Για τον Γιάνη Βαρουφάκη δε χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις. Οικονομολόγος, καθηγητής πανεπιστημίου – με διεθνή αναγνώριση – συγγραφέας, πρώην υπουργός οικονομικών, Γ.Γ του ΜέΡΑ25 και ιδρυτής του πανευρωπαϊκού κόμματος DiEM25. Είτε συμφωνεί κανείς με τις απόψεις του είτε όχι, δε μπορεί παρά να παραδεχτεί πως πρόκειται για έναν από τους πιο επιδραστικούς πολιτικούς της τελευταίας δεκαετίας τουλάχιστον. Το σίγουρο είναι πως ο ιστορικός του μέλλοντος που θα θελήσει να μελετήσει την περίοδο της κρίσης και των μνημονίων, θα σταθεί στην περίπτωση του Γιάνη Βαρουφάκη. Τις τελευταίες μέρες το όνομά του ανέβηκε ξανά στην κορυφή της επικαιρότητας εξαιτίας των δηλώσεων του περί ναρκωτικών. Στη παρακάτω συνέντευξη δε θα βρείτε κάποια ερώτηση για το συγκεκριμένο θέμα, αφενός γιατί συζητήθηκε αρκετά, αφετέρου γιατί και εμένα προσωπικά αλλά και το Vérité μας αφορά η πολιτική ουσία και όχι η παραπολιτική και το… κουτσομπολιό.
Ηρακλής Μίγδος: Έχετε δηλώσει πως δεν είστε καλός πολιτικός γιατί καλός πολιτικός είναι αυτός που ελίσσεται και προσαρμόζεται. Δε θεωρείτε πως είναι θετικό οι πολιτικοί να μπορούν να «προσαρμόζονται» στις ανάγκες της εποχής και να «ελίσσονται» για να λύνουν τα προβλήματα που προκύπτουν;
Γιάνης Βαρουφάκης: Αν ως ελιγμός εννοείται η κωλοτούμπα και η ασυνέπεια προκειμένου να αποφύγουμε με κάθε τρόπο τη ρήξη, τότε νομίζω ότι έχω αποδείξει ότι δεν αποτελεί ένα από τα ενδιαφέροντά μου. Η προσαρμογή και ο ρεαλισμός έχουν έννοια στον βαθμό που υπηρετούν τις ανάγκες της κοινωνίας και τη βοηθάνε να σταθεί στα πόδια της. Αυτή ήταν η θέση μου από τη στιγμή που μπήκα ενεργά στην πολιτική, την περίοδο της κρίσης και των μνημονίων, και αυτή είναι σταθερά και η θέση του ΜέΡΑ25, από το 2018 που ιδρύθηκε.
Εάν αναζητάμε πολιτικούς παντός καιρού, τότε, πράγματι, δεν είμαι καλός πολιτικός, και δεν θα βρείτε κανέναν καλό πολιτικό στο ΜέΡΑ25. Έχω όμως την αίσθηση ότι το ζητούμενο είναι ακριβώς το αντίθετο: μια πολιτική ρεαλιστικής συνέπειας που να σηκώσει τη γονατισμένη κοινωνία στα πόδια της. Σε αυτό προτιμάμε και προσπαθούμε να είμαστε καλοί.
Ηρακλής Μίγδος: Άλλη μια δήλωσή σας πριν από 8 χρόνια ήταν η εξής: «Αν το 2010 ήταν στο Μαξίμου ο Ανδρέας Παπανδρέου, η κατάσταση θα ήταν τελείως διαφορετική». Δε νομίζετε πως και ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν «καλός» πολιτικός με την αρνητική χροιά που δίνετε στον «καλό» πολιτικό; Δηλαδή ένας λαοπλάνος που προσαρμοζόταν στο σύστημα;
Γιάνης Βαρουφάκης: Μα δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι εάν το 2010 στην πρωθυπουργία βρισκόταν ο Ανδρέας Παπανδρέου ή, για να μην το ρίξουμε στη μεταφυσική, ένας πολιτικός που θα λειτουργούσε με αντίστοιχο τρόπο στο εσωτερικό της ΕΕ, δεν επρόκειτο ποτέ να δεχθεί να υπογράψει το Πρώτο Μνημόνιο, αλλά θα διαπραγματευόταν έτσι ώστε να διασφαλίσει ότι η χώρα δεν θα μετατραπεί σε αποικία. Σας θυμίζω ότι το 1983, δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει το δικαίωμα του βέτο προκειμένου να διασφαλίσει τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα, στα οποία βάσισε μια στοιχειωδώς αυτοδύναμη οικονομική πολιτική.
