Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας έστειλε μήνυμα για τη διαχρονική σημασία της λογοτεχνικής δημιουργίας, υπογραμμίζοντας ότι, ακόμη και μέσα σε ένα περιβάλλον διεθνούς αβεβαιότητας, η ποίηση εξακολουθεί να λειτουργεί ως σταθερός άξονας πολιτισμού και σκέψης. Όπως ανέφερε, συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση ανθρώπων με κριτικό πνεύμα, αισθητική καλλιέργεια και επίγνωση της συλλογικής τους μοίρας.
Η νεοελληνική ποίηση ως διαχρονικό πνευματικό κεφάλαιο
Στην τοποθέτησή του, ο Κωνσταντίνος Τασούλας χαρακτήρισε τη νεοελληνική ποίηση ένα ξεχωριστό πνευματικό επίτευγμα, δίνοντας έμφαση στο ιστορικό της βάθος και στη συνέχεια που συνδέει τη σύγχρονη δημιουργία με την αρχαία παράδοση. Επέλεξε μάλιστα να αναφερθεί σε κορυφαίους ποιητές, από τον Καβάφη και τον Σεφέρη έως τον Ελύτη, τον Ρίτσο, τον Παλαμά και τον Σικελιανό, για να αναδείξει αυτή τη μεγάλη πολιτισμική αλυσίδα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, σημείωσε πως «από τον Όμηρο έως σήμερα η ελληνική ποίηση είναι ένα ακατάπαυστο επίτευγμα».
Ο τρόπος με τον οποίο η ποίηση ερμηνεύει τον κόσμο
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας απέδωσε στην ποίηση έναν ενεργό ρόλο στην κατανόηση της πραγματικότητας, επισημαίνοντας ότι δεν περιορίζεται στην αισθητική απόλαυση, αλλά συνομιλεί με τις προκλήσεις κάθε εποχής. Κατά την αποτίμησή του, η ποιητική γλώσσα έχει τη δύναμη να φωτίζει το ουσιώδες μέσα από τον υπαινιγμό και τον συμβολισμό, να γεννά ερωτήματα και να βοηθά τον άνθρωπο να επεξεργάζεται όσα τον απασχολούν βαθύτερα. Για αυτό και τη συνδέει με μια συμπυκνωμένη μορφή σοφίας στην οποία η κοινωνία μπορεί να επιστρέφει διαρκώς.
Πέρα από την τέρψη, εργαλείο μόρφωσης και δημοκρατίας
Στο ίδιο μήνυμα, ο Κωνσταντίνος Τασούλας υπογράμμισε ότι η ποίηση δεν εξαντλείται σε μια πνευματική ή συναισθηματική εμπειρία, αλλά συνδέεται άμεσα με τη μόρφωση και τη δημοκρατική συγκρότηση του πολίτη. Η ουσία της παρέμβασής του είναι ότι η ποιητική δημιουργία παραμένει ζωντανό θεμέλιο διανοητικής καλλιέργειας, ειδικά σε εποχές όπου η δημόσια ζωή δοκιμάζεται από αστάθεια, ταχύτητα και αβεβαιότητα.
Τι ήταν εκείνο που σας ώθησε στο να ασχοληθείτε με την ποίηση; Και τι είναι αυτό που σας εμπνέει να γράφετε Ποίηση;
Η αγάπη που είχα στο να παίζω με τις λέξεις. Αυτό που με εμπνέει; Τα δύο εξής πράγματα: Οι προσωπικές εμπειρίες και κατόπιν οι γενικότερες αντιλήψεις. Ο αναστοχασμός τους.
Πως βιώσατε τον πόλεμο ως παιδί; Και πως επηρέασε την ποιητική σας ταυτότητα;
Τον πόλεμο τον ένιωσα από την πρώτη στιγμή, ή μάλλον και πριν ξεσπάσει. Από τον τορπιλισμό της Θεσσαλονίκης, όπου βρισκόταν ο πατέρας μου τότε εκεί και έτσι καταλάβαμε ότι έρχονται δύσκολες και πολεμικές ημέρες, όταν ξέσπασε ο πόλεμος. Όπως και όλα τα παιδιά της τάξης μου, θελήσαμε να κάτι να προσφέρουμε. Εγώ πήγα μάλιστα σε ένα στρατολογικό γραφείο με άλλα παιδιά να δηλώσουν εθελοντές και οι άνθρωποι εκεί γέλασαν. «Είσαστε πολύ μικρά, γυρίστε σπίτι σας…». Από κει και πέρα ήρθε η κατοχή και πολύ νωρίς πήρα μέρος στην εθνική αντίσταση. Αυτό όλο γενικότερα επηρέασε σε σημαντικό βαθμό την ποιητική μου ταυτότητα με την έννοια των έντονων βιωμάτων και γενικότερα των σημαντικών εμπειριών της ζωής μου, κάτι το οποίο ενσωματώθηκε στην ποίηση μου.
Τι είναι η Ποίηση για εσάς;
Η αναζήτηση. Η αναζήτηση όλων των πλευρών της πραγματικότητας και της εσωτερικής και της εξωτερικής. Και η ανάδειξή τους. Μέσα από τον λόγο. Τις λέξεις.
Ποιοι στίχοι σας, υπήρξαν για εσάς έκπληξη;
Σε δικούς μου στίχους δεν μπορώ να αναφερθώ, είναι δύσκολο. Αλλά άλλων ποιητών πραγματικά με σφράγισαν. Ο Λειβαδίτης, ο Παλαμάς, ο Καρυωτάκης, στίχοι του Καβάφη. Και ξένων ποιητών. Θα σου πω δυο στίχους από την «Τρικυμία» του Σαίξπηρ: «Είμαστε πλασμένοι από τα υλικά των ονείρων και ο ύπνος τυλίγει τη σύντομη ύπαρξη μας». Ή η Θεία Κωμωδία του Δάντη που λέει: «Η αγάπη που κινεί τον ήλιο και τα άλλα αστέρια…»
Κύριε Πατρίκιε, πώς βιώνετε την σύγχρονη κοινωνία;
Θα προσπαθήσω να την σώσω σαν ένας υπεύθυνος πολίτης, αλλά βεβαίως λόγω της προχωρημένης μου ηλικίας δεν μπορεί να έχω και άμεση συμμετοχή στα πράγματα.
Η ποίηση χρειάζεται στις μέρες μας;
Η ποίηση χρειάζεται σε όλες τις μέρες. Και στους δύσκολους καιρούς. Και στους ευχάριστους καιρούς. Στους δύσκολους καιρούς για να ξεπερνάμε τις δυσκολίες και στους ευχάριστους καιρούς για να μην παραδοθούμε στην ευκολία της ευχαρίστησης.
Ποιους Ποιητές θεωρείτε συνοδοιπόρους σας και γιατί; Επίσης, ποιο ποίημα θεωρείτε ότι πρέπει να είναι «σύντροφος» μας αυτή την εποχή που διανύουμε;
Συνοδοιπόρους μου θεωρώ τους σύγχρονους, τους κοντινούς σε ηλικία και σε βιώματα με μένα. Αλλά εγώ τότε ήμουν ο πιο νεαρός από τη γενιά αυτή. Θα έλεγα τον Λειβαδίτη, ο οποίος ήτανε 5-6 χρόνια μεγαλύτερος μου και τον Μανόλη Αναγνωστάκη. Αυτούς. Ίσως το πιο αντιπροσωπευτικό θα ήταν η αγαπημένη «Ιθάκη» του Καβάφη, αυτό το ποίημα θεωρώ ως σύντροφο που πρέπει να έχει ο καθένας στη ζωή του αυτή την εποχή που διανύουμε…
Τι σημαίνει για εσάς το άκουσμα «Ελλάδα»;
Ελλάδα. Ελλάδα είναι ο τόπος μου, είναι η πατρίδα μου, είναι η γλώσσα μου. Και είναι οι συνάνθρωποί μου, αλλά από κει και πέρα η Ελλάδα με κάνει να μην κλείνομαι στον εαυτό μου. Μπορώ να δω τον κόσμο και προσπαθώ να τον βλέπω αλλιώς μέσα από την όψη της.
