Ισχυρό επενδυτικό ενδιαφέρον καταγράφηκε για το έργο των νέων φοιτητικών εστιών στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, καθώς κατατέθηκαν έξι φάκελοι εκδήλωσης ενδιαφέροντος στην πρώτη φάση του διαγωνισμού. Το έργο αφορά όχι μόνο την ανέγερση εστιών, αλλά και τη δημιουργία εκπαιδευτικών αμφιθεάτρων και χώρων πολιτισμού, μέσω ΣΔΙΤ.
ΣΔΙΤ 27 ετών με 1.100 κλίνες
Ο ιδιωτικός φορέας που θα επιλεγεί μέσω ανταγωνιστικού διαλόγου θα αναλάβει για 27 χρόνια τη μελέτη, τη χρηματοδότηση, την κατασκευή, τη λειτουργία και τη συντήρηση των εγκαταστάσεων. Παράλληλα, θα έχει την ευθύνη για ασφάλεια, φύλαξη και καθαριότητα στις φοιτητικές εστίες, οι οποίες θα διαθέτουν συνολική δυναμικότητα 1.100 κλινών.
Μέρος σχεδίου για 8.500 κλίνες σε όλη τη χώρα
Η συγκεκριμένη παρέμβαση εντάσσεται σε έναν ευρύτερο κυβερνητικό σχεδιασμό για τη δημιουργία υποδομών φοιτητικής στέγασης μέσω ΣΔΙΤ, συνολικής δυναμικότητας 8.500 κλινών πανελλαδικά. Με την ολοκλήρωση του έργου στο ΠΑΔΑ αναμένεται εκσυγχρονισμός των χώρων διαμονής και συνολική αναβάθμιση της εικόνας του πανεπιστημίου, ενώ ταυτόχρονα επιχειρείται να δοθεί ουσιαστική απάντηση στο ζήτημα της φοιτητικής στέγασης.
Παράλληλα έργα σε Πάντειο, ΟΠΑ και ΙΝΕΔΙΒΙΜ
Στο ίδιο πλαίσιο, προχωρούν και άλλες παρεμβάσεις στη φοιτητική μέριμνα. Αναφέρεται η ανακατασκευή της εστίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών στην Πατησίων, η δημιουργία της πρώτης φοιτητικής εστίας του Παντείου το 2027 σε κτίριο στον Νέο Κόσμο, αλλά και νέο πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης εστιών του ΙΝΕΔΙΒΙΜ μέσα στο 2026, με πόρους που αναμένεται να ξεπεράσουν τα 220 εκατ. ευρώ.
Δεν τίθεται κανένα ζήτημα άμεσης κατάργησης των Πανελλαδικών εξετάσεων, ξεκαθάρισε η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, τονίζοντας ότι το σημερινό σύστημα θα συνεχίσει να εφαρμόζεται κανονικά τα επόμενα χρόνια. Όπως διευκρίνισε, οι μαθητές που φοιτούν ήδη στο Λύκειο, αλλά και όσοι βρίσκονται στη Γ’ Γυμνασίου, θα εξεταστούν με το υπάρχον πλαίσιο. Τυχόν αλλαγές, εφόσον αποφασιστούν, δεν θα εφαρμοστούν πριν από το 2027 ή το 2028.
Εθνικό Απολυτήριο
Μιλώντας το πρωί της Παρασκευής στο ΕΡΤnews, η υπουργός σημείωσε χαρακτηριστικά ότι «Προτεραιότητά μας είναι η ηρεμία των παιδιών», διαβεβαιώνοντας πως δεν θα υπάρξουν αιφνιδιασμοί. Όπως ανέφερε, ο διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο θα διαρκέσει εννέα μήνες και αναμένεται να ολοκληρωθεί με πόρισμα στα τέλη Νοεμβρίου. Στόχος είναι η ενίσχυση του ρόλου του Λυκείου και η διαμόρφωση ενός πιο ολοκληρωμένου συστήματος αξιολόγησης, με πιθανό συνυπολογισμό βαθμών από περισσότερες τάξεις, ενώ εξετάζονται και ασφαλιστικές δικλείδες ώστε να περιοριστούν ακραίες αποκλίσεις ανάμεσα σε προφορικούς και γραπτούς βαθμούς.
Στο πλαίσιο των προτάσεων που συζητούνται, γίνεται λόγος για δημιουργία Εθνικής Αρχής Εξετάσεων, συγκρότηση Εθνικού Σώματος Βαθμολογητών, περαιτέρω ψηφιοποίηση των γραπτών και αναβάθμιση της Τράπεζας Θεμάτων. Η ίδια πάντως υπογράμμισε ότι το σημερινό σύστημα είναι αξιόπιστο και αδιάβλητο, επιμένοντας ότι οποιαδήποτε μεταρρύθμιση θα προχωρήσει με προσεκτικά βήματα.
Αξιολόγηση εκπαιδευτικών
Για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, η Σοφία Ζαχαράκη παραδέχθηκε ότι η διαδικασία περιλαμβάνει γραφειοκρατικά στοιχεία που χρειάζονται βελτίωση. Τόνισε, ωστόσο, πως έχει ήδη γίνει ένα ουσιαστικό βήμα, καθώς η παρουσία συμβούλου στην τάξη και η ανατροφοδότηση προς τους εκπαιδευτικούς έχουν πλέον καθιερωθεί.
Μη κρατικά πανεπιστήμια
Στην ανώτατη εκπαίδευση, η υπουργός ανέφερε ότι τέσσερα μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια λειτουργούν ήδη από το προηγούμενο ακαδημαϊκό έτος, ενώ ολοκληρώνεται η διαδικασία νέων αιτήσεων για ιδρύματα που θα λειτουργήσουν τα επόμενα χρόνια. Όπως είπε, μέχρι σήμερα έχουν κατατεθεί τρεις νέες αιτήσεις για ιδιωτικά πανεπιστήμια με έναρξη λειτουργίας από τον Σεπτέμβριο, καθώς και ακόμη μία με αίτηση που αφορά το 2027–2028. Παράλληλα, σημείωσε ότι από πέρυσι πέντε πανεπιστήμια επανακατέθεσαν αιτήσεις και πρόσθεσε πως το υπουργείο αναμένει αίτηση από μεγάλο αμερικανικό πανεπιστήμιο για την υλοποίηση μεταπτυχιακού προγράμματος.
Η Ανατολική Ευρώπη συνιστά έναν χώρο αυξανόμενης γεωπολιτικής και ακαδημαϊκής σημασίας, όπου η Ελλάδα διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα ιστορικής συνέχειας και επιστημονικής αξιοπιστίας. Ωστόσο, αυτά τα πλεονεκτήματα δεν έχουν ακόμη μεταφραστεί σε συστηματική πανεπιστημιακή παρουσία και στρατηγική ακαδημαϊκών συνεργασιών.
Η Ελλάδα στην ακαδημαϊκή κορυφή της Ανατολικής Ευρώπης
Στην παγκόσμια ακαδημαϊκή κατάταξη χωρών για το 2026 από την Webometrics [1], η Ελλάδα κατατάσσεται πρώτη στην Ανατολική Ευρώπη, υπερβαίνοντας τις υπόλοιπες 26 χώρες αυτής της ευρείας γεωπολιτικής περιοχής των 425 εκατομμυρίων κατοίκων.[2] Πίσω της βρίσκονται η Ρωσία, η Πολωνία, η Τσεχία,η Ουγγαρία, η Σερβία, η Κροατία, η Σλοβενία,η Εσθονία, η Τουρκία, η Ρουμανία κ.τ.λ. (Πίνακας 1).
