Την ανάγκη για μια εκ βάθρων επανεκκίνηση της Αριστεράς ανέδειξε ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης, υποστηρίζοντας ότι ο χώρος δεν μπορεί να συνεχίσει με δοκιμασμένες συνταγές που δεν απέδωσαν. Όπως τόνισε, η σημερινή συγκυρία απαιτεί νέα αφετηρία, με διαφορετικούς όρους πολιτικής συγκρότησης και με καθαρή απομάκρυνση από επιλογές που οδήγησαν σε αδιέξοδο.
Κριτική στις «αποτυχημένες λύσεις»
Στην παρέμβασή του, ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης υπογράμμισε ότι η Αριστερά πρέπει να αφήσει πίσω τις αποτυχημένες λύσεις, επιμένοντας πως η ανακύκλωση ίδιων προσώπων, ίδιων λογικών και ίδιων πολιτικών εργαλείων δεν μπορεί να δώσει πειστική απάντηση στην κοινωνία. Με αυτόν τον τρόπο έστειλε μήνυμα ότι η ανασυγκρότηση δεν μπορεί να είναι επιφανειακή, αλλά πρέπει να αγγίξει τον πυρήνα της πολιτικής λειτουργίας και της σχέσης με τους πολίτες.
Η ανάγκη για νέο ξεκίνημα
Ο προσωρινός πρόεδρος της Νέας Αριστεράς περιέγραψε ως αναγκαίο ένα νέο ξεκίνημα από την αρχή, το οποίο δεν θα στηρίζεται σε πρόχειρες συγκολλήσεις ή σε σχήματα που αναπαράγουν τα προβλήματα του παρελθόντος. Το βασικό του μήνυμα είναι ότι η Αριστερά χρειάζεται να ξαναχτίσει αξιοπιστία, πολιτική καθαρότητα και ουσιαστική σύνδεση με την κοινωνία, εάν θέλει να αποκτήσει ξανά ρόλο και δυναμική.
Το πολιτικό στίγμα της Νέας Αριστεράς
Μέσα από αυτή την τοποθέτηση, ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης επιχείρησε να δώσει και το ευρύτερο πολιτικό στίγμα της Νέας Αριστεράς, προβάλλοντας την ανάγκη για ριζική ανασύνθεση και όχι για επιστροφή σε παλιά μοντέλα. Η παρέμβασή του αποτυπώνει μια γραμμή που δίνει προτεραιότητα στην επαναθεμελίωση του χώρου, με έμφαση στην κοινωνική αξιοπιστία και στη διαμόρφωση μιας νέας πολιτικής αφετηρίας.
Το αριστερό κυβερνητικό εγχείρημα και η κυβερνητική εμπειρία του 2015-2019, παρά το ότι σημαδεύτηκαν από περιορισμούς, άφησαν ανεξίτηλο στίγμα στην εγχώρια πολιτική ιστορία, συνιστώντας πολύτιμη παρακαταθήκη για το σύνολο των προοδευτικών δυνάμεων και για τη σύγχρονη Αριστερά, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς.
Ένα αριστερό στελεχιακό δυναμικό βρέθηκε το 2015 αντιμέτωπο με την πρόκληση άσκησης της εξουσίας και με την προοπτική υλοποίησης ενός αριστερού κυβερνητικού προγράμματος. Η βιωμένη εμπειρία εκατοντάδων στελεχών που ήρθαν για πρώτη φορά αντιμέτωπα με τις δομές του κράτους και με τις απαιτήσεις της πρακτικής κυβερνητικής πολιτικής, στην ιδιάζουσα μάλιστα συνθήκη ενός επιβεβλημένου προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής, είναι πολύτιμη× μπορεί να αποτελέσει την πρώτη ύλη για μια νηφάλια αποτίμηση του παρελθόντος αλλά και για μια αποτελεσματικότερη θωράκιση έναντι των προκλήσεων του παρόντος και του μέλλοντος, αναδεικνύοντας τις δυνατότητες αλλά και τους περιορισμούς ενός αριστερού κυβερνητικού εγχειρήματος: Τι θέλει και τι μπορεί να κάνει η Αριστερά στην εξουσία; Ποια είναι τα αιτούμενα και οι προϋποθέσεις μιας αριστερής διακυβέρνησης; Ποια τα όρια και τα περιθώρια ενός προοδευτικού κοινωνικού μετασχηματισμού; Ανατέμνοντας την κυβερνητική θητεία της περιόδου 2015-2019, ιχνηλατούμε το αποτύπωμα μιας σειράς αποφάσεων, πρωτοβουλιών και επιλογών που μπορούν να μας βοηθήσουν να απαντήσουμε σε αυτά και άλλα παρόμοια ερωτήματα.