Τι θεωρείτε σημαντικό στη ζωή;
Την ίδια τη ζωή πριν απ όλα. Από κει και πέρα, την όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική αλλά και έντιμη διαχείριση της…
Αρκεί να έχεις ανοιχτά τα μάτια σου και τα αυτιά σου. Και να μην παραδίδεσαι μόνο στα θέλω σου. Στα πρακτικά. Στις πρακτικές πλευρές της καθημερινότητας.
Πως θα χαρακτηρίζατε την Ποίηση σας, μέσα από συνολική ανασκόπηση των έργων σας;
Ε, αυτό είναι πολύ δύσκολο να την χαρακτηρίσω, αλλά πάντα την βλέπω με κριτικό μάτι όσο μπορώ. Περιορισμένα δηλαδή. Γιατί κανείς μπορεί να φτάσει, να καταλήξει στην αυταρέσκεια και τελικά στην σχέση με την κολακεία. Γιαυτό χρειάζεται να το αποφεύγει κανείς με κάθε τρόπο.
Ποιο είναι, κατά τη γνώμη σας, το σημαντικότερο Ποίημα-σταθμός που γράψατε και γιατί;
Αυτό δεν μπορώ να το πω γιατί έχω περάσει πολλές φάσεις στη ζωή μου. Και ταυτοχρόνως πολλές φάσεις έχουν κλείσει, οπότε, είναι δύσκολο να επιλέξω ένα και μόνο ποίημα.
Τελικά, ποια «Ιθάκη» θεωρείτε εσείς, ιδανική ως προορισμό της ζωής που διανύουμε;
Εμ, το να έχει κανείς συγκεκριμένα ιδανικά. Μπορεί να φτάσει κανείς σε μια ουτοπική αυταρέσκεια. Το ζήτημα είναι πως να αντιμετωπίσουμε τη ζωή. Με διαυγές και κριτικό μάτι, ερχόμενοι σε επαφή με τους συνανθρώπους μας.
«Το φως της μέρας όσο κι αν τυφλώνει όλο κάτι καινούργιο αποκαλύπτει, λέτε όμως αυτό το φως να είναι μια νέα τυραννία ή μια νέα θρυαλλίδα ελευθερίας;»
Η τυραννία συνδυάζεται πάντα με το σκοτάδι και το φως πάντα με την ελευθερία…
Ο Έρωτας είναι για εσάς όντως «Λυσιμελής Πόθος»; Ο Έρωτας & η Ποίηση θεωρούνται ένα σώμα;
Ευτυχώς η γλώσσα μας έχει 2 λέξεις. Αγάπη και Έρωτας. Αλληλοσυμπληρώνονται έρωτας και αγάπη. Ο έρωτας είναι πολύ σημαντικός, μπορεί να πραγματικά να σου κόψει τα γόνατα που αυτή είναι και η έννοια του λυσιμελούς. Ο έρωτας αφορά μόνο τη σχέση τη σωματική των ανθρώπων. Η αγάπη υπερβαίνει τη σωματικότητα, την προϋποθέτει, αλλά πάει παραπέρα, πάει σε μια ολική σχέση των ανθρώπων. Και τη σωματική, και τη πνευματική και τη ψυχική. Είναι σημαντικό ότι εμείς έχουμε δύο λέξεις για τον έρωτα και την αγάπη, ενώ στις περισσότερες γλώσσες υπάρχει μόνο μία λέξη και για τα δύο. Love στα αγγλικά. Lamour στα γαλλικά. Amore στα ιταλικά. Περιλαμβάνει και τα δύο και δεν έχει αυτή την εμβάθυνση στις ανθρώπινες ψυχές και στις ανθρώπινες σχέσεις. Έρωτας και Ποίηση είναι ένα. Ένα σώμα. Μια πνοή…
Τι θα με συμβουλεύατε όντας αναδυόμενη Ποιήτρια;
Να έχεις πάντα ένα σημειωματάριο. Ένα μολύβι ή ένα στυλό, οτιδήποτε. Οτιδήποτε δεις μπορείς να το γράψεις. Όταν έχεις μια εντύπωση ή μια σκέψη.Μια αίσθηση να τα σημειώνεις αμέσως.
Γράφετε κάτι αυτόν τον καιρό;
Κοίταξε, από τότε που κατόρθωσα να κόψω το κάπνισμα…Ήταν πάρα πολύ δύσκολο. Άλλοι άνθρωποι, με άλλες συνήθειες μπορούν να κόψουν π.χ. το ποτό. Το γράψιμο δεν μπορείς να το κόψεις ποτέ. Από την ώρα που το αρχίζεις συστηματικά, δεν το διακόπτεις ποτέ…
Κλείνοντας, και αφού σας ευχαριστήσω θερμά για τον χρόνο που διαθέσατε να απαντήσετε στις ερωτήσεις μου, θα ήθελα να δώσετε ένα μήνυμα στους αναγνώστες μας.
Να είναι καλά και να διαβάζουν. Να αντιμετωπίζουν τα πάντα με κριτικό μάτι και με ανοιχτή καρδιά…
Θα επιλέξετε για εμάς ένα Ποίημά σας;
Θα σας πω ένα ποίημα αρκετά αισιόδοξο. Λέγεται: «Άλλο ένα καλοκαίρι…»
Ξεκινήσατε από τη δημοσιογραφία στη Γαλλία και βρεθήκατε να γράφετε παραμύθια που κυνηγούν το όνειρο. Πώς έγινε αυτή η μετατόπιση; Τι κρατήσατε από τη δημοσιογραφία και τι αφήσατε πίσω;
Αγαπητή κα Καρπούζη σας ευχαριστώ πολύ για το βήμα, για τη δυνατότητα που μου δίνετε να μιλήσω στον Έλληνα αναγνώστη, γιατί παρόλο που μένω κι εργάζομαι στην Ελλάδα από το 2009 , σπάνια μου ζητούν συνεντεύξεις. Αντιθέτως στο εξωτερικό δίνω πολύ συχνά…
Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από την αρχή πρώτου κύκλου της ζωής μου, γιατί για εμένα όλα είναι κύκλος και πάντα αρχίζουν και τελειώνουν, όταν μια νέα αποστολή μου φανερώνεται στο δρόμο μου. Η Γαλλία ήρθε λοιπόν στη ζωή μου, ενώ είχα ολοκληρώσει τις σπουδές μου στη σχολή Δημοσιογραφίας του Αnt1, είχα δουλέψει και στο εξωτερικό δελτίο, είχα συνεργαστεί και με την εκπομπή της Φωτεινής Πιπιλή, το Αυτά και άλλα, και αναζητούσα μια εργασία στα έντυπα. Ένας υπέροχος άνθρωπος, ο αδερφός της μαμάς μου, μου προτείνει να πάω στη Γαλλία, όπου ξεκινούσε ο φίλος του, την εφημερίδα, ” “Le libre journal” μια συνδρομητική εφημερίδα που φιλοδοξούσε να παρουσιάσει όλο το πολιτικό οικονομικό κομμάτι της Γαλλίας αλλά και το τομέα του πολιτισμού. Στα περίπου δέκα χρόνια που έμεινα στη Γαλλία και ήρθα σε επαφή με ένα μεγάλο αριθμό ανθρώπων της ενημέρωσης και της λογοτεχνίας, άρχισε να ανθίζει στην καρδιά μου το σποράκι της γραφής. Ο Διευθυντής της εφημερίδας, και μέντορας μου τότε, μου είχε πει : θα γράφεις με την καρδιά σου και να διαβάζεις βιβλία σε περισσότερες από μία γλώσσες “.