Τα ελληνικά πανεπιστήμια στην κορυφή της Ανατολικής Ευρώπης
Η επίδοση αυτή συνδέεται άμεσα με την ισχυρή ερευνητική παρουσία των κορυφαίωνελληνικών πανεπιστημίων, τα οποία συγκαταλέγονται στους πρωτοπόρους της Ανατολικής Ευρώπης ως προς το ερευνητικό τους έργο. Σύμφωνα με στοιχεία Google Scholar και Webometrics (Ιανουάριος 2025), στην κατάταξη ετεροαναφορών των 796 ερευνητικών ΑΕΙ της Ανατολικής Ευρώπης, τις δύο πρώτες θέσεις καταλαμβάνουν το ΕΚΠΑ (1ο) και το ΑΠΘ (2ο). Ακολουθούν το Πανεπιστήμιο Πατρών (4ο), το ΕΜΠ (5ο), καθώς και τα πανεπιστήμια Κρήτης (6ο), Θεσσαλίας (11ο) και Ιωαννίνων (13ο).(Πίνακας 2).
Νέες προοπτικές για πολυδιάστατες διεθνείς συνεργασίες
Η πρωταγωνιστική θέση της Ελλάδας και των πανεπιστημίων της στην Ανατολική Ευρώπη δημιουργεί σημαντικές προοπτικές για διεθνείς ακαδημαϊκές συνεργασίες. Στο πεδίο αυτό, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) ξεχωρίζει, έχοντας συνάψει πλήθος επίσημων συμφωνιών (MoUs) με πανεπιστήμια της Ανατολικής Ευρώπης,[3] παράλληλα με πληθώρα επίσημων συνεργασιών του με διακεκριμένα δυτικοευρωπαϊκά, αμερικανικά και κινεζικά πανεπιστήμια.
Το παράδειγμα του ΑΠΘ αναδεικνύει την ανάγκη και άλλα ελληνικά ΑΕΙ να υιοθετήσουν μια πιο ισορροπημένη στρατηγική διεθνοποίησης, συνάπτοντας συνεργασίες με διακεκριμένα ΑΕΙ στην Ανατολική Ευρώπη, οι οποίες θα αξιοποιούν τον ιστορικό ρόλο της Ελλάδας ως πολιτισμικού και εκπαιδευτικού κόμβου στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων. Η ανάγκη αυτή καθίσταται ακόμη πιο επιτακτική, αν συνεκτιμηθούν το πραγματικό μέγεθος και η ακαδημαϊκή βαρύτητα της Ανατολικής Ευρώπης, καθώς και η διαχρονική ελληνική πολιτισμική παρουσία στην περιοχή.
Η σημασία της Ανατολικής Ευρώπης
Ειδικότερα, η Ανατολική Ευρώπη εκτείνεται δυτικά των Ουραλίων, περιλαμβάνει 27 χώρες, και έχει συνολικό ΑΕΠ άνω των 7 τρισ. δολαρίων -περισσότερο από 27 φορές το ελληνικό. Με έκταση 7,4 εκατ. τ.χλμ. και πληθυσμό περίπου 424 εκατ. κατοίκων (χωρίς να προσμετρώνται τα 34 εκατομμύρια Ρώσων που ζουν ανατολικά των Ουραλίων), είναι μεγαλύτερη από την Ε.Ε., πολυπληθέστερη από τις ΗΠΑ και σχεδόν ισοδύναμη πληθυσμιακά με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην περιοχή περιλαμβάνεται μία από τις δύο πυρηνικές υπερδυνάμεις του πλανήτη, η Ρωσία.
Στον τομέα της ανώτατης εκπαίδευσης, 589 από τα (796) ΑΕΙ της Ανατολικής Ευρώπης κατατάσσονται στα 5.000 κορυφαία παγκοσμίως, 43 στα πρώτα 1.000 και 14 στα πρώτα 500. Οι συνολικές ετεροαναφορές των ΑΕΙ της περιοχής φθάνουν τα 103 εκατομμύρια, αριθμός ελαφρώς υψηλότερος από εκείνον των πέντε κορυφαίων πανεπιστημίων των ΗΠΑ και σημαντικά ανώτερος από τον αντίστοιχο των πέντε κορυφαίων του Ηνωμένου Βασιλείου.[4]
Διαχρονική ελληνική παρουσία στην Ανατολική Ευρώπη
Η ελληνική πολιτισμική επιρροή στην Ανατολική Ευρώπη, ξεκινά από τον Β΄ ελληνικό αποικισμό στον Εύξεινο Πόντο (8ος–6ος αι. π.Χ.), από την εποχή της Αργοναυτικής Εκστρατείας. Αποικίες όπως η Απολλωνία (σημ. Βουλγαρία), η Ίστρια (σημ. Ρουμανία), η Ολβία (σημ. Ουκρανία), η Φαναγόρια (σημ. Ρωσία) και η Τραπεζούντα (σημ. Τουρκία) λειτούργησαν ως κέντρα διάδοσης της ελληνικής γλώσσας, των θεσμών και της τέχνης. Μετά από μία χιλιετία, αυτή η επιρροή συνεχίσθηκε επί αιώνες σε ένα άλλο (μεταφυσικό) επίπεδο μέσω της βυζαντινής παράδοσης και της διάδοσης της Ορθοδοξίας, οπότε οι μητροπόλεις και οι αρχιεπισκοπές στην Ανατολική Ευρώπη μετέδιδαν επί αιώνες γλωσσικές, θεολογικές και καλλιτεχνικές παραδόσεις ελληνικής προέλευσης. Τον δε 19ο αιώνα, η Ελληνική Επανάσταση -«το σημαντικότερο γεγονός του 19ου αιώνα» σύμφωνα με τον Βαρώνο Pierre de Coubertin- αποτέλεσε πρότυπο εθνικής απελευθέρωσης, επηρεάζοντας καθοριστικά τη διαμόρφωση του πολιτικού χάρτη της περιοχής, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική εμβέλεια της ελληνικής πολιτισμικής και πολιτικής κληρονομιάς.
Ζωτικός χώρος για τα ελληνικά πανεπιστήμια
Το μέγεθος, η ακαδημαϊκή πυκνότητα και η γεωπολιτική βαρύτητα της Ανατολικής Ευρώπης, σε συνδυασμό με τη μακρά ιστορική παρουσία του Ελληνισμού, καθιστούν την περιοχή φυσικό χώρο αναφοράς για την ελληνική ανώτατη εκπαίδευση.[5] Η εμβάθυνση των συνεργασιών με τα εκεί ΑΕΙ δεν αποτελεί απλώς επιλογή διεθνοποίησης, αλλά συνέχεια ενός διαχρονικού ρόλου, όπως αποδεικνύει το επιτυχημένο παράδειγμα του ΑΠΘ.
