Την πλήρη αναδόμηση των ιατροδικαστικών υπηρεσιών παρουσίασε ο υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης, τονίζοντας ότι το σύστημα βρισκόταν επί δεκαετίες σε κατάσταση «πλήρους διάλυσης». Όπως σημείωσε, «η εικόνα ήταν εξαιρετικά κακή, και αυτό δυστυχώς πιστοποιήθηκε και από τις αποφάσεις των ίδιων των δικαστηρίων, τα οποία έκριναν ότι ιατροδικαστές σε σοβαρές υποθέσεις δεν είχαν κάνει καλά τη δουλειά τους».
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι για 115 χρόνια οι ιατροδικαστικές υπηρεσίες λειτουργούσαν χωρίς ενιαία διοικητική δομή, χωρίς εποπτεία και χωρίς κοινά πρωτόκολλα εξέτασης, με αποτέλεσμα να υπάρχουν σοβαρές αποκλίσεις και αμφιβολίες στις εκθέσεις που υποβάλλονταν στις δικαστικές αρχές. «Δεν μιλάμε για αναδιοργάνωση, γιατί τηv αναδιοργανώνεις κάτι που είναι ήδη οργανωμένο. Εδώ μιλάμε για οργάνωση εξ αρχής», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στο πλαίσιο αυτό, η υπηρεσιακή γραμματέας του υπουργείου, Βίκυ Γιαβρή, παρουσίασε υλικό που αποτύπωνε την κατάσταση εγκατάλειψης πολλών ιατροδικαστικών κέντρων, μαζί με τα έργα ανακαίνισης και εκσυγχρονισμού που έχουν ήδη ολοκληρωθεί ή βρίσκονται σε εξέλιξη. Για δεκαετίες, το σύστημα χαρακτηριζόταν από ανυπαρξία επιχειρησιακού σχεδιασμού, έλλειψη αξιολόγησης και ελέγχου, μεγάλες καθυστερήσεις στις εκθέσεις – σε μία περίπτωση η καθυστέρηση έφτασε τα 5 χρόνια. Παράλληλα, εντοπίζονταν υποστελέχωση, ελλείψεις νεκροτόμων και εξειδικευμένου προσωπικού, ανεπαρκής ιατρικός εξοπλισμός, υποβαθμισμένα νεκροτομεία, αμφιλεγόμενες εκθέσεις σε πολύκροτες υποθέσεις, υποχρέωση νεκροτομής ακόμη και σε θανάτους εντός νοσοκομείων και απροσδιόριστες σοροί σε ψυκτικούς θαλάμους για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Νέα δομή και επιτροπή επαναξιολόγησης
Κεντρικό εργαλείο της μεταρρύθμισης αποτελεί ο νόμος 5172/2025, με τον οποίο δημιουργήθηκε στο υπουργείο Δικαιοσύνης Γενική Διεύθυνση Ιατροδικαστικών Υπηρεσιών, ενώ συγκροτούνται περιφερειακές διευθύνσεις και τμήματα. Στόχος είναι να υπάρξει σαφής ιεραρχία, εποπτεία και καθοδήγηση σε όλο το φάσμα των ιατροδικαστικών πράξεων.
Παράλληλα, καθιερώθηκε υποχρεωτικό ενιαίο πρότυπο σύνταξης ιατροδικαστικών εκθέσεων, ώστε κάθε έκθεση να περιλαμβάνει συγκεκριμένα, τυποποιημένα δεδομένα και να αποφεύγονται οι ασάφειες που στο παρελθόν προκαλούσαν προβλήματα στην ποινική διαδικασία. Σημαντική τομή αποτελεί και η σύσταση τριμελούς επιτροπής επαναξιολόγησης, η οποία θα ασχολείται με αμφιλεγόμενες εκθέσεις που μέχρι σήμερα δεν μπορούσαν να αποτιμηθούν με τρόπο άμεσο και αποδεκτό από τη Δικαιοσύνη.
Ο Γιώργος Φλωρίδης αναφέρθηκε στις αντιδράσεις που προκάλεσε η εν λόγω επιτροπή, σημειώνοντας: «Ακούσαμε τα μύρια όσα, ότι η επιτροπή έχει περίεργους σκοπούς. Όμως είναι κρίσιμο εργαλείο ώστε η υπηρεσία να επιτελεί την αποστολή της». Στο νέο πλαίσιο, οι ιατροδικαστικές υπηρεσίες συνδέονται πιο άμεσα με τη δικαστική λειτουργία, με σκοπό την ενίσχυση της αξιοπιστίας και της αποδεικτικής αξίας των εκθέσεων.
Ψηφιακή μετάβαση και τεχνητή νοημοσύνη στις ιατροδικαστικές υπηρεσίες
Με τη συνεργασία του Πανεπιστημίου Πειραιά, οι ιατροδικαστικές υπηρεσίες περνούν πλέον σε πλήρως ψηφιακό περιβάλλον. Ο κοσμήτορας της Σχολής Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών και διευθυντής του Εργαστηρίου Υπολογιστικής Βιοϊατρικής, Ηλίας Μαγκλόγιαννης, παρουσίασε το νέο πληροφοριακό σύστημα, το οποίο αξιοποιεί τεχνητή νοημοσύνη και λειτουργεί ως ενιαία βάση δεδομένων για όλη τη χώρα.
Το σύστημα αυτό θα επιταχύνει την έκδοση εκθέσεων, θα ενισχύει τη διαφάνεια, θα προσφέρει αυτοματοποιημένη καταγραφή στοιχείων και θα επιτρέπει διαλειτουργικότητα με άλλες δημόσιες υπηρεσίες που εμπλέκονται στην ποινική διαδικασία. Το κόστος της προγραμματικής σύμβασης ανέρχεται σε 751.635 ευρώ μαζί με ΦΠΑ, ενώ περιλαμβάνει και την εγκατάσταση πληροφοριακών συστημάτων αξίας 100.000 ευρώ.
Ο υπουργός Δικαιοσύνης χαρακτήρισε το παραγόμενο έργο ως «μοναδικής αξίας ψηφιακό προϊόν, ενδεχομένως παγκοσμίου πρωτοτύπου», επισημαίνοντας ότι μπορεί στη συνέχεια να αξιοποιηθεί ευρύτερα από το Πανεπιστήμιο. Έτσι, η ψηφιακή αναβάθμιση συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική για σύγχρονες και αξιόπιστες ιατροδικαστικές υπηρεσίες.