Είναι ίσως περισσότερο αναγκαίο από ποτέ να εστιάσουμε σε όσα σηματοδότησε για την κοινωνική πλειοψηφία και την Αριστερά το κυβερνητικό εγχείρημα του 2015-2019. Εάν, δέκα χρόνια μετά, το ζητούμενο είναι η ανασύνθεση της Αριστεράς –ή, καλύτερα, η διαμόρφωση των κατάλληλων προϋποθέσεων για την αναθεμελίωση, την ανάκτηση της αξιοπιστίας και την κατάλληλη εκπροσώπηση του ευρύτερου χώρου της κοινωνικής Αριστεράς–, η αριστερή κυβερνητική εμπειρία συνιστά πολύτιμη παρακαταθήκη που μπορεί να μας προσφέρει χρήσιμα εργαλεία.
Σε ποια κοινωνική ανάγκη κλήθηκε να ανταποκριθεί η κυβέρνηση που αναδείχθηκε από την εκλογική αναμέτρηση του Ιανουαρίου του 2015; Τι επιδίωκε και πώς είχε προετοιμαστεί για να το πετύχει; Ποιες ήταν οι προτεραιότητες και ποια τα εφόδιά της; Με ποια εμπόδια, προβλήματα ή διλήμματα βρέθηκε αντιμέτωπη και πώς κατάφερε –ή γιατί δεν κατάφερε– να τα υπερκεράσει; Με ποιους περιορισμούς αναμετρήθηκε και πώς τους διαχειρίστηκε; Ποιες δυνατότητες αναδείχθηκαν και πώς αξιοποιήθηκαν; Ποιες πολιτικές υλοποιήθηκαν και ποιες καινοτομίες προωθήθηκαν; Ποια λάθη έγιναν και πώς θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί; Ποια διδάγματα για το σήμερα και το αύριο μπορούμε να αντλήσουμε από την κυβερνητική αυτή περίοδο, με τη βοήθεια ορισμένων εκ των πρωταγωνιστών της;
Το ΕΝΑ διοργανώνει ημερίδα με θέμα «Τι (να) κάνει η Αριστερά όταν κυβερνά; Εμπειρίες αριστερής διακυβέρνησης», αύριο Παρασκευή 27 Μαρτίου 2026 (10:00 – 20:00), στη Βιβλιοθήκη της ΕΣΗΕΑ «Δημήτρης Ι. Πουρνάρας» (Ακαδημίας 20, Αθήνα – 2ος όροφος), δίνοντας το λόγο σε όσους και όσες εκπροσωπούν τη νεότερη γενιά στελεχών που υπηρέτησαν το κυβερνητικό εγχείρημα της περιόδου 2015-2019 και καλώντας τους να μοιραστούν μαζί μας τις εμπειρίες και τις σκέψεις τους ως οδηγό για το μέλλον.
