Μια καινοτόμος πλατφόρμα εξατομικευμένων εμφυτευμάτων χόνδρου που αναπτύχθηκε στη Θεσσαλονίκη μπαίνει πλέον σε τροχιά κλινικών μελετών, ανοίγοντας νέο πεδίο στην αναγεννητική ιατρική. Η τεχνολογία δημιουργήθηκε στο Εργαστήριο Φυσιολογίας του Ιατρικού Τμήματος του ΑΠΘ / Κέντρο Βλαστοκυττάρων και Αναγεννητικής Ιατρικής και στοχεύει στην αποκατάσταση βλαβών σε μεγάλες αρθρώσεις, αλλά και σε μεσοσπονδύλιους και κροταφογναθικούς δίσκους. Παράλληλα, η σχετική πατέντα βρίσκεται στο τελικό στάδιο αξιολόγησης σε εθνικό επίπεδο.
Διαβάστε επίσης:
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι το προϊόν χόνδρου NEOTICA (Neo-tissue Cartilage) έχει ήδη κατηγοριοποιηθεί από τον ΕΟΦ ως φάρμακο προηγμένων θεραπειών, κάτι που ενισχύει τη μετάβαση από το εργαστήριο στην κλινική εφαρμογή. Ο καθηγητής του ΑΠΘ Αριστείδης Κριτής εξηγεί ότι η τεχνολογία επιτρέπει τη δημιουργία «ζωντανών» εμφυτευμάτων, προσαρμοσμένων στα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς, όπως το φύλο, η ηλικία, η σωματική διάπλαση και το είδος της βλάβης.
Πώς δημιουργούνται τα εξατομικευμένα εμφυτεύματα
Η διαδικασία βασίζεται στη λήψη λιπώδους ιστού από τον ίδιο τον ασθενή, από τον οποίο απομονώνονται μεσεγχυματικά κύτταρα. Στη συνέχεια, τα κύτταρα αυτά τοποθετούνται σε ειδικό τρισδιάστατο ικρίωμα που αναπαράγει το ακριβές έλλειμμα της βλάβης. Μέσα από ελεγχόμενες συνθήκες, μετατρέπονται σε χονδροκύτταρα και παράγουν τις ουσίες που χρειάζονται για τη δημιουργία νέου χόνδρου, ο οποίος στη συνέχεια μπορεί να ενσωματωθεί στον οργανισμό.
Τα εμφυτεύματα χαρακτηρίζονται ως «4D», επειδή δεν έχουν μόνο τρισδιάστατη μορφή, αλλά εξελίσσονται δυναμικά στον χρόνο. Το αρχικό υλικό του ικριώματος αποδομείται σταδιακά, ενώ τα κύτταρα σχηματίζουν νέα εξωκυττάρια μήτρα, διατηρώντας τη μηχανική αντοχή του ιστού. Αυτή η ιδιότητα επιτρέπει τη μεγαλύτερη βιολογική προσαρμογή του εμφυτεύματος στις ανάγκες κάθε ασθενούς.
Από τα πειραματικά μοντέλα στις κλινικές δοκιμές
Η τεχνολογία έχει ήδη δοκιμαστεί σε πειραματόζωα με ενθαρρυντικά αποτελέσματα και το επόμενο βήμα είναι η εφαρμογή της σε ασθενείς με χρόνιο πόνο και εκφυλιστικές βλάβες, στο πλαίσιο κλινικών μελετών και με τη συναίνεσή τους. Ανάλογα με το μέγεθος και τη θέση της βλάβης, η εμφύτευση θα μπορεί να γίνεται είτε αρθροσκοπικά είτε με ανοιχτό χειρουργείο.
Ο Αριστείδης Κριτής επισημαίνει ότι έχει ήδη διασφαλιστεί το απαραίτητο κανονιστικό πλαίσιο για τη μετάβαση στο επόμενο στάδιο, καθώς έχει δοθεί άδεια ανάπτυξης φαρμάκων υπό δοκιμή και η εποπτεία έχει ανατεθεί στον ΕΟΦ. Έτσι, η ελληνική ερευνητική ομάδα δηλώνει έτοιμη να προχωρήσει στις κλινικές μελέτες σε ανθρώπους.
Η σημασία της ανακάλυψης για την αναγεννητική ιατρική
Η συγκεκριμένη προσέγγιση διαφοροποιείται από τις μέχρι σήμερα θεραπείες, επειδή δεν στοχεύει μόνο στη διαχείριση των συμπτωμάτων, αλλά στην ίδια την αποκατάσταση του φθαρμένου ιστού. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε παθήσεις όπως η αρθρίτιδα ή η εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου, όπου οι υπάρχουσες επιλογές συχνά περιορίζονται στην ανακούφιση του πόνου και όχι στην ουσιαστική αναγέννηση του χόνδρου.