Αυτά τα κράτησα σαν θησαυρό στο μυαλό μου και ξεκίνησα να γράφω το πρώτο μου παραμύθι στα γαλλικά, τη Ζεραλντίν και το ξωτικό της λίμνης, το ολοκλήρωσα το 1998. Το εξέδωσα το 2006 στη Νίκαια. Το παρουσίασαν στη Γαλλία το 2007.
Η δουλειά ως δημοσιογράφος ήταν το έναυσμα για να έρθω πιο κοντά στη λογοτεχνία, που πιστεύω αυτός ήταν ο τελικός στόχος μου. Ήταν μια συμπόρευση αφού τα γραφόμενα μου ήταν πάντα πάνω σε θέματα πολιτισμού, μιας κι έκανα παρουσίαση θεάτρου και βιβλίων ή καλυπτα πολιτιστικές εκδηλώσεις του διαμερίσματος όπου ήταν η εφημερίδα μας. Ως συγγραφέας δεν μπορώ να πω ότι έγινε μετατόπιση λοιπόν, αλλά έγινε μια προέκταση της γραφής και του αντικειμένου που άρχισα να ασχολούμαι. Κι αυτό ήταν η παιδική λογοτεχνία.
Οι ηρωίδες σας, από τη Ζεραλντίν μέχρι την Κόρη της Σελήνης, κουβαλούν φως αλλά και δοκιμασίες. Τις βλέπετε σαν κομμάτια δικά σας ή σαν καθρέφτες των παιδιών που συναντάτε σε Ελλάδα και εξωτερικό;
Οι ήρωες και οι ηρωίδες μου είναι, ήταν και θα είναι άνθρωποι που συνάντησα στη ζωή μου, οι οποίοι μου έκαναν εντύπωση ή απλά μου κινούσαν την περιέργεια. Όπως μπορείτε να φανταστείτε για ένα κορίτσι 18 χρόνων, το 1994, που δούλευε και έμενε στο εξωτερικό, όλα έμοιαζαν διαφορετικά αλλά και υπέροχα. Οπότε οι περισσότερες εμπειρίες ήταν προσωπικές από διάφορα ταξίδια στο εσωτερικό της χώρας, όπως η επίσκεψη μου στο Mont Saint Michel, στο Μοναστήρι του Αγίου Μιχαήλ το οποίο είναι γνωστό για το πανέμορφο Μοναστήρι αφιέρωμα στον Αρχάγγελο Μιχαήλ, που είναι χτισμένο στο βράχο κι αγκαλιάζει πραγματικά όλο το νησί με τα υπέροχα μεσαιωνικά κτίρια αλλά και τα δρομάκια του. Εκεί λοιπόν έχτισα για αρκετές μέρες, διάφορες μορφές και συμπεριφορές ηρώων, που τους χρησιμοποίησα στις ιστορίες μου, ” οι περιπέτειες του Σαμουράι Νογκασικα Σαν” και ” Ο άντρας που… φοβόταν την Αγάπη” οι οποίες γράφτηκαν πολύ αργότερα και έχουν εκδοθεί και μεταφραστεί στα αγγλικά και ισπανικά.
Στην παιδική λογοτεχνία, ο συγγραφέας οφείλει να δώσει ένα πολύ ξεκάθαρο μήνυμα για το τι πρόκειται να παρουσιασεί στο βιβλίο του. Να μιλήσει ανοιχτά για τους χαρακτήρες τών ηρώων του και φυσικά να δώσει ένα παράδειγμα , μια μικρή λεπτομέρεια, ώστε να είναι εύκολο να ταυτιστεί το παιδί με αυτό που ακούει ή με αυτό που το ίδιο θα διαβάσει.
Έτσι, χρησιμοποιούνται συγκεκριμένα εργαλεία στην παιδική λογοτεχνία, που είναι πολύ σημαντικά για να υπάρξουν οι εναλλαγές, η περιπέτεια, οι δεύτεροι ρόλοι,τα μαγικά στοιχεία και τα αντικείμενα που παίρνουν ανθρώπινη μορφή και μιλούν και τραγουδούν αλλά όπως στη ζωή μας έτσι και στις ιστορίες χρειάζονται οι δοκιμασίες και οι μεταμορφώσεις για να φτάσουμε στο επιθυμητό, την ευτυχία, την πραγματοποίηση των στόχων μας και την ολοκλήρωση των ονείρων μας.
Αυτό είναι το φως… που στο τέλος θα λάμψει αλλά υπάρχει και το σκοτάδι, οι δοκιμασίες που βιώνουν τα μικρά παιδιά και τα κρατούν μυστικά στην καρδιά τους και μεγαλώνουν με αυτά τα σκοτάδια, τις σκιές και δύσκολα μιλούν για αυτά.
Τις ιστορίες μου λοιπόν τις γράφω για αυτά τα παιδιά, που πέρασαν από μεγάλες δοκιμασίες και τα κατάφεραν. Οι ιστορίες μου έχουν θεραπευτικές ιδιότητες και τα παιδιά διαβάζοντας, έχουν πάρει μεγάλη δύναμη και κουράγιο, για να συνεχίσουν να ονειρεύονται, κι αυτή είναι μια ακόμη μαρτυρία μιας μητέρας που το παιδί της φοβόταν το σκοτάδι και τις ντουλάπες που έμεναν ανοιχτές…
Όταν η μητέρα του παιδιού αγόρασε το βιβλίο μου, “Ζεραλντίν και το ξωτικό της λίμνης” και του διάβαζε το παραμύθι μου κάθε βράδυ, σταδιακά το παιδί της ύστερα από μερικούς μήνες , έκλεινε το φως και τις ντουλάπες μόνο του και κοιμόταν ήσυχο… με το βιβλίο μου κάτω από το μαξιλάρι του.
Στο βιβλίο για τη Μυρτώ αγγίξατε ένα πραγματικό τραύμα. Πώς βρήκατε τη δύναμη να γράψετε γι’ αυτό και πώς ανταποκρίθηκαν τα παιδιά;
Η Μυρτώ, το βιβλίο η “Νεραιδομαζόνα η Μυρτιά” ήταν από τις πιο συγκινητικές στιγμές της ζωής μου. Γνώρισα την οικογένεια της Μυρτούς, ύστερα από την προτροπή και σύσταση της αγαπημένης πλέον φίλης, Διευθύντρια του κέντρου Ελληνικού Πολιτισμού με έδρα τη Μόσχα, Δρ. Δώρα Γιαννίτση, την οποία τη γνώρισα αρκετά χρόνια πριν, αφού είχα κάνει δωρεά ελληνικών βιβλίων, για τη βιβλιοθήκη του Κ.Ε.Π.
Μου έστειλε λοιπόν ένα μήνυμα και με προέτρεψε να έρθω σε επαφή με την οικογένειά της Μυρτούς, γνωρίζοντας τις ευαισθησίες μου αλλά και την προσωπικότητα μου, πάντα προσφέρω χωρίς ποτέ να το αναφέρω. Έτσι έγινε η πρώτη επαφή. Γνώρισα τη Μυρτώ. Είχαμε μια πολύ όμορφη χημεία και ξεκίνησα να γράφω την ιστορία της Νεραιδομαζόνας, ακολουθώντας και τις επιθυμίες της.