Παράλληλα, η στρατηγική αυτή είναι κρίσιμη για τη βιωσιμότητα των ελληνικών πανεπιστημίων, καθώς η περιοχή των 424 εκατομμυρίων κατοίκων προσφέρει μια σημαντική δεξαμενή δυνητικών φοιτητών απέναντι στο εγχώριο δημογραφικό πρόβλημα. Σε αυτό το πλαίσιο, το μεγάλο συγκριτικό πλεονέκτημα της Ελλάδας είναι η ίδια η ελληνική γλώσσα. Ως εργαλείο άμεσης πρόσβασης στις πηγές της αρχαιότητας και του Βυζαντίου, και σε συνδυασμό με τους κοινούς πολιτισμικούς και θρησκευτικούς δεσμούς, η γλώσσα μπορεί να αξιοποιηθεί για την πολυδιάστατη διασύνδεση των ελληνικών ΑΕΙ στην περιοχή, ειδικά στις ανθρωπιστικές σπουδές.
Τελικά, η προεξάρχουσα ακαδημαϊκή θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Ευρώπη αναδεικνύει την περιοχή σε έναν «ζωτικό χώρο», όπου η ιστορική κληρονομιά και η σύγχρονη στρατηγική επιτρέπουν στα ελληνικά πανεπιστήμια να διευρύνουν τις διεθνείς ακαδημαϊκές τους συνεργασίες και στη χώρα μας να ασκήσει ουσιαστική ήπια ισχύ.[6]
Υποσημειώσεις:
[1] H παγκόσμια ακαδημαϊκή κατάταξη πανεπιστημίων Webometrics Ranking of World Universities (ή «Webometrics») καταρτίζεται από τo Cybermetrics Lab του Ισπανικού Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών(Higher Councilfor Scientific Research – CSIC), που είναι το κορυφαίο δημόσιο ερευνητικό ίδρυμα της Ισπανίας. Στην από 5-8-2022 επίσημη ανακοίνωση του ΕΚΠΑ, υπογεγραμμένη από τον πρ. Πρύτανη Θάνο Δημόπουλο, επισημαίνεται ότι η Webometrics «θεωρείται από τους πλέον έγκυρους πίνακες κατάταξης παγκοσμίως διότι στηρίζεται σε στοιχεία άμεσα επαληθεύσιμα στο διαδίκτυο, και όχι σε δείκτες που στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό σε συνεντεύξεις, ερωτηματολόγια και ‘έρευνες γνώμης’ οι οποίοι διακατέχονται σε κάποιες περιπτώσεις από μεροληψία ή υποκειμενισμό». Αντίστοιχες ανακοινώσεις σχετικά με την Webometrics έχουν κάνει και άλλα ελληνικά ΑΕΙ, π.χ. το ΑΠΘ, και τα πανεπιστήμια Πατρών, Κρήτης και Ιωαννίνων.
[2] H Κύπρος, ξεπέρασε χώρες με μεγάλο πληθυσμό και ιστορική παράδοση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, όπως τις Ουκρανία, και Βουλγαρία. Συγκεκριμένα, η Κύπρος ανεδείχθη 13η στην Ανατολική Ευρώπη, ξεπερνώντας 14 χώρες στην περιοχή, όπως τις: Λιθουανία (14η), Λετονία (15η), Ουκρανία (16η), Βουλγαρία (17η), Ουζμπεκιστάν (18ο), Γεωργία (19η), Βοσνία-Ερζεγοβίνη (20ή), Λευκορωσία (21η), Αζερμπαϊτζάν (22ο), Αρμενία (24η) κ.τ.λ.
[3] Το ΑΠΘ έχει συνάψει πολλές επίσημες συμφωνίες (Memoranda of Understanding – MoU) με ρωσικά πανεπιστήμια, όπως το Lomonosov Moscow State University, το Financial University under the Government of the Russian Federation, το Moscow State Institute of International Relations και το People’s Friendship University, καθώς και με ιδρύματα στη Γεωργία και άλλες χώρες. Επιπλέον, είναι ενεργό μέλος του ακαδημαϊκού δικτύου Black Sea Universities Network, που περιλαμβάνει πανεπιστήμια από Ρουμανία, Βουλγαρία, Γεωργία, Ουκρανία, Ρωσία και Τουρκία, ενισχύοντας τον ρόλο του ως «εξωστρεφούς βραχίονα» της Ελλάδας στην περιοχή. Προς το παρόν, άλλα ελληνικά ΑΕΙ συμμετέχουν λιγότερο ενεργά σε αυτό το δίκτυο ή συνεργάζονται με ΑΕΙ της Ανατολικής Ευρώπης κυρίως μέσω άλλων ακαδημαϊκών δικτύων και προγραμμάτων (π.χ. CIVIS, Erasmus+) και όχι μέσω διμερών MoU.
[4] Το 2025, οι συνολικές ετεροαναφορές των πέντε κορυφαίων πανεπιστημίων των ΗΠΑ (Harvard, Stanford, MIT, Berkeley και Columbia) ήσαν 101 εκατομμύρια, ενώ των πέντε κορυφαίων πανεπιστημίων του Ηνωμένου Βασιλείου (Oxford, Cambridge, UCL, Imperial College και King’s College London) ήσαν 63 εκατομμύρια.
[5] Η Ανατολική Ευρώπη αποτελεί φυσικό χώρο αναφοράς όχι μόνον για την τριτοβάθμια εκπαίδευση αλλά ευρύτερα για τον Ελληνικό πολιτισμό, τουλάχιστον από την αξιολογική οπτική των Ρήγα Βελεστινλή και Ιωάννου Καποδίστρια.
[6] Ο όρος «ήπια ισχύς» (soft power) εισήχθη από τον καθηγητή Joseph Nye του Πανεπιστημίου Harvard, και περιγράφει την ικανότητα μιας χώρας να διαμορφώνει τις προτιμήσεις των άλλων και να επιτυγχάνει τους στόχους της μέσω της έλξης και της πειθούς, παρά μέσω του εξαναγκασμού (στρατιωτική ισχύς) ή της εξαγοράς (οικονομική ισχύς). Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή -αλλά και τη βυζαντινή παράδοση- η παιδεία και ο πολιτισμός αποτελούν τους κατεξοχήν πυλώνες για την ενίσχυση του διεθνούς κύρους και της επιρροής ενός κράτους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Webometrics,1 η Ελλάδα βελτίωσε την παγκόσμια ακαδημαϊκή της κατάταξη κατά την περίοδο 2021-2026, από τη θέση 30 το 2021 στη θέση 27 το 2026, όσον αφορά στις επιδόσεις των πανεπιστημίων της.
Πώς προέκυψε αυτή η βελτίωση
Συγκεκριμένα, η Ελλάδα (27η) ξεπέρασε σε αυτή την 5ετία τις εξής πέντε χώρες:
1. Ιρλανδία (από 25η το 2021, 28η το 2026)
2. Ρωσία (από 29η το 2021, 30ή το 2026)
3. Ταϊβάν (από 22η το 2021, 31η το 2026)
4. Νέα Ζηλανδία (από 24η το 2021, 33η το 2026)
5. Μεξικό (από 26ο το 2021, 39ο το 2026)
Στην ίδια περίοδο, δύο χώρες, που κατατάσσοντo σε χαμηλότερες θέσεις από την Ελλάδα το 2021, την ξεπέρασαν το 2026: η Σαουδική Αραβία (από 31η το 2021, 26η το 2026) και η Μαλαισία (από 34η το 2021, 23η το 2026). Σημειωτέον ότι η Σαουδική Αραβία πραγματοποιεί μεγάλες επενδύσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στο πλαίσιο του ηγετικού ρόλου που διεκδικεί στον Αραβικό κόσμο.