Όσο για το δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας, θα σας έλεγα ότι η ιστορική αποτίμηση του Ανδρέα Παπανδρέου θα βρει και σωστά και λάθη στη θητεία του. Ωστόσο, δύσκολα θα πει κανείς ότι υπήρξε ένας πολιτικός που δαιμονοποίησε τη ρήξη, όπως συνέβη με τους επιγόνους του.
Ηρακλής Μίγδος: Ας πάμε στο σήμερα τώρα. Βλέπουμε την Αριστερά συνεχώς να χάνει δυνάμεις. Συχνά καταλογίζετε αυτή την πτώση στον Αλέξη Τσίπρα και την απογοήτευση του λαού από την κυβέρνησή του. Ευθύνεται μόνο ο Αλέξης Τσίπρας ή ευθύνονται και οι απαντήσεις που δίνει η Αριστερά στα σημερινά προβλήματα;
Γιάνης Βαρουφάκης: Ρίξτε μια ματιά σε μερικά από τα σημαντικότερα προβλήματα που ταλανίζουν την ελληνική κοινωνία από την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Έχουν τη ρίζα τους στην πολιτική του Αλέξη Τσίπρα, του τρίτου μνημονίου και του τέταρτου που βάπτισε «έξοδο από τα μνημόνια». Η απερίγραπτη ακρίβεια που καταβροχθίζει το εισόδημα των πολιτών, έχει τη ρίζα της στις σκανδαλωδώς υψηλές τιμές της ενέργειας, παράγωγο του λεγόμενου «χρηματιστηρίου ενέργειας», που θέσπισε ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Αλέξης Τσίπρας. Η ιδιωτικοποίηση και η διάλυση του σιδηρόδρομου, υπογράφεται από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα. Ο εναγκαλισμός με το γενοκτόνο Ισραήλ και τον εγκληματία πολέμου Νετανιάχου, είναι πολιτική που εφαρμόστηκε πρώτη φορά από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και τον Αλέξη Τσίπρα, κατά το «δόγμα Κοτζιά». Πόσο πειστική μπορεί να είναι επομένως μια αντιπολίτευση στον Μητσοτάκη, ο οποίος απλά εφαρμόζει με σκληρό τρόπο όσα πέρασε πρώτος ο ΣΥΡΙΖΑ;
Πέραν αυτού όμως, υποστηρίζω με σταθερότητα, ότι η άνευ όρων συνθηκολόγηση της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ το 2015 και η περιφρόνηση της πλειοψηφικής βούλησης του λαού, δημιούργησε ένα σοκ απογοήτευσης και αποστράτευσης στην ελληνική κοινωνία και ιδιαίτερα μια τεράστια απώλεια εμπιστοσύνης στην Αριστερά και στη δυνατότητά της να δώσει ελπίδα. Αυτή η απώλεια εμπιστοσύνης είναι σαφές ότι έπληξε όλους όσους με κάποιο τρόπο σχετιστήκαμε με την ελπίδα που γεννήθηκε το 2015. Και αυτή είναι η συνθήκη που η Αριστερά που παρέμεινε αξιοπρεπής και συνεπής στις επιλογές της, καλείται ακόμα και σήμερα να αλλάξει.