Η Μυρτώ επικοινωνούσε με τα βλέφαρα της και η μαμά της , η καλύτερη μεταφράστρια, για να μου εξηγεί. Το βιβλίο εξεδόθη από ιδιώτη. Ήμουν εθελόντρια σε όλη αυτή την πρωτοβουλία.Το βιβλίο το αφιέρωσα στην Μυρτώ και προχώρησα και στη δωρεά στην οικογένεια, ώστε με κάθε πώληση, τα έσοδα από την πώληση να πηγαίνουν στη οικογένεια Μπορείτε να στείλετε μήνυμα στη Μαρία Κοτρώτσου, για οποιοδήποτε ενδιαφέρεται να αγοράσει το βιβλίο.
Η ιστορία, “η Νεραιδομαζόνα η Μυρτιά” είναι μια ιστορία καλοσύνης, αγάπης προς τη φύση και τη θάλασσα αλλά φέρνει ένα μήνυμα ειρήνης και ελπίδας. Κάναμε αρκετές παρουσιάσεις από το 2019 και τα παιδιά ανταποκρίθηκαν με πολύ αγάπη και έντονα συναισθήματα. Τα παιδιά έχουν έμφυτη την εν συναίσθηση και γνωρίζουν να διακρίνουν το καλό και το κακό. Σε κάθε παρουσίαση τού βιβλίου της Μυρτούς, υπήρχε ένα κύμα συμπαράστασης και αλληλεγγύης και πολύ αγάπη…
Τα βιβλία σας έχουν εγκριθεί από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου και διδάσκονται σε μαθητικές βιβλιοθήκες. Νιώθετε ότι οι Έλληνες αναγνώστες σάς καταλαβαίνουν διαφορετικά από τους ξένους;
Η Κύπρος είναι αρκετά μπροστά σε όλους τους τομείς. Έχει ένα ιδιαίτερα πετυχημένο πρόγραμμα για να βοηθήσει τους δημιουργούς.
Έτσι, ψάχνοντας για διάφορα πρότζεκτ, πάνω στη λογοτεχνία, βρήκα το σάιτ, όπου ενημέρωνε για το τρόπο που θα μπορούσε να εγκριθεί το βιβλίο ενός συγγραφέα. Έστειλα όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά και μετά από ένα μήνα περίπου, μου απάντησαν. Έχουν εγκριθεί τα περισσότερα βιβλία μου, “Η Ζεραλντίν και το ξωτικό της λίμνης “, “Ο ήρωας Με τα φτερωτά σανδάλια και το μαγικό μολύβι ” και “οι περιπέτειες του Σαμουράι Νογκασίκα Σαν “.
Είμαι πολύ χαρούμενη και όπως κάνω πολύ συχνά στη ζωή μου.. άνοιξα το δρόμο και για άλλους συγγραφείς. Στη χώρα μας υπάρχουν περισσότεροι συγγραφείς από ότι αναγνώστες . Είναι κρίμα, ότι ελάχιστοι διαβάζουν ή ασχολούνται πραγματικά με τη λογοτεχνία.Όλα έχουν εμπορευματοποιηθεί και δυστυχώς η προσκόλληση των νέων παιδιών αλλά και των ενηλίκων με τα κινητά δεν νομίζω ότι θα αλλάξει κάτι στο μέλλον.
Στο εξωτερικό οι άνθρωποι διαβάζουν κι υπάρχει και η διαφορετική νοοτροπία, όσο αφορά τα βιβλία, όσο Περισσότερες κατά μεγάλες βιβλιοθήκες υπάρχουν στο σπίτι κάποιου , δείχνει σημαντικός ανάμεσα στην παρέα. Αυτό γνώρισα στην Γαλλία και σε αρκετές παρέες, που συναναστρεφόμουν και περνούσαμε ώρες διαβάζοντας και καταστρώνοντας παιχνίδια μυστηρίου βασισμένα σε βιβλία που διαβάζαμε. Μερικές φορές αναρωτιέμαι κι εγώ ή ίδια, πως θα μπορέσω να φτάσω στα παιδιά, που πλέον είναι χαμένα στην οθόνη ενός υπολογιστή… Χρειάζεται πολύ δουλειά από την πολιτεία, το σχολείο και την οικογένειά.
Ως πρόεδρος του Mother Theresa International Foundation Greece, πρέσβειρα ειρήνης και υποψήφια για το Νόμπελ Ειρήνης, συνδέετε λογοτεχνία και ανθρωπισμό. Πιστεύετε ότι η τέχνη έχει καθήκον να δρα κοινωνικά ή είναι επιλογή του δημιουργού;
Φυσικά, ο δημιουργός οφείλει και πρέπει να δρα κοινωνικά. Ειδάλλως μιλάμε για τέχνη χωρίς περιεχόμενο ή για στρατευμένη τέχνη. Η λογοτεχνία είναι βασισμένη στην ανθρώπινη ύπαρξη και ο άνθρωπος μέσω της γραφής προσπαθεί να ξεφύγει από τους δικούς του φόβους και εμπόδια και να αγγίξει το θείο. Δεν μπορούμε μόνο να γράφουμε για να πάρουμε κάποιο βραβείο ή ένα οικονομικό αντάλλαγμα. Ο Δημιουργός γράφει, δημιουργεί για να εμπνεύσει, να στηρίξει τη δικαιοσύνη, την ακεραιότητα και την ανάγκη για να ζήσουμε όλοι σε έναν ειρηνικό κόσμο.
Μιλώντας για ειρηνικό κόσμο, ήμουν υποψήφια για το Νόμπελ Ειρήνης το 2024 από τρεις μεγάλους οργανισμούς αναγνωρισμένους από τα Ηνωμένα Έθνη. Οι οργανισμοί αυτοί που είναι από τρεις διαφορετικές χώρες Μεξικό, Ινδία, Αργεντινή είδαν σε μένα, μια γυναίκα με όραμα και πάθος για την λογοτεχνία και δη την ποίηση, που μέσω του λογοτεχνικού διαδικτυακού εγχειρήματος, Poetry Unites people, τα τελευταία 11 χρόνια έχω καταφέρει να ενώσω πάνω από 200 χώρες και τουλάχιστον 1.680 ποιητές από όλες τις χώρες.
Το όραμα μου να επικοινωνήσω το μήνυμα της ειρήνης μέσω των στίχων και των λέξεων, έχει εμπνεύσει χιλιάδες ποιητές σε όλο τον κόσμο και πολλοί έχουν δημιουργήσει παράλληλα τους δικούς τους συλλόγους ακολουθώντας τη δική μου ιδέα. Συνεχίζω να δημιουργώ γέφυρες πολιτισμού και ποίησης και να προωθώ τα ποιήματα ανθρώπων, που βρίσκονται σε δεινή θέση όπως τον Παλαιστίνιο ποιητή, κάτοικο Γα σας Ahmed Miqdad, αλλά και τη Ρωσίδα ποιήτρια Όλγα Λεβαδναγια και τον Ισραηλινό ποιητή Κοέν αλλά και Κορεάτες και Βιετναμέζους ποιητές καθώς και τη Νεπαλέζα συγγραφέα til Kumari Sharma. Για μένα ο άνθρωπος σημαίνει δημιουργία. Η ποίηση που προέρχεται από το συντηρημένο ρήμα ποιεω.. ποιώ σημαίνει δημιουργώ.. πράττω Οπότε θα υπηρετώ και τα δύο μέχρι τέλους.
Έχετε πει ότι είστε “παραμυθού για πάντα”. Πότε το καταλάβατε πρώτη φορά; Υπήρξε κάποια παιδική σας εμπειρία που σας το αποκάλυψε;
Η παιδική λογοτεχνία δεν είναι κάτι που επιλέγεις.. αλλά σε επιλέγει. Από πολύ μικρή ηλικία θυμάμαι τον εαυτό μου, με ένα βιβλίο στα χέρια. Τα αγαπημένα μου βιβλία, οι μύθοι του Αισώπου. Θεωρώ ότι δεν θα βρεθεί συγγραφέας που κατάφερε τόσο έξυπνα, να παρουσιάσει τη ζωή του ανθρώπου ή μιας κοινωνίας, έχοντας ως ήρωες, μόνο ζώα. Είναι τόσο όμορφα και έξυπνα γραμμένες που διαβάζονται με ευχαρίστηση αλλά περνούν και πολύ σωστά μηνύματα.
