Category: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Έπειτα από την πρώτη έκθεση χαρακτικής του, ο Δημήτρης Κιούσης, με την συνεργασία της Γκαλερί Μπεχράκη (Κροκιδά 1, Κόρινθος) εκθέτει νέες χαρακτικές συνθέσεις και μονοτυπίες του. Ο τίτλος της νέας έκθεσης είναι «Με κοπίδι πικρό», ενδεικτικός για την δημιουργική διάθεση που τον διακατείχε όσο δημιουργούσε τα νέα έργα που θα εκτεθούν. Συγκεκριμένα, η πικρία ως αποτέλεσμα του αποπροσανατολισμού των ανθρώπων από ό,τι ονομάζουμε καθημερινό, άξιο και τελικά ζωτικό έγινε η κινητήριος δύναμη της δημιουργίας του, όπου επιστράτευσε την ποίηση, τις λέξεις, την μουσική, τα χρώματα και με κοπίδια έστησε αντιστύλια σε όλη αυτή την πορεία. Δεδομένου ότι κάποιος δημιουργεί για να επικοινωνήσει το μήνυμα του, ο Δ. Κιούσης επιστράτευσε τις δυνατότητες της χαρακτικής και της μονοτυπίας για να δώσει το αντιπαράδειγμα στο κοινωνικό κατεστημένο και στα ατομικά θέσφατα, παρουσιάζοντας την δική του πρόταση κατά περίπτωση. Τα εγκαίνια της έκθεσης θα γίνουν στις 20 Αυγούστου, 21:00 στην γκαλερί Μπεχράκη. Ενώ η έκθεση θα διαρκέσει απ’ τις 20 έως τις 28 Αυγούστου λειτουργώντας τις καθημερινές 10:00-14:00 και 19:00-22:00. 

Σκόρπιες Σκέψεις του Δημήτρη Κιούση

Ξέρετε, η χαρακτική είναι τέχνη της αφαίρεσης. Κυριολεκτικά, όλη η διαδικασία χάραξης της μήτρας δεν είναι παρά μια συνεχής αφαίρεση υλικού για τον σχηματισμό του θέματος μας. Αν θεωρούμε ότι ένα έργο τέχνης αποτελεί κόσμο, τότε ένα χαρακτικό αποτελεί έναν κόσμο που δεν προήλθε από το τίποτα, αλλά από το όλον, τείνοντας προς το ελάχιστο, το απαραίτητο, το ακριβές επαρκές. Φυσικά δεν φτάνουμε στην έλλειψη αλλά σε μια πληρότητα που δεν θέλει απαιτεί μεγάλη ποσότητα αλλά συγκεκριμένη ποσότητα επιφάνειας και σαφή χαρακτηριστικά. Δεν περιγράφω τίποτε άλλο από την γέννηση της μορφής ή του συμβόλου στην πραγματικότητα. Αυτή η σκέψη όμως είναι απαραίτητη –νομίζω- για όλη την τέχνη ή την ζωή.

Μέχρι στιγμής τα έργα που έκανα ήταν ιδιότυπες μονοτυπίες. Δηλαδή ό,τι ονομάζω χαρακτική σύνθεση είναι το άθροισμα κάποιων από τα χαρακτικά/στοιχεία μου σε διαφορετικά σύνολα και πρωτότυπα συνδεόμενα κάθε φορά, αποτυπώνοντας στο χαρτί τελικά μια μοναδική μη επαναληπτή σύνθεση, εκεί βρίσκεται η μονοτυπία. Με τα στοιχεία όμως να επαναλαμβάνονται ως δομικές μονάδες σε διαφορετικές συνθέσεις έχουμε -σε δεύτερο επίπεδο- το μεμονωμένο χαρακτικό έργο. Έτσι καταλήγω να τα θεωρώ ιδιότυπες μονοτυπίες και να προτιμώ να τα αποκαλώ καλλιτεχνικές τυπογραφικές συνθέσεις, ακριβώς για αυτή την ταυτόχρονη μοναδικότητα και επαναστατικότητα που εντοπίζεται στο σύνολο των έργων μου.

