Πρόσφατα ανακοινώθηκε πως μέσα στο 2026, στο Κονέκτικατ της Αμερικής, θα πραγματοποιηθεί φεστιβάλ αφιερωμένο στην λατρεμένη και δημοφιλής σειρά του Netflix “Gilmore Girls”. Η πόλη, που αποτέλεσε έμπνευση για το Stars Hollow, μεταμορφώνεται για ένα Σαββατοκύριακο σε “Stars Hollow” για τους χιλιάδες θαυμαστές της σειράς. Καταστήματα στην Main Street θα μετατραπούν σε μαγαζιά τύπου Gilmore Girls(π.χ. βιβλιοπωλεία, καφέ, καταστήματα δώρων), θα υπάρχει merchandise, περιοχή φωτογραφιών, και μάλιστα ο κόσμος θα μπορεί να συναντήσει και ηθοποιούς από τη σειρά. Η αγάπη του κόσμου για το φεστιβάλ και ο ενθουσιασμός τους για την διεξαγωγή του δείχνουν πως όσο κι αν περνούν τα χρόνια, τα Gilmore Girls παραμένουν μια ιστορία που οι άνθρωποι δεν σταματούν να αγαπούν, μια ζεστή επιστροφή σε χαρακτήρες και στιγμές που τους κάνουν να νιώθουν σαν στο σπίτι τους. Βέβαια, ο κόσμος πέρα από αγάπη για αυτή τη σειρά κουβαλάει και μια μικρή πικρία για το τέλος της, γιατί η Ρόρι ναι μεν έμεινε έγκυος, όμως δεν είχε την εξέλιξη που όλοι θέλαμε να δούμε. Κοινώς, η Ρόρι Γκίλμορ μας απογοήτευσε και οι λόγοι είναι οι εξής παρακάτω:
1.Απουσία επαγγελματικής εξέλιξης
Ομολογουμένως ήταν απογοητευτικό που ένα κορίτσι με όνειρα, φιλοδοξίες και απίστευτη εργατικότητα δεν κατάφερε να πραγματοποιήσει αυτά για τα οποία προοριζόταν από μικρή. Κατέληξε χαμένη, χωρίς σταθερή καριέρα, να κυνηγάει δουλειές που δεν της ταιριάζουν και χωρίς την αυτοπεποίθηση που τη χαρακτήριζε. Και παρόλο που αυτό σαν σενάριο δεν απέχει πολύ από την σκληρή ενήλικη ζωή, απογοήτευσε τους χιλιάδες θαυμαστές της που ένιωσαν μέσα σε ένα επεισόδιο να ακυρώνεται η πορεία της στην σειρά. Άλλωστε αυτού του είδους τα θεάματα είναι για να μας κάνουν να ξεχνιόμαστε, όχι για να μας υπενθυμίζουν τις αλήθειες της πραγματικότητας.
2.Η αντίθεση μεταξύ της Ρόρι και της Λόρελαϊ.
Η Λόρελαϊ, η μητέρα της Ρόρι, έμεινε έγκυος στα 16 της χωρίς να ολοκληρώσει το λύκειο, χωρίς να εισαχθεί σε κάποιο κολλέγιο και μάλιστα φεύγοντας από το ίδιο της το σπίτι. Κατάφερε ωστόσο να αντιμετωπίσει την ζωή με τον πιο αξιοπρεπή τρόπο, πρώτα δουλεύοντας ακατάπαυστα, κατακτώντας έπειτα δίπλωμα στην Διοίκηση Επιχειρήσεων, ανοίγοντας δικό της πανδοχείο και φυσικά προσφέροντας στην κόρη της τα πάντα. Συνεπώς έχοντας καμία πιθανότητα με το μέρος της κατάφερε όσα φαίνεται πως η Ρόρι, έχοντας τα πάντα, δεν μπόρεσε. Αντί για όρεξη για ζωή, φαίνεται παθητική σε αυτό που της συμβαίνει. Σαν να μην είναι πια η πρωταγωνίστρια της σειράς. Σαφώς και ο σεναριογράφος εστιάζει για ακόμη μια φορά στην σχέση μητέρας-κόρης, για αυτό και δεν αποκαλύπτει και τον πατέρα του παιδιού (αν και προφανές), καθώς σημασία δεν έχει εκείνος, αλλά το μοτίβο που ξανά αρχίζει. Μόνο που η Ρόρι δεν έχει την τόλμη και την θέληση της Λόρελαϊ. Ήταν το «Χρυσό Κορίτσι» , αλλά έκανε τα λάθη που έκανε η μητέρα της έφηβη.
3.Το γεγονός πως ακυρώνει τις προσπάθειες της οικογένειας της.
Η Λόρελαϊ έδωσε τα πάντα στην κόρη της. Ένα χαρούμενο σπιτικό γεμάτο αγάπη και στοργή ακόμα και αν τα οικονομικά τους δεν ήταν πάντοτε καλά. Της έμαθε να παλεύει, να μην έχει ανάγκη κανέναν, έβαλε την ζωή της σε δεύτερη μοίρα για εκείνη όπως και τις επιθυμίες της. Οι γονείς της, παρόλο που την αγαπούσαν με τον δικό τους τρόπο, δεν στάθηκαν δίπλα της όταν έπρεπε. Για την Ρόρι όμως έβαλε στην άκρη τα προσωπικά της ζητήματα και τον εγωισμό της και προσπάθησε να της χαρίσει την καλύτερη εκπαίδευση που θα μπορούσε, γιατί η Ρόρι άξιζε περισσότερα, ήταν ικανή για περισσότερα και σε αντίθεση με την Λόρελαϊ είχε όλες τις προοπτικές να το καταφέρει. Σαφώς και δεν ζούμε για τους γονείς μας, ούτε έχουμε αξία μόνο όταν επιβεβαιώνουμε τις προσδοκίες τους, όμως στο τέλος της σειράς η νεαρή πρωταγωνίστρια ήταν σαν να ακύρωσε τους κόπους της οικογένειας της για ένα καλύτερο μέλλον.
4. Η στασιμότητα στον χαρακτήρα της
Η Ρόρι Γκίλμορ ήταν μόλις λίγα χρόνια στην ενήλικη ζωή όταν έγινε η «άλλη γυναίκα» μπλέκοντας με τον παντρεμένο Ντιν. Ωστόσο, γρήγορα προχώρησε την ζωή της συνειδητοποιώντας το λάθος της και βρίσκοντας τον έρωτα στον Λόγκαν λίγες σεζόν μετά. Όλα έδειχναν πως ήταν επιτέλους πιο ώριμη στις σχέσεις της, μέχρι που μας απογοητεύει δείχνοντας πως αρκετά χρόνια μετά έχει για ακόμη μια φορά ηθελημένα τον τίτλο της «άλλης». Η σχέση της με τον Λόγκαν δεν είναι μόνο περίπλοκη, αλλά και «κατειλημμένη», αφού εκείνος είναι αρραβωνιασμένος με την Οντέντ και η Ρόρι μοιάζει σαν να μην ενδιαφέρεται που είναι το τρίτο πρόσωπο. Μήπως η σύντομη σχέση της με τον παντρεμένο Ντιν δεν ήταν απλά μια επιπολαιότητα, αλλά ένα δείγμα της ανωριμότητας του χαρακτήρα της; Μίας ανωριμότητας που δεν την εγκατέλειψε ποτέ από ότι φάνηκε.
5.Η ομοιότητα με τον Κρίστοφερ
Τέλος, παρατηρήσαμε πώς η Ρόρι αν και μιλάει σκληρά στον πατέρα της, συνειδητοποιημένη για την απουσία του όλα αυτά τα χρόνια (ενώ στην κανονική σειρά η λαχτάρα της για εκείνον την έκαναν να μη βλέπει καθαρά), μοιάζει να επαναλαμβάνει τα μοτίβα του: αναποφάσιστη, εγκλωβισμένη σε σχέσεις που δεν οδηγούν πουθενά και χωρίς ξεκάθαρο σχέδιο για το μέλλον της – σαν να κληρονόμησε τις αμφιβολίες του αντί να τις ξεπεράσει. Η κατάληξη αυτή είναι σίγουρα απογοητευτική καθώς όλοι περιμέναμε πως η επιρροή της δυναμικής μητέρας της θα ήταν σαφώς και πιο έντονη.