Πρόγραμμα ημερίδας
Χαιρετισμός
[10.15-10.30]
Σταυρούλα Μανώλη, πρόεδρος, Ινστιτούτο ΕΝΑ
Όρια και υπερβάσεις: Εργασία, κοινωνία και τοπική ανάπτυξη
[Τραπέζι 1: 10.30-12.00]
Σταμάτης Βαρδαρός,πολιτικός επιστήμονας, πρώην Αν. Γενικός Γραμματέας Υπουργείου Υγείας
Μαζί τους συζητά ο Σταύρος Παναγιωτίδης, διδάκτορας Ιστορίας, διδάσκων Πανεπιστημίου Κρήτης, πρώην προϊστάμενος Γραφείου Κοινωνικών Πολιτικών του Πρωθυπουργού (2015-2019)
[Τραπέζι 2: 12.00-13.30]
Ιφιγένεια Δουβίτσα,συνεργαζόμενη καθηγήτρια (Adjunct Professor), Sobey School of Business, ICCM, Saint Mary’s University, μεταδιδακτορική ερευνήτρια, Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής, ΔΠΘ
Ηρώ Ζαβογιάννη, πολιτική επιστήμονας, πρώην διευθύντρια Γραφείου Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης και Υπουργού Οικονομίας & Ανάπτυξης
Μαρίνος Ρουσιάς, πολιτικός μηχανικός, πρώην Σύμβουλος Υπουργείου Εσωτερικών
Μαζί τους συζητά η Αγγελική Μητροπούλου,δρ. Πανεπιστημίου Αιγαίου, επιστημονική συνεργάτιδα, Ινστιτούτο ΕΝΑ
Στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης: Κυβερνώντας σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης
[13.30-15.00]
Φραγκίσκος Κουτεντάκης,επίκουρος καθηγητής, Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην Γενικός Γραμματέας Δημοσιονομικής Πολιτικής στο ΓΛΚ (2015-2018), πρώην Συντονιστής Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή (2018-2023)
Μιχάλης Νικολακάκης, επίκουρος καθηγητής, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην διευθυντής Γραφείου Υπουργού Οικονομίας & Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος & Ενέργειας
Δημήτρης Παπαγιαννάκος, επιστημονικός συνεργάτης βουλευτή, πρώην Γενικός Γραμματέας Συντονισμού του Κυβερνητικού Έργου (2015-2019)
Μαζί τους συζητά ο Κώστας Στρατής, συντονιστής Κύκλου Πολιτισμικής Πολιτικής, Ινστιτούτο ΕΝΑ, πρώην Υφυπουργός Πολιτισμού (2018-2019)
Ναυπηγώντας εν πλω: Σχεδιασμός και υλοποίηση πολιτικών
Ο διαπιστωμένος κατακερματισμός της (κεντρο)αριστερής αντιπολίτευσης είναι ενδεχομένως το πλέον δηλωτικό χαρακτηριστικό του κομματικού ανταγωνισμού σήμερα. Ο κατακερματισμός δεν υποδηλώνει μόνο κάποιες εσωτερικές διαφοροποιήσεις στο (κεντρο)αριστερό εκλογικό ακροατήριο, αλλά κυρίως την αδυναμία κάποιου από τα κόμματα του χώρου να λειτουργήσει σαν επισπεύδουσα δύναμη που θα διαμορφώσει τις προϋποθέσεις μιας διαδικασίας ενοποίησης η οποία θα οδηγήσει στη συγκρότηση της περιπόθητης εναλλακτικής απέναντι στο κυβερνών κόμμα.
Στο πλαίσιο αυτό, η ανασύνθεση του χώρου της (κεντρο)Αριστεράς θέτει πάνω από όλα ερωτήματα γύρω από τους όρους βάσει των οποίων αυτή θα λάβει χώρα και των στοιχείων εκείνων που θα συνενώσουν τις διαφορετικές πολιτικές εκδοχές. Έχει, επομένως, ενδιαφέρον να διερευνήσουμε τις στάσεις των πολιτών –ειδικά όσων ευθυγραμμίζονται με μια αριστερή ή κεντροαριστερή ταυτότητα– γύρω από τις προτεραιότητες της Αριστεράς για το επόμενο διάστημα, τους όρους ανασύνθεσης του χώρου, αλλά και τη δυναμική των πολιτικών προσώπων του.
Το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, σε συνεργασία με την εταιρεία ερευνών Prorata, διεξήγαγε έρευνα κοινής γνώμης με τίτλο «Το αριστερό ημισφαίριο και η ανασύνθεση της Αριστεράς»,σε συνέχεια αντίστοιχης έρευνας που είχε διεξαγάγει τον Φεβρουάριο του 2024. Στόχος της έρευνας είναι να εντοπίσει τάσεις και δυναμικές στο (κεντρο)αριστερό ακροατήριο σε σχέση με πολιτικές, ιδεολογικές ταυτότητες και πρόσωπα του χώρου, αλλά και το πώς οι (κεντρο)αριστεροί ψηφοφόροι τοποθετούνται σε κρίσιμα επίδικα της περιόδου. Στην έρευνα επιπλέον δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στο να διασταυρωθούν οι στάσεις των ερωτώμενων με τoν πολιτικοϊδεολογικό αυτοπροσδιορισμό, την πρόθεση ψήφου και την ηλικία έτσι ώστε να μελετηθούν συγκεκριμένες υποομάδες της κοινής γνώμης.
