Blog

Στη δήλωση του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια περί ανάγκης επιστροφής του πνεύματος αυτοθυσίας στις ευρωπαϊκές κοινωνίες αναφέρθηκε ο Μάκης Βορίδης, μιλώντας στα «Παραπολιτικά» 90,1 και στην εκπομπή «Εκείνη κι εγώ». Ερωτηθείς αν συμφωνεί με τη θέση ότι προαπαιτούμενο για την άμυνα και την ασφάλεια είναι μια αλλαγή κουλτούρας και η επαναφορά της λογικής της αυτοθυσίας, ο κ. Βορίδης ήταν απολύτως θετικός:

Όπως χαρακτηριστικά είπε, «το προσυπογράφω με δύο χέρια», διευκρινίζοντας ότι κατά τη δική του θεώρηση πρέπει να είναι «εμπεδωμένο μέσα στη συνείδησή μας ότι η υπεράσπιση της ελευθερίας μας, της εθνικής κυριαρχίας μας, της ευζωίας μας, είναι συνδεδεμένη με την υπεράσπιση της κυριαρχίας μας από απειλές». Με αυτόν τον τρόπο ο πρώην υπουργός υιοθέτησε πλήρως το αξιακό πλαίσιο που έθεσε ο κ. Δένδιας για τον ρόλο των ευρωπαϊκών κοινωνιών σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων γεωπολιτικών κινδύνων.

Η συζήτηση επεκτάθηκε και στο πεδίο της εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης, με αφορμή το νέο βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα. Σε ερώτηση για το αν σκοπεύει να το διαβάσει, ο Μάκης Βορίδης απάντησε με αιχμηρό τόνο: «Έχει τόσα ωραία βιβλία να διαβάσεις, τον Τσίπρα να διαβάσεις;», αποτυπώνοντας σαφή απαξίωση για το εγχείρημα του πρώην πρωθυπουργού.

Στη συνέχεια υποστήριξε ότι ο κ. Τσίπρας «έχει κριθεί» πολιτικά και ότι δεν θεωρεί πως το βιβλίο αποτελεί πραγματική τομή ή αναθεώρηση της μέχρι τώρα διαδρομής του:
«Τον Τσίπρα θα σχολιάσουμε; Έχει σχολιαστεί κατ’ επανάληψη και κυρίως όχι απλώς έχει σχολιαστεί. Έχει κριθεί. Τι να θυμηθούμε. Τώρα να μας πει ο Τσίπρας τι έκανε τότε; Γιατί δεν τα είπε όταν ήταν υποψήφιος; Δεν πήρε 17%;» ανέφερε, αμφισβητώντας τη σκοπιμότητα και τον πολιτικό χρόνο της αυτοβιογραφικής αφήγησης.

Αναφερόμενος, τέλος, στο αφήγημα περί «rebranding» του Αλέξη Τσίπρα, ο κ. Βορίδης εμφανίστηκε εξίσου επιφυλακτικός: «Δεν είναι rebranding. Σε τι αναθεώρησε ακριβώς; Να διαβάσω να δω σε τι αναθεώρησε», αφήνοντας να εννοηθεί ότι, κατά τη δική του ανάγνωση, δεν υπάρχει ουσιαστική ιδεολογική ή πολιτική μετατόπιση που να δικαιολογεί τον όρο.

Ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης μίλησε στη Σχολή Εθνικής Ασφάλειας της Ελληνικής Αστυνομίας, επιχειρώντας να «μεταφράσει» τη σύγχρονη έννοια της ασφάλειας σε όρους Πολιτικής Προστασίας και κρατικής ανθεκτικότητας. Όπως τόνισε, «η ασφάλεια δεν ορίζεται πλέον αποκλειστικά με στρατιωτικούς όρους», αλλά ως ενιαίο σύστημα λειτουργιών που αγκαλιάζει το περιβάλλον, την ενέργεια, την τεχνολογία, την οικονομία και τη συνοχή της κοινωνίας.