Για πρώτη φορά μετά την καθοριστική τομή της νεωτερικότητας τίθεται εκ νέου με τόσο επείγοντα τρόπο το οντολογικό ερώτημα: «Τι είναι ο άνθρωπος;». Όχι μόνο τι συγκροτεί την ανθρωπινότητά μας αλλά και τι θα θέλαμε να τη συγκροτεί. Όχι μόνο τι είναι και πώς λειτουργεί εντέλει η τεχνητή (γενική) νοημοσύνη αλλά και τι θα θέλαμε εμείς να είναι και πώς να λειτουργεί, ώστε να υπηρετήσει τον μετασχηματισμό μας από αυτό που είμαστε σε αυτό που θα θέλαμε να γίνουμε. Αποφεύγοντας τόσο την τεχνοφοβία όσο και την τεχνολατρεία, ακολουθώντας μια εκδημοκρατιστική και εξανθρωπιστική τεχνοφιλία, να μην δημιουργήσουμε ναρκισσιστικά μια έτερη νοημοσύνη κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσή μας που θα οδηγήσει σε ομογενοποιημένη μοναδικότητα. Αντιθέτως, να μεριμνήσουμε, μέσω της ποικιλότητας και της πληθυντικότητάς μας, για ένα πρωτοποριακό όραμα αυτοποίησης, ώστε η ΤΝ να κάνει πράγματα για εμάς και όχι σε εμάς.
Στην αυγή της νοόκαινου εποχής, ανάμεσα στη φυσική πραγματικότητα και την ψηφιακή υπερπραγματικότητα, η δυσκολία της συνομιλίας και της συνάντησης βαθαίνει. Διασπαστικός θόρυβος, άσκοπη ταχύτητα, κενό θέαμα και ασήμαντη επιφάνεια εν μέσω πολυανισοτήτων, πολυκρίσεων και πολυμετασχηματισμών. Η νοηματοδότηση δεν αρκεί πλέον, απαιτείται νοηματοποίηση. Όσα επέμειναν να καίνε μέσα μας χαρτογραφούν μία αίσθηση κέντρου. Από όσα φαίνονται σε όσα είναι, ένα σημείο τομής επικύκλων στοχασμού, ποιητικής και πρακτικής αναδύεται ως προοπτική ευτοπίας – το όποιο τέλος κρύβεται στη σύζευξη, και ένα ριζικά νέο άνοιγμα ελευθερίας-ως-ισοαυτονομίας, αυθεντικότητας-ως-συνδημιουργικότητας και ομορφιάς-ως-σωτηρίας μάς περιμένει μπροστά.
Ο Νίκος Ερηνάκης [Αθήνα, 1988] είναι επίκουρος καθηγητής κοινωνικής & πολιτικής φιλοσοφίας και φιλοσοφίας του πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, ενώ παράλληλα διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Ε.Α.Π. Είναι διδάκτωρ φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, όπου ξεκίνησε τη διατριβή του ενώ τη συνέχισε και ολοκλήρωσε στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης [πλήρη υποτροφία ΙΚΥ]. Έχει σπουδάσει οικονομικά [ΟΠΑ], φιλοσοφία & λογοτεχνία [Warwick] και φιλοσοφία των κοινωνικών επιστημών [LSE], και είναι απόφοιτος του Κολλεγίου Αθηνών [‘05]. Δραστηριοποιείται επίσης ως επιστημονικός διευθυντής και αντιπρόεδρος Δ.Σ. του think tank ENA, ενώ έχει διατελέσει μέλος του Δ.Σ. του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου και του Διεθνούς Φεστιβάλ Κέρκυρας. Είναι μέλος του Δ.Σ. της Εταιρείας Συγγραφέων και του Δ.Σ. της Ελληνικής Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων. Για το πρώτο του βιβλίο φιλοσοφίας με τίτλο Αυθεντικότητα και Αυτονομία: από τη Δημιουργικότητα στην Ελευθερία (Κείμενα, 2020) τιμήθηκε με το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών. Έχουν εκδοθεί τρία βιβλία ποίησής του [Σύντομα όλα θα καίγονται και θα φωτίζουν τα μάτια σου, Ροές 2009· Ανάμεσα σε όσα πέφτει η σκιά, Γαβριηλίδης 2013, Κείμενα 2021· Ακόμα Βαφτιζόμαστε, Κείμενα 2022· δύο εκ των οποίων έχουν μεταφραστεί και εκδοθεί στη Γαλλία], δύο βιβλία καθοριστικών Ευρωπαίων ποιητών σε μετάφρασή του [Georg Trakl, Σκοτεινή αγάπη μιας άγριας γενιάς, Γαβριηλίδης 2011, Κείμενα 2021 και Paul Celan, Βόρεια του μέλλοντος, Γαβριηλίδης 2017] και τρεις συλλογικοί τόμοι φιλοσοφικών δοκιμίων σε επιμέλειά του. Δοκίμια, άρθρα και ποιήματά του έχουν δημοσιευθεί σε ποικίλα διεθνή περιοδικά, συλλογικούς τόμους, ανθολογίες και πρακτικά συνεδρίων με κριτές. Αυτήν την περίοδο διδάσκει και αρθρογραφεί εκτενώς αναφορικά με ζητήματα φιλοσοφίας της τεχνητής νοημοσύνης και της ψηφιακότητας.
Με αφορμή την Παγκόσμια ημέρα ατόμων με αναπηρία, η εταιρεία συμπεριληπτικών τεχνών Starthands και οι εκδόσεις Κάκτος παρουσιάζουν στην Πάτρα την ποιητική συλλογή της Σοφίας Δευτερίγου με τίτλο «Εκ Βαχχείας Μονογένεση» η συμπεριληπτική, την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου, στις 18:30, στην Αγορά Αργύρη. Την εκδήλωση θα χαιρετίσουν πολιτικά και θεσμικά πρόσωπα, εκπρόσωποι οργανισμών και ωφελουμένων μελών, μεταξύ των οποίων, η Υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη και ο Υφυπουργός Πολιτισμού Ιάσονας Φωτήλας.
Για το βιβλίο και την ψηφιακή προσβασιμότητα με καθολική προσέγγιση θα μιλήσουν: • Κεντρική ομιλήτρια η Ποιήτρια – Σύμβουλος Ανάπτυξης Επιχειρήσεων – Δημιουργός περιεχομένου προσβασιμότητας Σοφία Δευτερίγου, • Η Αντιπρύτανης Φοιτητικής Μέριμνας και Πολιτισμού Πανεπιστημίου Πατρών Άννα Αλπανάτη, • Η Εκπαιδευτικός – Φιλόλογος Αντιγόνη Συρηκοπούλου, M.Sc Εκπαιδευτικός Κωφών-Βαρηκόων, Προϊσταμένη Ειδικού Δημοτικού Σχολείου Κωφών-Βαρηκόων Πάτρας, • Αγγελική Νικολούλου, η και C.E.O της Victorious Network, Διευθύντρια Marketing της Hanson Robotics – ρομπότ Σοφία, με εξειδίκευση στην τεχνητή νοημοσύνη, Ανδριανή Μανέττα.
Συντελεστές εκδήλωσης: Συντονίστρια: η δημοσιογράφος Ευτυχία Λαμπροπούλου Ρεσιτάλ ποίησης και όπερας: η σοπράνο Άννυ Φασέα, σολίστ ο Ηλίας Ίων Λιβιεράτος και πιανίστρια η Κυριακή Κουντούρη Απαγγελίες ποιημάτων: οι ηθοποιοί Κ. Σαββιδάκης, Ελ. Σαλαμπάση, Θ. Σιάρκου, Γ. Σκαβδής Εκφραστής του κοινωνικού μηνύματος προσβασιμότητας: ο ηθοποιός Γρηγόρης Βαλτινός Σκηνοθέτης: ο Κώστας Κιμούλης
Η εκδήλωση θα μεταδοθεί ζωντανά σε HD, με παράλληλη διερμηνεία στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα, από την εταιρεία Hands Up.
Χορηγός επικοινωνίας: Περιοδικό Πατρινόραμα Μέρος των εσόδων θα διατεθεί για κοινωνικές σκοπούς
Ο Αναρχικός των δύο κόσμων από τις εκδόσεις parsec είναι ένα βιβλίο που σίγουρα θα σε βάλει σε σκέψεις. Σε μπόλικες σκέψεις. Η συγγραφέας μας δείχνει δύο κόσμους, δύο πλανήτες που έχουν διαφορετικό πολιτικό σύστημα. Ο μεν ας τον πούμε ότι στηρίζεται στην Αναρχία και ο άλλος στον Καπιταλισμό. Και οι δύο είναι δοσμένοι με πολλές υπερβολές για να τονίσει νομίζω περισσότερο τα αρνητικά τους σημεία.
Αν και οι περισσότεροι που το διάβασαν λένε ότι δεν παίρνει θέση και δεν μας δείχνει ένα δρόμο εγώ πάλι θα πω ότι το κάνει σχεδόν ξεκάθαρα.
Όμορφη ιστορία, ωραία δοσμένη με ένα γράψιμο που μου ήταν αρκετά οικείο και ένιωσα αν και πρώτο βιβλίο της που διαβάζω πολύ άνετα. Η πλοκή είναι άρτια, δεν βρήκα πουθενά κάτι που να γίνεται και να μην δικαιολογείται.