Ηρακλής Μίγδος: Πρόσφατη δήλωσή σας: «Υπάρχει κάτι χειρότερο από την έξοδο από το ευρώ, η ερημοποίηση μέσα σε αυτό». Σήμερα πιστεύετε πως έχουμε ερημοποιηθεί μέσα στο ευρώ; Είναι η έξοδος μια λύση; Αν ναι, με ποιον τρόπο θα λειτουργήσει η οικονομία μας την επόμενη μέρα;
Γιάνης Βαρουφάκης: Επανέλαβα επίσης πρόσφατα ότι μείναμε στο ευρώ, αλλά μείναμε από ευρώ. Με την ΕΕ να γελοιοποιείται καθημερινά καθώς αδυνατεί να παίξει οποιονδήποτε θετικό ρόλο είτε σε οικονομικό επίπεδο είτε σε σχέση με τους πολέμους και τις κατάφωρες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου που συντελούνται δίπλα της, η απόπειρα δαιμονοποίησής των θέσεών μας ως «αντιευρωπαϊκών» μοιάζει αστεία. Όπως έχω ξαναπεί, το λάθος ήταν η είσοδος της Ελλάδας στο ευρώ, αλλά αυτό το λάθος δεν θα διορθωνόταν με μια έξοδο. Ωστόσο, το ερώτημα μπορεί να αντιστραφεί και είναι το εξής: Υπάρχει κάτι το οποίο δεν θα το θυσιάζαμε για χάρη του ευρώ; Ή η παραμονή στο ευρώ έχει γίνει το μόνο και απόλυτο οικονομικό σχέδιο, ανεξαρτήτως των συνεπειών του; Σε αυτό το ερώτημα δεν έχουμε πάρει απάντηση από κανένα από τα κόμματα που υπέγραψαν την υποθήκευση της δημόσιας περιουσίας της χώρας και την μετατροπή της σε εργασιακή και κοινωνική έρημο, στο όνομα της παραμονής στο ευρώ.
Ηρακλής Μίγδος: Ήσασταν από τους πρώτους που βλέπατε την κρίση να έρχεται και μιλούσατε γι’ αυτή, ο κόσμος όμως δε σας άκουγε. Παρόλο που επιβεβαιωθήκατε σε κάτι τόσο «τρανταχτό» ο κόσμος εξακολουθεί να μην ακούει τις προειδοποιήσεις σας και να σας θεωρεί κινδυνολόγο ή ακόμα και εμμονικό με την Ευρώπη και το ευρώ. Γιατί πιστεύετε πως συμβαίνει αυτό;
Γιάνης Βαρουφάκης: Δεν έχω την αίσθηση ότι ο κόσμος δεν άκουγε τις προειδοποιήσεις για την κρίση. Πριν το 2008 θα έλεγα ότι ήταν δύσκολο για τις κοινωνίες να προσπεράσουν τη μεγάλη φασαρία που έκανε ο κυρίαρχος λόγος και υποστήριζε την ανόητη θέση ότι οι κρίσεις είχαν τελειώσει. Όμως το ξέσπασμα της κρίσης βρήκε τις κοινωνίες σε μεγάλο αναβρασμό, έτοιμες να αντισταθούν και να δημιουργήσουν κάτι καινούριο. Δυστυχώς, η Αριστερά δεν φάνηκε αντάξια της ελπίδας που γέννησε και αυτό είναι κάτι που υπήρξε πολύ καθοριστικό στην Ελλάδα, αλλά υπήρξε ως φαινόμενο και στον υπόλοιπο κόσμο. Οι κοινωνίες λοιπόν παραμένουν σαστισμένες από την ματαιωμένη προσδοκία των προηγούμενων χρόνων. Ωστόσο, η κρίση του 2008 όχι απλά δεν ξεπεράστηκε, αλλά μια σειρά από αλλαγές που προκάλεσε και επέτεινε η περίοδος της πανδημίας, όπως έχω γράψει ξανά, κατέληξε να «σκοτώσει» τον καπιταλισμό, δημιουργώντας ένα ακόμα πιο σκοτεινό σύστημα, βασισμένο στο νεφοκεφάλαιο, την τεχνοφεουδαρχία. Η κοινωνική αντιπαράταξη σε αυτή τη νέα κατάσταση είναι πολύπλοκη και περιλαμβάνει πειραματισμούς, καινούριες συμμαχίες και νέες μορφές οργάνωσης. Εκτιμώ ότι η προσπάθεια για να σηκωθούν οι κοινωνίες στα πόδια τους και να παλέψουν ξανά για την αλλαγή αυτής της συνθήκης, είναι ανοιχτή. Διαφορετικά, δεν θα συνεχίζαμε την προσπάθειά μας, μέσα από το ΜέΡΑ25 και διεθνώς το DiEM25 και την Προοδευτική Διεθνή.