Ως συνδυαστικό αποτέλεσμα αυτών των ανακατατάξεων, η παγκόσμια κατάταξη της Ελλάδας βελτιώθηκε κατά τρεις θέσεις (5 – 2 θέσεις), με αποτέλεσμα το 2026 να κατατάσσεται ακαδημαϊκά στην 27η θέση παγκοσμίως – συγκριτικά, η Τουρκία υποβαθμίσθηκε κατά 9 θέσεις, από την 38η στην 47η θέση, το 2021-2026.
Η Ελλάδα πρώτη στην ανατολική Ευρώπη
Επί πλέον η Ελλάδα (27η) είναι πρώτη στην ανατολική Ευρώπη, ξεπερνώντας όλες τις (27) χώρες σε αυτή την μείζονα γεωπεριοχή 334 εκατομμυρίων κατοίκων, όπως τις: Ρωσία (30ή), Πολωνία (32η), Τσεχία (35η), Ουγγαρία (41η), Σερβία (43η), Κροατία (44η), Σλοβενία (45η), Εσθονία (46η), Τουρκία (47η), Ρουμανία (51η), κ.τ.λ.2
Αυτό το επίτευγμα συναρτάται με τις ερευνητικές επιδόσεις επτά ελληνικών πανεπιστημίων, που κατέχουν κορυφαίες θέσεις μεταξύ των 796 ΑΕΙ της ανατολικής Ευρώπης – ΕΚΠΑ, ΑΠΘ, Πανεπιστήμιο Πατρών, ΕΜΠ, και τα πανεπιστήμια Κρήτης, Θεσσαλίας και Ιωαννίνων – όσον αφορά στο ερευνητικό τους έργο, όπως επεσήμανε το staging.upflow.gr/ σε πρόσφατο ειδησεογραφικό άρθρο του (18-10-2025).
Κινεζική τεχνογνωσία για τα ελληνικά ΑΕΙ
Είναι αξιοσημείωτο ότι κατά την ίδια περίοδο (2021-2026) η Κίνα αναβαθμίσθηκε κατά τρεις θέσεις – όπως και η Ελλάδα – στην κορυφή όμως της παγκόσμιας κατάταξης: από τη θέση 5 το 2020, στη θέση 4 το 2021, εκτοπίζοντας τον Καναδά· κατά δε τα επόμενα δύο χρόνια, η Κίνα ανέβηκε άλλες δύο θέσεις, εκτοπίζοντας την Αυστραλία από τη θέση 3 το 2022, και στη συνέχεια τη Βρετανία από τη θέση 2 το 2023.
Σήμερα (2026) η Κίνα έχει πλέον παγιώσει τη θέση της ως η δεύτερη μεγάλη ακαδημαϊκή δύναμη του πλανήτη, με 11 Κινεζικά πανεπιστήμια στα κορυφαία 100 του Κόσμου (top-100). Απ’ ότι διαφαίνεται, η τριτοβάθμια εκπαίδευση σε παγκόσμιο επίπεδο έπαψε οριστικά να είναι «Αγγλο-Σαξονική υπόθεση» -όπου μέχρι το 2020 πρωταγωνιστούσαν αποκλειστικά οι Η.Π.Α., η Βρετανία, ο Καναδάς και η Αυστραλία – και έχει πλέον δύο βασικούς πρωταγωνιστές: τις Η.Π.Α. και την Κίνα.3
Το μυστικό της ακαδημαϊκής επιτυχίας της Κίνας ίσως κρύβεται στο ακαδημαϊκό φαινόμενο του HongKong. Όταν η Κίνα επεξέτεινε την εθνική της κυριαρχία στο Hong Kong το 1997, ούτε ένα από τα τότε (9) πανεπιστήμιά του – ιδρυθέντα επί Αγγλικής αποικιακής επικυριαρχίας – συγκαταλέγετο στην Premier League των top-100 πανεπιστημίων. Στα χέρια όμως της Κίνας, τα πανεπιστήμια του Hong Kong αναβαθμίσθηκαν, με αποτέλεσμα σήμερα τρία (3) από τα πανεπιστήμιά του συγκαταλέγονται στα top-100.
Αυτό σημαίνει ότι σήμερα το μικρό Hong Kong, με πληθυσμό 7,4 εκατομμυρίων, συνιστά (από μόνο του) μεγάλη δύναμη στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, διότι αυτό καθ’ εαυτό κατατάσσεται αμέσως μετά την Ολλανδία (6η), υποσκελίζοντας στην παγκόσμια κατάταξη μεγάλες βιομηχανικές χώρες, όπως π.χ. τις Γερμανία (7η), Ιταλία (10η), Ισπανία (11η), Ιαπωνία (12η), Γαλλία (18η) Ρωσία (30ή), Ινδία (43η), και γενικά σχεδόν όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (πλην Ολλανδίας).
Υπό αυτό το πρίσμα, τα ελληνικά πανεπιστήμια έχουν αρχίσει να συνάπτουν συνεργασίες με Κινεζικά ΑΕΙ από το 2021, όπως π.χ. το πρόσφατο Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU)στις 16 Δεκεμβρίου 2025 μεταξύ του ΕΚΠΑ και του κορυφαίου πανεπιστημίου της Κίνας TsinghuaUniversity, που είναι 22ο στον Κόσμο το 2026 και χαρακτηρίζεται ευρέως ως «το ΜΙΤ της Κίνας».
Αυτές οι στρατηγικές συνεργασίες με πανεπιστήμια της Κίνας διανοίγουν νέες προοπτικές για τα ελληνικά πανεπιστήμια. Διότι τα κορυφαία Αμερικανικά πανεπιστήμια έχουν λίγα να προσφέρουν στα ελληνικά ΑΕΙ προς την κατεύθυνση της δραστικής αναβάθμισής τους. Αυτό που γνωρίζει άριστα κάθε τέτοιο αμερικανικό πανεπιστήμιο, όπως το Harvard ή το Columbia, είναι το πώς να παραμένει κορυφαίο – Harvard ή Columbia αντίστοιχα – ενώ μάλλον δεν γνωρίζει (διότι δεν το αφορά) πώς ένα καλό ΑΕΙ, όπως το ΕΚΠΑ ή το ΑΠΘ, μπορεί να αναβαθμισθεί,δραστικά και σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, προκειμένου να πλαισιωθεί στα κορυφαία 100 ΑΕΙ του κόσμου. Αυτό το γνωρίζουν (αφού αυτό κάνουν εδώ και δύο δεκαετίες) καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον οι Κινέζοι.
Το ζητούμενο επομένως είναι να μεταφερθεί ακαδημαϊκή τεχνογνωσία από τα πανεπιστήμια της Κίνας στα συνεργαζόμενα της Ελλάδας, ώστε τουλάχιστον ένα ελληνικό πανεπιστήμιο, π.χ. το ΕΚΠΑ ή το ΑΠΘ, να κατορθώσει να αναβαθμισθεί στα top-100 – και κατά συνακολουθία η Ελλάδα να συνεχίζει να αναβαθμίζεται ακαδημαϊκά ως χώρα, από τη θέση 27 που είναι σήμερα, στη θέση 18 στο ορατό μέλλον, δηλαδή στις ακαδημαϊκά κορυφαίες 20 χώρες του Κόσμου (top-20).