Ο ήρωας μας είναι ένας φυσικός που φεύγει από τον έναν κόσμο για να πάει στον άλλο (κάτι που γενικά ας πούμε ότι απαγορεύεται ωστόσο εδώ υπάρχει ανωτέρα βία).
Με έχασε που έμπλεξε μυστικισμό και φυσική, μου θύμισε λίγο new age κουλτούρα. Επίσης κάπου η χρησιμοποίηση της λέξης “αναρχίας” έχανε το νόημα της, λίγο πολύ όπως συμβαίνει και σήμερα από ανθρώπους που την οικειοποιούνται χωρίς να έχουν ιδέα τι και πως. Φυσικά είναι και μια ταμπέλα που τους βάζει η κοινωνία πάλι χωρίς να έχει ιδέα τι και πως.
Όπως και να έχει στο σύνολο του είναι ένα καλό βιβλίο που θα σε ταξιδέψει σε κάτι διαφορετικό. Έχω όμως αρκετά ναι μεν αλλά.
Το Κέντρο Διεθνών Στρατηγικών Αναλύσεων (ΚΕΔΙΣΑ) συνδιοργανώνει με το Universal Philosophical Community-The White Tower διαδικτυακή παρουσίαση του βιβλίου του συγγραφέα Δρ. Δημητρίου Γκίκα με τίτλο: «Η Ελλάδα στον Β’Παγκόσμιο Πόλεμο: Ο ρόλος των Συμμάχων και των Δυνάμεων του Άξονα» από τις Εκδόσεις ΚΟΥΡΟΣ την Τετάρτη 19 Νοεμβρίου 2025 και ώρα 19.00-21.00 στην πλατφόρμα Zoom.
Μπορείτε να συμμετάσχετε δωρεάν στο Webinar στον παρακάτω σύνδεσμο στην πλατφόρμα Zoom χωρίς προεγγραφή
Η τέχνη και ο πολιτισμός υπό επιτήρηση: Μορφές και μηχανισμοί χειραγώγησης στον 21ο αιώνα
Το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, διοργανώνουν σήμεραΤρίτη 11 Νοεμβρίου 2025, στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης, στις 17:30, ημερίδα με θέμα «Η τέχνη και ο πολιτισμός υπό επιτήρηση: μορφές και μηχανισμοί χειραγώγησης στον 21ο αιώνα».
Ερευνητές και καλλιτέχνες αναζητούν τις μορφές των απειλών και των απαγορεύσεων, με τις οποίες έρχεται αντιμέτωπη σήμερα η καλλιτεχνική έκφραση και συζητούν με το κοινό τρόπους αντίστασης απέναντι στη χειραγώγηση και τον περιορισμό της καλλιτεχνικής ελευθερίας.
Πρώτο πάνελ (17:30): Τι απειλεί την τέχνη σήμερα; Μορφές χειραγώγησης πέραν της λογοκρισίας
Το πρώτο πάνελ θα εστιάσει στις σύγχρονες – άμεσες και έμμεσες – μορφές χειραγώγησης της τέχνης και του πολιτισμού, οι οποίες, αντί της άμεσης λογοκρισίας και απαγόρευσης, κινητοποιούν πιο σύνθετους και αδιόρατους μηχανισμούς, προκειμένου να ελέγξουν και να κατευθύνουν την καλλιτεχνική δημιουργία. Η αγορά της τέχνης και η πολιτιστική βιομηχανία, η χρήση της τέχνης ως όργανο «ήπιας ισχύος» προκειμένου να προβληθούν συγκεκριμένες θεματικές και να αποκλειστούν άλλες, οι ψηφιακές πλατφόρμες και το πολιτιστικό μάρκετινγκ, η εργαλειοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς για την ενίσχυση εθνικών ή θρησκευτικών ταυτοτήτων, καθώς και οι κάθε μορφής εξαρτήσεις και θεσμικά φίλτρα περιλαμβάνονται στα ερωτήματα που θα τεθούν.
Συμμετέχουν: Γεωργία Λαλέ (Εικαστικός-Ακτιβίστρια), Μήτσος Μπιλάλης (Ιστορικός, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Θούλη Μισιρλόγλου (Καλλιτεχνική Διευθύντρια του ΜΟΜus- Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης), Μάρθα Μπουζιούρη (Σκηνοθέτρια, Τμήμα Θεάτρου ΑΠΘ), Δημήτρης Πλάντζος (Καθηγητής Αρχαιολογίας, ΕΚΠΑ).
Συντονιστής: Αντώνης Λιάκος (Ομότιμος Καθηγητής Ιστορίας, ΕΚΠΑ).
Δεύτερο πάνελ (20:00): Η λογοκρισία στην τέχνη
Το δεύτερο πάνελ θα παρουσιάσει συγκεκριμένες πρακτικές λογοκρισίας στις εικαστικές τέχνες, στον κινηματογράφο, στη μουσική και στο θέατρο. Πανεπιστημιακοί και καλλιτέχνες από διαφορετικά πεδία της καλλιτεχνικής δημιουργίας θα μοιραστούν προσωπικές εμπειρίες, θα παρουσιάσουν ιστορικά και σύγχρονα παραδείγματα λογοκρισίας και θα συζητήσουν τις συνέπειες της στη δημοκρατία και την κοινωνία. Τα κεντρικά ερωτήματα του πάνελ αυτού σχετίζονται τόσο με την πολιτική και θεσμική λογοκρισία όσο και με την κοινωνική λογοκρισία και την αυτολογοκρισία, ενώ δεν παραλείπονται τα θέματα της αντίστασης της τέχνης ως πεδίου πολιτικού και ηθικού αγώνα.
Παράλληλα με τις συζητήσεις των δύο πάνελ, θα ακουστούν λογοκριμένα τραγούδια από το ελληνικό και το ξένο μουσικό ρεπερτόριο, τα οποία σε διάφορες ιστορικές στιγμές απαγορεύτηκαν ή υπέστησαν λογοκρισία λόγω του πολιτικού ή κοινωνικού τους περιεχομένου (επιμέλεια: Άκης Έβενης).
Επιπλέον, θα πραγματοποιηθεί έκθεση περιστατικών εικαστικής λογοκρισίας, η οποία θα παρουσιάσει ντοκουμέντα και μαρτυρίες από περιπτώσεις καλλιτεχνικών έργων που υπέστησαν λογοκρισία ή απαγορεύτηκαν στην Ελλάδα, αναδεικνύοντας τη σχέση μεταξύ εξουσίας, ιδεολογίας και καλλιτεχνικής δημιουργίας. (επιμέλεια: Πηνελόπη Πετσίνη, στο πλαίσιο του έργου ΕΛΙΔΕΚ ‘’CIVIL’’).
Η ημερίδα επιδιώκει να αναδείξει τα κρίσιμα διακυβεύματα της εποχής μας που αφορούν τη σχέση πολιτισμού, τέχνης και δημοκρατίας. Στόχος είναι να ανοίξει ένας ουσιαστικός δημόσιος διάλογος για την υπεράσπιση της ελευθερίας της έκφρασης, την προστασία της καλλιτεχνικής δημιουργίας από κάθε μορφή χειραγώγησης και τη δημιουργία συνθηκών που επιτρέπουν στην τέχνη να ανθίζει ελεύθερα και να συμβάλλει στην κριτική σκέψη και τη δημοκρατική κουλτούρα.
Την εκδήλωση θα προλογίσουν, εκ μέρος του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς, η Μαρία Ρεπούση, Ιστορικός και Διευθύντρια του Ινστιτούτου και εκ μέρους του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, ο Κώστας Στρατής, Συντονιστής Κύκλου Πολιτισμικής Πολιτικής και πρώην Υφυπουργός.
Ο εκδοτικός οίκος Gutenberg έδωσε στη δημοσιότητα το εξώφυλλο του βιβλίου του Αλέξη Τσίπρα με τίτλο «Ιθάκη», το οποίο αναμένεται να βρίσκεται στις προθήκες μέχρι το τέλος Νοεμβρίου. Το δελτίο Τύπου προαναγγέλλει ένα έργο που συνδυάζει πολιτική μαρτυρία και προσωπική αφήγηση.
Η κρίσιμη τετραετία ως «πολιτικό θρίλερ»
Στην «Ιθάκη» ο Τσίπρας καταγράφει τα γεγονότα 2015–2019 με έμφαση στην ωμότητα των δανειστών, τα σχέδια εξόδου από την ΕΕ, τις κλειστές τράπεζες, το δημοψήφισμα, αλλά και τις συναντήσεις με ηγέτες όπως Μέρκελ, Ολάντ, Πούτιν. Η ένταση της περιόδου αποδίδεται με ρυθμό «πολιτικού θρίλερ», ενώ οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης και οι κυβερνητικές προσπάθειες για απεμπλοκή από το σπιράλ των μνημονίων αποτελούν κεντρικούς άξονες.