Ηρακλής Μίγδος: Με την πρόσφατη ενεργειακή συμφωνία της Ελλάδας με την Exxon Mobil, την Energean και την HelleniQ Energy η κυβέρνηση πανηγύρισε εντόνως. Ακόμα και τα κόμματα της αντιπολίτευσης την είδαν ως κάτι θετικό. Εσείς από την άλλη μιλήσατε για «πετρελαϊκό λαϊκισμό» και για «πενταροδεκάρες». Γιατί;
Γιάνης Βαρουφάκης: Η κυβέρνηση παρουσιάζει ως επιτυχία τη μετατροπή της Ελλάδας σε κόμβο ορυκτών καυσίμων, όμως πρόκειται για μύθο και στο ΜέΡΑ25 το έχουμε πει ξεκάθαρα. Ακόμη κι αν βρεθούν πετρέλαια στο Ιόνιο, το Δημόσιο δεν θα δει ουσιαστικά έσοδα: τα κέρδη θα καταλήξουν στις πολυεθνικές, μέσω θυγατρικών που δεν φορολογούνται, ενώ το κράτος θα επωμιστεί το κόστος ενός πιθανού περιβαλλοντικού ατυχήματος.
Παράλληλα, ο λεγόμενος «κάθετος άξονας» LNG είναι οικονομικά παράλογος: ακριβό αμερικανικό αέριο μεταφέρεται σε χώρες που έχουν πολύ φθηνότερες πηγές, κάτι που ευνοεί μόνο τα κέρδη των πετρελαϊκών και προϋποθέτει διαρκή γεωπολιτική ένταση.
Συμπέρασμα: ούτε οι εξορύξεις ούτε το LNG φέρνουν καθαρό όφελος στην κοινωνία. Αντίθετα, αυξάνουν τις εντάσεις, υπονομεύουν το περιβάλλον και εμπλέκουν τη χώρα σε επιλογές που επιτείνουν την κλιματική και ανθρωπιστική κρίση.
Άρα, ποιο το οικονομικό σκεπτικό αυτού του «κάθετου άξονα»; Να πουλιέται δέκα φορές πάνω το Τεξανικό LNG, κάτι που μπορεί να συνεχιστεί μόνο αν η Ευρώπη βρίσκεται σε διαρκή εμπόλεμη κατάσταση με την Ρωσία. Με άλλα λόγια, η «Μητσοτάκης ΑΕ» συνεταιρίζεται με το γενοκτόνο Ισραήλ (καθώς η εν λόγω κοινοπραξία συντίθεται από το γνωστό τρίγωνο Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ) ώστε, με μηδαμινά οικονομικά οφέλη για την χώρα, η Ελλάδα να βάλει πλάτες στους αμερικανούς πετρελαιάδες και να μην υπάρξει ποτέ Ειρήνη στην Ανατολική Ευρώπη.
Ηρακλής Μίγδος: Τελευταία συζητιέται πολύ το στεγαστικό πρόβλημα της χώρας. Εσείς σαν κόμμα έχετε μια ενδιαφέρουσα οπτική για την στεγαστική κρίση και ειδικότερα για τα Airbnb. Θέλετε να μας την εξηγήσετε;
Γιάνης Βαρουφάκης: Στο ΜέΡΑ25 επιμένουμε στην ανάγκη για άμεση κατάργηση του προγράμματος «Ηρακλής», το οποίο επιδότησε τα funds και τις τράπεζες, αφήνοντας έρμαιο και απροστάτευτους τους δανειολήπτες και τη λαϊκή κατοικία. Στη θέση του, προτείνουμε τη σύσταση ενός δημόσιου φορέα διαχείρισης κόκκινων δανείων, που θα αναλάβει τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια με κριτήριο το δημόσιο συμφέρον και την κοινωνική δικαιοσύνη, διασφαλίζοντας την πρώτη κατοικία, με απαγόρευση πλειστηριασμών της και δίνοντας πραγματικές λύσεις ρύθμισης στους πολίτες.
