staging

Tag: Τέχνη

  • Ημερίδα Ινστιτούτου ΕΝΑ και Νίκου Πουλαντζά

    Ημερίδα Ινστιτούτου ΕΝΑ και Νίκου Πουλαντζά

    Η τέχνη και ο πολιτισμός υπό επιτήρηση: Μορφές και μηχανισμοί χειραγώγησης στον 21ο αιώνα

    Το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, διοργανώνουν σήμερα Τρίτη 11 Νοεμβρίου 2025, στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης, στις 17:30, ημερίδα με θέμα «Η τέχνη και ο πολιτισμός υπό επιτήρηση: μορφές και μηχανισμοί χειραγώγησης στον 21ο αιώνα».

    Ερευνητές και καλλιτέχνες αναζητούν τις μορφές των απειλών και των απαγορεύσεων, με τις οποίες έρχεται αντιμέτωπη σήμερα η καλλιτεχνική έκφραση και συζητούν με το κοινό τρόπους αντίστασης απέναντι στη χειραγώγηση και τον περιορισμό της καλλιτεχνικής ελευθερίας.

    Δύο Θεματικά Πάνελ

    Πρώτο πάνελ (17:30): Τι απειλεί την τέχνη σήμερα; Μορφές χειραγώγησης πέραν της λογοκρισίας

    Το πρώτο πάνελ θα εστιάσει στις σύγχρονες – άμεσες και έμμεσες – μορφές χειραγώγησης της τέχνης και του πολιτισμού, οι οποίες, αντί της άμεσης λογοκρισίας και απαγόρευσης, κινητοποιούν πιο σύνθετους και αδιόρατους μηχανισμούς, προκειμένου να ελέγξουν και να κατευθύνουν την καλλιτεχνική δημιουργία. Η αγορά της τέχνης και η πολιτιστική βιομηχανία, η χρήση της τέχνης ως όργανο «ήπιας ισχύος» προκειμένου να προβληθούν συγκεκριμένες θεματικές και να αποκλειστούν άλλες, οι ψηφιακές πλατφόρμες και το πολιτιστικό μάρκετινγκ, η εργαλειοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς για την ενίσχυση εθνικών ή θρησκευτικών ταυτοτήτων, καθώς και οι κάθε μορφής εξαρτήσεις και θεσμικά φίλτρα περιλαμβάνονται στα ερωτήματα που θα τεθούν.

    Συμμετέχουν: Γεωργία Λαλέ (Εικαστικός-Ακτιβίστρια), Μήτσος Μπιλάλης (Ιστορικός, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Θούλη Μισιρλόγλου (Καλλιτεχνική Διευθύντρια του ΜΟΜus- Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης), Μάρθα Μπουζιούρη (Σκηνοθέτρια, Τμήμα Θεάτρου ΑΠΘ), Δημήτρης Πλάντζος (Καθηγητής Αρχαιολογίας, ΕΚΠΑ).

    Συντονιστής: Αντώνης Λιάκος (Ομότιμος Καθηγητής Ιστορίας, ΕΚΠΑ).

    Δεύτερο πάνελ (20:00): Η λογοκρισία στην τέχνη

    Το δεύτερο πάνελ θα παρουσιάσει συγκεκριμένες πρακτικές λογοκρισίας στις εικαστικές τέχνες, στον κινηματογράφο, στη μουσική και στο θέατρο.  Πανεπιστημιακοί και καλλιτέχνες από διαφορετικά πεδία της καλλιτεχνικής δημιουργίας θα μοιραστούν προσωπικές εμπειρίες, θα παρουσιάσουν ιστορικά και σύγχρονα παραδείγματα λογοκρισίας και θα συζητήσουν τις συνέπειες της στη δημοκρατία και την κοινωνία. Τα κεντρικά ερωτήματα του πάνελ αυτού σχετίζονται τόσο με την πολιτική και θεσμική λογοκρισία όσο και με την κοινωνική λογοκρισία και την αυτολογοκρισία, ενώ δεν παραλείπονται τα θέματα της αντίστασης της τέχνης ως πεδίου πολιτικού και ηθικού αγώνα.

    Συμμετέχουν: Άκης Έβενης (Παραγωγός Ραδιοφωνικών Προγραμμάτων), Θανάσης Ζερίτης (Σκηνοθέτης-Ηθοποιός), Νεφέλη Μαϊστράλη (Ηθοποιός, Δραματουργός, Συγγραφέας), Πηνελόπη Πετσίνη (Φωτογράφος, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής), Πάρις Ρούπος (Stand Up Κωμικός), Δημήτρης Χριστόπουλος (Καθηγητής Πολιτειολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο).

    Συντονίστρια: Μαριλένα Κατσίμη (Δημοσιογράφος).

