Η Ουάσιγκτον εμφανίζεται πιο κοντά σε ευρείας κλίμακας στρατιωτική αντιπαράθεση με την Τεχεράνη απ’ όσο αποτυπώνεται στη δημόσια συζήτηση στις ΗΠΑ, σύμφωνα με πηγές που παρακολουθούν τις διαβουλεύσεις. Εφόσον οι επαφές που πραγματοποιήθηκαν στη Γενεύη δεν καταλήξουν σε απτό αποτέλεσμα, το ενδεχόμενο έναρξης επιχειρήσεων θεωρείται άμεσο, με δυνητικά εκτεταμένες συνέπειες για τη Μέση Ανατολή και για το υπόλοιπο της θητείας του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Σε αντίθεση με την περιορισμένη επιχείρηση ακριβείας στη Βενεζουέλα τον προηγούμενο μήνα, μια επέμβαση κατά του Ιράν εκτιμάται ότι θα εξελιχθεί σε παρατεταμένη εκστρατεία, με χαρακτηριστικά πλήρους πολεμικής σύγκρουσης. Πηγές που επικαλείται το Axios κάνουν λόγο για πιθανή συντονισμένη δράση ΗΠΑ και Ισραήλ, με σαφώς υπαρξιακή διάσταση για το ιρανικό καθεστώς, σε σύγκριση με τον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου, όταν οι ΗΠΑ συμμετείχαν τελικά στην καταστροφή υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Η απουσία εκτεταμένης δημόσιας αντιπαράθεσης στις Ηνωμένες Πολιτείες — την ώρα που το ενδιαφέρον του Κογκρέσου και της κοινής γνώμης επικεντρώνεται αλλού — διαμορφώνει ένα ιδιότυπο έλλειμμα ενημέρωσης για μια επιχείρηση που θα μπορούσε να αποτελέσει τη σημαντικότερη αμερικανική εμπλοκή στην περιοχή εδώ και πάνω από δέκα χρόνια.
Διπλωματία υπό πίεση και στρατηγική δύο αξόνων
Στις αρχές Ιανουαρίου, ο πρόεδρος Τραμπ φέρεται να εξέτασε σοβαρά το ενδεχόμενο άμεσου πλήγματος κατά του Ιράν, με αφορμή τη βίαιη καταστολή διαδηλώσεων. Όταν, όμως, το χρονικό περιθώριο κρίθηκε ακατάλληλο, η αμερικανική πλευρά υιοθέτησε διπλή προσέγγιση: επανεκκίνηση των πυρηνικών συνομιλιών και ταυτόχρονη μαζική στρατιωτική ενίσχυση στην ευρύτερη περιοχή.
Η αναμονή, σε συνδυασμό με τη συσσώρευση ισχύος, έχει αυξήσει τις προσδοκίες για το εύρος μιας πιθανής επιχείρησης εάν δεν υπάρξει συμφωνία. Αξιωματούχοι, πάντως, εκτιμούν ότι οι πιθανότητες σύγκλισης παραμένουν περιορισμένες.
Την Τρίτη, ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στιβ Γουίτκοφ συναντήθηκαν επί τρεις ώρες στη Γενεύη με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Παρά τις αναφορές σε «πρόοδο», οι διαφωνίες παραμένουν ουσιώδεις και η αισιοδοξία στην αμερικανική πλευρά είναι συγκρατημένη.
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, μιλώντας στο Fox News, έκανε λόγο για θετικά σημεία αλλά και για «κόκκινες γραμμές» που η Τεχεράνη δεν δείχνει διατεθειμένη να αποδεχθεί. Υπογράμμισε δε ότι, αν και ο πρόεδρος επιδιώκει συμφωνία, η διπλωματική διαδικασία ενδέχεται να έχει εξαντλήσει τα περιθώριά της.
Ενίσχυση στρατιωτικής παρουσίας και σκληρή ρητορική
Η αμερικανική στρατιωτική διάταξη στην περιοχή έχει ενισχυθεί αισθητά. Σύμφωνα με πληροφορίες, αναπτύσσονται δύο αεροπλανοφόρα — το USS Abraham Lincoln και το USS Gerald R. Ford — συνοδευόμενα από δώδεκα πολεμικά πλοία, εκατοντάδες μαχητικά αεροσκάφη και συστήματα αεράμυνας.
Περισσότερες από 150 πτήσεις μεταγωγικών έχουν μεταφέρει οπλισμό στη Μέση Ανατολή, ενώ μόνο το τελευταίο 24ωρο περίπου 50 επιπλέον μαχητικά, μεταξύ των οποίων F-35 Lightning II, F-22 Raptor και F-16 Fighting Falcon, κατευθύνθηκαν προς την περιοχή.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η χρόνια ένταση έχει δημιουργήσει αίσθηση «κανονικοποίησης» της κρίσης στην αμερικανική κοινή γνώμη. Ωστόσο, η ταυτόχρονη κλιμάκωση στρατιωτικής παρουσίας και ρητορικής καθιστά πολιτικά δύσκολη μια υπαναχώρηση χωρίς ουσιαστικές παραχωρήσεις από την Τεχεράνη στο πυρηνικό της πρόγραμμα. Από την πλευρά του, ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ διαμηνύει ότι η χώρα του είναι έτοιμη να αποκρούσει οποιοδήποτε πλήγμα και να απαντήσει σε αμερικανικούς και συμμαχικούς στόχους.
Η κυβέρνηση του Ισραήλ φέρεται να επεξεργάζεται σενάρια που υπερβαίνουν τα πλήγματα σε πυρηνικές και πυραυλικές εγκαταστάσεις, περιλαμβάνοντας ακόμη και αλλαγή καθεστώτος, με ορίζοντα υλοποίησης εντός ημερών, σύμφωνα με ισραηλινές πηγές.
Στις ΗΠΑ, οι εκτιμήσεις διαφέρουν. Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ ανέφερε ότι ενδεχόμενα πλήγματα ίσως απέχουν εβδομάδες, ενώ άλλοι θεωρούν πιθανότερο ένα συντομότερο χρονοδιάγραμμα. Σύμβουλος του προέδρου φέρεται να εκτιμά ότι η πιθανότητα στρατιωτικής δράσης τις επόμενες εβδομάδες αγγίζει το 90%, επισημαίνοντας ότι «η υπομονή του προέδρου εξαντλείται».
Μετά τον τελευταίο γύρο συνομιλιών, η αμερικανική πλευρά έθεσε προθεσμία δύο εβδομάδων στην Τεχεράνη για την κατάθεση συγκεκριμένης πρότασης. Υπενθυμίζεται ότι σε αντίστοιχη συγκυρία, στις 19 Ιουνίου του προηγούμενου έτους, ο Λευκός Οίκος είχε δώσει παρόμοιο χρονικό περιθώριο πριν ο πρόεδρος διατάξει την επιχείρηση Operation Midnight Hammer τρεις ημέρες αργότερα.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποδειχθεί καθοριστικό για το αν η κρίση θα οδηγηθεί σε συμφωνία αποκλιμάκωσης ή σε μια νέα, ευρείας έκτασης στρατιωτική αναμέτρηση.
