Πάνω από 600.000 Έλληνες έχουν εγκαταλείψει την Ελλάδα για να έχουν ένα καλύτερο μέλλον. Έχει όμως αναρωτηθεί ποτέ κανείς γιατί αυτό το φαινόμενο συνεχίζει να γίνεται και ταυτόχρονα να αυξάνεται όλο και περισσότερο;
Το πιο σοκαριστικό, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, είναι ότι οι 4/10 νέους δηλώνουν ότι σκέφτονται σοβαρά να μεταναστεύσουν, ενώ στις ηλικίες 17-24 το ποσοστό αγγίζει το 45%. Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα;
Η οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας άφησε βαθιά σημάδια στην ελληνική κοινωνία. Ένα από τα σημαντικότερα ήταν η εκτεταμένη μετανάστευση νέων ανθρώπων, πολλοί από τους οποίους είχαν μόλις ολοκληρώσει σπουδές ή ξεκινούσαν την επαγγελματική τους πορεία. Το φαινόμενο του brain drain δεν σημαίνει απλώς ότι πολλοί εργαζόμενοι φεύγουν στο εξωτερικό. Σημαίνει κυρίως ότι φεύγουν οι πιο μορφωμένοι και ικανοί νέοι, αυτοί που έχουν δεξιότητες και γνώσεις που θα μπορούσαν να βοηθήσουν την Ελλάδα να προχωρήσει, να εξελιχθεί και να γίνει πιο δυνατή. Η χώρα μας χάνει τα παιδιά της. Χάνει ανθρώπους που θα μπορούσαν να την αναπτύξουν και να την προωθήσουν, κάτι το οποίο επηρεάζει σημαντικά το μέλλον όλων μας.
Προφανώς, οι λόγοι πίσω από αυτή τη μαζική φυγή είναι πολλοί. Ο βασικότερος όμως λόγος, αυτός που μας βασανίζει τόσα χρόνια, είναι η αγορά εργασίας. Σπάνια ένας νέος σήμερα θα βρει δουλειά πάνω στο αντικείμενο που σπουδάζει και, αν βρει, θα εργάζεται έχοντας χαμηλές αποδοχές που δεν του επιτρέπουν να ζήσει ανεξάρτητα. Οι μισθοί παραμένουν χαμηλοί σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, ενώ οι ευκαιρίες επαγγελματικής ανάπτυξης δεν είναι αρκετές, ειδικά σε τομείς όπως η τεχνολογία, η έρευνα, οι επιστήμες και η καινοτομία.
Η οικονομική ανασφάλεια και η έλλειψη προοπτικών είναι επίσης μια σημαντική αιτία. Νομίζετε πως είναι τυχαίο ότι η πλειονότητα των νέων στην Ελλάδα φεύγουν από το πατρικό τους μετά τα 30, ενώ ο μέσος όρος στην Ευρώπη είναι τα 26; Το υψηλό κόστος ζωής και τα χαμηλά εισοδήματα, σε συνδυασμό με τις περιορισμένες ευκαιρίες, κάνουν τους περισσότερους να νιώθουν «παγιδευμένοι».
Οι συνέπειες του brain drain είναι μεγάλες και, όσο περνούν τα χρόνια, γίνονται ακόμα πιο έντονες. Οι νέοι που φεύγουν συνήθως είναι μορφωμένοι, με δεξιότητες και εξειδίκευση σε κρίσιμους τομείς. Πέρα από αυτό, επιδεινώνεται και το δημογραφικό πρόβλημα στην Ελλάδα. Η χώρα χάνει άτομα σε παραγωγική ηλικία, κάτι το οποίο επιδεινώνει τη γήρανση του πληθυσμού. Άρα, λιγότεροι εργαζόμενοι, μικρότερος αριθμός φορολογούμενων και αυξημένη πίεση στο κοινωνικό σύστημα και στις συντάξεις.
Ωστόσο, πρέπει να τονίσουμε ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ένα μικρό κύμα επιστροφών. Αρκετοί από τους νέους που έφυγαν κατά την περίοδο της κρίσης, σιγά σιγά επιστρέφουν όταν βρίσκουν ευκαιρίες. Η Ελλάδα σαν χώρα είναι μοναδική και, αν ποτέ ξεκινήσει να προσφέρει σωστές συνθήκες εργασίας, προοπτική και αξιοκρατία, σίγουρα θα ξανακερδίσει ένα σημαντικό μέρος από το ανθρώπινο δυναμικό που έχασε.
Αν η Ελλάδα θέλει να κρατήσει τους νέους της [ή να τους φέρει πίσω], πρέπει να δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου οι άνθρωποι μπορούν να ονειρευτούν, να δουλέψουν και να προοδεύσουν. Γιατί, τελικά, το μεγαλύτερο κεφάλαιο μιας χώρας δεν είναι τα χρήματα, αλλά οι άνθρωποί της.