Η Ελλάδα, υπογράμμισε ο υπουργός, λόγω γεωγραφικής θέσης και κλιματικής ευαλωτότητας, βρίσκεται εκτεθειμένη σε σύνθετες φυσικές και τεχνολογικές απειλές. Σε αυτό το πλαίσιο, η Πολιτική Προστασία αναγορεύεται σε βασικό πυλώνα της εθνικής ανθεκτικότητας, και όχι σε μια υπηρεσία «πυρόσβεσης» περιστατικών. Μεγάλες πυρκαγιές, πλημμύρες και σύνθετα συμβάντα αποτελούν, όπως είπε, «δοκιμασία συντονισμού θεσμών, διαχείρισης πληροφοριών και επιχειρησιακής ανθεκτικότητας του κράτους».

Ο κ. Κεφαλογιάννης στάθηκε ιδιαίτερα στα θεσμικά και λειτουργικά εμπόδια που αποδυναμώνουν τον μηχανισμό: κατακερματισμός αρμοδιοτήτων, έλλειψη κοινής επιχειρησιακής γλώσσας, περιορισμένη εκπαίδευση και ασκήσεις, χαμηλή αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης, προσωποπαγείς δομές διοίκησης, γραφειοκρατία, ασθενής κουλτούρα λογοδοσίας και αποτίμησης μετά την κρίση (after action review), καθώς και χαμηλή εμπιστοσύνη μεταξύ φορέων. Ιδιαίτερα καίρια χαρακτήρισε την απώλεια κρίσιμης πληροφορίας στις πρώτες ώρες: «Η πληροφορία που χάνεται στο πρώτο δίωρο μιας κρίσης είναι συνήθως η πιο κρίσιμη», επισήμανε, συνδέοντάς την ευθέως με την ανάγκη θεσμικής αναδιάρθρωσης και δημιουργίας μιας κοινής κουλτούρας εθνικής ασφάλειας, που – όπως είπε – «δεν είναι πολυτέλεια αλλά στρατηγική αναγκαιότητα».

Στο κεντρικό μέρος της ομιλίας του, ο Υπουργός παρουσίασε πέντε άξονες ως θεμέλιο μιας νέας κοινής κουλτούρας εθνικής ασφάλειας:

Πρώτον, η ολιστική προσέγγιση ασφάλειας: η ασφάλεια πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ενιαίο οικοσύστημα, όπου στρατιωτικές, πολιτικές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές και τεχνολογικές παράμετροι συνδέονται σε κοινό πλαίσιο. «Η ασφάλεια δεν διαχωρίζεται σε στρατιωτική, πολιτική ή περιβαλλοντική. Είναι ενιαίο σύστημα λειτουργιών που διασφαλίζει τη συνέχεια του κράτους», σημείωσε, επιμένοντας ότι μια απειλή σε έναν τομέα μπορεί να μεταδοθεί αλυσιδωτά σε άλλους.

Δεύτερον, η ανθεκτικότητα ως μορφή ισχύος: ο Υπουργός επεσήμανε ότι η δυνατότητα ενός κράτους να προβλέπει, να προσαρμόζεται και να ανακάμπτει γρήγορα από κρίσεις συνιστά νέα μορφή εθνικής ισχύος. Η ταχύτητα αποκατάστασης ζημιών, η αποτελεσματική υποστήριξη των πληγέντων και η γρήγορη επαναφορά κρίσιμων υποδομών αποτελούν, όπως είπε, δείκτες πραγματικής επιχειρησιακής και θεσμικής δύναμης. «Η ταχύτητα με την οποία αποκαθίσταται η κανονικότητα καθορίζει το επίπεδο κοινωνικής συνοχής», υπογράμμισε.