Υποσημειώσεις:
H παγκόσμια ακαδημαϊκή κατάταξη πανεπιστημίων Webometrics Ranking of World Universities (ή «Webometrics») καταρτίζεται από τo Cybermetrics Lab του Ισπανικού Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών(Higher Council for Scientific Research – CSIC), που είναι το κορυφαίο δημόσιο ερευνητικό ίδρυμα της Ισπανίας. Στην από 5-8-2022 επίσημη ανακοίνωση του ΕΚΠΑ, υπογεγραμμένη από τον πρ. Πρύτανη Θάνο Δημόπουλο, επισημαίνεται ότι η Webometrics «θεωρείται από τους πλέον έγκυρους πίνακες κατάταξης παγκοσμίως διότι στηρίζεται σε στοιχεία άμεσα επαληθεύσιμα στο διαδίκτυο, και όχι σε δείκτες που στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό σε συνεντεύξεις, ερωτηματολόγια και ‘έρευνες γνώμης’ οι οποίοι διακατέχονται σε κάποιες περιπτώσεις από μεροληψία ή υποκειμενισμό». Αντίστοιχες ανακοινώσεις σχετικά με την Webometrics έχουν κάνει και άλλα ελληνικά ΑΕΙ, π.χ. το ΑΠΘ, και τα πανεπιστήμια Πατρών, Κρήτης και Ιωαννίνων.
H Κύπρος επέδειξε αξιοσημείωτη σταθερότητα στην παγκόσμια ακαδημαϊκη κατάταξη, διατηρώντας την 59η θέση της το 2021 και το 2016, και ξεπερνώντας 14 χώρες στην ανατολική Ευρώπη, όπως τις: Λιθουανία (60ή), Λετονία (62η), Ουκρανία (67η), Βουλγαρία (74η), Καζακστάν (75ο), Ουζμπεκιστάν (80ό), Βοσνία-Ερζεγοβίνη (83η), Λευκορωσία (86η), κ.τ.λ.
Το 2007 το BBC δημοσίευσε την εξής διορατική επισήμανση: «Τί είναι αυτό που ορίζει μια παγκόσμια ‘υπερδύναμη’; Στο παρελθόν, ήταν το μέγεθος των εθνικών στρατών ή η κατοχή πυρηνικών όπλων. Αλλά τώρα υπάρχει ένα πιο σημαντικό (και ειρηνικό) σημείο αναφοράς: το μέγεθος και το κύρος των πανεπιστημιακών συστημάτων. Ενώ δε οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι η παγκόσμια ‘υπερδύναμη’ της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η Κίνα σύντομα θα τις ανταγωνιστεί στην κορυφή αν συνεχιστούν οι τρέχουσες τάσεις.»
Τα αποτελέσματα της παγκόσμιας κατάταξης Times Higher Education World University Rankings 2025-2026 δημοσιεύθηκαν από τον οργανισμό Times Higher Education (Elsevier), σε έναν πίνακα που θεωρείται – μαζί με QS World University Rankings και Academic Ranking of World Universities (Λίστα Σανγκάης) – από τους πιο αναγνωρίσιμους διεθνώς. Στη φετινή έκδοση αξιολογούνται πάνω από 2.190 πανεπιστήμια από 115 χώρες, με την Ελλάδα να εκπροσωπείται από 20 ιδρύματα και την Κύπρο από 4, συγκροτώντας συνολικά 24 ελληνικά και κυπριακά πανεπιστήμια στην τελική κατάταξη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών εμφανίζει σαφή βελτίωση, καθώς ανέβηκε περίπου 100 θέσεις σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά και πλέον τοποθετείται στη ζώνη 401–500 παγκοσμίως, καταλαμβάνοντας την 1η θέση μεταξύ των ελληνικών και κυπριακών ιδρυμάτων που περιλαμβάνονται στον πίνακα. Στην αποτύπωση της μακρύτερης τάσης, επισημαίνεται ότι την περίοδο 2018–2026 το ΕΚΠΑ βελτίωσε τη θέση του στον δείκτη «Ερευνητική Ποιότητα» κατά 44%, ενίσχυσε κατά 20% τη θέση του στο κριτήριο της διεθνούς διάστασης, ενώ καταγράφεται και παρουσία στο top 10% παγκοσμίως ως προς τη συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα.
Στην ίδια κατάταξη περιλαμβάνονται και τα κυπριακά ιδρύματα, με το Πανεπιστήμιο Κύπρου να βρίσκεται επίσης στη ζώνη 401–500, το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας να κατατάσσονται στη ζώνη 501–600, και το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου στη ζώνη 801–1000.
Η μεθοδολογία της κατάταξης στηρίζεται σε πέντε βασικούς πυλώνες – διδασκαλία, ερευνητικό περιβάλλον, ποιότητα έρευνας, διεθνής προσανατολισμός και μεταφορά γνώσης προς τη βιομηχανία – ενώ αξιοποιούνται εκτεταμένα βιβλιομετρικά δεδομένα της Elsevier από τη βάση Scopus. Στο σύνολο των δεδομένων που χρησιμοποιούνται περιλαμβάνονται 174,9 εκατομμύρια παραπομπές σε 18,7 εκατομμύρια επιστημονικές δημοσιεύσεις από περισσότερα από 28.700 διεθνή επιστημονικά περιοδικά, με δημοσιεύσεις της περιόδου 2020–2024 και παραπομπές προς αυτές την περίοδο 2020–2025, ώστε να αποτυπώνεται η διεθνής απήχηση της έρευνας κάθε ιδρύματος, ανεξαρτήτως πεδίου.
Στην κορυφή του πίνακα, η εικόνα παραμένει έντονα «αγγλοσαξονική». Το University of Oxford διατηρεί την 1η θέση για δέκατη συνεχόμενη χρονιά, ενώ στη 2η θέση ακολουθεί το MIT. Η 3η θέση μοιράζεται ανάμεσα στο University of Cambridge και το Princeton University, ενώ σε ισοβαθμία στις θέσεις 5–6 καταγράφονται τα Harvard και Stanford. Την 7η καταλαμβάνει το Caltech, την 8η το Imperial College London, την 9η το UC Berkeley, ενώ το Top 10 συμπληρώνεται από το Yale στη 10η θέση. Σε επίπεδο γεωγραφικής κατανομής, το Top 10 συγκεντρώνει έξι ιδρύματα από τις ΗΠΑ και τρία από το Ηνωμένο Βασίλειο, στοιχείο που υπογραμμίζει τη συνεχιζόμενη συγκέντρωση κορυφαίων επιδόσεων σε συγκεκριμένα ακαδημαϊκά οικοσυστήματα.
Σε δήλωσή του, ο πρύτανης του ΕΚΠΑ, καθηγητής Γεράσιμος Σιάσος, υπογράμμισε ότι «η υψηλή επίδοση του Πανεπιστημίου αποτελεί ουσιαστική επιβεβαίωση της ποιότητας του ακαδημαϊκού και ερευνητικού έργου», σημειώνοντας πως «η σταθερή ανοδική πορεία αντανακλά τη συλλογική προσπάθεια και τη διαρκή προσήλωση στην αριστεία», ενώ ευχαρίστησε «όλα τα μέλη της ακαδημαϊκής, ερευνητικής, διοικητικής και φοιτητικής κοινότητας» για τη συμβολή τους.
Ανάρτηση στο TikTok για την εικόνα των ελληνικών δημόσιων πανεπιστημίων έκανε το απόγευμα της Παρασκευής ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. «Δύο κουβέντες για τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια καθώς ξεκινάει το 2026. Δύο πράγματα τα οποία πρέπει να ξέρετε και δύο εικόνες τις οποίες θέλω να δείτε», ανέφερε στην αρχή του μηνύματός του.