Η συλλογή των δεδομένων έλαβε χώρα κατά το διάστημα 25 Σεπτεμβρίου – 2 Οκτωβρίου 2025.
Στην πρώτη του συνέντευξη μετά την παραίτηση από τη Βουλή, ο Αλέξης Τσίπρας δηλώνει στην «Εφημερίδα των Συντακτών» ότι «μόνο οι πολίτες σήμερα είναι δύναμη αλλαγής και ανατροπής». Υποστηρίζει πως το πολιτικό σύστημα – συμπεριλαμβανομένης της Αριστεράς – έχει βαλτώσει και δεν μπορεί να προσφέρει λύση στο σημερινό αδιέξοδο. Παρουσιάζει το περίγραμμα των επόμενων κινήσεών του και απαντά στις επικρίσεις για το 2015.
«Η σχέση μου με τον ΣΥΡΙΖΑ έχει κλείσει»
Για το κόμμα με το οποίο ταυτίστηκε πολιτικά, ο Τσίπρας τονίζει: «Η σχέση μου με τον ΣΥΡΙΖΑ ήταν μια σχέση ζωής, αλλά έχει κλείσει». Εξηγεί ότι επιλέγει «πορεία στο λαό» ως υπέρβαση και όχι ανταγωνισμό, ξεκαθαρίζοντας πως δεν θα υποδείξει σε βουλευτές τι να πράξουν και δεν προτίθεται να αναπαράγει τακτικές “στρατολόγησης” ή διασπάσεων. «Η αυτάρκεια και η αυταρέσκεια κάποιου αυτόκλητου Μεσσία… είναι το τελευταίο που χρειάζεται η πατρίδα», σημειώνει.
Κριτική στην κυβέρνηση και τον πρωθυπουργό
Ο Τσίπρας εξαπολύει σφοδρή επίθεση στην κυβέρνηση, κάνοντας λόγο για «καθεστώς διαφθοράς» και για πρωθυπουργό που «λειτουργεί ως ολιγάρχης». Καταλογίζει χειραγώγηση της Δικαιοσύνης, παράλυση θεσμών, στήριξη μεγάλου πλούτου εις βάρος της κοινωνικής πλειοψηφίας και αποδυνάμωση της διεθνούς θέσης της χώρας. Καλεί σε αφύπνιση των πολλών και σε ανασύνθεση της προοδευτικής αντιπολίτευσης, που στη σημερινή πολυκερματισμένη μορφή της δεν επιτελεί τον συνταγματικό της ρόλο.
Απάντηση για το 2015
Στις κατηγορίες περί «χώρας–παρία» το 2015, ο Τσίπρας αντιτείνει ότι παρέλαβε Ελλάδα ρημαγμένη: ανεργία 27%, βαθιά ύφεση, δεμένη από τους δανειστές. Υποστηρίζει ότι το 2019 παρέδωσε χώρα εκτός μνημονίων και επιτροπείας, με ρυθμισμένο χρέος, δημοσιονομικά αποθέματα και 12 διαδοχικά τρίμηνα ανάπτυξης, ενώ η διεθνής θέση ήταν ενισχυμένη. Κατηγορεί τους αντιπάλους για «δολοφονία της αλήθειας».
Η «φυγή προς τα εμπρός»
Τη παραίτηση από το Κοινοβούλιο τη χαρακτηρίζει «αντισυμβατική φυγή προς τα εμπρός» με ηθικά κίνητρα: «Απελευθερώνομαι από δεσμεύσεις, αξιώματα και μηχανισμούς». Εκτιμά ότι το πολιτικό σύστημα, όπως λειτουργεί σήμερα, «δεν μπορεί να δώσει τίποτα στην κοινωνία».
Ένας «νέος πατριωτισμός»
Προτείνει «νέο πατριωτισμό» που υπερβαίνει τους εύλογους ιδεολογικούς διαχωρισμούς, με στόχο δικαιοσύνη και πρόοδο. Η αναδιάταξη δεν αφορά μόνο κυβερνητική εναλλαγή, αλλά ολόκληρο το πολιτικό σύστημα – ιδίως την Αριστερά – με τολμηρή ανανέωση σε πρακτικές, γλώσσα, ύφος, ήθος και πρόσωπα.