    Παράλληλα με τις συζητήσεις των δύο πάνελ, θα ακουστούν λογοκριμένα τραγούδια από το ελληνικό και το ξένο μουσικό ρεπερτόριο, τα οποία σε διάφορες ιστορικές στιγμές απαγορεύτηκαν ή υπέστησαν λογοκρισία λόγω του πολιτικού ή κοινωνικού τους περιεχομένου (επιμέλεια: Άκης Έβενης).

    Επιπλέον, θα πραγματοποιηθεί έκθεση περιστατικών εικαστικής λογοκρισίας, η οποία θα παρουσιάσει ντοκουμέντα και μαρτυρίες από περιπτώσεις καλλιτεχνικών έργων που υπέστησαν λογοκρισία ή απαγορεύτηκαν στην Ελλάδα, αναδεικνύοντας τη σχέση μεταξύ εξουσίας, ιδεολογίας και καλλιτεχνικής δημιουργίας. (επιμέλεια: Πηνελόπη Πετσίνη, στο πλαίσιο του έργου ΕΛΙΔΕΚ ‘’CIVIL’’).

    Η ημερίδα επιδιώκει να αναδείξει τα κρίσιμα διακυβεύματα της εποχής μας που αφορούν τη σχέση πολιτισμού, τέχνης και δημοκρατίας. Στόχος είναι να ανοίξει ένας ουσιαστικός δημόσιος διάλογος για την υπεράσπιση της ελευθερίας της έκφρασης, την προστασία της καλλιτεχνικής δημιουργίας από κάθε μορφή χειραγώγησης και τη δημιουργία συνθηκών που επιτρέπουν στην τέχνη να ανθίζει ελεύθερα και να συμβάλλει στην κριτική σκέψη και τη δημοκρατική κουλτούρα.

    Είσοδος ελεύθερη

    Πληροφορίες

    • Ημερομηνία: Τρίτη, 11 Νοεμβρίου 2025
    • Ώρα: 17:30 – 22:00
    • Τόπος: Δημοτική Αγορά Κυψέλης
    • Συνδιοργάνωση: Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς – Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ


    Την εκδήλωση θα προλογίσουν, εκ μέρος του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς, η Μαρία Ρεπούση, Ιστορικός και Διευθύντρια του Ινστιτούτου και εκ μέρους του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, ο Κώστας Στρατής, Συντονιστής Κύκλου Πολιτισμικής Πολιτικής και πρώην Υφυπουργός. 

  • Το TikTok ως καθρέφτης του στιγμιαίου: Τέχνη, Μόδα και Χιούμορ έχοντας ένα πρόσωπο

    Το TikTok ως καθρέφτης του στιγμιαίου: Τέχνη, Μόδα και Χιούμορ έχοντας ένα πρόσωπο