«308.000 φοιτητές-φαντάσματα» και τέλος στις ενεργές καταλήψεις διδασκαλίας
Σύμφωνα με όσα είπε, το 2025 υλοποιήθηκε για πρώτη φορά η κυβερνητική δέσμευση για διαγραφές «αιώνιων φοιτητών» από τα μητρώα των πανεπιστημίων. Όπως υποστήριξε, 308.000 κατ’ όνομα φοιτητές, τους οποίους χαρακτήρισε «φοιτητές-φαντάσματα», διεγράφησαν από τα μητρώα. Παράλληλα, σημείωσε ότι στο τέλος του 2025 η χώρα βρέθηκε «χωρίς καμία ενεργή κατάληψη σε χώρο διδασκαλίας» των δημόσιων πανεπιστημίων, κάνοντας λόγο για κλείσιμο ενός κύκλου «πρακτικής δεκαετιών» και μετάβαση «σε μία νέα εποχή».
Εικόνες από Νομική και ΑΠΘ: «Από κατάληψη σε χώρο γνώσης»
Στη συνέχεια, ο πρωθυπουργός παρουσίασε εικόνες από τη Νομική Σχολή Αθηνών και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Ειδικότερα, ανέφερε ότι έδειξε φωτογραφία από το κυλικείο της Νομικής «πώς ήταν και πώς είναι σήμερα», καθώς και εικόνα από τη νέα βιβλιοθήκη του Τμήματος Θετικών Επιστημών στο ΑΠΘ. Όπως είπε, πρόκειται για χώρο που «τελούσε υπό κατάληψη για πολλές δεκαετίες» και «μεταμορφώθηκε σε έναν πραγματικό χώρο γνώσης» για τους φοιτητές.
«Το 2026 θα είναι ακόμη καλύτερη χρονιά»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι αυτή είναι η εικόνα των δημόσιων πανεπιστημίων «την οποία θέλουμε και για την οποία αγωνιζόμαστε», εκτιμώντας ότι «το 2025 ήταν μία καλή χρονιά για τα δημόσια πανεπιστήμια» και ότι «το 2026 θα είναι ακόμη καλύτερη».
Η Σοφία Ζαχαράκη δήλωσε ότι, σε ό,τι αφορά την ίδρυση νέων ξένων πανεπιστημίων στη χώρα, έως τις 28 Φεβρουαρίου – όπως προβλέπουν οι σχετικές υπουργικές αποφάσεις – θα κατατεθούν οι νέες αιτήσεις. Σύμφωνα με την ίδια, υπάρχει ήδη κινητικότητα και «με την εικόνα που έχω σήμερα… θα υπάρξουν παραπάνω από πέντε καινούργιες αιτήσεις». Όπως τόνισε, τα ξένα πανεπιστήμια παρακολουθούν πώς εφαρμόζεται ο νέος νόμος και εξετάζουν ζητήματα υποδομών και ουσίας, εκφράζοντας αισιοδοξία για τη δυναμική που διαμορφώνεται.
«Ανοίγει δρόμος» για επιστροφή Ελλήνων καθηγητών και σπουδές στην Ελλάδα
Μιλώντας στον ΣΚΑΪ, η υπουργός Παιδείας ανέδειξε τη διπλή προοπτική που, όπως είπε, δημιουργείται: αφενός για τους νέους που θα μπορούν να σπουδάζουν στη χώρα τους σε ιδρύματα που λειτουργούν με αυστηρές προδιαγραφές και προϋποθέσεις, αφετέρου για την επιστροφή Ελλήνων καθηγητών που εργάστηκαν στο εξωτερικό την περίοδο της κρίσης. «Είναι πολύ σημαντικό… δώσαμε στα παιδιά μας και αυτή την προοπτική», σημείωσε, προσθέτοντας ότι «παράλληλα… ανοίγει και προοπτική επιστροφής για τους καθηγητές… να ανοίξει μια θέση και να επιστρέψουν».
Πανελλαδικές και εισαγωγή στα ΑΕΙ
Σε ερώτηση για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις και το σύστημα εισαγωγής, η Σοφία Ζαχαράκη ανέφερε ότι θα ανοίξει ευρύς δημόσιος διάλογος που θα αγγίξει συνολικά την εκπαίδευση, από το Νηπιαγωγείο έως το Λύκειο, με στόχο να πάψει το Λύκειο να λειτουργεί αποκλειστικά ως «προθάλαμος εξετάσεων». Υπογράμμισε την ανάγκη να ενισχυθεί η εκπαιδευτική διαδικασία και «η αξία της μάθησης και των δραστηριοτήτων στο σχολείο», ενώ εξέφρασε την πρόθεση να συνυπολογίζεται η συνολική πορεία των μαθητών και στις τρεις τάξεις του Λυκείου, ώστε η πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση να μην κρίνεται μόνο από μία εξέταση. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι «οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται» και πως οι μαθητές που βρίσκονται σήμερα στις τελευταίες τάξεις θα εισαχθούν με το ισχύον σύστημα.
Αγρότες, Καρυστιανού και Βαρουφάκης
Αναφερόμενη στην απόφαση των αγροτών να συνεχίσουν και να κλιμακώσουν τις κινητοποιήσεις, η υπουργός σημείωσε ότι η κυβέρνηση έχει ήδη ικανοποιήσει 20 από τα 27 αιτήματα που κρίθηκαν δημοσιονομικά εφικτά, μετά από διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Τόνισε ότι «η διάθεση μηδενισμού της ανταπόκρισης της Κυβέρνησης… δεν βρίσκει σύμφωνους όλους τους αγρότες», ενώ πρόσθεσε πως «η άτεγκτη στάση τους» τούς φέρνει αντιμέτωπους με την κοινωνία που «λέει όχι στο κλείσιμο των δρόμων», λέγοντας χαρακτηριστικά: «Κάπου υπάρχει ένα όριο». Παράλληλα υποστήριξε ότι «δεν υπάρχει κανένα περιθώριο τουλάχιστον στα χρήματα», αναφέροντας ως δεδομένα τα «κατώτατα όρια» σε ΕΦΚ και ΦΠΑ και ότι φέτος δόθηκε «το μεγαλύτερο ποσό, 3,82 δισ. ευρώ, στις επιδοτήσεις», τονίζοντας όμως πως υπάρχουν περιθώρια για διαρθρωτικές κινήσεις ώστε να αυξηθούν παραγωγή, καινοτομία και εξωστρέφεια.
Για την πρόθεση ίδρυσης κόμματος από τη Μαρία Καρυστιανού, η Σοφία Ζαχαράκη δήλωσε ότι αναμένει συγκεκριμένες προτάσεις, σημειώνοντας ότι μέχρι στιγμής διακρίνει ένα «προσωποκεντρικό σχήμα με αφοριστική ρητορική». Όπως είπε, «όλοι θα αξιολογηθούμε» και «η κ. Μαρία Καρυστιανού, οι θέσεις και οι προτάσεις της θα αξιολογηθούν όπως αξιολογούμαστε όλοι μας στην πολιτική», με κριτήρια τη σταθερότητα, τη συνέπεια και τη συνολική πρόταση.