«Μόνο οι πολίτες είναι δύναμη αλλαγής»
Για τις επόμενες κινήσεις του, απορρίπτει παλιά οργανωτικά μοντέλα τύπου ενιαίου Συνασπισμού ή πολυτασικού ΣΥΡΙΖΑ: «Με παλιό διαβατήριο δεν περνάμε στη νέα εποχή». Διαπιστώνει βαθιά κρίση εμπιστοσύνης σε κόμματα, θεσμούς, Δικαιοσύνη και Βουλή και ζητά νέα εργαλεία σκέψης και πράξης. «Οι πολίτες – αυτή είναι η δύναμη της αλλαγής σήμερα. Μόνον αυτοί, ‘αποκάτω’, μπορούν να ανατρέψουν τα δεδομένα ‘επάνω’», υπογραμμίζει.
Το βιβλίο: «Χρέος απέναντι στην ιστορία»
Χωρίς να αποκαλύπτει τίτλο, ανακοινώνει βιβλίο ως «χρέος απέναντι στην ιστορία και στους πολίτες», που θα φωτίσει τις πτυχές 2015-2019 με γεγονότα και ντοκουμέντα και θα απαντήσει στη «διαστρέβλωση της αλήθειας». Δηλώνει ότι θα καταθέσει και προτάσεις για το σήμερα: πού βαδίζει η χώρα, ποιες ευκαιρίες χάθηκαν και πώς ανακόπτεται η πολιορκία από αδικία, διαφθορά και υπονόμευση του κράτους δικαίου.
Αυτοτοποθέτηση στον άξονα Αριστερά-Δεξιά
Σχετικά με την ιδεολογική του θέση: «Τοποθετώ τον εαυτό μου στον αντίθετο πόλο από τη Δεξιά». Προσθέτει ότι η ουσία δεν είναι οι ταμπέλες, αλλά οι πολιτικές που «αλλάζουν τη χώρα προς την κοινωνική δικαιοσύνη και την ευημερία των πολλών».
Σε συνέντευξή του στο Open, ο Αλέκος Αλαβάνος άσκησε σκληρή κριτική στον Αλέξη Τσίπρα λίγα λεπτά μετά την ανακοίνωση της παραίτησής του από τη Βουλή. Υποστήριξε ότι η διακυβέρνηση Τσίπρα «δεν έχει καμία σχέση με την Αριστερά, την Κεντροαριστερά και το Κέντρο», τονίζοντας πως «ο ΣΥΡΙΖΑ έφερε τα προγράμματα εκείνα την πολύ δύσκολη εποχή που επιδείνωσαν τις δυνατότητες της Ελλάδας απέναντι στην ΕΕ».
Για ενδεχόμενο νέου κόμματος
Αναφορικά με το σενάριο ίδρυσης νέου κόμματος από τον Τσίπρα, ο Αλαβάνος ήταν κατηγορηματικός: «Άνθρωποι τέτοιοι θα πρέπει να πάνε και να γονατίσουν μπροστά σε ένα δεσπότη… και να ζητήσουν συγγνώμη για αυτά που έχουν κάνει σε βάρος της Ελλάδας και σήμερα προσπαθούν να παρουσιαστούν ως σωτήρες».
«Παρουσιάζεται ως σωτήρας και κάνει μεγάλη θυσία»
Ο Αλαβάνος επέκρινε ευθέως και την ίδια την πράξη της παραίτησης: «Σήμερα προσπαθούν να παρουσιαστούν σαν σωτήρες της Ελλάδας και σαν να κάνουν και μια μεγάλη θυσία όπως αυτή η παραίτηση», προσθέτοντας ότι ο πρώην πρωθυπουργός «έχει αμαρτία για τη σημερινή κατάσταση».
«Να ζητήσουν συγγνώμη για τα μνημόνια»
Επανήλθε στο θέμα των μνημονίων, λέγοντας: «Σε περιπτώσεις σαν κι αυτές… η ηγεσία θα έπρεπε να ζητήσει συγγνώμη από τον λαό και την πατρίδα και όχι να παίζει παιχνίδια για το ποιος θα ανέβει σε ψηλότερη καρέκλα».