Τρίτον, η θεσμική – και όχι περιστασιακή – συνεργασία: ο κ. Κεφαλογιάννης άσκησε κριτική σε λογικές που βασίζονται σε προσωπικές σχέσεις, άτυπα τηλέφωνα και ad hoc συνεννοήσεις. Τόνισε ότι χρειάζεται ενιαίο δόγμα συνεργασίας, τυποποιημένες διαδικασίες και κοινή επιχειρησιακή γλώσσα ανάμεσα σε όλους τους κρίσιμους φορείς. «Αν δεν υπάρχει ενιαίο δόγμα επιχειρησιακής συνεργασίας, η ισχύς των επιμέρους φορέων δεν αθροίζεται· εξουδετερώνεται», ήταν η χαρακτηριστική διατύπωσή του.

Τέταρτον, η εκπαίδευση και οι ασκήσεις ως θεμέλιο ετοιμότητας: ο Υπουργός ανέδειξε τη σημασία της διαλειτουργικότητας, η οποία – όπως είπε – «χτίζεται μόνο μέσω κοινής εκπαίδευσης και ρεαλιστικών ασκήσεων». Πρότεινε τη δημιουργία Εθνικού Προγράμματος Εκπαίδευσης και Ασκήσεων Διαχείρισης Κρίσεων, με υποχρεωτική συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων. «Η συνεργασία δεν μπορεί να μαθαίνεται μέσα στην κρίση», σημείωσε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη δοκιμασμένων πρωτοκόλλων πριν από κάθε πραγματικό συμβάν.

Πέμπτον, η εμπιστοσύνη ως καύσιμο του συστήματος ασφάλειας: ο κ. Κεφαλογιάννης αναγνώρισε ότι η έλλειψη εμπιστοσύνης ανάμεσα σε υπηρεσίες και επίπεδα διοίκησης αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς περιορισμούς. Ανέδειξε ως κρίσιμα στοιχεία τις διαφανείς διαδικασίες, τον ανοικτό διαμοιρασμό πληροφοριών, τις ενιαίες βάσεις δεδομένων και τη σταθερή επικοινωνία μεταξύ πολιτικών, επιχειρησιακών και επιστημονικών φορέων. «Η εμπιστοσύνη είναι το καύσιμο του συστήματος», τόνισε, συνδέοντάς την άμεσα με κάθε μορφή εθνικής ασφάλειας.

Κλείνοντας, ο Υπουργός κάλεσε σε μετάβαση από ένα μοντέλο αποσπασματικής αντίδρασης σε ένα συνεκτικό σύστημα ενιαίας διαχείρισης κινδύνων. «Η εθνική ασφάλεια του 21ου αιώνα δεν θα κριθεί από τον αριθμό των μηχανισμών που διαθέτουμε, αλλά από τον βαθμό συντονισμού, συνέχειας και προσαρμοστικότητας που μπορούμε να επιτύχουμε», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι κάθε κρίση πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εργαλείο μάθησης, τεκμηρίωσης και θεσμικής βελτίωσης.