Προσωπική, εξομολογητική και αυτοκριτική ματιά
Η αφήγηση «χρωματίζεται» από την προσωπική και αυτοκριτική σκοπιά του συγγραφέα. Η στρατηγική της διαπραγμάτευσης, οι εσωτερικοί κραδασμοί και τα κρίσιμα διλήμματα παρουσιάζονται χωρίς ωραιοποιήσεις, προσδίδοντας στο βιβλίο χαρακτήρα ιστορικού ντοκουμέντου.
Από τα πρώτα χρόνια έως το Μαξίμου
Με λογοτεχνική ενάργεια περιγράφονται τα παιδικά και εφηβικά χρόνια, η ριζοσπαστική πολιτικοποίηση στην ΚΝΕ και την Αριστερά την εποχή της πτώσης του Τείχους, η ανάδειξη στην ηγεσία του Συνασπισμού και του ΣΥΡΙΖΑ, και η είσοδος στο Μαξίμου.
Δομή, τεκμηρίωση και «η αλήθεια των πρακτικών»
Το βιβλίο αρθρώνεται σε 11+1 κεφάλαια, με εκτενή τεκμηρίωση: ντοκουμέντα, πρακτικά συνεδριάσεων και δραματικούς διαλόγους με ηγέτες της εποχής. Στόχος είναι ο αναγνώστης να συναντήσει τεκμηριωμένη αλήθεια, να κατανοήσει τις σκέψεις και τους προβληματισμούς του τότε πρωθυπουργού και τη σημερινή κριτική ματιά, πέρα από την παραμόρφωση της αλήθειας που -όπως αναφέρεται – προκάλεσε η προπαγάνδα των τελευταίων ετών.
Μετά το 2019: Η κρίση και οι αντιφάσεις του ΣΥΡΙΖΑ
Ο συγγραφέας υπόσχεται απαντήσεις και για τη μετα-2019 πορεία: πώς ένα μικρό κόμμα διαμαρτυρίας έγινε κόμμα εξουσίας, πώς κέρδισε τη μάχη για την απελευθέρωση από τους καταναγκασμούς της χρεοκοπίας αλλά έχασε απέναντι σε εσωτερικές παθογένειες.
«Όχι μόνο τι κάναμε, αλλά τι να κάνουμε»
Η «Ιθάκη» παρουσιάζεται ως διακήρυξη ελπίδας και προοπτικής: κάθε γεγονός, αποκάλυψη ή αυτοκριτική αξιοποιείται ως εργαλείο προβληματισμού για το σήμερα και το αύριο, προσθέτοντας «την ενέργεια του χτες στον κινητήρα του σήμερα». Η ματιά στο μέλλον διατρέχει όλο το κείμενο: οι Πρέσπες, η εξωτερική πολιτική κυριαρχίας και ειρήνης, οι μικρές και μεγάλες μάχες – κερδισμένες και χαμένες – συνδέονται με την ανάγκη ενός κινήματος «από τα κάτω», ικανού να δώσει υλική υπόσταση σε μια προοπτική δικαιοσύνης και προόδου.
Όραμα για την Αριστερά και τη χώρα
Στο εκτενές τελευταίο κεφάλαιο συνοψίζεται ένα όραμα για την Αριστερά και την Ελλάδα. Ο Τσίπρας κλείνει με τη φράση: «ένας λαός που σταματά να ονειρεύεται το καλύτερο, είναι έτοιμος να αποδεχτεί το χειρότερο».
Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η παρουσίαση του ιστορικού βιβλίου του Δρ. Δημητρίου Γκίκα, με τίτλο: «Η Ελλάδα στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο: Ο ρόλος των Συμμάχων και των Δυνάμεων του Άξονα», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις ΚΟΥΡΟΣ, με την ευγενική υποστήριξη του ΚΕΔΙΣΑ. Η εκδήλωση διεξήχθη στο Amalia Hotel, την Δευτέρα 20 Οκτωβρίου 2025. Ομιλητές ήταν: ο Σπυρίδων Κονιδάρης, (Αντιναύαρχος ε.α.), ο Δρ Κωνσταντίνος Γρίβας (Καθηγητής Γεωπολιτικής και Σύγχρονων Στρατιωτικών Τεχνολογιών στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων), ο Δρ Διονύσιος Τσιριγώτης (Αναπληρωτής Καθηγητής Νεότερης & Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς) και ο Συγγραφέας Δρ Δημήτριος Γκίκας. Συντονιστής της εκδήλωσης ήταν ο κ.Δημήτρης Τζιβελέκης, (Δημοσιογράφος και Διευθυντής Ενημέρωσης του Ρ/Σ ΑΘΗΝΑ 9.84).
Η ΥφυπουργόςΤουρισμού και Βουλευτής Ν.Δ. Νοτίου Τομέα Αθηνών, κ. Άννα Καραμανλή, η οποία έχει προλογίσει το βιβλίο απεύθυνε τον χαιρετισμό της τονίζοντας την σημαντική συμβολή του έργου του Δρ. Γκίκα στην διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης. Επίσης, τόνισε τη μεγάλη σημασία της ιστορικής γνώσης η οποία μπορεί να μας ενώσει και να μας καθοδηγήσει για το μέλλον.
Η Συγγραφέας και Υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων των Εκδόσεων ΚΟΥΡΟΣ, κ.Σταυρούλα Βενιέρη στον χαιρετισμό της μίλησε για το έργο και την προσφορά του Δρ Γκίκα, τονίζοντας την ιστορική του ακρίβεια, το βάθος της έρευνάς του και τον τρόπο με τον οποίο ζωντανεύει μέσα από τις σελίδες του τα γεγονότα, κάνοντάς τα προσιτά στον αναγνώστη.
Στον χαιρετισμό του, ο Ιδρυτής και Πρόεδρος Δ.Σ. του Κέντρου Διεθνών Στρατηγικών Αναλύσεων – ΚΕΔΙΣΑ,Δρ. Ανδρέας Μπανούτσος μίλησε για τον Δρ Δημήτριο Γκίκα και το σημαντικό του έργο. Στην ομιλία του ανέδειξε την συμβολή του συγγραφέα στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και της εθνικής αυτογνωσίας. Ανέφερε επίσης ότι το έργο του συγγραφέα είναι επετειακό καθώς συμπίπτει με τα 80 χρόνια από την λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και με τα 85 χρόνια από την είσοδο της Ελλάδος στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ τόνισε ότι το ΚΕΔΙΣΑ υποστήριξε την συγγραφή και την έκδοση του βιβλίου με στόχο την ανάδειξη της συμβολής της Ελλάδας στη Νίκη των Συμμάχων κατά του Ναζισμού και του Φασισμού.
Η παρουσίαση ξεκίνησε με τον Αντιναύαρχο ε.α. Σπυρίδωνα Κονιδάρη, ο οποίος τόνισε ότι το βιβλίο του Δρ. Δημήτρη Γκίκα είναι πολύ σημαντικό καθώς ξαναθυμίζει την συμβολή της Ελλάδας στη νίκη των Συμμαχικών Δυνάμεων κατά του ολοκληρωτισμού, του ρατσισμού και του σκότους. Το βιβλίο ανέφερε καταπιάνεται με μεγάλη αντικειμενικότητα τόσο αναφορικά με τις Δυνάμεις του Άξονα αλλά και με τον ρόλο των Συμμάχων μας πριν, κατά και μετά τον πόλεμο. Αναλύει τις ενέργειες διπλωματικών υπηρεσιών και την δράση των μυστικών υπηρεσιών των Μεγάλων Δυνάμεων, φίλων και εχθρών. Περιγράφει την ηρωική άμυνα κατά της Ιταλικής και της Γερμανικής εισβολής και την δοξασμένη Εθνική Αντίσταση στην κατοχή αλλά και τον αιματηρό εμφύλιο. Υπενθυμίζει το ΟΧΙ του δικτάτορα αλλά πατριώτη Μεταξά, ο οποίος δεν πήγε με τους ομοϊδεάτες του δικτάτορες αλλά με το συμφέρον της πατρίδας του.
Όπως τόνισε ο κ. Κονιδάρης, το βιβλίο καλύπτει αντικειμενικά τα αίτια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμεου, την αδυναμία της Κοινωνία των Εθνών, την παθητική στάση της Γαλλίας πριν τον πόλεμο και τις αναστολές της λόγω των όσων βίωσε η χώρα στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο συγγραφέας αναφέρεται στην στάση της Βρετανίας έναντι της Σοβιετικής Ένωσης που οδήγησε στην οριστικοποίηση της προσέγγισης Γερμανίας – Σοβιετικής Ένωσης με το Σύμφωνο Ρίμπεντροφ – Μολότωφ, με την Γερμανία να εισβάλει στην Πολωνία 8 μέρες αργότερα και τη Σοβιετική Ρωσία να έχει 22 μήνες να προετοιμαστεί μέχρι την Γερμανική εισβολή τον Ιούνιο 1941.