Ερωτήματα για την Αριστερά και τον ΣΥΡΙΖΑ
Ο Αλαβάνος αναρωτήθηκε: «Έχει παρουσιαστεί εναλλακτική πρόταση από τον χώρο του ΣΥΡΙΖΑ;» και, ερωτηθείς αν καλύπτεται από την ηγεσία του Σωκράτη Φάμελλου, απάντησε: «Όχι». Κατέληξε λέγοντας ότι «η Ελλάδα είναι μία χώρα σε στασιμότητα».
Μιλώντας στη Σορβόννη (Παρασκευή 3/10), ο Αλέξης Τσίπρας δήλωσε βέβαιος ότι είναι αναγκαίο «να κινητοποιηθούμε γύρω από έναν νέο πατριωτισμό για δικαιοσύνη στις χώρες μας». Όπως εξήγησε, αυτός ο πατριωτισμός πρέπει να είναι συμπεριληπτικός, ηθικός, οικονομικός και κοινωνικός, να στηρίζεται στην αποφασιστικότητα απέναντι στα «μεγάλα συμφέροντα των ισχυρών και των ολιγαρχών» ώστε «να τους κάνουμε να πληρώσουν» και να διεκδικήσει «την ηγεσία της Ευρώπης».
Η διάγνωση για την Ευρώπη του 2025
Κατά τον πρώην πρωθυπουργό, η Ευρώπη δεν στερείται ηγεσίας, αλλά πάσχει από «λάθος ηγεσία»: νεοσυντηρητική, νεοφιλελεύθερη, άτολμη και ανεπαρκή. Το κενό οράματος στην ΕΕ, είπε, υπονομεύει το μέλλον της ηπείρου και εντείνει τη δυσπιστία των πολιτών.
Κριτική σε ηγετικά πρόσωπα
Ο Τσίπρας άσκησε έντονη κριτική στην Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τον Μαρκ Ρούτε και τον Φρανσουά Μπαϊρού, υποστηρίζοντας ότι με τέτοιες επιλογές «η Ευρωπαϊκή Επιτροπή λειτουργεί όλο και πιο αυταρχικά» και ο τρόπος ανάδειξης της ηγεσίας «παρακάμπτει» τη δημοκρατική λογοδοσία.
Πολυκρίση, ανισότητες και «νόμος του ισχυρού»
Ο ομιλητής περιέγραψε μια εποχή πολυκρίσης: γεωπολιτική αβεβαιότητα, διευρυνόμενες ανισότητες, αποδυνάμωση του Διεθνούς Δικαίου και εντεινόμενη στρατιωτικοποίηση. «Όσο ο κόσμος μας γίνεται πιο άνισος, πιο αυταρχικός, πιο βίαιος», τόνισε, τόσο επιτακτικό είναι να επανέλθουν στο προσκήνιο οι αξίες της δημοκρατίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης.
Η άνοδος της ακροδεξιάς ως υπαρξιακό διακύβευμα
Ο Τσίπρας προειδοποίησε για τον ορατό κίνδυνο ανάδειξης στην ηγεσία μιας «πιο στρατιωτικοποιημένης Ευρώπης» ακροδεξιών δυνάμεων σε Γαλλία, Γερμανία, Βρετανία, Ιταλία. Οι ακροδεξιοί και νεοσυντηρητικοί, είπε, επένδυσαν στον φόβο, στήριξαν λιτότητα, εθνική περιχαράκωση (π.χ. Brexit), πολιτικές για το μεταναστευτικό που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο και υπονόμευσαν την πράσινη ατζέντα.
Κάλεσμα σε διεθνισμό και ενεργοποίηση της Αριστεράς
Ζήτησε «να αγωνιστούμε για έναν νέο διεθνισμό» στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, για την ειρήνη και ενάντια στην ακροδεξιά. Η Αριστερά, σημείωσε, «είναι περισσότερο χρήσιμη στα δύσκολα», όταν δεν αποδρά αλλά αναλαμβάνει ευθύνη διακυβέρνησης για τους πολλούς.
Ιστορική αναφορά και πολιτική παρακαταθήκη
Ανακαλώντας το ’68 της Σορβόννης, μίλησε για την ανάγκη να ξαναθυμηθούμε «Ισότητα – Ελευθερία – Αδελφοσύνη». Θύμισε την ελληνική εμπειρία κρίσης, υποστηρίζοντας ότι η Αριστερά οδήγησε τη χώρα σε ανάκαμψη με προστασία των πιο αδύναμων.