    Ζούμε σε μια εποχή όπου η κουλτούρα δεν σταθεροποιείται – κυλά. Ό,τι χτες θεωρούσαμε
    περιθωριακό, σήμερα γίνεται κυρίαρχο. Κι εκεί όπου άλλοτε η δημιουργία απαιτούσε χώρο,
    διάρκεια και βαρύτητα    , τώρα χρειάζεται μόνο ένα τηλέφωνο και ένα δευτερόλεπτο. Το
    TikTok δεν είναι απλώς ένα ψηφιακό φαινόμενο. Είναι ένας καθρέφτης όπου κοιτιέται η
    εποχή μας – και παραμορφώνεται. Σ’ αυτό το παράθυρο-ρολόι που καταπίνει εικόνες, ήχους
    και βλέμματα, κάτι νέο αναδύεται: μια άλλη πρόσληψη της τέχνης, της μόδας, του χιούμορ,
    του εαυτού.
    Το TikTok δεν είναι απλώς μια εφαρμογή. Είναι μια νέα γλώσσα, μια χρονική σπείρα που
    στρέφει το βλέμμα του πολιτισμού προς τα μέσα, προς τα γρήγορα, προς τα υπερ-συμβολικά.
    Εκεί όπου κάποτε η τέχνη χρειαζόταν χώρο, σιωπή και χρόνο, τώρα παλεύει να υπάρξει μέσα
    σε 15 ή 60 δευτερόλεπτα.
    Η πλατφόρμα έχει ανατρέψει τη δομή της αφήγησης. Ποια είναι η αρχή, ποια η μέση, ποιο το
    τέλος; Δεν υπάρχουν. Όλα χωρούν σε ένα looping βίντεο, σε ένα trend, σε ένα cut που ξεκινά
    με ένα βλέμμα και τελειώνει σε ένα ηχητικό απόσπασμα. Το TikTok δεν αφηγείται·
    υποβάλλει. Δεν εξηγεί· υπαινίσσεται.
    Η ψηφιακή εποχή μάς έμαθε να βλέπουμε τέχνη χωρίς να την αγγίζουμε. Το TikTok μάς
    κάνει να τη νιώθουμε χωρίς να τη σκεφτόμαστε    . Ζωγράφοι δείχνουν τη διαδικασία τους – όχι
    το αποτέλεσμα. Μουσικοί γράφουν κομμάτια για να “ταιριάξουν” με ένα viral ήχο. Χορευτές
    στήνουν κινήσεις που θα απομνημονευτούν, όχι απαραίτητα που θα συγκινήσουν.
    Η παραδοσιακή διάκριση ανάμεσα στο “υψηλό” και το “λαϊκό” καταρρέει. Ένα POV βίντεο
    με κινηματογραφική αισθητική έχει την ίδια πλατφόρμα με ένα meme βασισμένο σε
    ελληνική τηλεόραση του 2007. Κι όμως, αυτό δεν είναι απαξίωση. Είναι εξίσωση. Η pop
    κουλτούρα βρίσκει το δικαίωμα να σταθεί δίπλα στην τέχνη. Ή μήπως γίνεται τέχνη;
    Η μόδα στο TikTok δεν περιμένει εβδομάδες μόδας, δεν ακολουθεί εποχές. Είναι κυκλική,
    αυθόρμητη, επιτελεστική    . Ένα βίντεο, μια εμφάνιση, ένα hashtag και ξαφνικά μια τάση
    γεννιέται – όχι από οίκους μόδας, αλλά από κορίτσια σε δωμάτια με παλιά καθίσματα, φως
    από led και ήχους από K-pop.
    Το TikTok επαναφέρει το παλιό ως καινούργιο – τα Y2K ρούχα, τα παπούτσια Buffalo, τα
    χαμηλοκάβαλα τζιν – αλλά αυτή τη φορά ως ειρωνεία, ως έκφραση ταυτότητας. Ο χρήστης
    δεν ακολουθεί μόδα· χτίζει την εικόνα του μέσα από το στυλ. Ο καθρέφτης γίνεται πασαρέλα
    και η πασαρέλα… backstage    . Ο καθένας είναι μοντέλο του εαυτού του.
    Το TikTok άλλαξε ριζικά και το χιούμορ. Δεν έχει punchline, δεν έχει σάτιρα με δομή. Είναι
    απόσπασμα, ήχος, βλέμμα. Συχνά, δεν χρειάζεται καν λόγια. Ένα edit, ένα zoom, ένα cut, μια
    επανάληψη με glitch είναι αρκετά για να προκαλέσουν γέλιο. Όχι επειδή είναι “αστεία”,
    αλλά επειδή είναι κοινό κώδικα.
    Το χιούμορ γίνεται κρυπτικό. Το TikTok γελά με τα ίδια του τα inside jokes – σαν μια μεγάλη
    ηλεκτρονική κωμόπολη, όπου όλοι ξέρουν τη φράση, το clip, τον ήχο. Όποιος δεν καταλαβαίνει, απλώς μένει απέξω. Κάθε viral είναι και μια λέξη σε ένα λεξικό που γράφεται σε πραγματικό χρόνο.
    Η τέχνη, η μόδα και το χιούμορ δεν είναι πια ανεξάρτητες εκφράσεις. Στο TikTok,
    συνυφαίνονται. Ένα outfit video μπορεί να είναι performance art. Ένα χιουμοριστικό βίντεο
    να είναι ταυτόχρονα κοινωνικό σχόλιο. Ένα meme να γίνει ο πυρήνας για μια ειλικρινή
    εξομολόγηση.
    Δεν γνωρίζουμε ακόμη αν το TikTok είναι ένα περαστικό κύμα ή το νέο νερό στο οποίο θα
    κολυμπά η κουλτούρα. Αυτό που ξέρουμε, είναι πως έχει ήδη αλλάξει τον τρόπο που
    βλέπουμε, νιώθουμε και αφηγούμαστε. Μέσα στην αστραπιαία ροή του, η τέχνη δεν
    περιμένει πια σε μουσεία – ανασαίνει σε pixels. Η μόδα δεν κοιτάζει βιτρίνες – ανασαίνει μες
    στα likes. Και το χιούμορ δεν στηρίζεται σε λογικές ακολουθίες – εκρήγνυται σαν αντίλαλος
    μιας κοινής εμπειρίας.
    Το TikTok δεν είναι το μέσο – είναι το κάδρο. Και μέσα από αυτό το κάδρο, η γενιά του
    τώρα βλέπει τον εαυτό της, όχι όπως είναι, αλλά όπως μπορεί να υπάρξει    . Περνάει φίλτρα,
    ήχους, στιλιστικές κρίσεις και μικρά φλας δημιουργίας. Στην ταχύτητα του φωτός, αλλά με
    πολιτισμικό βάθος που ακόμη δεν έχουμε αποτιμήσει.