Για τον πόλεμο του 1940, ο συγγραφέας παραθέτει τις επιφυλάξεις των Ιταλών Στρατηγών για την επίθεση, λόγω ανεπαρκών δυνάμεων (είχαν 8, ζητούσαν 20 μεραρχίες) για την ορεινή Ήπειρο και μάλιστα χειμώνα. Όμως ο Ντούτσε άκουγε τους “σφουγκοκωλάριους” του. Αυτό όμως ουδόλως μετριάζει την δόξα που αρμόζει στο “ΌΧΙ” και τον Ελληνικό Στρατό που πολέμησε και νίκησε απέναντι στην τεράστια στρατιωτική ισχύ της Ιταλίας. Επίσης, δεν πρέπει να μας διαφεύγει η μεγάλη συνεισφορά του Ναυτικού, Πολεμικού και Εμπορικού με την μεταφορά στην Ήπειρο και την Μακεδονία των περισσοτέρων επιστράτων, εφεδρειών και εφοδίων και τον ανεφοδιασμό των νησιών του Αιγαίου όταν στα Δωδεκάνησα οι Ιταλοί είχαν πλοία, υποβρύχια και αεροπορία. Επίσης, αξιοσημείωτος ήταν ο αγώνας της μικρής Ελληνικής Αεροπορίας στην υποστήριξη του μαχόμενου Στρατού Ξηράς.
Η Γραμμή Μεταξά, αν και υποστελεχωμένη, άντεξε και έγραψε σελίδες δόξας. Αξίζει κανείς να ανατρέξει πως τα οχυρά έγιναν με επιστασία των στρατιωτικών διοικητών με μηδενική ανοχή στην διασπάθιση δημοσίου χρήματος με τα σχέδια τους να παραμένουν απόρρητα. Μεγάλη τιμή αξίζει και σε όλα τα στελέχη του Σ.Ξ., του Π.Ν. και της Π.Α. που με μεγάλο κίνδυνο της ζωής τους διέφυγαν στην Μ. Ανατολή και στελέχωσαν τις Ελληνικές Ε.Δ. που συνέχισαν τον Πόλεμο για την τελική νίκη και την απελευθέρωση της Πατρίδας, αφήνοντας πίσω τις οικογένειες και τις περιουσίες τους.
Η Γερμανική επίθεση κατά της Ελλάδος ήταν αναπόφευκτη λόγω της σχεδιαζόμενης Επιχείρησης Μπαρμπαρόσα κατά της Σοβιετικής Ένωσης. Ο Χίτλερ δεν μπορούσε να αφήσει την Βαλκανική ή έστω την άκρη της, την Ελλάδα, υπό Βρετανική επιρροή και πρόσβαση, ανοιχτή στα πλευρά του. Οι Βρετανοί αρχικά πίεσαν την Ελλάδα για μη αντίδραση κατά των Ιταλών. Μετά την Ιταλική επίθεση, οι Βρετανοί έδωσαν μικρή βοήθεια στην Ελλάδα με ένα αδύναμο εκστρατευτικό σώμα δίνοντας έτσι άλλοθι στους Γερμανούς ότι η Ελλάδα δεν τήρησε την ουδετερότητα. Οι Βρετανοί υποσχέθηκαν αργότερα (1943-44) στην Τουρκία τα Ιταλοκρατούμενα Δωδεκάνησα εάν έβγαιναν τελικά στον πόλεμο με τους συμμάχους. Περίεργη ήταν η συμπεριφορά τους στην υπόθεση του Ελληνικού χρυσού λέγοντας πως πλήρωναν για την εξόριστη Ελληνική Κυβέρνηση στο Κάιρο και τους Έλληνες Αντάρτες. Όπως γράφει στο βιβλίο ο συγγραφέας, από τους 870.000 Έλληνες στην περιοχή Κομοτηνή – Χαλκιδική έως ανατολικά Θες/νίκης 200.000 πέθαναν, εκτοπίστηκαν ή εξαφανίστηκαν, με 30.000 εκτελεσμένους από τη δράση Βουλγάρων εισβολέων.
Στο βιβλίο περιγράφεται με αντικειμενικότητα η Εθνική Αντίσταση κατά των Γερμανών αλλά και οι αιτίες, οι αφορμές και ο ρόλος των ξένων δυνάμεων που οδήγησαν στην ρήξη και στον αλληλοσπαραγμό. Στο βιβλίο επίσης περιέχεται ακριβής καταγραφή των σφαγών και των θηριωδιών των Γερμανών. Αναλύονται τα θέματα των πολεμικών αποζημιώσεων που μας οφείλονται και των φαιδρών δικαιολογιών της Γερμανίας στις Ελληνικές διεκδικήσεις.
Συνολικά, το βιβλίο του Δρ. Δημήτρη Γκίκα είναι ένα πλήρες και συνάμα διδακτικό πόνημα και ελπίζω το Υπουργείο Παιδείας να δώσει την δέουσα προσοχή και να το εντάξει στα βιβλία που διδάσκονται στην Μέση εκπαίδευση. Προκειμένου οι Έλληνες μαθητές να είναι υπερήφανοι για τους προγόνους μας και να το συνδυάσουν με το Σπαρτιατικό «Άμμες δε γ΄ εσσόμεθα πολλώ κάρρονες».
Στη συνέχεια, ο Καθηγητής Γεωπολιτικής και Σύγχρονων Στρατιωτικών Τεχνολογιών στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, Δρ. Κωνσταντίνος Γρίβας ξεκίνησε την ομιλία του λέγοντας ότι το βιβλίο του Δρ. Γκίκα παρέχει μια συμπυκνωμένη ιστορική γνώση με μεγάλη συμβολή στην σύγχρονη ιστοριογραφία. Το βιβλίο είναι αντικειμενικό και δεν χαρίζεται σε κανέναν, εσωτερικό ή εξωτερικό παράγοντα. Το βιβλίο λέει τα πράγματα όπως είναι και περιγράφει τα τρομακτικά δεινά που υπέστη η Ελλάδα κατά την τριπλή κατοχή. Ο Δρ. Γρίβας τόνισε ότι είναι πολύ σημαντικό ότι ο συγγραφέας πιστεύει ότι οι Έλληνες είναι πολεμικός λαός και όχι πολεμοχαρής ή πολεμοκάπηλος. Το ΟΧΙ δεν το είπε μόνο ο Μεταξάς αλλά μαζί του ο λαός και ο στρατός. Ο Μεταξάς εναρμονίστηκε με το λαϊκό αίσθημα. Η πολεμική ετοιμότητα του Ελληνικού λαού και η αντίσταση του σε κάθε ξένη επιβουλή, μας ενώνει με το ιστορικό μας παρελθόν και το μέλλον. Οι Έλληνες είναι ιστορικός λαός με σημαντικό γεωπολιτικό αποτύπωμα λόγω στρατηγικής θέσης. Ο λόγος που αμφισβητείται η ιστορική συνέχεια του Ελληνικού λαού είναι ακριβώς επειδή οι Μεγάλες Δυνάμεις θέλουν να μας απαξιώνουν. Ο Ελληνικός ηρωισμός βγάζει πάντα τη συγγένεια με το παρελθόν. Το 1940 όταν ξεκίνησε η αντίσταση οι άνθρωποι πίστευαν ότι ξεκινά ένα νέο 1821. Σήμερα υπάρχει μια τάση στην ιστοριογραφία ότι κακώς μπήκαμε στον πόλεμο το 1940 και ότι θα έπρεπε να μην υποστούμε τις συνέπειες της κατοχής και να περιμένουμε το τέλος του Χίτλερ. Αυτή η στάση θα ήταν μία άρνηση της ιστορικής πορείας του Ελληνισμού που χαρακτηρίζεται από ηρωισμό. Σύμφωνα με τον Δρ. Γρίβα, η μεγάλη συνεισφορά του βιβλίου συνίσταται στο ότι τοποθετεί το ΟΧΙ μέσα στο ιστορικό γίγνεσθαι του Ελληνισμού. Το 1940 δεν είναι μόνο ιστορία αλλά είναι ζωντανό κομμάτι της Ελληνικής γεωπολιτικής ταυτότητας. Το ΟΧΙ στη Ιταλική εισβολή μαζί με την μετέπειτα αντίσταση κατά των Γερμανών συνιστούν κομβικό κομμάτι της Ελληνικής ιστορίας το οποίο δεν είναι ξεκομμένο από την ιστορική πορεία της Ελλάδας ανά τους αιώνες. Το βιβλίο του Δρ. Γκίκα συμπυκνώνει την ιστορική συνέχεια του Ελληνισμού και αναλύει το πώς η Ελλάδα συνέβαλε καθοριστικά στην νίκη κατά του Ναζισμού.