Το δεύτερο βιβλίο είναι ” Ομήρου Οδύσσεια” θεωρώ ότι ο Όμηρος ήταν ο μεγαλύτερος”παραμυθάς” και δεν πρόκειται να τον φτάσουμε, ούτε στη τέχνη της αφήγησης, του λυρισμού, της περιγραφής και της γλαφυρότητας. Ελπίζω να μην παρεξηγηθώ, λέγοντας “παραμυθάς “, αναφέρομαι στη τεχνική της παρουσίασης του έργου του αφού ως γνωστόν η λέξη παραμύθι, προέρχεται από το ρήμα παραμυθέω – παραμυθώ, που σημαίνει παρηγοριά. Οπότε σύμφωνα με τη σημασία της λέξης, θα είμαι για πάντα η” παρηγοριά ” τού παιδιού και τού ανθρώπου γενικότερα.
Μιλάτε συχνά για το “φως της Ελλάδας”. Αν έπρεπε να το περιγράψετε σε ένα παιδί από άλλη χώρα, τι θα του λέγατε ότι είναι αυτό το φως;
Αναφέρομαι στο ήθος, στις παραδόσεις, στο φιλότιμο, στην ελληνική ψυχή. Όλα αυτά είναι το Φως της Ελλάδας, που κατά την άποψη μου τείνει να σβήσει. Χρειαζόμαστε ανθρώπους φωτεινούς Χρειαζόμαστε ειρηνοποιόυς. Χρειάζεται να κλείσει η οθόνη του υπολογιστή…. Ένα παιδί θα μπορούσε να διαβάσει το ποίημα μου, το φως, ή απλώς να τα πάω μια βόλτα στον Εθνικό κήπο και να τους διαβάσω το μύθο του Ηρακλή με τον Κέρβερο.
Ήσασταν υποψήφια για το Νόμπελ Ειρήνης 2024. Σε έναν κόσμο που ματώνει – από την Παλαιστίνη μέχρι την Ουκρανία – ποιος είναι ο ρόλος του συγγραφέα; Μπορεί ένα παιδικό βιβλίο να μιλήσει για τον πόνο του πολέμου και να γίνει γέφυρα για την ειρήνη;
Ένα ποίημα ή μία ιστορία μπορεί να γίνει μια νανοκάψουλα, να την επιλέξουν ανάμεσα σε 200 δημιουργούς και να ταξιδέψει στη Σελήνη. Ένα ποίημα μπορεί να γίνει κινούμενο σχέδιο καί νά δείξει σε ένα μεγάλο αριθμό ανθρώπων, ότι η ειρήνη είναι ο μόνος δρόμος για να μπορέσει να υπάρξει ανάπτυξη και πρόοδος. Ήταν μεγάλη τιμή η υποψηφιότητα μου για το Νόμπελ Ειρήνης το 2024.Θα είμαι μια γέφυρο-ποιήτρια, αφανής για την Ελλάδα, αλλά μια μεγάλη προσωπικότητα, παγκόσμια πρέσβειρα της Ειρήνης για όλο τον κόσμο.
Το επόμενο βήμα. Υπάρχει μια ιστορία που φυλάτε στο συρτάρι σας για χρόνια, περιμένοντας τη σωστή στιγμή;
Οι κύκλοι θα ανοίγουν και θα κλείνουν στη ζωή μου. Ξεκίνησα μια μεγάλη συνεργασία που έχει ως στόχο, να γίνει στην Ελλάδα,στην Κόρινθο μια μεγάλη κοιτίδα πολιτισμού όπου καλλιτέχνες, γλύπτες, ζωγράφοι από Ελλάδα και το εξωτερικό θα μπορούν να έρχονται, για να εκθέσουν τα έργα τους. Είμαι ευγνώμων στην αγαπημένη φίλη, πολύ γνωστή συγγραφέα και ζωγράφο, ιδιοκτήτρια της γκαλερί τέχνης Μπεχράκη, Παυλίνα Μπεχράκη, για την εμπιστοσύνη και τη μεγάλη της καρδιά.
Κλείνοντας, αν σας ζητούσα να φτιάξετε τίτλο παραμυθιού για την Ελλάδα του σήμερα, ποιος θα ήταν?
Σαν σήμερα, 11 Αυγούστου του 2020, φεύγει από την ζωή ο Ντίνος Χριστιανόπουλος. Γεννημένος ως Κωνσταντίνος Δημητριάδης στη Θεσσαλονίκη το 1931, υπήρξε μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Γιος προσφύγων από την Ανατολική Θράκη, μεγάλωσε σε συνθήκες φτώχειας, γεγονός που επηρέασε βαθιά την καλλιτεχνική του πορεία. Αποφοίτησε από το Τμήμα Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και εργάστηκε ως βιβλιοθηκονόμος και επιμελητής εκδόσεων. Το 1958 ίδρυσε το λογοτεχνικό περιοδικό «Διαγώνιος» και τις Εκδόσεις Διαγώνιος, συμβάλλοντας στην ανάδειξη νέων λογοτεχνικών φωνών.
Η ποίησή του
Η ποίηση του Χριστιανόπουλου χαρακτηρίζεται από την ωμή ειλικρίνεια και την τόλμη του λόγου του. Συχνά εξετάζει θέματα όπως ο έρωτας, η μοναξιά, η κοινωνική απομόνωση και η υπαρξιακή αναζήτηση. Η γραφή του είναι γεμάτη συναισθηματική ένταση και αυτογνωσία, ενώ συχνά χρησιμοποιεί την ειρωνεία και τον σαρκασμό ως εργαλεία έκφρασης.
Κοινωνική και πολιτική δράση
Ο Χριστιανόπουλος υπήρξε έντονα πολιτικοποιημένος και συχνά το έργο του είχε κοινωνική και πολιτική διάσταση. Αντιτάχθηκε σε κάθε μορφή εξουσίας και καταπίεσης, εκφράζοντας την αντίθεσή του σε κατεστημένα και ιδεολογίες. Η στάση του αυτή τον οδήγησε σε συγκρούσεις με το κατεστημένο, ενώ η γραφή του αποτέλεσε φωνή αντίστασης και διεκδίκησης.
Η κληρονομιά του
Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία. Το έργο του συνεχίζει να μελετάται και να αναγνωρίζεται και από τις νέες γενιές αναγνωστών και λογοτεχνών. Η επιρροή του εκτείνεται πέρα από τα όρια της ποίησης, επηρεάζοντας τη λογοτεχνική κριτική, τη μετάφραση και τη μουσική. Η δωρεά του αρχείου του στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης διασφαλίζει τη διατήρηση και μελέτη του έργου του για τις μελλοντικές γενιές.
Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος υπήρξε μια μοναδική φωνή στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία. Με την ειλικρίνεια, την τόλμη και την κοινωνική του ευαισθησία, κατάφερε να αγγίξει τις καρδιές των αναγνωστών και να προκαλέσει σκέψεις και συναισθήματα. Η κληρονομιά του συνεχίζει να ζει μέσα από το έργο του, που παραμένει επίκαιρο και ζωντανό.
