Στην Ελλάδα του 2025, ένα παράδοξο επανέρχεται διαρκώς: όποιος σηκώνει κεφάλι, όποιος επιμένει, όποιος δεν σιωπά, κάποια στιγμή πρέπει να “εξηγηθεί”. Όχι για όσα λέει, αλλά για το ποιος είναι και τι μπορεί να επιδιώκει.
Η Μαρία Καρυστιανού δεν είναι πολιτικός. Δεν είναι αρχηγός κόμματος. Δεν είναι υποψήφια. Είναι μητέρα θύματος του δυστυχήματος των Τεμπών και πολίτης που ζητά δικαιοσύνη. Κι όμως, τις τελευταίες εβδομάδες, το δημόσιο αφήγημα μετατοπίζεται ύπουλα: «Μήπως το πάει πολιτικά; Μήπως ετοιμάζει κόμμα; Μήπως εργαλειοποιεί τον πόνο;». Το ερώτημα δεν είναι γιατί ακούγονται αυτά. Το ερώτημα είναι ποιον εξυπηρετούν.
Όταν η απαίτηση για λογοδοσία γίνεται επίμονη, το σύστημα αντιδρά όχι με απαντήσεις, αλλά με απονομιμοποίηση. Δεν αντικρούει το αίτημα. Αμφισβητεί το πρόσωπο που το διατυπώνει. Κάπως έτσι, μια μάνα που ζητά δικαιοσύνη μετατρέπεται σε “εν δυνάμει πολιτικό πρόβλημα”. Και κάπως έτσι, η συζήτηση φεύγει από το τι συνέβη στα Τέμπη και πηγαίνει στο ποια είναι η Καρυστιανού.
Όταν υπουργοί – με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τον Άδωνι Γεωργιάδη – σχολιάζουν δημόσια τις προθέσεις ή τη “στόχευση” ανθρώπων που δεν κατέχουν καμία θεσμική θέση, το μήνυμα είναι σαφές: «Μείνετε στον ρόλο που σας αποδώσαμε». Ο πόνος επιτρέπεται. Η διεκδίκηση, όχι. Η φωνή γίνεται ανεκτή μόνο όσο παραμένει θρήνος. Όταν μετατρέπεται σε πολιτικό αίτημα, τότε αντιμετωπίζεται ως απειλή.
Στην αρχαία Ελλάδα, πολίτης δεν ήταν αυτός που ψήφιζε κάθε τέσσερα χρόνια. Ήταν εκείνος που μετείχε, που μιλούσε στην αγορά, που διεκδικούσε, που έθετε ερωτήματα στην εξουσία, που ζητούσε ευθύνη, που δεν αποσυρόταν στο ιδιωτικό του τραύμα. Ο Αριστοτέλης ήταν σαφής: «Ὁ μὴ μετέχων τῶν κοινῶν ἢ θηρίον ἢ θεός.»
Σήμερα, η έννοια του πολίτη έχει συρρικνωθεί επικίνδυνα. Ο «καλός πολίτης» είναι σιωπηλός, υπομονετικός, θεατής. Ο «κακός πολίτης» είναι αυτός που επιμένει, που δεν ξεχνά, που δεν αποσύρεται όταν του ζητηθεί ευγενικά ή απειλητικά.
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η Καρυστιανού. Το πρόβλημα δεν είναι αν μια μητέρα έχει πολιτική άποψη. Το πρόβλημα είναι ότι η εξουσία φοβάται τον πολίτη που δεν ελέγχεται. Γιατί αν μια μάνα μπορεί να σταθεί απέναντι στο κράτος και να μην λυγίσει, τότε μπορεί κι ένας εργαζόμενος. Κι ένας φοιτητής. Κι ένας αγρότης. Κι αυτό είναι επικίνδυνο για ένα σύστημα που έχει μάθει να λειτουργεί χωρίς ουσιαστική λογοδοσία.
Δεν υπάρχει τίποτα πιο βαθιά πολιτικό από τη διεκδίκηση δικαιοσύνης. Και δεν υπάρχει τίποτα πιο αντιδημοκρατικό από το να τη βαφτίζεις «ύποπτη». Η Καρυστιανού δεν χρειάζεται να αποδείξει ότι δεν είναι πολιτικός. Το κράτος είναι εκείνο που οφείλει να αποδείξει ότι είναι δημοκρατικό.
Leave a Reply