Σε ιδιαίτερα τεταμένο κλίμα εξελίχθηκε η συζήτηση στη Βουλή, με μετωπική σύγκρουση ανάμεσα στον κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη και τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης Νίκο Ανδρουλάκη, με αφορμή την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ και τον επονομαζόμενο «Φραπέ». Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ κατήγγειλε απόπειρα συγκάλυψης του σκανδάλου από την κυβέρνηση, ενώ ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αντέτεινε πως η υπόθεση έχει ήδη πάρει τον δρόμο της Δικαιοσύνης και επιτέθηκε προσωπικά στον κ. Ανδρουλάκη.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης υποστήριξε ότι η κυβέρνηση «έκρυψε» τον «Φραπέ» και του «έκανε πλάτες», φτάνοντας – όπως είπε – μέχρι και στο σημείο να «οργανώσει και να σκηνοθετήσει την απόδρασή του». Χαρακτήρισε «προπέτασμα καπνού» τα επιχειρήματα της πλειοψηφίας, σημειώνοντας ότι ο «Φραπές» δεν εμφανίστηκε στην εξεταστική επιτροπή, ενώ τώρα η κυβέρνηση παρουσιάζεται ως τάχα τιμητής επειδή οδηγείται στον εισαγγελέα. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ κατηγόρησε τη Νέα Δημοκρατία ότι «διολισθαίνει σε πρακτικές Τσίπρα – Καμμένου», επιχειρώντας – όπως είπε – να συμψηφίσει «τίμιους ανθρώπους» με όσους κατηγορούνται για κακοδιαχείριση στον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Με αιχμηρή αναφορά στην κατάθεση του μάρτυρα Σταύρου Τζεδάκη, ο κ. Ανδρουλάκης έκανε λόγο για «επικίνδυνους τυχοδιώκτες», θέτοντας το ερώτημα αν «η κυρία Μπακογιάννη, ο κύριος Κεφαλογιάννης, η κυρία Βολουδάκη» και οι κομματικοί παράγοντες της ΝΔ που είχαν ρόλο στον ΟΠΕΚΕΠΕ «ήξεραν να μετρούν τα πρόβατα». Παράλληλα, αναφερόμενος στον μάρτυρα Ανδρέα Στρατάκη, γνωστό ως «Χασάπη», κατηγόρησε τη ΝΔ ότι προσπαθεί να τον εμφανίσει ως πρόσωπο προσκείμενο στο ΠΑΣΟΚ, επειδή «ψήφισε πριν από 30 χρόνια ΠΑΣΟΚ», ενώ ήταν – όπως είπε – υποψήφιος βουλευτής της ΝΔ.

Ιδιαίτερη ήταν και η αναφορά του προέδρου του ΠΑΣΟΚ στη μήνυση που προανήγγειλε ο Μακάριος Λαζαρίδης κατά της διευθύντριας του Γραφείου Τύπου του ΠΑΣΟΚ, Στεφανίας Μουρελάτου. Ο κ. Ανδρουλάκης έκανε λόγο για «ακροδεξιό τραμπουκισμό» και «εκφασισμό», κατηγορώντας τη ΝΔ ότι επιδιώκει να εκφοβίσει στελέχη της αντιπολίτευσης. «Τι νομίζετε πως είναι η Ελλάδα; Τα ίδια έκανε και ο Δημητριάδης. Θα σας φοβηθούμε; Κάνετε λάθος», σημείωσε, προειδοποιώντας ότι τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και η υπόλοιπη αντιπολίτευση θα επιμείνουν στο αίτημα για πλήρη διαφάνεια.

Απαντώντας, ο Παύλος Μαρινάκης ανέβασε επίσης τους τόνους, λέγοντας προς τον Νίκο Ανδρουλάκη ότι «εάν δεν αλλάξετε ρότα, δεν θα δείτε χαΐρι». Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος υποστήριξε ότι ο «Φραπές» οδηγείται στον εισαγγελέα για τις πράξεις του, και όχι λόγω πίεσης από την αντιπολίτευση, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η κυβέρνηση δεν επιδίωξε καμία συγκάλυψη. «Ποιος τον έστειλε στον εισαγγελέα τον Ξυλούρη; Αυτός που δήθεν τον συγκαλύπτει;», διερωτήθηκε, κατηγορώντας την αντιπολίτευση ότι περίμενε «επί μήνες» συγκεκριμένους μάρτυρες για να στήσει πολιτικό «σόου» γύρω από την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Ο κ. Μαρινάκης έκανε λόγο για «μεγάλο αυτογκόλ» του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, λέγοντας ότι ο «Φραπές» παραπέμπεται χωρίς καν να είναι κατηγορούμενος στην παρούσα φάση, ενώ κατηγόρησε τον κ. Ανδρουλάκη για «ψέματα», αναφορικά με τον ισχυρισμό ότι ο Μακάριος Λαζαρίδης άσκησε σωματική βία στον μάρτυρα. Στο σημείο αυτό παρενέβη ξανά ο Νίκος Ανδρουλάκης, κάνοντας λόγο για «κωμωδία» και αντιτείνοντας ότι σωματική επίθεση δεν είναι μόνο ο ξυλοδαρμός, αλλά και ο προπηλακισμός. «Δεν θα σας πούμε και ευχαριστώ που δεν κάνετε ξυλοδαρμούς, τραμπούκοι της ΝΔ», υπογράμμισε.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ επέμεινε ότι η κυβέρνηση είναι «επικίνδυνη και πρέπει να φύγει», επαναλαμβάνοντας ότι ο στόχος της αντιπολίτευσης είναι η αποκάλυψη όλων των πτυχών της υπόθεσης ΟΠΕΚΕΠΕ και η απόδοση ευθυνών. Παρά τις εκατέρωθεν αιχμές και τις προσωπικές επιθέσεις, η αντιπαράθεση ανέδειξε εκ νέου ότι ο φάκελος του ΟΠΕΚΕΠΕ εξελίσσεται σε κεντρικό πεδίο πολιτικής σύγκρουσης, με την κυβέρνηση και το ΠΑΣΟΚ να αλληλοκατηγορούνται για συγκάλυψη, λαϊκισμό και θεσμική εκτροπή.