Ζούμε σε μια εποχή που κυλά γρήγορα, σχεδόν άπνοα. Οι λέξεις τρέχουν, οι εικόνες προσπερνούν, κι η εσωτερική σιγή μοιάζει με πολυτέλεια. Κι όμως, μέσα σε αυτόν τον θόρυβο, υπάρχει ακόμη ένας τόπος όπου τα πράγματα δεν φθείρονται από την ταχύτητα, αλλά σώζονται από την ουσία τους: η ποίηση. Η ποίηση δεν προσφέρεται για κατανάλωση. Δεν είναι εύκολη ούτε άμεση. Είναι σαν το φως του απογεύματος που διαπερνά ένα παράθυρο και πέφτει σιωπηλά σε ένα άδειο τραπέζι. Δεν φωνάζει, αλλά σε αναγκάζει να σταθείς. Η ποίηση υπήρξε πάντοτε το καταφύγιο του ανθρώπου μπροστά στο ανείπωτο. Όταν δεν επαρκούν τα καθημερινά μέσα έκφρασης, όταν οι λέξεις της λογικής στερεύουν, τότε η ποίηση έρχεται να μιλήσει. Με σύμβολα, με εικόνες, με υπονοούμενα, με ρυθμό. Η ποίηση είναι το μέρος όπου ο άνθρωπος επιστρέφει όταν όλα τα άλλα τον έχουν εξαντλήσει. Όχι για να ξεχάσει, αλλά για να θυμηθεί — βαθύτερα. Είναι η ανάγκη να αρθρώσει το άρρητο: μια αγάπη που δεν χώρεσε, μια απώλεια που δεν ειπώθηκε, μια στιγμή που δεν πρόλαβε να γίνει ανάμνηση. Πίσω από κάθε σπουδαίο ποίημα, δεν βρίσκεται μόνο μια τέχνη λέξεων. Βρίσκεται ένα βλέμμα που τόλμησε να δει βαθύτερα. Ένα χέρι που έγραψε όχι για να εντυπωσιάσει, αλλά για να αντέξει. Η ποίηση υπενθυμίζει πως δεν είμαστε μόνο λογική και δεδομένα. Είμαστε και μνήμη, αφή, τραύμα, προσδοκία. Και όλα αυτά δεν χωράνε σε λέξεις καθημερινές. Θέλουν την απλότητα και ταυτόχρονα τη δύναμη του στίχου. Ο Ελύτης μιλούσε για την ποίηση όχι ως ιδέα αλλά ως ύπαρξη φωτός. Τα πράγματα στον ποιητικό του λόγο δεν περιγράφονται· αναδύονται. Ένα φύλλο, μια πέτρα, ένας ήλιος, αποκτούν μνήμη, παλμό, φωνή. Και μέσα από αυτά, ο αναγνώστης δεν «καταλαβαίνει» το ποίημα — το θυμάται, σαν κάτι που είχε ξεχάσει πως του ανήκει. Η ποίηση, στον λόγο του, γινόταν διάφανο ύφασμα, μέσα από το οποίο μπορούσες να δεις το αληθινό. Όχι το πραγματικό — το αληθινό. Ό,τι παραμένει, αφού όλα τα περιττά έχουν φύγει. Στον σημερινό κόσμο, η ποίηση συχνά μοιάζει περιττή. Δεν έχει μέγεθος, δεν έχει χρηστικότητα, δεν έχει βιασύνη. Κι όμως, ίσως είναι το μόνο που αντιστέκεται σ’ όλα όσα μας κατακλύζουν. Η ποίηση δεν είναι θόρυβος. Είναι παύση. Δεν είναι εξήγηση. Είναι ανάδυση. Δεν επιδιώκει να πείσει. Απλώς υπάρχει, όπως υπάρχει ο άνεμος ή το νερό: χωρίς λόγο, αλλά αναντικατάστατη. Σήμερα, ζει σε νέες μορφές — σε φωνές spoken word, σε σύντομα ποιήματα που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σε λέξεις γραμμένες πάνω σε τοίχους. Δεν χάθηκε· μεταμορφώθηκε. Και όπως πάντα, επιβιώνει εκεί όπου ο άνθρωπος εξακολουθεί να έχει ψυχή που διψά. Η ποίηση δεν λύνει προβλήματα. Δεν υπόσχεται απαντήσεις. Αλλά δίνει νόημα, εκεί που όλα φαίνονται μάταια.
Σήμερα, ζούμε την εποχή της εικόνας και του εφήμερου. Τα μηνύματα γίνονται σύντομα, οι ειδήσεις καταναλώνονται γρήγορα, η σκέψη αποκόπτεται από το βάθος. Σε αυτή τη συνθήκη, η ποίηση δεν βρίσκει εύκολα χώρο. Δεν προλαβαίνει να “ανέβει” στην ταχύτητα του κόσμου. Αλλά εκεί ακριβώς κρύβεται η δύναμή της: είναι ο αντίποδας. Είναι αυτό που σε αναγκάζει να επιβραδύνεις, να σταθείς. Να μην προσπεράσεις, αλλά να κοιτάξεις. Να διαβάσεις μια λέξη και να τη νιώσεις όχι με το μυαλό, αλλά με το σώμα. Να καταλάβεις, έστω και για λίγο, ότι μέσα στις πιο λιτές φράσεις, μπορεί να φωλιάζει ολόκληρη η ύπαρξη. Η ποίηση του σήμερα δεν έχει πεθάνει — απλώς έχει γίνει λιγότερο κραυγαλέα. Ζει στις προσωπικές αναρτήσεις ανθρώπων που δεν αυτοαποκαλούνται ποιητές, στα λόγια της μουσικής, στις απλές φράσεις που κρύβουν εμπειρία, πένθος, αγάπη. Μας θυμίζει ότι κάτω από την επιφάνεια της καθημερινότητας υπάρχει μια άλλη πραγματικότητα — λεπτή, σχεδόν αόρατη, αλλά ουσιώδης. Εκεί που μια λέξη μπορεί να γίνει παρηγοριά, μια σιωπή να γίνει στιγμή πληρότητας, ένα ποίημα να λειτουργήσει σαν φάρος σε αχαρτογράφητα νερά. Είναι ουσιαστικά ένα άλμα που πρέπει όλοι να κάνουμε, για να υπερβούμε την φθορά της εποχής μας. Η ποίηση, όταν είναι αληθινή, δεν χρειάζεται τίποτα για να υπάρξει — μόνο έναν αναγνώστη που τολμά να κοιτάξει εντός. Σε έναν κόσμο που διαρκώς μας ζητά να προχωρούμε, η ποίηση μας προτρέπει να μείνουμε για λίγο. Να παρατηρήσουμε. Να νιώσουμε. Η ποίηση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αντιστάθμισμα στο βάρος του κόσμου. Να θυμηθούμε ποιοι είμαστε πίσω από τους ρόλους, τις υποχρεώσεις, τα δεδομένα. Δεν είναι εύκολη η ποίηση, ούτε πάντα ευχάριστη. Αλλά είναι αληθινή. Και γι’ αυτό, είναι απαραίτητη. Μπορεί να μη σώσει τον κόσμο. Αλλά ίσως, κάποια στιγμή, σώσει εμάς από τον εαυτό μας…
Οι εκδόσεις Ιωλκός προσκαλούν το κοινό στην παρουσίαση της ποιητικής συλλογής της Ειρήνης Μαθά με τίτλο «Μετ’ εμποδίων».
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 13 Ιουνίου 2025, στις 19:00, στο Θέατρο Αλκμήνη (Αλκμήνης 8-12, 11854, Αθήνα). Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι Ασπασία Θεοφίλου, ακτιβίστρια και ιδρύτρια του Strong Me, αλλά και ο συγγραφέας Μύρων Μ. Παβένος.
Η Ειρήνη Μαθά είναι μια πολύ νέα ηλικιακά ποιήτρια, μιας και είναι μόλις 19 ετών, που μέσα από την ποίηση της προσπαθεί να εκφράσει τους λίγους τελευταίους ρομαντικούς της γενιάς της. Η πρώτη της αυτή εκδοτική απόπειρα γεννά προσδοκίες και βάζει τον πήχη πολύ ψηλά αφού το ταλέντο τής περισσεύει.
