Η ηλεκτρονική πλατφόρμα pothen.gr τέθηκε σε πλήρη λειτουργία για την υποβολή δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης («Πόθεν Έσχες») του 2025, που αφορούν τη χρήση 2024. Η προθεσμία για την υποβολή λήγει στις 31 Οκτωβρίου, με τη φετινή διαδικασία να φέρνει σημαντική καινοτομία: τα στοιχεία τραπεζικών λογαριασμών, δανείων και επενδυτικών προϊόντων αντλούνται πλέον αυτόματα μέσω διασύνδεσης με τα τραπεζικά συστήματα, μειώνοντας την ανάγκη χειροκίνητης καταχώρισης. Ωστόσο, η ευθύνη για λάθη ή παραλείψεις εξακολουθεί να βαραίνει τον υπόχρεο, ενώ η μη συμμόρφωση συνεπάγεται πρόστιμα και κυρώσεις.
Η υποχρέωση υποβολής αφορά ένα ευρύ φάσμα επαγγελματιών και αξιωματούχων: από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Πρωθυπουργό και τα μέλη της κυβέρνησης, έως βουλευτές, αιρετούς στην τοπική αυτοδιοίκηση, δικαστικούς λειτουργούς, ανώτερα στελέχη της δημόσιας διοίκησης, στελέχη Ενόπλων Δυνάμεων και Σωμάτων Ασφαλείας, μέλη ανεξάρτητων αρχών, τραπεζικά στελέχη, ιδιοκτήτες ΜΜΕ, δημοσιογράφους και παράγοντες του αθλητισμού. Στη λίστα περιλαμβάνονται και οι σύζυγοι ή σύντροφοι με σύμφωνο συμβίωσης των υπόχρεων.
Ο έλεγχος και τα αποτελέσματα
Το πιο πρόσφατο δείγμα εφαρμογής του μηχανισμού ελέγχου είναι ο απολογισμός της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) για το 2024. Συνολικά ολοκληρώθηκαν 332 έλεγχοι, με ευρήματα όπως: άσκηση ιδιωτικού έργου χωρίς άδεια, ανακρίβειες σε επενδυτικά προϊόντα, καταθέσεις χωρίς εμφανείς πηγές εισοδήματος και αγορές περιουσιακών στοιχείων που δεν δικαιολογούνταν. Σε αυτές τις περιπτώσεις επιβλήθηκαν φόροι, εισφορές και πρόστιμα ύψους 125.308,80 ευρώ, ενώ στοιχεία για 136 υπόχρεους που δεν υπέβαλαν δηλώσεις για το 2022 διαβιβάστηκαν στις εισαγγελικές αρχές.
Η ΕΑΔ έχει στην αρμοδιότητά της πάνω από 13.800 υπόχρεους, γεγονός που δείχνει το εύρος αλλά και τη δυσκολία πλήρους ελέγχου. Στο θεσμικό επίπεδο, ο νόμος 5026/2023 καθιέρωσε την πλήρη ψηφιοποίηση της διαδικασίας και έθεσε στόχο οι έλεγχοι να φτάνουν τουλάχιστον το 7% των δηλώσεων σε τριετή βάση. Το 2024 το πλαίσιο επικαιροποιήθηκε και ήδη «τρέχει» αναβάθμιση του πληροφοριακού συστήματος μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.
Τα αγκάθια της διαδικασίας
Παρά τις βελτιώσεις, υπάρχουν ζητήματα που προκαλούν κριτική. Ανάμεσά τους, οι αλλεπάλληλες παρατάσεις στις προθεσμίες, ο κατακερματισμός αρμοδιοτήτων μεταξύ Βουλής, ΕΑΔ και άλλων αρχών, αλλά και το έλλειμμα διαφάνειας στη δημοσιοποίηση δηλώσεων πολιτικών προσώπων. Ενδεικτικά, στην ιστοσελίδα της Βουλής οι τελευταίες αναρτήσεις αφορούν ακόμη το έτος 2022 (χρήση 2021), γεγονός που αναδεικνύει καθυστερήσεις και τροφοδοτεί κριτική.