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου ήθελα να αποδώσω την μορφή ανύπαρκτων «πραγμάτων». Βασικό παράδειγμα αποτελεί ο ουρανός ή τα σύννεφα, όπου αποδίδονται περισσότερο ως χρώμα ή θέση παρά ως μορφή με περίγραμμα και υφή. Όμως, σε αυτές τις περιπτώσεις ο πυρήνας της φαντασίας στο καθένα μας επιλέγει το σύμβολο. Και αυτό το θεωρώ σωτήριο, καθώς με τι είδους λογική θα συλλάμβανε ο άνθρωπος τον ουρανό ως τόπο, μέρος, αντικείμενο -εφόσον έχει μορφή-; Η φαντασία εντοπίζεται μέσα στα σύμβολα, ως το άλμα που μας επιτρέπει να μιλήσουμε για τον κόσμο όπως τον βλέπουμε, να δημιουργήσουμε γλώσσα, να επικοινωνήσουμε. Αυτή είναι η αξία της φαντασίας.

Ο θρύλος της χέβι μέταλ και αυτοαποκαλούμενος Πρίγκιπας του Σκότους, Όζι Όζμπορν, πέθανε από καρδιακή προσβολή, όπως επιβεβαιώνει το πιστοποιητικό θανάτου που κατατέθηκε στο Λονδίνο, σύμφωνα με την αναφορά των New York Times.

Σύμφωνα με το πιστοποιητικό, η αιτία θανάτου αναφέρεται ως «εξωνοσοκομειακή καρδιακή ανακοπή, οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου και στεφανιαία νόσος και νόσος του Πάρκινσον με δυσλειτουργία του αυτόνομου συστήματος».

Ο Όζι Όζμπορν είχε διαγνωστεί με νόσο του Πάρκινσον το 2003, και τα τελευταία χρόνια είχε αντιμετωπίσει πολλές δυσκολίες λόγω της ασθένειας. Ο πρώην frontman των Black Sabbath πέθανε στο σπίτι του, περιτριγυρισμένος από την οικογένειά του, στις 22 Ιουλίου σε ηλικία 76 ετών, λίγες εβδομάδες μετά την αποχαιρετιστήρια συναυλία του στο Μπέρμιγχαμ.

Όταν το μάτι κοιτάζει ένα έργο τέχνης, ο εγκέφαλος βλέπει τον εαυτό του. Τι συμβαίνει όταν
στέκεσαι μπροστά σε έναν πίνακα του Ρόθκο και νιώθεις τα μάτια σου να βουλιάζουν στο
κόκκινο; Όταν ακούς μια φράση του Σούμπερτ και κάτι μέσα σου συσπάται χωρίς να ξέρεις
γιατί; Δεν είναι απλώς συναίσθημα – είναι εγκεφαλική δραστηριότητα. Είναι νευρώνες που
φλέγονται. Είναι το αισθητικό που γίνεται βιολογικό.
Η νευροαισθητική δεν είναι άλλη μια επιστημονική τάση που αναλύει την τέχνη με
ψυχρότητα. Είναι ένα παράθυρο στο θαύμα: στη συνάντηση του ωραίου με τον εγκέφαλο,
της συγκίνησης με το ηλεκτρικό φορτίο. Σε μια εποχή όπου όλα περνούν από οθόνες, η
νευροαισθητική δεν λέει απλώς «πώς βλέπουμε», αλλά τι βλέπει ο εγκέφαλός μας όταν
νιώθουμε.
Ο καθηγητής Semir Zeki, ιδρυτής του πεδίου, μίλησε κάποτε για την «καθολικότητα της
αισθητικής εμπειρίας». Το να βρίσκεις κάτι όμορφο δεν είναι πολιτισμική σύμβαση – είναι
νευρωνική πράξη. Περιοχές όπως ο προμετωπιαίος φλοιός ή το σύστημα ανταμοιβής
ενεργοποιούνται όχι όταν κατανοούμε, αλλά όταν συμμετέχουμε στην τέχνη.
Η τέχνη, τελικά, δεν βρίσκεται μόνο στον καμβά ή στην παρτιτούρα. Βρίσκεται στην
εγκεφαλική πράξη της πρόσληψης. Ένα έργο δεν είναι «ωραίο» από μόνο του. Γίνεται ωραίο
όταν ο εγκέφαλος το αναγνωρίζει ως τέτοιο – όταν η συνάφεια, η συμμετρία, η ρυθμικότητα
διαβάζονται σαν ένας αισθητικός αλγόριθμος που ξυπνά την απόλαυση.
Αλλά δεν είναι όλα χαρά. Η νευροαισθητική δείχνει πως ακόμη και το άσχημο – το
παραμορφωμένο, το δυσανάλογο, το βίαιο – προκαλεί ενεργοποίηση. Το όμορφο δεν είναι
πάντα αρμονικό· είναι αυτό που κινητοποιεί. Ο εγκέφαλος, όπως και η τέχνη, αγαπά το
αμφίσημο.
Κι εδώ συναντιέται η τέχνη με τις γνωσιακές επιστήμες. Οι αισθήσεις μας, οι προσδοκίες
μας, οι προηγούμενες εμπειρίες μας – όλα παίζουν ρόλο στο πώς ερμηνεύουμε ένα έργο. Δεν
«βλέπουμε» απλώς. Προβλέπουμε, συγκρίνουμε, συνθέτουμε. Κάθε έργο τέχνης είναι ένα
τεστ – κι ο θεατής, ένας ερμηνευτής με φόντο το δικό του ψυχικό αρχείο.
Η τέχνη παύει έτσι να είναι προνόμιο των «καταρτισμένων» και γίνεται πράξη οικουμενική.
Όλοι έχουμε εγκέφαλο – άρα όλοι μπορούμε να νιώσουμε. Ο συναισθηματικός αντίκτυπος
μιας εικόνας δεν χρειάζεται λεξιλόγιο – χρειάζεται σύνδεση. Η νευροαισθητική
αποκαθηλώνει τον ελιτισμό και λέει: ναι, αυτό που νιώθεις είναι αληθινό· κι έχει όνομα μέσα
σου.
Ζούμε σε εποχή όπου οι αισθήσεις υπερφορτώνονται: pixels, ήχοι, θόρυβοι, ειδοποιήσεις.
Και όμως, ένα βλέμμα σε μια ζωγραφιά ή μια μελωδία από μακριά αρκούν για να μας
επιστρέψουν στον εαυτό. Η τέχνη, μέσα από τον εγκέφαλο, γίνεται όχι απόσπαση αλλά
μνήμη. Όχι διασκέδαση, αλλά εστίαση.
Ίσως, τελικά, αυτό να είναι το μέλλον της τέχνης: να μη μένει μόνο στους τοίχους ή στις
γκαλερί, αλλά να εισέρχεται στο νευρικό μας σύστημα, να εγγράφεται σαν εμπειρία – όχι ως γνώση, αλλά ως παλμός. Και η επιστήμη, αντί να την απομυθοποιεί, να την επιβεβαιώνει: όχι
γιατί την καταλαβαίνει, αλλά γιατί τη βλέπει να λάμπει στις τομογραφίες.
Η τέχνη υπάρχει στον κόσμο. Η αισθητική εμπειρία, όμως, γεννιέται μέσα μας.