Σε μια εποχή όπου η γλώσσα δοκιμάζεται και οι έννοιες της ουτοπίας και της εμπειρίας επαναπροσδιορίζονται, η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση παρουσίασε την εκδήλωση Hyperdialectics of Eutopia: η ποίηση πρέπει να βιώνεται, το Σάββατο 31 Μαΐου στις 19:00, στο πλαίσιο της έκθεσης Plásmata III στο Πεδίον του Άρεως. Μια βραδιά λόγου και αισθητικής χειραφέτησης, όπου η ποίηση δεν διαβάζεται απλώς — κατοικείται, ενσαρκώνεται και γίνεται πράξη με τη συμβολή του ποιητή και καθηγητή Φιλοσοφίας, Νίκου Ερηνάκη.
Τρία χρόνια μετά την spoken word δράση “Digitaled Baptised: η ποίηση πρέπει να χορεύεται” στα Plasmata I, ακολούθησε η spoken word δράση στα Plasmata ΙII:
Αναδιπλώσεις ποιητικού λόγου και μουσικών ηχοτοπίων από όσα φαίνονται σε όσα είναι.
Ανάμεσα στη φυσική πραγματικότητα και στην ψηφιακή υπερπραγματικότητα, η δυσκολία της συνομιλίας και της συνάντησης παραμένει. Διασπαστικός θόρυβος, άσκοπη ταχύτητα, ασήμαντο θέαμα, κενή επιφάνεια. Όσα όμως επέμειναν να καίνε μέσα μας χαρτογραφούν μία αίσθηση κέντρου. Ένα σημείο τομής επικύκλων και ριζωμάτων φιλοσοφίας, ποίησης & μουσικής — το όποιο τέλος κρύβεται στη σύζευξη και το νέο άνοιγμα περιμένει.
Ο Νίκος Ερηνάκης [Αθήνα, 1988] είναι Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνικής & Πολιτικής Φιλοσοφίας και Φιλοσοφίας του Πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, ενώ παράλληλα διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και στο Ε.Α.Π. Είναι Διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και της Οξφόρδης (με πλήρη υποτροφία του ΙΚΥ). Έχει σπουδάσει Οικονομικά [ΟΠΑ], Φιλοσοφία & Συγκριτική Λογοτεχνία [Warwick] και Φιλοσοφία των Κοινωνικών Επιστημών [LSE], και είναι απόφοιτος του Κολλεγίου Αθηνών (’05). Δραστηριοποιείται επίσης ως Επιστημονικός Διευθυντής στο think-tank ENA, διετέλεσε μέλος του Δ.Σ. του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, και είναι μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων. Για το πρώτο του βιβλίο φιλοσοφίας με τίτλο Αυθεντικότητα και Αυτονομία: από τη Δημιουργικότητα στην Ελευθερία (Κείμενα, 2020) τιμήθηκε με το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών. Έχουν εκδοθεί τρία βιβλία ποίησής του (Σύντομα όλα θα καίγονται και θα φωτίζουν τα μάτια σου, Ροές 2009· Ανάμεσα σε όσα πέφτει η σκιά, α΄ έκδ.: Γαβριηλίδης 2013, β΄ έκδ.: Κείμενα 2021· Ακόμα Βαφτιζόμαστε, Κείμενα 2022), το δεύτερο εκ των οποίων έχει μεταφραστεί και εκδοθεί στη Γαλλία και το τρίτο εκ των οποίων ήταν υποψήφιο για το Κρατικό Βραβείο Ποίησης· δύο βιβλία ανθολογίας ποιημάτων του Georg Trakl (Σκοτεινή αγάπη μιας άγριας γενιάς, α΄ έκδ.: Γαβριηλίδης 2011, β΄ έκδ.: Κείμενα 2021) και του Paul Celan (Βόρεια του μέλλοντος, Γαβριηλίδης 2017) σε μετάφρασή του· και τέσσερις συλλογικοί τόμοι φιλοσοφικών δοκιμίων σε επιμέλειά του. Ποιήματα και δοκίμιά του έχουν δημοσιευθεί σε ποικίλα διεθνή περιοδικά, συλλογικούς τόμους, ανθολογίες και πρακτικά συνεδρίων με κριτές. Aυτή την περίοδο διδάσκει και αρθρογραφεί εκτενώς αναφορικά με ζητήματα Φιλοσοφίας της Τεχνητής Νοημοσύνης και της Ψηφιακότητας.
Μπορεί σήμερα κάθε συγγραφέας που σέβεται τον εαυτό του να λέει πως ο αγαπημένος του ποιητής είναι ο Καβάφης ή πως επηρεάστηκε από αυτόν, όμως δεν ήταν πάντα έτσι. Σήμερα, αναγνωρίζουμε την αξία του και τον έχουμε τοποθετήσει στο βάθρο που του αξίζει, όμως πώς τον υποδέχτηκαν οι σύγχρονοί του και ειδικότερα το λογοτεχνικό σινάφι του;
Η ζωή του
Ο Κωνσταντίνος Καβάφης γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 1863. Ήταν το ένατο και τελευταίο παιδί του μεγαλέμπορου Πέτρου Καβάφη και της Χαρίκλειας Φωτιάδη, που κατάγονταν κι οι δύο από φαναριώτικες οικογένειες.
Το 1872, η οικογένεια του Κ. Καβάφη μετακινείται στο Λίβερπουλ της Αγγλίας όπου ο ποιητής πραγματοποιεί μεγάλο μέρος των γυμνασιακών σπουδών του.
Το 1885 ο Καβάφης με τη μητέρα του και δύο αδελφούς του επιστρέφει στην Αλεξάνδρεια. Εργάζεται αρχικά ως δημοσιογράφος και έπειτα ως μεσίτης στο Χρηματιστήριο Βάμβακος. Το 1889 εργάζεται ως άμισθος υπάλληλος της Υπηρεσίας Αρδεύσεων, με Άγγλους προϊσταμένους και το 1892 προσλαμβάνεται ως έκτακτος γραφέας. Από το 1899 ως το 1903, χάνει τη μητέρα του και δύο αδέλφια του. Το 1901, επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Αθήνα και το 1903 για δεύτερη. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1910, αρχίζει να γράφει. Το 1922 παραιτήθηκε από την Υπηρεσία Αρδεύσεων για να αφοσιωθεί απερίσπαστος στην ποίηση. Το 1932, πάσχοντας από καρκίνο του λάρυγγα, ήρθε στην Αθήνα όπου υποβλήθηκε σε τραχειοτομία. Παρέμεινε 4 μήνες στη πρωτεύουσα και γνωρίστηκε με πολλούς Έλληνες λογοτέχνες. Πέθανε στην Αλεξάνδρεια στις 29 Απριλίου του 1933.
Το ποιητικό του έργο
Το ποιητικό του έργο, αποτελείται από 270 ποιήματα, που χωρίζονται σε τρεις ενότητες: τα «Αναγνωρισμένα», τα «Αποκηρυγμένα» και τα «Κρυμμένα». Από αυτά μόνο τα 153 εξέδωσε ο ίδιος όσο ζούσε.
Η αντιμετώπιση του Καβάφη από τους λογοτεχνικούς κύκλους
Τα πρώτα του ποιήματα τα τύπωνε ο ίδιος και τα μοίραζε σε μερικούς φίλους του. Αργότερα μερικά από αυτά άρχισαν να δημοσιεύονται σε περιοδικά της εποχής. Έτσι ξεκίνησε να έχει τους πρώτους του θαυμαστές. Τα ποιήματά του έγιναν της… μόδας και διαβάζονταν από τους καταξιωμένους λογοτέχνες.