Τέλος, αναφερόμενη στην εισαγγελική παρέμβαση μετά τις δηλώσεις του Γιάνη Βαρουφάκη για χρήση ουσιών, υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να αξιολογήσει τη νομική διάσταση, αλλά «γνωρίζω το μήνυμα που εκπέμπεται στην κοινωνία». Επισήμανε ότι, σε μια περίοδο όπου οικογένειες και νέοι δίνουν μάχη με τις εξαρτήσεις, τέτοιες δηλώσεις στέλνουν λανθασμένα μηνύματα, τονίζοντας την ευθύνη όσων έχουν δημόσιο λόγο και υπενθυμίζοντας ότι υπάρχουν δρόμοι υποστήριξης και ειδικοί για όσους αντιμετωπίζουν πρόβλημα εξάρτησης.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, σε ανάρτησή του, υποστηρίζει ότι το 2026 τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια ξεκινούν τη χρονιά με συγκεκριμένες αλλαγές, αναφερόμενος σε διαγραφές «αιώνιων» φοιτητών, σε απουσία ενεργών καταλήψεων, σε αυξημένη χρηματοδότηση και σε διεθνείς συμπράξεις.
Διαγραφές «αιώνιων» και εικόνα λειτουργίας στα ΑΕΙ
Σύμφωνα με όσα γράφει, «το 2026 βρίσκει τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια: χωρίς αιώνιους φοιτητές, αφού ολοκληρώθηκαν 309.000 διαγραφές, χωρίς ενεργό κατάληψη». Η αναφορά του εστιάζει στην εικόνα λειτουργίας των ιδρυμάτων στην αρχή της νέας χρονιάς.
Χρηματοδότηση και συνεργασίες με Yale και Harvard
Στην ίδια ανάρτηση, ο κ. Μαρινάκης σημειώνει ότι η χρηματοδότηση είναι «περίπου 30% παραπάνω σε σχέση με το 2019» και προσθέτει πως πανεπιστήμια όπως «το Yale και το Harvard» δείχνουν εμπιστοσύνη στα ελληνικά ιδρύματα «συμπράττοντας μαζί τους».
Οι φοιτητές και οι καθηγητές ως πρωταγωνιστές
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος συνδέει τις παραπάνω εξελίξεις με μια ευρύτερη αποτίμηση για τις χαμένες ευκαιρίες προηγούμενων δεκαετιών, γράφοντας: «Όσοι έχουμε αποφοιτήσει από δημόσιο πανεπιστήμιο, γνωρίζουμε πολύ καλά πόσες ευκαιρίες πήγαν χαμένες για ολόκληρες δεκαετίες». Παράλληλα υπογραμμίζει ότι «τώρα όμως τα πράγματα αλλάζουν» και ότι «οι μόνοι πρωταγωνιστές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, δηλαδή οι φοιτητές και οι καθηγητές, παίρνουν πίσω όσα αυτονόητα ζητούσαν για δεκαετίες».
Το μεγαλύτερο κύμα εκκαθάρισης μητρώων που έχει καταγραφεί σε ελληνικό πανεπιστήμιο ολοκληρώνεται στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, καθώς περίπου 86.000 φοιτητές διαγράφονται στο πλαίσιο της εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου για την ανώτατη διάρκεια φοίτησης. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η εικόνα στη Νομική Σχολή, όπου οι διαγραφές προσεγγίζουν τις 27.000 (26.846).
Πώς «τρέχει» η διαδικασία
Οι σχετικοί κατάλογοι έχουν διαβιβαστεί στις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας, σηματοδοτώντας τη μαζικότερη φάση εφαρμογής του μέτρου. Η απόφαση στηρίζεται στο ισχύον πλαίσιο που προβλέπει διαγραφές για μακροχρόνια ανενεργούς φοιτητές, όπως έχει τροποποιηθεί τα τελευταία χρόνια. esos.gr+1
«Δεύτερη ευκαιρία» για όσους ενεργοποιήθηκαν
Παράλληλα, ένα σημαντικό τμήμα φοιτητών διατήρησε τη φοιτητική ιδιότητα, αξιοποιώντας τη δυνατότητα που δόθηκε με πρόσφατη τροποποίηση του νόμου, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν.
Τι συμβαίνει στα υπόλοιπα ΑΕΙ
Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στο ΕΚΠΑ. Αντίστοιχες μαζικές διαγραφές καταγράφονται και σε άλλα ιδρύματα, με υψηλούς αριθμούς σε ΑΠΘ, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, Πανεπιστήμιο Πατρών, Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, ΔΠΘ, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και Ιόνιο Πανεπιστήμιο, μεταξύ άλλων.
Η Ελλάδα αναδεικνύεται ακαδημαϊκός ηγέτης σε μια περιοχή 27 χωρών και 335 εκατομμυρίων κατοίκων, ανακτώντας σταδιακά την ιστορική της θέση ως διεθνές κέντρο γνώσης.
Επτά ελληνικά πανεπιστήμια βρίσκονται ανάμεσα στα κορυφαία της Ανατολικής Ευρώπης, σύμφωνα με τη διεθνή ακαδημαϊκή κατάταξη Webometrics Ranking, που στηρίζεται στα στοιχεία του Google Scholar (Ιανουάριος 2025). Η νέα αυτή ανάλυση αναδεικνύει τηνΕλλάδα ως την ακαδημαϊκά πιο προηγμένη χώρα αυτής της μείζονος γεωπεριοχής.
Πέντε ελληνικά πανεπιστήμια στις έξι πρώτες θέσεις
Όπως δημοσιεύθηκεστο VERITE πρόσφατα, 5 από τα 6 κορυφαία ερευνητικά πανεπιστήμιατης Ανατολικής Ευρώπης είναι ελληνικά, μεταξύ σχεδόν 800 πανεπιστημίων της περιοχής, ενώ δύο ελληνικά πανεπιστήμια (ΕΚΠΑ, ΑΠΘ) κατέχουν τις δύο πρώτες θέσεις, σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα ετεροαναφορών, ως εξής:
1η θέση: ΕΚΠΑ – 4.864.139 ετεροαναφορές
2η θέση: ΑΠΘ – 2.182.896
4η θέση: Πανεπιστήμιο Πατρών – 1.476.112
5η θέση: ΕΜΠ – 1.346.248
6η θέση: Πανεπιστήμιο Κρήτης – 1.308.661
Επί πλέον, δύο ακόμη ελληνικά ΑΕΙ, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (1,134,957) και το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων (1,054,433), κατατάσσονται στις θέσεις 11 και 13 αντίστοιχα.
Με απλά λόγια, περισσότερα από τα μισά κορυφαία 13 πανεπιστήμια της Ανατολικής Ευρώπης είναι ελληνικά.
Για σύγκριση, στη λίστα των 20 κορυφαίων πανεπιστημίων της Ανατολικής Ευρώπης, η Ρωσία εμφανίζεται με δύο ιδρύματα (στις θέσεις 8 και 15), η Ουγγαρία επίσης με δύο (9 και 19), ενώ η Εσθονία, η Σλοβενία, η Τσεχία, η Σερβία και η Πολωνία με ένα πανεπιστήμιο η καθεμία. Αξιοσημείωτη είναι η άνοδος της Τουρκίας, που ήδη έχει τέσσερα πανεπιστήμια στη λίστα (στις θέσεις 7, 17, 18 και 20) αλλά μόνο ένα πανεπιστήμιο στα κορυφαία 10.