O Αναπληρωτής Καθηγητής Νεότερης & Σύγχρονης Ιστορίας του Πανεπιστημίου Πειραιώς Δρ. Διονύσης Τσιριγώτης τόνισε ότι το έργο του Δρ. Δημητρίου Γκίκα αποτελεί μια συστηματική, τεκμηριωμένη και στοχαστική προσέγγιση της εμπειρίας του πολέμου από την ελληνική σκοπιά. Ο συγγραφέας υπερβαίνει την απλή καταγραφή γεγονότων, εντάσσοντας την ελληνική πραγματικότητα στο ευρύτερο στρατηγικό και πολιτικό πλαίσιο της εποχής, αναδεικνύοντας την αλληλεξάρτηση ανάμεσα στις τοπικές εξελίξεις και τις διεθνείς ισορροπίες. Κεντρικό σημείο του έργου είναι η διαπίστωση ότι η Ελλάδα δεν υπήρξε απλώς «πεδίο μάχης» ή «θύμα» των Μεγάλων Δυνάμεων, αλλά ενεργός παράγων που επηρέασε καθοριστικά την πορεία του πολέμου. Η συμβολή αυτή αναλύεται με επιστημονική αυστηρότητα, εστιάζοντας στη σημασία της εθνικής αντοχής, του φρονήματος και της στρατηγικής αντίστασης απέναντι στις υπέρτερες δυνάμεις του Άξονα.
Το πρώτο μέρος του βιβλίου αναλύει τα αίτια του πολέμου, την άνοδο των ολοκληρωτικών καθεστώτων, την πολιτική του κατευνασμού και τις στρατηγικές των Μεγάλων Δυνάμεων. Προσφέρει στον αναγνώστη μια συνολική θεώρηση των διεθνών σχέσεων της εξεταζόμενης ιστορικής περιόδου, με ιδιαίτερη αναφορά στο Σύμφωνο Μολότοφ – Ρίμπεντροπ, στην εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών και στη σταδιακή εμπλοκή τους μετά το Περλ Χάρμπορ.
Το δεύτερο μέρος εξετάζει την ελληνική εξωτερική πολιτική πριν το 1940, την ιταλική επίθεση και την ελληνική αντεπίθεση, τη γερμανική εισβολή και τις καθοριστικές μάχες των Οχυρών και της Κρήτης. Ο συγγραφέας αναδεικνύει τη διπλωματική απομόνωση της χώρας και την αμφίθυμη στάση των Συμμάχων. Συνδυάζοντας τη στρατιωτική αφήγηση με την πολιτική ανάλυση, φωτίζει τις στρατηγικές επιλογές της ελληνικής ηγεσίας και τις στρατηγικές προτεραιότητες των Μεγάλων Δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Το τρίτο μέρος αναλύει τις ζώνες κατοχής, τις οικονομικές και κοινωνικές καταστροφές, την ανάπτυξη της Αντίστασης και την εμφύλια σύγκρουση. Η αφήγηση εμπλουτίζεται με αναφορές στις διεθνείς συνδιασκέψεις της Γιάλτας και του Πότσδαμ, καθώς και στις ελληνικές διεκδικήσεις για το κατοχικό δάνειο και τις πολεμικές αποζημιώσεις. Ο επίλογος του βιβλίου είναι στοχαστικός, επισημαίνοντας τη σημασία της ιστορικής μνήμης και της αυτογνωσίας για τη σύγχρονη πολιτική κουλτούρα. Το έργο συνοδεύεται από πλούσιο φωτογραφικό υλικό, αρχειακά τεκμήρια και χάρτες, προσφέροντας στον αναγνώστη αίσθηση ιστορικής αμεσότητας.
Η βασική θεωρητική υπόθεση εργασίας που διατρέχει το έργο είναι ότι η Ελλάδα του 1940-1944 υπήρξε ένα «μικρό κράτος» σε έναν κόσμο που καθοριζόταν από τις συγκρούσεις των Μεγάλων Δυνάμεων – μια θέση που η διεθνής θεωρία, όπως διατυπώνεται από τους Kenneth Waltz, Stephen Walt και Randall Schweller, θα περιέγραφε ως εκείνη ενός secondaryactor σε περιβάλλον αναρχίας. Ο συγγραφέας, χωρίς να καταφεύγει σε αφηρημένη θεωρητικολογία, υποδηλώνει ότι οι ελληνικές επιλογές εκείνης της περιόδου εντάσσονται σε ένα υπόδειγμα «επιβίωσης δια της συμμαχίας» (survivalthroughalignment), το οποίο καθόρισε τόσο τη διπλωματική στάση του καθεστώτος Μεταξά όσο και τις μεταγενέστερες κινήσεις της εξόριστης κυβέρνησης. Η φιλοβρετανική κατεύθυνση, όπως τονίζει, δεν υπήρξε προϊόν ιδεολογικής ταύτισης, αλλά στρατηγικής αναγκαιότητας
Η ελληνική εμπειρία του 1940 – 1944 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της θέσης ενός μικρού κράτους σε ένα άναρχο διεθνές σύστημα. Ο Δρ. Γκίκας, εντάσσοντας την Ελλάδα στο θεωρητικό πλαίσιο του δομικού ρεαλισμού, υποστηρίζει ότι η επιβίωση ενός μικρού κράτους καθορίζεται από την ικανότητά του να αξιοποιεί τις συμμαχίες και να προβλέπει τις στρατηγικές κινήσεις των Μεγάλων Δυνάμεων. Η φιλοβρετανική πολιτική του καθεστώτος Μεταξά, παρά την διακηρυγμένη ουδετερότητα, δεν ήταν προϊόν ιδεολογικής προδιάθεσης, αλλά αποτέλεσμα στρατηγικού υπολογισμού που στηριζόταν στην αναγνώριση των περιορισμών και των ευκαιριών που δημιουργούσε η γεωγραφική θέση της Ελλάδας.
Στο θεωρητικό επίπεδο, η Ελλάδα αναγνωρίζεται ως «δευτερεύων δρών» (secondaryactor) σε ένα σύστημα όπου η ισχύς κατανέμεται άνισα. Η ελληνική στρατηγική, όπως αναλύεται από τον Δρ. Γκίκα, προέκυψε μέσα από το πρίσμα της «αναγκαστικής σύμπλευσης» (forcedalignment), μια στρατηγική λογική που επέβαλλε την προσωρινή εξάρτηση από τις Μεγάλες Δυνάμεις για να διατηρηθεί η εθνική αυτονομία και η δυνατότητα ελιγμών στο μέλλον.
Ο συγγραφέας εξετάζει διεξοδικά την ιδεολογία του καθεστώτος Μεταξά, τονίζοντας τον ρόλο του εθνικισμού, του αντικομμουνισμού και της ελεγχόμενης κοινωνικής συνοχής ως καθοριστικούς παράγοντες για την εσωτερική και εξωτερική πολιτική. Το ιδεολόγημα του Μεταξισμού επιδιώκοντας την αναγέννηση του ελληνικού έθνους και την καθιέρωση μιας σύγχρονης πολιτισμικά ομοιογενούς Ελλάδας και η θεωρία του «Τρίτου Ελληνικού Πολιτισμού» ενσωματώθηκαν στη στρατηγική πολιτική ως μηχανισμοί εθνικής αυτοπροστασίας, συνδυάζοντας στοιχεία αυταρχικής διακυβέρνησης με την επιδίωξη κοινωνικής ομοιογένειας.
Η στρατηγική θέση της Ελλάδας ερμηνεύεται επίσης μέσα από την ανασύνθεση της εθνικής ταυτότητας. Το ΟΧΙ της 28ης Οκτωβρίου 1940 δεν θεωρείται μόνο στρατιωτική αντίσταση, αλλά και πράξη συλλογικής αυτογνωσίας, που ενίσχυσε την ενότητα του έθνους και θεμελίωσε μια αφήγηση ηρωισμού και συλλογικής αξιοπρέπειας. Ο συγγραφέας συνδέει αυτή την εμπειρία με θεωρητικές προσεγγίσεις όπως εκείνες του Benedict Anderson περί «φαντασιακών κοινοτήτων», δείχνοντας πώς η ιστορική αφήγηση του πολέμου συνέβαλε στη διαμόρφωση της εθνικής συνείδησης και στη νομιμοποίηση της αυταρχικής κυβέρνησης του Μεταξά.
