Με τη σημερινή έναρξη του Εθνικού Διαλόγου στη Διαρκή Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, η συζήτηση για το Εθνικό Απολυτήριο και τη συνολική αναδιάρθρωση του Λυκείου περνά σε καθαρά θεσμικό επίπεδο. Η διαδικασία αυτή ακολουθεί ημέρες έντονου προβληματισμού, δημόσιων παρεμβάσεων και παρασκηνιακών διεργασιών στον χώρο της εκπαίδευσης.
Η συνεδρίαση ξεκινά στις 14:00, παρουσία του προέδρου της Επιτροπής «σοφών» και πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Μιχάλη Σφακιανάκη, ενώ την κεντρική εισήγηση πραγματοποιεί η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη.
Τι παρουσιάζει σήμερα η υπουργός Παιδείας
Η κ. Ζαχαράκη αναμένεται να παρουσιάσει το γενικό πλαίσιο του Εθνικού Διαλόγου, τους βασικούς άξονες πάνω στους οποίους θα αναπτυχθεί η συζήτηση για το νέο Λύκειο, καθώς και τη φιλοσοφία του νέου μοντέλου του Εθνικού Απολυτηρίου.
Από την πλευρά της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου επιχειρείται να δοθεί εξαρχής ένα σαφές μήνυμα: πρόκειται για μια μακρόχρονη διαδικασία με σταδιακά βήματα και όχι για άμεση ή αιφνιδιαστική ανατροπή του ισχύοντος συστήματος.
Κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό του Εθνικού Διαλόγου αναλαμβάνει η Επιτροπή «σοφών». Πρόεδρος της Κεντρικής Επιτροπής είναι ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς και προεδρεύων στη Σύνοδο Πρυτάνεων, καθηγητής Μιχάλης Σφακιανάκης. Η Κεντρική Επιτροπή θα πλαισιωθεί από επιμέρους επιτροπές, με κοσμήτορες να αναλαμβάνουν τον συντονιστικό ρόλο.
Η επιλογή πανεπιστημιακών στελεχών σε καίριες θέσεις ερμηνεύεται ως προσπάθεια να δοθεί επιστημονικό κύρος και θεσμική βαρύτητα στη διαδικασία. Παράλληλα, ωστόσο, έχει ήδη ανοίξει συζήτηση για το κατά πόσο και με ποιον τρόπο θα εκπροσωπηθεί ισότιμα η σχολική πραγματικότητα.
Σύμφωνα με όσα έχει ήδη ανακοινώσει η υπουργός Παιδείας, δύο βασικά σημεία φαίνεται να συγκεντρώνουν ευρύτερη αποδοχή στον δημόσιο διάλογο. Το πρώτο αφορά τη μείωση των εξεταζόμενων μαθημάτων και της εξεταστέας ύλης, με στόχο ένα Λύκειο λιγότερο εξετασιοκεντρικό. Το δεύτερο σχετίζεται με την πιλοτική και μεταβατική εφαρμογή του Εθνικού Απολυτηρίου, ώστε να υπάρξει επαρκής χρόνος αξιολόγησης και διορθωτικών παρεμβάσεων.
Οι τοποθετήσεις αυτές απαντούν σε πάγιες ανησυχίες της εκπαιδευτικής κοινότητας, η οποία ζητά διαχρονικά αλλαγές χωρίς οι μαθητές να μετατραπούν σε «πειραματόζωα».
Χρονοδιάγραμμα με ορίζοντα το 2027–2028
Ο πρώτος ενδεχόμενος χρονικός ορίζοντας εφαρμογής που έχει τεθεί αφορά την Α’ Λυκείου το σχολικό έτος 2027–2028. Όπως ανέφερε η κ. Ζαχαράκη σε πρόσφατη παρουσίασή της στο υπουργείο Παιδείας, η επιλογή αυτή αποσκοπεί στο να τοποθετηθούν οι αλλαγές σε εύλογο βάθος χρόνου, ώστε να ωριμάσει ο διακομματικός και κοινωνικός διάλογος και να εξασφαλιστεί η ευρύτερη δυνατή συναίνεση.
Παράλληλα, δίνεται ο απαραίτητος χρόνος για την προετοιμασία σχολείων, εκπαιδευτικών και μαθητών, ώστε η μετάβαση να γίνει με ομαλό τρόπο.
Όπως έχει διευκρινιστεί, στον Εθνικό Διάλογο θα συμμετάσχουν το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, τα κοινοβουλευτικά κόμματα, εκπαιδευτικοί και στελέχη της εκπαίδευσης, θεσμικοί και επιστημονικοί φορείς, κοινωνικοί εταίροι, καθώς και μαθητές και γονείς.
Η σύνθεση αυτή επιχειρεί να απαντήσει σε διαχρονικά αιτήματα για ουσιαστική διαβούλευση και όχι για αποφάσεις που λαμβάνονται «από τα πάνω».
Στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι ο διάλογος αφορά το μέλλον και όχι τις τρέχουσες μαθητικές γενιές, η υπουργός ξεκαθάρισε ότι οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται στο παρόν στάδιο. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι δεν επηρεάζονται οι μαθητές που φοιτούν σήμερα σε καμία από τις τρεις τάξεις του Λυκείου, ούτε οι μαθητές της Γ’ Γυμνασίου.