Πώς υπολογίζεται η κατάταξη
Η αξιολόγηση βασίζεται αποκλειστικά στον αριθμό ετεροαναφορών (citations)των ερευνητών κάθε ΑΕΙ στο GoogleScholar – δηλαδή στο πόσο συχνά άλλοι επιστήμονες αναφέρονται στις μελέτες τους. Πρόκειται για αντικειμενικό δείκτη διεθνούς αναγνώρισης, που δεν εξαρτάται από γνώμες ή ερωτηματολόγια.
Συνολικά, αναλύονται 310 δημόσια προφίλ ερευνητών ανά ίδρυμα, εξαιρώντας τα 20 κορυφαία για να αποφευχθούν στατιστικές στρεβλώσεις.
Μια «ήπειρος» που συγκρίνεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες
Η σημασία της ηγετικής ακαδημαϊκής θέσης της Ελλάδας στην Ανατολική Ευρώπη συναρτάται με το μεγάλο μέγεθος αυτής της γεωπεριοχής.
Η Ανατολική Ευρώπη, υπό την ευρεία της έννοια, περιλαμβάνει 27 χώρες και εκτείνεται από τα Ουράλια Όρη μέχρι την Τσεχία, και από τη Βαλτική μέχρι την Κύπρο, συμπεριλαμβάνοντας μεταξύ άλλων τις ευρωπαϊκές περιοχές της Ρωσίας (δυτικά των Ουραλίων Ορέων) και του Καζακστάν (δυτικά του ποταμού Ουράλη), όπως επίσης την Τουρκία και τις Καυκάσιες χώρες.
Η περιοχή αυτή καλύπτει 7,4 εκατομ. τετρ. χλμ. και έχει περίπου 335 εκατομ. κατοίκους—δηλαδή είναι μεγαλύτερη από την Ε.Ε. (4,3 εκατομ. τετρ. χλμ.) και σχεδόν εξ ίσου πολυπληθής με τις Η.Π.Α. (347 εκατομ. κάτοικοι).
Έρευνα με διεθνή αντίκτυπο
Επί πλέον, σε ακαδημαϊκό συγκριτικό πλαίσιο, στην Ανατολική Ευρώπη λειτουργούν 796 αξιόλογα ΑΕΙ (έναντι 893 στην Ε.Ε.) τα οποία συγκεντρώνουν περίπου 103 εκατομ. ετεροααναφορές συνολικά.
Ο αριθμός αυτός είναι μεγαλύτερος από το σύνολο ετεροαναφορών (101 εκατομ.) των κορυφαίων πέντε αμερικανικών πανεπιστημίων (Harvard, Stanford, MIT, Berkeley, Columbia), και πολύ υψηλότερος από το αντίστοιχο σύνολο (63 εκατομ.) των κορυφαίων πέντε βρετανικών πανεπιστημίων (Oxford, Cambridge, UCL, Imperial College, King’s College London).
Επομένως, η διακεκριμένη ακαδημαϊκή θέση της Ελλάδος σε αυτή την ερευνητικά σημαίνουσα γεωπεριοχή δείχνει ότι τα κορυφαία 7 ελληνικά ΑΕΙ – που συναποτελούν το αντίστοιχο μιας ελληνικής “Ivy League” ή “Russell Group” – έχουν πλέον εδραιωθεί ως διεθνώς αναγνωρισμένα ερευνητικά ιδρύματα υψηλού κύρους.
Πέρα από το αφήγημα της «Ν.Α. Ευρώπης»
Εν τούτοις κατά τα τελευταία χρόνια, στον δημόσιο λόγο επαναλαμβάνεται το αφήγημα ότι το ΕΚΠΑ είναι «το κορυφαίο πανεπιστήμιο της Ν.Α. Ευρώπης», δηλαδή των… Βαλκανίων. Η φράση αυτή, αν και καλοπροαίρετη, περιορίζει αδικαιολόγητα την πραγματική διάσταση των ελληνικών ακαδημαϊκών επιτευγμάτων.
Τα σημερινά δεδομένα δείχνουν ότι η Ελλάδα δεν περιορίζεται στα Βαλκάνια· βρίσκεται στην κορυφή όλης της Ανατολικής Ευρώπης, και όχι μόνον – π.χ. το ΕΚΠΑ είναι πρώτο όχι μόνο στην Ανατολική Ευρώπη αλλά και στη Μεσόγειο, είναι δε 6ο στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως ερευνητικό πανεπιστήμιο.
Αυτό σημαίνει ότι η χώρα μας έχει κάθε λόγο να αναθεωρήσει με αυτοπεποίθηση την εικόνα που έχει για την ανώτατη εκπαίδευση – χωρίς υπερβολές, αλλά και χωρίς τη συνηθισμένη μας αυτοϋποτίμηση.
Ακαδημαϊκή διπλωματία της Ελλάδος
Αυτές οι διακρίσεις των ελληνικών Α.Ε.Ι. ανοίγουν ευρύτατες προοπτικές για την ανάπτυξη της ακαδημαϊκής διπλωματίας της Ελλάδος, όχι μόνο στην Ανατολική Ευρώπη αλλά και πέραν αυτής.
Ειδικότερα, η ηγετική θέση που τα ελληνικά πανεπιστήμια έχουν ήδη κατακτήσει στην Ανατολική Ευρώπη δημιουργεί μια μοναδική ευκαιρία για ισότιμη διασύνδεσή τους με κορυφαία εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ευρώπης, της Ασίας και της Αμερικής, μέσα από πολυεθνικά διαπανεπιστημιακά προγράμματα στους τομείς της εκπαίδευσης, της έρευνας και του πολιτισμού.
Γέφυρα γνώσης ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, τα επτά κορυφαία ελληνικά Α.Ε.Ι. μπορούν να λειτουργήσουν συνεργητικά και αλληλοσυμπληρωματικά, ως γέφυρα γνώσης και συνεργασίας ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση, προάγοντας την επιστημονική έρευνα, τον πολιτισμό και τον διαπολιτισμικό διάλογο – σε μια εποχή παγκόσμιων ανακατατάξεων – και, τελικά, συμβάλλοντας στην προώθηση της ειρήνης.
Αυτή η προοπτική αντηχεί την ιστορική κληρονομιά της Ελλάδας ως μιας πολιτιστικής υπερδύναμης που συνέδεσε πολιτισμικά την Ευρώπη και την Ασία επί χιλιετίες – από τον αρχαϊκό ελληνικό αποικισμό και αργότερα τα ελληνιστικά βασίλεια έως τη ρωμαϊκή και βυζαντινή αυτοκρατορία – και τα ελληνικά πανεπιστήμια σήμερα επαναβεβαιώνουν σταδιακά αυτόν τον ρόλο.
Επομένως, με συνεπή και αξιοκρατική ενίσχυση της έρευνας στη δημόσια ανώτατη εκπαίδευση, η Ελλάδα, επί μακρόν κοιτίδα μάθησης και πολιτισμού, μπορεί εκ νέου να διεκδικήσει τη θέση της ως ένα διεθνές κέντρο γνώσης και διαλόγου.
Η ανάλυση βασίζεται σε δεδομένατης GoogleScholar (Ιαν. 2025) και στη διεθνήκατάταξη“Transparent Ranking of Universities by the number of Citations received by the Google Scholar profiles of their top researchers”, Έκδοση 19η, τηςWebometrics Ranking.
Πλήρη στοιχεία – για όλα τα (796) ΑΕΙ της Ανατολικής Ευρώπης – είναι διαθέσιμα ΕΔΩ.