Η στρατηγική ανάλυση του Δρ. Γκίκα εκτείνεται στην ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση του πολέμου. Η Γερμανία, η Ιταλία και η Ιαπωνία, ως Δυνάμεις του Άξονα, επιδίωξαν την κυριαρχία μέσω επεκτατισμού, ενώ η Βρετανία και η Γαλλία, και αργότερα οι Ηνωμένες Πολιτείες, προσπαθούσαν να διατηρήσουν τη στρατηγική ισορροπία και να επιβραδύνουν την προέλαση των Δυνάμεων του Άξονα. Η Ελλάδα, αν και μικρό κράτος, έπαιξε κρίσιμο ρόλο ως «προμαχώνας» της Δύσης στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο Δρ. Γκίκας αναλύει τη βρετανική στρατηγική υπό το πρίσμα της θεωρίας των θαλασσίων δυνάμεων του Mahan: ο έλεγχος του Αιγαίου και της Κρήτης ήταν ουσιαστικός για τη διατήρηση της γραμμής επικοινωνίας προς τη Διώρυγα του Σουέζ και την αυτοκρατορική επικράτεια της Βρετανίας. Η Βρετανία χρησιμοποίησε την Ελλάδα ως εργαλείο επιβράδυνσης της γερμανικής προέλασης, χωρίς να παρέχει πλήρη ανεξαρτησία στην ελληνική στρατηγική, γεγονός που εξηγεί την αμφίδρομη εξάρτηση και ταυτόχρονα την αδυναμία πλήρους αυτοπροστασίας της χώρας.
Η σοβιετική στρατηγική αποτέλεσε επίσης καθοριστικό παράγοντα. Αρχικά δεσμευμένη από το Σύμφωνο Μολότοφ – Ρίμπεντροπ, η Σοβιετική Ένωση απέφευγε κάθε άμεση ανάμειξη στα Βαλκάνια, ενώ μετά την εισβολή των Γερμανών στην επικράτειά της ανέπτυξε σχέδιο έμμεσης ενίσχυσης κομμουνιστικών οργανώσεων στην Ελλάδα, προετοιμάζοντας τη μεταπολεμική διαμόρφωση ζωνών επιρροής. Ο συγγραφέας συνδέει τη σοβιετική στάση με την αμφιθυμία ανάμεσα στην άσκηση πίεσης και τη διατήρηση διπλωματικών ισορροπιών, υπογραμμίζοντας τη στρατηγική πολυπλοκότητα που αντιμετώπισε η Ελλάδα.
Η ανάλυση των ελληνικών στρατιωτικών επιχειρήσεων επικεντρώνεται στη Μάχη της Ηπείρου, τη Μάχη των Οχυρών και τη Μάχη της Κρήτης. Ο Δρ. Γκίκας υποστηρίζει ότι η Ελλάδα, παρά την περιορισμένη στρατιωτική ισχύ, προκάλεσε σημαντική καθυστέρηση στην προέλαση των Δυνάμεων του Άξονα, επιβεβαιώνοντας τη θεωρία του «αδυνάτου που επηρεάζει δυσανάλογα το διεθνές σύστημα». Οι στρατιωτικές νίκες απέδειξαν την ικανότητα ενός μικρού κράτους να επηρεάζει στρατηγικά γεγονότα παγκόσμιας κλίμακας, ενισχύοντας το ηθικό των Συμμάχων και ενισχύοντας την ελληνική εθνική ταυτότητα.
Η κατοχή, με τις ζώνες ελέγχου από Γερμανία, Ιταλία και Βουλγαρία, επέφερε κοινωνική ανασύνθεση, πείνα και καταστροφή των θεσμών. Ο συγγραφέας τονίζει ότι η Αντίσταση δεν ήταν μόνο στρατιωτική πράξη, αλλά και διαδικασία κοινωνικής και πολιτικής μεταμόρφωσης, κατά την οποία αναδείχθηκαν νέες μορφές πολιτικής οργάνωσης και συλλογικής ταυτότητας. Η έμφαση δίνεται στη δομή της αντίστασης και στη σημασία της για τη διαμόρφωση μεταπολεμικών πολιτικών υποκειμένων, στοιχείο που συνδέεται με τη θεωρία των «πολεμικών κοινωνιών» του Eric Hobsbawm.
Στο τελευταίο μέρος του βιβλίου, ο συγγραφέας αναδεικνύει τη μεταπολεμική στρατηγική συνέχεια. Η εμπειρία του πολέμου και της Κατοχής διαμόρφωσε τη μεταπολεμική ελληνική στρατηγική κουλτούρα, που οδήγησε στη σταδιακή πρόσδεση στο Δυτικό στρατόπεδο και στη νομιμοποίηση του δόγματος «ανήκομεν εις την Δύσιν». Η συλλογική μνήμη του πολέμου λειτούργησε ως καταλύτης για την υιοθέτηση της φιλοδυτικής πολιτικής γραμμής, ενισχύοντας τη θέση της Ελλάδας ως ενεργού δρώντος στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και εντός του ΝΑΤΟ.
Η συνθετική προσέγγιση του Δρ. Γκίκα, που ενσωματώνει στρατηγική ανάλυση, ιδεολογική διάσταση και διεθνή ιστοριογραφία, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα υπήρξε ένα μικρό κράτος με περιορισμένη ισχύ, αλλά με σημαντική επιρροή λόγω της στρατηγικής ευφυΐας, της κοινωνικής συνοχής και της ιδεολογικής συγκρότησης. Το βιβλίο, εντός του πλαισίου της ελληνόγλωσσης και ξενόγλωσσης βιβλιογραφίας, αποτελεί υπόδειγμα διεπιστημονικής σύνθεσης, όπου η ιστορική αφήγηση υπηρετεί την κατανόηση της στρατηγικής και της πολιτικής συνέχειας, και ταυτόχρονα φωτίζει την εθνική μνήμη και τη μεταπολεμική ελληνική στρατηγική ταυτότητα.
Ο Δρ. Γκίκας αφιερώνει εκτενές τμήμα στη λεπτομερή ανάλυση των ελληνικών στρατιωτικών επιχειρήσεων. Η Μάχη της Ηπείρου και η αντεπίθεση κατά των Ιταλών αποδεικνύουν την ικανότητα των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων να εφαρμόζουν αποτελεσματικά τακτικές περιορισμένων δυνατοτήτων. Η μάχη των Οχυρών, αν και μικρής κλίμακας, έδειξε την αποφασιστικότητα και την πειθαρχία του ελληνικού στρατού, ενώ η Μάχη της Κρήτης ανέδειξε τη στρατηγική αξία της αεροπορικής και ναυτικής αντίστασης, καθώς και τη σημασία της συνεργασίας με τις Συμμαχικές Δυνάμεις.
Ο συγγραφέας επισημαίνει ότι η ελληνική εμπειρία παρουσιάζει χαρακτηριστικά «αντίστασης μικρής δύναμης με παγκόσμιο αντίκτυπο», σύμφωνα με τη θεωρία της στρατηγικής επιρροής μικρών κρατών. Παρά τη στρατιωτική υπεροχή του Άξονα, η καθυστέρηση της γερμανικής προέλασης επέτρεψε στους Συμμάχους να αναδιοργανώσουν τα μέτωπα και να επηρεάσουν τη διεθνή στρατηγική ισορροπία.
Η κατοχή δημιούργησε συνθήκες βαθιάς κοινωνικής και οικονομικής κρίσης. Ο Δρ. Γκίκας εξετάζει την επιβολή της φορολογίας αίματος, την καταστροφή υποδομών και τη δραματική πτώση του βιοτικού επιπέδου. Παράλληλα, η Αντίσταση, που οργανώθηκε τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο, δεν υπήρξε απλώς στρατιωτική, αλλά και πολιτική και ιδεολογική διαδικασία. Ο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, ο ΕΔΕΣ και άλλες οργανώσεις δημιούργησαν νέες μορφές κοινωνικής οργάνωσης, ενισχύοντας την πολιτική συμμετοχή και την εθνική συνοχή.
Συμπερασματικά, ανέφερε ο Δρ. Τσιριγώτης, το έργο του Δρ. Γκίκα συνθέτει στρατηγική ανάλυση, ιστορική αφήγηση και ιδεολογική ερμηνεία σε ένα συνεκτικό πλαίσιο. Η Ελλάδα αναδεικνύεται ως μικρό κράτος με περιορισμένη στρατιωτική ισχύ αλλά με αποφασιστική επιρροή μέσω της στρατηγικής ευφυΐας, της συλλογικής ταυτότητας και της ικανότητας ελιγμών στο διεθνές σύστημα. Το βιβλίο συνδέει τις ελληνικές εμπειρίες με θεωρητικές προσεγγίσεις περί μικρών κρατών, αυταρχισμού και εθνικισμού, προσφέροντας πλήρη ανάλυση για τους φοιτητές, ερευνητές και κάθε αναγνώστη ενδιαφερόμενο για την ελληνική και διεθνή στρατηγική σκηνή του Βʹ Παγκοσμίου Πολέμου. Η συνθετική αυτή παρουσίαση, υπερβαίνοντας τη στρατιωτική αφήγηση, φωτίζει τις σχέσεις Ελλάδας – Συμμάχων και Ελλάδας – Άξονα, αναδεικνύει τις κοινωνικές και ιδεολογικές δυναμικές της Κατοχής και της Αντίστασης, και συνδέει την εμπειρία με τη μεταπολεμική στρατηγική κουλτούρα, καθιστώντας το έργο πολύτιμο εργαλείο για την κατανόηση του ελληνικού ιστορικού γίγνεσθαι.
