Σε εκτεταμένη αναδιάρθρωση του πλαισίου για την ενεργειακή αναβάθμιση ακινήτων προχωρά το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σχεδιάζοντας ένα διευρυμένο «πακέτο» παρεμβάσεων που θα συνδυάζει προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ» με στοχευμένες δράσεις για ευάλωτα νοικοκυριά, φοιτητές και ειδικές κατηγορίες κατοικιών. Η κινητικότητα αυτή συνδέεται άμεσα με την υποχρέωση ενσωμάτωσης της νέας ευρωπαϊκής Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων στο εθνικό δίκαιο έως τον Μάιο του 2026, εξέλιξη που ανοίγει τον δρόμο για νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και αναβαθμισμένες προδιαγραφές.
Στόχος 60.000 ανακαινίσεις και 380.000 νέα συστήματα θέρμανσης
Με βάση κυβερνητικές πηγές, δρομολογείται πρόγραμμα που θα καλύπτει την ενεργειακή ανακαίνιση περίπου 60.000 κατοικιών, ενώ παράλληλα προωθείται η εγκατάσταση σχεδόν 380.000 σύγχρονων συστημάτων θέρμανσης. Ο στόχος είναι διπλός: να επιταχυνθεί η αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος και να γίνει ομαλότερη η προσαρμογή στα νέα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Το ΥΠΕΝ διαμηνύει ότι η εφαρμογή των κανόνων δεν θα κινηθεί με τιμωρητική λογική ούτε θα επιβληθεί οριζόντια, λαμβάνοντας υπόψη ότι πάνω από τα μισά ελληνικά σπίτια έχουν κατασκευαστεί πριν από το 1980 και δεν ανταποκρίνονται σε σύγχρονες ενεργειακές απαιτήσεις. Το θέμα, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τέθηκε και στη συνάντηση του υπουργού Σταύρου Παπασταύρου με την ΠΟΜΙΔΑ, όπου υπογραμμίστηκε η ανάγκη να «κουμπώσουν» οι περιβαλλοντικοί στόχοι με κοινωνική προστασία.
Τι αλλάζει με τη νέα ευρωπαϊκή Οδηγία για τα κτίρια
Η ευρωπαϊκή Οδηγία προβλέπει μείωση της κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας στα κτίρια κατοικιών κατά 16% έως το 2030 και κατά 22% έως το 2035, με προτεραιότητα στις ανακαινίσεις των κτιρίων με τις χαμηλότερες ενεργειακές επιδόσεις. Παράλληλα, δρομολογούνται υποχρεώσεις για μηδενικές εκπομπές σε όλα τα νέα κτίρια στα επόμενα χρόνια, ενώ αυστηρότερα πρότυπα τίθενται και για τα μη οικιστικά ακίνητα, ανεβάζοντας τον πήχη των απαιτήσεων.
«Εξοικονομώ», Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και ειδικές δράσεις για ευάλωτους
Κεντρικός μηχανισμός υλοποίησης παραμένουν τα προγράμματα «Εξοικονομώ», τα οποία σχεδιάζεται να «κουμπώσουν» με αυξημένες επιδοτήσεις και απλοποιημένες διαδικασίες, ώστε το κόστος της μετάβασης να μη μετακυλίεται στους πολίτες. Κρίσιμη δεξαμενή χρηματοδότησης αναμένεται να αποτελέσει και το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, με διαθέσιμους πόρους που εκτιμώνται στα 2 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026–2032.
Σημαντική αλλαγή προωθείται και στον τρόπο υλοποίησης: προβλέπεται αξιοποίηση οικονομιών κλίμακας, ομαδοποίηση έργων και ενεργός συμμετοχή της ενεργειακής και κατασκευαστικής αγοράς, με στόχο να στηριχθούν ειδικά τα ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται δράση για την ανακαίνιση κλειστών ιδιωτικών ακινήτων, τα οποία θα αναβαθμίζονται ενεργειακά με κρατική χρηματοδότηση και στη συνέχεια θα διατίθενται με μακροχρόνια μίσθωση και μειωμένο ενοίκιο σε ευάλωτες οικογένειες και φοιτητές. Επιπλέον, προβλέπεται δωρεάν παροχή τεχνικών υπηρεσιών από πιστοποιημένους μηχανικούς για ευάλωτους πολίτες, καθώς και κάλυψη του κόστους έκδοσης Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης, ώστε να μειωθούν τα οικονομικά εμπόδια συμμετοχής.