Υπάρχει ένα είδος κόπωσης που δεν παρουσιάζεται ως πόνος ή πληγές. Αυτό δεν το βλέπεις στον καθρέφτη και δεν σε πλησιάζει σε επαναλήψεις ή χιλιόμετρα. Αυτή, είναι η κούραση που σε κάνει να φοράς τα αθλητικά σου και, λίγο πριν φύγεις από το σπίτι κάθεσαι ξανά στον καναπέ. Όχι επειδή δεν μπορείς, αλλά γιατί δεν αντέχεις.
Όταν η πειθαρχία γίνεται πίεση
Στον κόσμο της γυμναστικής, η επιμονή και η πειθαρχία παρουσιάζονται συχνά ως αρετές χωρίς αστερίσκους. «Να πας και ας μην έχεις όρεξη», «εκεί χτίζεται ο χαρακτήρας». Όμως κάπου ανάμεσα σε αυτά τα motivational quotes, χάνεται μια βασική αλήθεια: δεν είναι κάθε κούραση σωματική.
Η ψυχική κόπωση δεν φαίνεται, όμως επιδρά
Η ψυχική κόπωση δεν είναι εμφανής. Είναι αργή, συσσωρεύεται λόγω έντασης, πίεσης και από ρυθμούς που δεν αφήνουν χώρο για παύση. Επηρεάζει τη διάθεση, τη συγκέντρωση, την αυτοεικόνα. Και τελικά, επηρεάζει και τη σχέση μας με το σώμα μας. Γιατί όταν το μυαλό είναι εξαντλημένο, ακόμα και η γυμναστική – που θεωρητικά «κάνει καλό» – μπορεί να μοιάζει με βάρος.
Έρευνες στον χώρο της ψυχολογίας και της άσκησης δείχνουν ότι η χρόνια ψυχική κόπωση μειώνει το κίνητρο και αυξάνει την πιθανότητα εγκατάλειψης της φυσικής δραστηριότητας. Όχι επειδή το άτομο δεν είναι ικανό, αλλά επειδή έχει φτάσει στα όριά του. Κι όμως, σπάνια μιλάμε γι’ αυτό. Συχνά το μεταφράζουμε ως τεμπελιά ή έλλειψη πειθαρχίας.
Η ενοχή
Κάπου εδώ, γεννιέται και η ενοχή. Η ενοχή για την προπόνηση που δεν έγινε, για το πρόγραμμα που «χάλασε», για τη συνέπεια που δεν διατηρήθηκε. Όμως η ενοχή δεν είναι εργαλείο ευεξίας. Αντίθετα, συχνά εντείνει την απομάκρυνση από το σώμα και τις ανάγκες του.
Mindfulness: Αλλαγή τρόπου, όχι στόχου
Το mindfulness προτείνει μια διαφορετική οπτική. Μια πιο συνειδητή κίνηση. Να ρωτάς τον εαυτό σου πως είναι πριν τον πιέσεις να αποδώσει. Να αναγνωρίζεις πότε η άσκηση σε στηρίζει και πότε σε εξαντλεί. Μερικές φορές, μια πιο ήπια προπόνηση ή ακόμα και η ξεκούραση λειτουργούν πιο θεραπευτικά από μια έντονη προπόνηση.
Μικρά σημάδια που αξίζει να ακούσεις
Η ψυχική κούραση δεν εμφανίζεται απότομα. Σε προειδοποιεί. Δεν έχεις όρεξη, έχεις νεύρα χωρίς προφανή λόγο, δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς και νιώθεις πως ό,τι και να κάνεις δεν είναι αρκετό. Αυτά, δεν είναι αδυναμίες του χαρακτήρα σου, αλλά σημάδια ενός συστήματος που έχει φτάσει στα όριά του. Με το να τα αγνοείς, είναι πιο πιθανό να έχεις το αντίθετο αποτέλεσμα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η λύση δεν είναι να σταματήσεις αυτό που κάνεις, αλλά να το προσαρμόσεις. Άλλαξε προσδοκίες, ρυθμό και ένταση. Αντικατέστησε μια απαιτητική προπόνηση με μια ήπια κίνηση, όπως είναι το streching. Επέτρεψε στον εαυτό σου να κινηθεί, χωρίς όμως κάποιον στόχο. Γιατί όταν η άσκηση γίνεται εργαλείο αυτοφροντίδας και όχι μέτρο αξίας, τότε αρχίζει να λειτουργεί πραγματικά υπέρ της υγείας – σωματικής και ψυχικής.
Δύναμη είναι και η παύση
Η ψυχική υγεία και η φυσική κατάσταση δεν βρίσκονται σε αντίθετα στρατόπεδα. Συνυπάρχουν και αλληλοεπηρεάζονται. Ένα σώμα μπορεί να αντέχει πολλά, αλλά χωρίς την ψυχική φροντίδα, η φθορά είναι αναπόφευκτη. Ίσως, τελικά, η πιο ουσιαστική μορφή δύναμης δεν είναι αυτή που φαίνεται. Είναι η ικανότητα να αναγνωρίζεις πότε χρειάζεσαι λιγότερη ένταση και περισσότερη κατανόηση. Και να το επιτρέπεις στον εαυτό σου, χωρίς καμία απολογία.
Γιατί, μην ξεχνάς, η κούραση που δεν φαίνεται, αν δεν της δώσεις χώρο, βρίσκει πάντα τρόπο να φανεί.