του Κωνσταντίνου Μούσσα.
Όταν μου συμβαίνει κάτι πραγματικά απρόσμενο, ανακαλώ σχεδόν αυτόματα αυτό το εξαίσιο ποίημα του Παπατσώνη, το περίφημο «Απροσδόκητο θέμα», αυτό το «εκ βαθέων».
Κάπως έτσι συνέβη και ένα απόγευμα Δευτέρας αρχές του περασμένου Οκτωβρίου, όταν έλαβα ένα τηλεφώνημα το οποίο εξελίχθηκε σε μια εκ βαθέων συζήτηση.
–Σας καλώ από το γραφείο της Προεδρίας της Δημοκρατίας. Λάβαμε το βιβλίο σας προ ημερών, το οποίο είχατε την καλοσύνη να μας αποστείλετε.
Φαντάστηκα ότι θα ακολουθήσουν οι συνηθισμένες ευχαριστίες, οπότε προετοιμάστηκα να ανταποδώσω. Πριν προλάβω όμως να απαντήσω η υπεύθυνη του γραφείου τύπου της Προεδρίας συνέχισε:
–Αν είστε διαθέσιμος σας συνδέω με τον Πρόεδρο.
Έμεινα εμβρόντητος. Ακολούθησε μια δεκαπεντάλεπτη συζήτηση- έκπληξη, τόσο για το περιεχόμενο όσο για το ύφος και το εύρος της την οποία παραθέτω εδώ ακριβώς προκειμένου να αναδειχθεί μια όχι και τόσο γνωστή πλευρά του Προέδρου της Δημοκρατίας, αυτή του ευαίσθητου μελετητή και γνώστη της λογοτεχνίας και όχι μόνο.
Κ.Μ: Κύριε πρόεδρε σας ευχαριστώ για τα θετικά σχόλια και θα ήθελα να ευχηθώ επιτυχία στη δύσκολη και υψηλή αποστολή σας.
ΠτΔ: Εγώ θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την ευγενική αποστολή του βιβλίου σας. Αν και για να είμαι ειλικρινής δεν έχω προλάβει να το διαβάσω, όμως μόνο και από μια γρήγορη ματιά έμεινα έκπληκτος από την έρευνα, τις αναφορές και τις παραπομπές που έχετε κάνει και συγκεντρώσει. Ασφαλώς και οι δυο προσωπικότητες που επιλέξατε κατά κάποιο τρόπο να αντιπαραβάλλεται ήταν από τις κορυφαίες της σύγχρονης διανόησης. Από τη μια ο εκρηκτικός Ρένος με τις περίφημες Ανθολογίες ποίησης και διηγήματος και από την άλλη ο Λορεντζάτος με τα περίφημα δοκίμια για Σολωμό, Κάλβο, Παπαδιαμάντη.
Κ.Μ: Ήταν -και παραμένουν- δυο περιπτώσεις πολύ ιδιαίτερες, με μεγάλες αντιθέσεις και για αυτό αποφάσισα αυτήν τη δοκιμιακή -αν μου επιτρέπετε-αντιπαράθεση, η οποία όμως εντελώς απροσδόκητα καταλήγει σε κοινά συμπεράσματα και θέσεις.
ΠτΔ: Είναι ένα τολμηρό εγχείρημα το οποίο είμαι βέβαιος σας βασάνισε αρκετά. Ξέρετε φρονώ ότι αν κάτι λείπει από τη σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα είναι ακριβώς αυτή η χαμένη πια δυνατότητα του διαλόγου. Και τι ειρωνεία! Στον τόπο όπου ορίστηκε η ρητορική, ο διάλογος, το επιχείρημα και το αντεπιχείρημα, να μην μπορούμε να συνεννοηθούμε ούτε για τα αυτονόητα.
Κ.Μ: Και νομίζω, όσο μπόρεσα να παρακολουθήσω το έργο σας και από τη θέση του Προέδρου της Βουλής, ακριβώς αυτή ήταν η αγωνία και η προσπάθειά σας, καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας σας και σε αυτόν τον κορυφαίο πολιτειακό θεσμό.
ΠτΔ: Τουλάχιστον αυτή ήταν η πρόθεσή μου. Δεν ξέρω κατά πόσο τα κατάφερα. Ξέρετε τι διαπιστώνω μετά από τόσα χρόνια πολιτικής παρουσίας και δράσης σε διάφορα αξιώματα; Είναι περιπτώσεις- και δυστυχώς όχι λίγες- όπου αδυνατούμε να πάρουμε μια απόφαση. Θα έλεγε κανείς ότι συμπεριφερόμαστε σαν σε συνέλευση πολυκατοικίας και δεν μπορούμε να αποφασίσουμε για τα κοινόχρηστα, τα έξοδα και τον κηπουρό.