Παράλληλα, είναι αναγκαία η ίδρυση ενός σύγχρονου Οργανισμού Κοινωνικής Στέγης, ο οποίος θα αξιοποιεί δημόσια γη και ακίνητη περιουσία για τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών. Κατοικίες άρτιες, ανθρώπινες και ενεργειακά αποδοτικές, που θα παρέχονται με συμβολικό ενοίκιο σε εργαζόμενους, νέους, μονογονεϊκές οικογένειες και ευάλωτα νοικοκυριά, αντιμετωπίζοντας ουσιαστικά τη στεγαστική κρίση και διασφαλίζοντας το δικαίωμα όλων σε αξιοπρεπή στέγη.
Τέλος, προτείνουμε την κατάργηση του προγράμματος Golden Visa, τη θέσπιση πλαφόν στα ενοίκια, και τη δημιουργία περιοριστικού πλαισίου στη βραχυχρόνια μίσθωση, που να αφορά τον χρόνο, την ποσότητα και τη φορολογική πολιτική απέναντι σε τέτοιες κατοικίες.
Ηρακλής Μίγδος: Κλείνοντας, να σταθούμε στο πρόβλημα που βασανίζει τη συντριπτική πλειοψηφία των νοικοκυριών. Την ακρίβεια. Ενώ οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης συνεχώς μας αναβαθμίζουν, ο πολίτης δε βλέπει διαφορά στην τσέπη του. Η αγοραστική του δύναμη συνεχώς μειώνεται. Θα ήθελα να μου απαντήσετε σαν οικονομολόγος και όχι σαν πολιτικός, ποια είναι η εξήγηση αυτού του φαινομένου;
Γιάνης Βαρουφάκης: Ξέρετε, δεν υπάρχει καμία αντίφαση. Οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης επιβραβεύουν ακριβώς αυτή την πολιτική που μειώνει την αγοραστική δύναμη των πολιτών. Οι οίκοι αξιολόγησης δεν μετρούν την ευημερία των πολιτών, αξιολογούν αν το ελληνικό Δημόσιο είναι «καλός πελάτης» για τις αγορές. Να γιατί, πάντα τονίζουμε ότι τα «πλεονάσματα» για τα οποία υπερηφανεύεται αυτή και η προηγούμενη κυβέρνηση, είναι τα ελλείμματα της κοινωνίας. Η ελληνική οικονομία έχει εδώ και πολλά χρόνια αυτά τα χαρακτηριστικά: πολύ χαμηλοί μισθοί, απορρύθμιση της εργασίας, έμμεσοι φόροι που χτυπούν δυσανάλογα τα χαμηλότερα στρώματα και την ίδια στιγμή, εξάρτηση από τις εισαγωγές, και καρτέλ ενέργειας που φορτώνει το κόστος στον παραγωγό και τον καταναλωτή προς όφελος λίγων ολιγαρχών.
Επομένως, η ικανοποίηση των οίκων αξιολόγησης αντικατοπτρίζει την ικανοποίηση των ολιγαρχών και των funds. Είναι ένα κακό νέο για την κοινωνία, που βέβαια δεν περιμένει κανέναν για να μάθει αν πηγαίνει καλά.
Στο ΜέΡΑ25 αντιπροτείνουμε ριζοσπαστικές αλλαγές του ταξικού φορολογικού συστήματος και της ολιγοπωλιακής διαδικασίας τιμολόγησης των βασικών αγαθών αξιοπρεπούς διαβίωσης, προς όφελος των χαμηλότερων οικονομικών στρωμάτων, αυξήσεις στους μισθούς και συλλογικές συμβάσεις παντού, καθώς και άμεση κατάργηση του Χρηματιστηρίου Ενέργειας και αντικατάσταση όλων των ψευτο-αγορών ενέργειας με δημόσιο ενιαίο κοινωνικοποιημένο (ριζικά αποκεντρωμένο) σύστημα παραγωγής και διανομής πράσινης ενέργειας.
Leave a Reply