Η εκδήλωση συνεχίστηκε με την ομιλία του συγγραφέα, Δρ. Δημητρίου Γκίκα, ο οποίος παρουσίασε το έργο του και το όραμά του για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης. Μάλιστα, ανέφερε ότι πρέπει να είμαστε πάντα έτοιμοι για πόλεμο ανά πάσα στιγμή καθώς οι διεθνείς εξελίξεις είναι απρόβλεπτες. Πρέπει να είμαστε πρόθυμοι να πολεμήσουμε για τα ιδανικά μας και τις αξίες μας. Όπως τόνισε, ο ελληνικός λαός δεν είναι πολεμοχαρής αλλά είναι πολεμικός λαός με την έννοια ότι, όποτε χρειάστηκε, πολέμησε με σθένος για την άμυνα της πατρίδας του.
Ο υιός του συγγραφέα Ευστάθιος Γκίκας, πραγματοποίησε μία σύντομη παρέμβαση μετά την ολοκλήρωση των ομιλιών. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο Ευστάθιος Γκίκας συνέβαλε στην εκπόνηση της σημαντικής αυτής ιστορικής μελέτης μέσω της έρευνας και της ταξινόμησης των πηγών. Το κοινό καταχειροκρότησε τον συγγραφέα και τους ομιλητές σε κλίμα συγκίνησης και εθνικής υπερηφάνειας. Μετά την ολοκλήρωση της βιβλιοπαρουσίασης ακολούθησε μία μικρή δεξίωση για τον εορτασμό των 10 χρόνων από την ίδρυση του ΚΕΔΙΣΑ (2015-2025) που υποστήριξε την συγγραφή και την έκδοση του ιστορικού αυτού πονήματος του συγγραφέα Δρ Δημητρίου Γκίκα.
Σήμερα, Σάββατο 1 Νοεμβρίου, θα παρακολουθήσουμε σε ζωντανή μετάδοσηπαγκοσμίως από το Rai3, τη θρυλική όπερα Tosca, στην αναπαράσταση του αυθεντικού σκηνικού του 1900 που αναβίωσε στο Θέατρο Όπερας της Ρώμης, όπου γεννήθηκε το αριστούργημα του Τζιάκομο Πουτσίνι.
Η σημαντική αυτή πρωτοβουλία της τηλεόρασης του Rai παρουσιάστηκε σε συνέντευξη τύπου στη Σάλα Σπαδολίνι του Υπουργείου Πολιτισμού από τον Υφυπουργό Πολιτισμού Τζιανμάρκο Μάτσι, τον Δήμαρχο Ρομπέρτο Γκουαλτιέρι, τον Διευθυντή του Θεάτρου Όπερας Φραντσέσκο Τζιαμπρόνε, τον Διευθυντή του Rai Cultura και Educational Φαμπρίτσιο Ζάππι και τους Κριστίνα Καποτόντι και Αλέσαντρο Πρετζιόζι.
“Αυτή είναι μια σημαντική μέρα. Η Ρώμη είναι η Πρωτεύουσα, η πόλη σύμβολο της χώρας, και με το Ίδρυμα Θεάτρου Όπερας έχουμε ξεκινήσει μια πορεία που θα φέρει όλη την καλλιτεχνική σεζόν μπροστά, με πρώτη εκδήλωση την 1η Νοεμβρίου”, δήλωσε ο Υφυπουργός Πολιτισμού Τζιανμάρκο Μάτσι.
“Προβλέπεται ένα τεράστιο πολιτιστικό γεγονός, πολύ σημαντικό γιατί θα κάνει ένα άλμα ποιότητας και ορατότητας για το Θέατρο – πρόσθεσε ο δήμαρχος Γκουαλτιέρι – Ο στόχος είναι να συνδυάσουμε την καλλιτεχνική ποιότητα με την ικανότητα να προσεγγίσουμε το ευρύ κοινό, όπως συνέβη με την Όπερα στους δρόμους μέσω του Opera Camion. Αναμένουμε, με αυτό το μεγάλο θέαμα σε ζωντανή μετάδοση, να φέρουμε την Όπερα σε αυτούς που δεν τη γνωρίζουν, όχι μόνο στους φιλοθεάμονες.”
Στις 14 Ιανουαρίου 1900, η Ρώμη παρακολούθησε την παγκόσμια πρεμιέρα της Tosca, ένα γεγονός που άφησε ανεξίτηλο σημάδι στην ιστορία της μουσικής και της πόλης. Στην ίδια σκηνή επιστρέφει σήμερα μια πλήρης και εξαιρετικά λεπτομερής αναπαράσταση του αυθεντικού σκηνικού που σχεδίασε ο Άντολφ Χόενσταϊν, σε επιμέλεια του Αρχείου Ιστορικών Αρχείων Ρικόρντι.
Ακολουθώντας τις αυθεντικές οδηγίες του Πουτσίνι, το σκηνικό αναβιώνει τη Ρώμη όπως την έζησε ο συνθέτης, από τις αυγινές θέες του Κάστρου Σαν’ Άντζελο μέχρι τα χρυσά εσωτερικά της εκκλησίας Σαν’ Αντρέα ντε λα Βάλε, μέχρι τους ήχους του Mattutino που άκουγε ο Πουτσίνι το πρωί για να αποτυπώσει την αυθεντική του τονικότητα στην παρτιτούρα.
Στο πόντιουμ ο σπουδαίος Ντάνιελ Όρεν, ενώ η σκηνοθεσία υπογράφεται από τον Αλέσαντρο Ταλέβι. Πρωταγωνιστούν τρεις μεγάλοι αστέρες της λυρικής τέχνης: η Ελεονόρα Μπουράττο (Tosca), ο Τζόναθαν Τέτσελμαν (Cavaradossi) και ο Λούκα Σάλσι (Σκάρπια).
Με αφορμή τη σπάνια παράσταση της Tosca, το Θέατρο Όπερας της Ρώμης παρουσιάζει επίσης την έκθεση Tosca 125. Οδηγώντας πέρα από τη σκηνή, που εξερευνά τη γένεση και την πορεία της μέσα από έγγραφα, σχέδια, φωτογραφίες και κοστούμια από το Αρχείο Ιστορικών Αρχείων Ρικόρντι και τις συλλογές του Θεάτρου. Η πρωτοβουλία, που υλοποιείται σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού και το Rai Cultura, προαναγγέλλει την έναρξη της σεζόν 2025/2026 της Όπερας της Ρώμης και γιορτάζει την 125η επέτειο από την πρώτη παρουσίαση της όπερας. Στην παρουσίαση και σχολιασμό της βραδιάς στο Rai3 θα είναι οι Κριστίνα Καποτόντι και Αλέσαντρο Πρετζιόζι, πρωταγωνιστές του τηλεοπτικού έργου.
Ορισμένα από τα πιο πολύτιμα εκθέματα του Λούβρου μεταφέρθηκαν στην Τράπεζα της Γαλλίας, κατόπιν της «κινηματογραφικής» διάρρηξης της περασμένης εβδομάδας. Η κίνηση, που έγινε υπό συνοδεία μυστικής αστυνομίας, αφορούσε αντικείμενα από την Αίθουσα «Απόλλων», όπου φιλοξενούνται τα κοσμήματα του γαλλικού στέμματος.
Γιατί επιλέχθηκε η Τράπεζα της Γαλλίας
Το θησαυροφυλάκιο της Τράπεζας της Γαλλίας βρίσκεται 27 μέτρα κάτω από το έδαφος και φυλάσσει τα αποθέματα χρυσού της χώρας. Η εγγύτητά του στο μουσείο – περίπου 500 μέτρα στην όχθη του Σηκουάνα – επέτρεψε ταχεία και διακριτική μεταφορά, μειώνοντας τον κίνδυνο νέας έκθεσης σε απειλές.
Το χρονικό της «κινηματογραφικής» κλοπής
Οι δράστες εισήλθαν στο Λούβρο ενώ ήταν ανοιχτό, χρησιμοποιώντας γερανό για να σπάσουν παράθυρο ορόφου, και στη συνέχεια διέφυγαν με μοτοσικλέτες. Σύμφωνα με τις έως τώρα εκτιμήσεις, αφαιρέθηκαν οκτώ πολύτιμα κομμάτια συνολικής αξίας περίπου 102 εκατ. δολαρίων, γεγονός που ανέδειξε κενά ασφαλείας στις διαδικασίες φύλαξης.
Σιγή εκ μέρους των εμπλεκομένων
Μέχρι στιγμής, Λούβρο και Τράπεζα της Γαλλίας δεν έχουν τοποθετηθεί δημοσίως. Η επιλογή της μεταφοράς εκλαμβάνεται ως προληπτική θωράκιση του εναπομείναντος θησαυρού, ενώ οι αρχές αξιολογούν αναβάθμιση πρωτοκόλλων ασφαλείας για εκθέματα υψηλής αξίας.