Ο Κιθ Κέλογκ, ειδικός απεσταλμένος του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για την Ουκρανία, ενημέρωσε τους συνεργάτες του ότι σκοπεύει να αποχωρήσει από την αμερικανική κυβέρνηση τον Ιανουάριο, σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters από τέσσερις διαφορετικές πηγές. Η αποχώρησή του θεωρείται σημαντικό πλήγμα για το Κίεβο, καθώς ο Κέλογκ ήταν ένας από τους λίγους σταθερούς υποστηρικτές της Ουκρανίας εντός της αμερικανικής διοίκησης, η οποία έχει παρουσιάσει κατά καιρούς αντιφατικές θέσεις για τον πόλεμο.

Ο Κέλογκ είχε καταδικάσει απερίφραστα τις ρωσικές επιθέσεις στις ουκρανικές πολιτικές υποδομές, ενώ υπερασπιζόταν σταθερά την ανάγκη ενίσχυσης της ουκρανικής άμυνας. Η θέση του είναι προσωρινή, και η παραμονή πέραν των 360 ημερών απαιτεί έγκριση από τη Γερουσία. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο Ιανουάριος αποτελεί το «φυσικό σημείο» αποχώρησης βάσει της υφιστάμενης νομοθεσίας.

Πιέσεις προς το Κίεβο για αποδοχή ειρηνευτικού σχεδίου

Η ανακοίνωση συμπίπτει με νέο κύμα προβληματισμού στην Ουκρανία. Σύμφωνα με δύο πηγές του Reuters, η Ουάσινγκτον φέρεται να ζήτησε από τον Ζελένσκι να αποδεχθεί ένα αμερικανικό σχέδιο ειρήνης, το οποίο περιλαμβάνει παραχώρηση εδαφών και οπλικών συστημάτων στη Ρωσία, καθώς και μείωση του μεγέθους των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων. Το σχέδιο αυτό θα αποτελούσε στρατηγική ήττα για την Ουκρανία.

Το προσχέδιο, το οποίο φέρεται να παρουσίασε στο Κίεβο ο Στιβ Γουίτκοφ, δεν περιλάμβανε τον Κέλογκ στη διαμόρφωσή του, γεγονός που αποτυπώνει τις εσωτερικές διαφωνίες στην κυβέρνηση Τραμπ. Ο Γουίτκοφ είχε στο παρελθόν υποστηρίξει θέσεις που προσεγγίζουν την ρητορική του Βλαντίμιρ Πούτιν, συμπεριλαμβανομένων προτάσεων για «ανισόρροπες ανταλλαγές εδαφών».