Η όπερα «Ριγολέττος» του Τζουζέπε Βέρντι, παραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, σηματοδοτεί την τελευταία εκδήλωση του Φεστιβάλ Αθηνών στο Ηρώδειο, πριν από το κλείσιμο του χώρου για εργασίες αναστήλωσης και προστασίας του μνημείου.

Από τα τέλη Οκτωβρίου, το Ωδείο θα παραμείνει ανοιχτό μόνο για προγραμματισμένες συναυλίες και εκδηλώσεις, και στη συνέχεια η λειτουργία του θα ανασταλεί για τουλάχιστον τρία χρόνια, σύμφωνα με την Έλενα Κουντούρη, προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων.

Οι εργασίες αποσκοπούν στην προστασία και αποκατάσταση του μνημείου, καθώς και στην αναβάθμιση των υποδομών του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Σύμφωνα με την κ. Κουντούρη, η διατήρηση και η βελτίωση της αναγνωσιμότητας του Ηρωδείου είναι οι κύριοι στόχοι αυτής της μεγάλης προσπάθειας.

Φθορές και προγραμματισμένες παρεμβάσεις

Αναφορικά με την κατάσταση του μνημείου, η κ. Κουντούρη επισήμανε τις φθορές που έχει υποστεί το Ηρώδειο τα τελευταία χρόνια. Ορισμένες από τις κυριότερες είναι:

• Βιοδιάβρωση, η οποία προκαλείται από την ανάπτυξη μικροοργανισμών σε σημεία όπου συγκρατείται νερό.
• Ανάπτυξη ριζικού συστήματος, ιδιαίτερα στους αρμούς του μνημείου, όπου συσσωρεύεται χώμα.
• Ρηγματώσεις που διεισδύουν στους λίθους και προκαλούν επιφανειακές ρωγμές.
• Αστοχίες προηγούμενων επεμβάσεων, λόγω κακής σύνδεσης των υλικών με το αρχαίο υλικό.
• Απώλεια υλικού λόγω των θερμοκρασιακών μεταβολών.

Η ολοκλήρωση αυτών των εργασιών αναμένεται να βελτιώσει σημαντικά τη μακροχρόνια διατήρηση του Ηρωδείου, ώστε να παραμείνει ένα από τα πιο σημαντικά πολιτιστικά μνημεία της χώρας.