Ωστόσο, γύρω στο 1923-1924 άρχισαν να εμφανίζονται και πολέμιοι του Καβάφη. Ο Γιάννης Ψυχάρης, ο Φώτος Πολίτης και κυρίως ο Κωστής Παλαμάς, έγραψαν ιδιαίτερα καυστικά και αρνητικά σχόλια για την ποίηση του, ξεπερνώντας κάποιες φορές τα όρια της λογοτεχνικής κριτικής. Έτσι δεν άργησε να διαιρεθεί για άλλη μια φορά ο πνευματικός κόσμος, αυτή τη φορά σε Παλαμιστές και Καβαφιστές.
Ο Γ. Ψυχάρης, χαρακτήρισε τον Καβάφη «καραγκιόζη της δημοτικής» και ο Γ. Θεοτοκάς, έλεγε πως σε δικογραφία διαζυγίου, υπήρχε περισσότερη «ψυχή» απ’ ότι σε ολόκληρο το καβαφικό έργο. Οι καβαφικοί από την άλλη χαρακτήριζαν τον Παλαμά πομπώδη και φλύαρο.
Η μοναδική επίσημη αναγνώριση του Καβάφη
Για το έργο του, ο Καβάφης τιμήθηκε με τον «Φοίνικα» το 1926, από την κυβέρνηση Θ. Πάγκαλου.
Ο Παλαμάς από την άλλη έγινε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και διετέλεσε μάλιστα πρόεδρός της (1930). Ο Καβάφης, ίσως και λόγω του ότι διέμενε στην Αλεξάνδρεια, δεν έγινε ποτέ μέλος του Ανώτατου Πνευματικού Ιδρύματος της χώρας.
Για το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας, δεν προτάθηκε ποτέ από κανέναν ο Καβάφης. Βέβαια, πολλοί λογοτέχνες που επηρεάστηκαν από αυτόν ήταν υποψήφιοι τα επόμενα χρόνια. Αντίθετα ο Παλαμάς, ήταν αρκετές φορές υποψήφιος για το Νόμπελ Λογοτεχνίας μεταξύ 1926 και 1940, ποτέ όμως δεν κατάφερε να το κερδίσει. Ένας από αυτούς που πολέμησαν την υποψηφιότητά του ήταν και ο Ψυχάρης που προσδοκούσε να το πάρει για τον εαυτό του.
Μπορεί σήμερα κάθε συγγραφέας που σέβεται τον εαυτό του να λέει πως ο αγαπημένος του ποιητής είναι ο Καβάφης ή πως επηρεάστηκε από αυτόν, όμως δεν ήταν πάντα έτσι. Σήμερα, αναγνωρίζουμε την αξία του και τον έχουμε τοποθετήσει στο βάθρο που του αξίζει, όμως πώς τον υποδέχτηκαν οι σύγχρονοί του και ειδικότερα το λογοτεχνικό σινάφι του;
Η ζωή του
Ο Κωνσταντίνος Καβάφης γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 1863. Ήταν το ένατο και τελευταίο παιδί του μεγαλέμπορου Πέτρου Καβάφη και της Χαρίκλειας Φωτιάδη, που κατάγονταν κι οι δύο από φαναριώτικες οικογένειες.
Το 1872, η οικογένεια του Κ. Καβάφη μετακινείται στο Λίβερπουλ της Αγγλίας όπου ο ποιητής πραγματοποιεί μεγάλο μέρος των γυμνασιακών σπουδών του.
Το 1885 ο Καβάφης με τη μητέρα του και δύο αδελφούς του επιστρέφει στην Αλεξάνδρεια. Εργάζεται αρχικά ως δημοσιογράφος και έπειτα ως μεσίτης στο Χρηματιστήριο Βάμβακος. Το 1889 εργάζεται ως άμισθος υπάλληλος της Υπηρεσίας Αρδεύσεων, με Άγγλους προϊσταμένους και το 1892 προσλαμβάνεται ως έκτακτος γραφέας. Από το 1899 ως το 1903, χάνει τη μητέρα του και δύο αδέλφια του. Το 1901, επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Αθήνα και το 1903 για δεύτερη. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1910, αρχίζει να γράφει. Το 1922 παραιτήθηκε από την Υπηρεσία Αρδεύσεων για να αφοσιωθεί απερίσπαστος στην ποίηση. Το 1932, πάσχοντας από καρκίνο του λάρυγγα, ήρθε στην Αθήνα όπου υποβλήθηκε σε τραχειοτομία. Παρέμεινε 4 μήνες στη πρωτεύουσα και γνωρίστηκε με πολλούς Έλληνες λογοτέχνες. Πέθανε στην Αλεξάνδρεια στις 29 Απριλίου του 1933.
Το ποιητικό του έργο
Το ποιητικό του έργο, αποτελείται από 270 ποιήματα, που χωρίζονται σε τρεις ενότητες: τα «Αναγνωρισμένα», τα «Αποκηρυγμένα» και τα «Κρυμμένα». Από αυτά μόνο τα 153 εξέδωσε ο ίδιος όσο ζούσε.
Η αντιμετώπιση του Καβάφη από τους λογοτεχνικούς κύκλους
Τα πρώτα του ποιήματα τα τύπωνε ο ίδιος και τα μοίραζε σε μερικούς φίλους του. Αργότερα μερικά από αυτά άρχισαν να δημοσιεύονται σε περιοδικά της εποχής. Έτσι ξεκίνησε να έχει τους πρώτους του θαυμαστές. Τα ποιήματά του έγιναν της… μόδας και διαβάζονταν από τους καταξιωμένους λογοτέχνες.
Ωστόσο, γύρω στο 1923-1924 άρχισαν να εμφανίζονται και πολέμιοι του Καβάφη. Ο Γιάννης Ψυχάρης, ο Φώτος Πολίτης και κυρίως ο Κωστής Παλαμάς, έγραψαν ιδιαίτερα καυστικά και αρνητικά σχόλια για την ποίηση του, ξεπερνώντας κάποιες φορές τα όρια της λογοτεχνικής κριτικής. Έτσι δεν άργησε να διαιρεθεί για άλλη μια φορά ο πνευματικός κόσμος, αυτή τη φορά σε Παλαμιστές και Καβαφιστές.
Ο Γ. Ψυχάρης, χαρακτήρισε τον Καβάφη «καραγκιόζη της δημοτικής» και ο Γ. Θεοτοκάς, έλεγε πως σε δικογραφία διαζυγίου, υπήρχε περισσότερη «ψυχή» απ’ ότι σε ολόκληρο το καβαφικό έργο. Οι καβαφικοί από την άλλη χαρακτήριζαν τον Παλαμά πομπώδη και φλύαρο.
Η μοναδική επίσημη αναγνώριση του Καβάφη
Για το έργο του, ο Καβάφης τιμήθηκε με τον «Φοίνικα» το 1926, από την κυβέρνηση Θ. Πάγκαλου.
Ο Παλαμάς από την άλλη έγινε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και διετέλεσε μάλιστα πρόεδρός της (1930). Ο Καβάφης, ίσως και λόγω του ότι διέμενε στην Αλεξάνδρεια, δεν έγινε ποτέ μέλος του Ανώτατου Πνευματικού Ιδρύματος της χώρας.
Για το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας, δεν προτάθηκε ποτέ από κανέναν ο Καβάφης. Βέβαια, πολλοί λογοτέχνες που επηρεάστηκαν από αυτόν ήταν υποψήφιοι τα επόμενα χρόνια. Αντίθετα ο Παλαμάς, ήταν αρκετές φορές υποψήφιος για το Νόμπελ Λογοτεχνίας μεταξύ 1926 και 1940, ποτέ όμως δεν κατάφερε να το κερδίσει. Ένας από αυτούς που πολέμησαν την υποψηφιότητά του ήταν και ο Ψυχάρης που προσδοκούσε να το πάρει για τον εαυτό του.