Το αποτύπωμα του Κέλογκ

Μεταξύ των επιτυχιών του, ο Κέλογκ είχε συμβάλει στη μεσολάβηση για την απελευθέρωση δεκάδων ομήρων από το καθεστώς Λουκασένκο, με αντάλλαγμα περιορισμένες χαλαρώσεις κυρώσεων. Πηγή που γνωρίζει την απόφασή του ανέφερε ότι «ποτέ δεν είχε την πρόθεση να παραμείνει για μεγάλο διάστημα» στη διοίκηση.

Οι ΗΠΑ δεν σχολίασαν επίσημα την επικείμενη αποχώρηση.

Η γραμματέας Πολιτικού Σχεδιασμού του ΠΑΣΟΚ, Άννα Διαμαντοπούλου, άσκησε ιδιαίτερα αιχμηρή κριτική στον Αλέξη Τσίπρα, μιλώντας στο Action 24, με αφορμή τη συζήτηση γύρω από το υπό έκδοση βιβλίο του και τα σενάρια για την πολιτική του επανεμφάνιση.

Όπως υπογράμμισε, «μιλάμε για έναν πολιτικό που ηττήθηκε 5 φορές και το κόμμα του υπέστη 7 διασπάσεις», επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ένα βιβλίο που ακόμη δεν έχει κυκλοφορήσει, για ένα κόμμα που δεν έχει ανακοινωθεί, και για έναν πολιτικό ο οποίος, αφού ηττήθηκε επανειλημμένα και αποχώρησε από την ηγεσία, δήλωσε πως δεν τοποθετείται «ούτε αριστερά ούτε δεξιά».

Η κ. Διαμαντοπούλου έθεσε το ερώτημα σε ποια κοινωνικά στρώματα και με ποια πολιτική αντίληψη επιδιώκει να απευθυνθεί ο πρώην πρωθυπουργός, αλλά και με ποιους συμμάχους θα επιχειρούσε να επανέλθει στο πολιτικό σκηνικό.

Παράλληλα, τόνισε ότι ο Αλέξης Τσίπρας «έχει τα χαρακτηριστικά πολιτικού που διαιρεί σταθερά και τώρα διαιρεί τον δικό του χώρο», σημειώνοντας πως σε κάθε νέα αναφορά ή απόσπασμα για το βιβλίο του, «βγαίνουν 2-3 σύντροφοί του και τον διαψεύδουν». Υπό αυτό το πρίσμα, διερωτήθηκε αν είναι σοβαρό να θεωρείται «απειλή για το ΠΑΣΟΚ ένας άνθρωπος με αυτά τα χαρακτηριστικά».

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην επικοινωνιακή στρατηγική του πρώην πρωθυπουργού, την οποία χαρακτήρισε «για να διδάσκεται», υπενθυμίζοντας ότι «αφού βραβεύτηκε σε διάφορες χώρες, πήγε 20 ημέρες στο Χάρβαρντ, τώρα είχαμε το εξώφυλλο του βιβλίου και μετά την έκδοσή του».

Σχολιάζοντας απόσπασμα που ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας έδωσε στη δημοσιότητα, όπου περιγράφει μια δύσκολη προσωπική στιγμή, η κ. Διαμαντοπούλου σημείωσε: «Μίλησε για τη δύσκολη συναισθηματική στιγμή που ξέχασε τα γενέθλια του παιδιού του, μήπως όμως θυμάται πώς ένιωθαν οι βουλευτές εκείνης της εποχής που τα παιδιά τους έβλεπαν τις κρεμάλες στις πλατείες; Όταν ανοίγει το ντουλάπι της ιστορίας θα βγουν και σκελετοί από μέσα».

Κατέληξε υπογραμμίζοντας ότι «το ΠΑΣΟΚ δεν έχει να φοβηθεί κάτι από τον κ. Τσίπρα», καθώς – όπως είπε – το κόμμα θα κινηθεί με βάση το δικό του πολιτικό σχέδιο και στρατηγική, χωρίς να καθορίζεται από τις κινήσεις του πρώην πρωθυπουργού.