Κ.Μ: Δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω, προσθέτοντας επιπλέον ότι δεν έχουμε και αυτή την πολυτέλεια της ατέρμονης και πολλές φορές αδιέξοδης συζήτησης ειδικά σε μια τόσο κρίσιμη και ταραγμένη εποχή. Όταν βρισκόμαστε εν μέσω δυο πολέμων*, οικονομικών και ενεργειακών προκλήσεων, με το μεταναστευτικό σε διαρκή έξαρση, τον λαϊκισμό και την αυταρχικότητα να κυριαρχούν στα μεγάλα ευρωπαϊκά κράτη και τις παραδοσιακές και νέες υπερδυνάμεις, συγνώμη δεν έχουμε την άνεση και το περιθώριο να διαφωνούμε μονίμως και για τα πάντα.
ΠτΔ: Και μπορεί να είναι χαρακτηριστικό του έθνους μας, όμως πλέον όπως αντιλαμβάνεστε είναι επιτακτική ανάγκη να βρίσκουμε κοινές θέσεις στα περισσότερα θέματα. Κάπως έτσι δεν οικοδομήθηκε το ευρωπαϊκό όνειρο; Θα σας φέρω ένα παράδειγμα, απλό αλλά αρκούντος χαρακτηριστικό. Πρόκειται την ερχόμενη εβδομάδα (16/11/2025) να επισκεφθεί τη χώρα ο Ζελένσκι, ο Πρόεδρος της Ουκρανίας**. Κάποια στιγμή θα έρθει ο Τραμπ. Υπάρχει στο γραφείο μου-εκεί όπου σύμφωνα με το πρωτόκολλο υποδέχομαι και συνομιλώ με τους ομολόγους μου, ένα χαλί το οποίο έχει τρυπήσει. Πρότεινα το αυτονόητο λοιπόν, να αντικατασταθεί από ένα καινούργιο όπως αρμόζει στον θεσμό και όχι φυσικά στο πρόσωπό μου. Ε, λοιπόν όλοι οι συνεργάτες του γραφείο της Προεδρίας, έσπευσαν να με προειδοποιήσουν ότι κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε αντιδράσεις, κακόβουλα σχόλια και θα τροφοδοτούσε δημοσιεύματα και απόψεις, γύρω από τη συγκεκριμένη αναγκαιότητα. Θα έλεγαν δηλαδή, «ακόμα δεν πρόλαβε καλά καλά να αναλάβει τα καθήκοντά του και αλλάζει τα χαλιά. Τέτοιες κακεντρέχειες και άλλα παρόμοια. Πρότεινα λοιπόν να αλλάξουμε κάπως θέση στο χαλί ώστε τα έπιπλα να καλύψουν τις τρύπες!
Κ.Μ: Ε, μα αυτό είναι για κλάματα. Και θα ήταν ενδεχομένως και για γέλια αν δεν επρόκειτο για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και το γραφείο όπου ως ο ανώτατος πολιτειακός θεσμός της χώρας υποδέχεστε αρχηγούς κρατών και σημαίνουσες διεθνείς προσωπικότητες.
ΠτΔ: Κι όμως σας διαβεβαιώ ότι το περιστατικό αυτό είναι ένα μόνο από τα πολλά που αποδεικνύουν πόσα μπορούν να μας χωρίσουν ή τα οποία εν πάση περιπτώσει νομίζουμε ότι μας χωρίζουν. Πρόκειται για μια παθογένεια που μας κατατρέχει από την αρχαιότητα. Εσείς το πιάσατε αυτό και χρησιμοποιήσατε-αν μου επιτρέπεται- δυο εξέχουσες προσωπικότητες φαινομενικά αντίθετες όπως και ο Πλούταρχος στο έργο «Βίοι Παράλληλοι» προκειμένου να αποδείξετε όπως ήδη είπατε ότι πίσω και πέρα από κάθε διαφωνία μπορούν να υπάρχουν περιθώρια συνεννόησης. Σας ευχαριστώ και πάλι για το ευγενικό σας δώρο.
Κ.Μ: Εγώ σας ευχαριστώ για την τιμή. Αυτό το τηλεφώνημα ήταν σίγουρα απροσδόκητο, όμως πολύ περισσότερο ήταν η συζήτησή μας, η οποία εύχομαι να επαναληφθεί με την πρώτη ευκαιρία.
*Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στην Ελλάδα στις 16/11/2025.
**Αναφορά στις περιπτώσεις Γάζας και Ουκρανίας.
