Αποτελεί γεγονός πως τους τελευταίους μήνες τα βιντεάκια και οι αναρτήσεις στις δημοφιλέστερες πλατφόρμες κοινωνικές δικτύωσης (είτε μιλάμε για το Instagram, είτε το TikTok, είτε την επόμενη viral πλατφόρμα που, λογικά, προβλέπεται ότι θα δημιουργηθεί) επικεντρώνονται στην δημιουργία ψηφιακών εικόνων μέσω τεχνητής νοημοσύνης. Αρκεί ένα αίτημα στον αλγόριθμο, λίγες λέξεις κοφτές και συνοπτικές, ένα «ζωγράφισε μου» για να δημιουργήσει ό,τι επιθυμεί ο χρήστης, να το αναρτήσει και να νιώσει λίγα δευτερόλεπτα εντυπωσιασμού ή παροδικής χαράς βλέποντας τον εαυτό του και τους αγαπημένους του ως Anime ή ρεαλιστικά textures με έντονη εκφραστικότητα και δυναμικά φωτισμένα περιβάλλοντα. Ο Χαγιάο Μιγιαζάκι, ένας από τους δημιουργούς του Ghibli Style, έχει εκφράσει δημόσια την δυσαρέσκεια του για αυτή τη νέα τάση, λέγοντας χαρακτηριστικά πως: «Είμαι εντελώς αηδιασμένος. Αν πραγματικά θέλετε να φτιάχνετε ανατριχιαστικά πράγματα, μπορείτε να το κάνετε. Εγώ δεν θα ήθελα ποτέ να ενσωματώσω αυτή την τεχνολογία στη δουλειά μου», αλλά μεγάλη ήταν και η αντίδραση του κόσμου θεωρώντας τις δημιουργημένες εικόνες προσβολή προς τον διαπρεπή σκηνοθέτη.
Το νέο αυτό trend σίγουρα στο άμεσο μέλλον θα έχει αντικατασταθεί από κάποιο άλλο πιο δημοφιλές και ακόμα ίσως πιο επικίνδυνο. Ωστόσο δεν αποτελεί απλώς προσβολή προς τους σκηνοθέτες, τους γραφίστες και τους animators, αλλά άμεση προσβολή προς την Τέχνη. Εύλογα θα αναρωτηθείτε, πώς ακριβώς θα συμβεί αυτό; Περιγράφοντας ιδανικούς συντρόφους, φανταστικά τοπία και ζητώντας προβλέψεις για τον εαυτό μας σε λίγα χρόνια; Ή ζητώντας από την τεχνητή νοημοσύνη να γράψει κείμενα και να επινοήσει ιδέες; Πώς μπορεί αυτή η παγκόσμια τάση για δημιουργία να βλάψει την Τέχνη και τον Πολιτισμό, αντί να τα ενισχύσει αφού ο κόσμος απευθύνεται στις συγκεκριμένες πλατφόρμες για δική του προσωπική ικανοποίηση και βοήθεια; Οι απόψεις διίστανται ακόμα και μεταξύ διεθνώς αναγνωρισμένων καλλιτεχνών. Για παράδειγμα ο γνωστός ηθοποιός, Nicolas Cage, εξέφρασε την άποψη πως η τεχνητή νοημοσύνη υπονομεύει την αλήθεια και την αυθεντικότητα της τέχνης, ενώ η τραγουδίστρια Grimes ανέφερε πως τώρα οι καλλιτέχνες είναι πιο σημαντικοί από ποτέ, με την ίδια να έχει υιοθετήσει την τεχνητή νοημοσύνη στη μουσική της.
Σαφώς και πάντα υπάρχει ο αντίλαλος της άλλης όψης, τίποτα δεν καθίσταται επικίνδυνο με τη σωστή χρήση, όμως η προσβολή προς τον Πολιτισμό και την Τέχνη είναι κάτι πραγματικό και χρίζει την προσοχή όλων, όχι μόνο όσων βάλλονται μέσω της τεχνητής νοημοσύνης όπως πολύ πρόσφατα ο Μιγιαζάκι, αλλά και των απλών χρηστών που την χρησιμοποιούν αλόγιστα, άκριτα και ανεξελέγκτα. Η δημιουργική σκέψη, προσόν λίγων μόνο ανθρώπων, χάνεται όπως χάνεται και η πρωτοτυπία, το ταλέντο και η ικανότητα. Ποιος ο λόγος να σκεφτούμε όταν τις απαντήσεις τις έχουμε έτοιμες με το πάτημα ενός μόνο κουμπιού; Και γιατί να δημιουργήσουμε όταν ο κόσμος ενθουσιάζεται με ένα ψέμα φτιαγμένο από Ai και αγνοεί τους πραγματικούς καλλιτέχνες, που παραμένουν στην σκιά όσο αυτό λάμπει και θαμπώνει; Φυσικά δεν είναι μόνο η εικαστική τέχνη που κινδυνεύει, αλλά όλες οι μορφές της όπως η μουσική, το θέατρο, η λογοτεχνία… οτιδήποτε εμπεριέχει την σύλληψη, την επινόηση και καταληκτικά την δημιουργία. Άτομα χωρίς ουσιαστικό καλλιτεχνικό υπόβαθρο ντύνονται με την μάσκα της «αυθεντικής έκφρασης» χωρίς να γίνεται διάκριση της αξίας με τον εντυπωσιασμό. Έχουμε καταλήξει σε μία εποχή που η απουσία πραγματικού ταλέντου καλύπτεται με επιφανειακές και ψευδής δηλώσεις αυθεντικότητας, ο κόσμος αποφασίζει ποιον θα προωθήσει όχι επειδή θα το αξίζει, αλλά επειδή η κατακραυγή για την αντίθετη γνώμη στην εποχή μας παίρνει διαστάσεις κύματος και κανένας δεν θέλει αυτό να τον συμπαρασύρει.
Κάπως δυσοίωνη, αλλά όχι τόσο ουτοπική πρόβλεψη, είναι πως στα επόμενα χρόνια οι καλλιτέχνες θα παρουσιάζουν έργα με όλο και λιγότερη φαντασία, κάπως κοινά με όλους τους υπολοίπους σύμφωνα με τις προσταγές της τεχνητής νοημοσύνης και όχι τις προσταγές του μυαλού τους που μέχρι πρότινος ήταν φωτεινό και αντισυμβατικό όπως αρμόζει σε έναν καλλιτέχνη. Άλλωστε, γιατί να σπαταλήσουν πολύτιμες ώρες ενώ απλώς μπορούν να περιγράψουν την ιδέα τους και το αργότερο μέσα σε δέκα λεπτά να είναι έτοιμη; Η τάση αυτή δεν θα αφήσει προφανώς αλώβητες ούτε την λογοτεχνία, ούτε την μουσική, ούτε καμία άλλη μορφή έκφρασης. Για παράδειγμα, τα βιβλία και τα θεατρικά κείμενα, ο κόσμος των μεγάλων ιδεών, θα πάψει να είναι ιδιαίτερος, να υποκινεί ιδέες και ιδανικά που αφυπνίζουν τον αναγνώστη, αλλά θα παρουσιάζονται με γραφή απλή, κοφτή, καθόλου ιδιαίτερη και χαρακτηριστική των συγγραφέων, καθώς θα είναι γραμμένα από προγραμματισμένα ρομπότ και όχι από ανθρώπους με σκοπό να τραντάξουν τις βεβαιότητες του κοινού τους. Άξιο σχολιασμού είναι πως ήδη την μουσική βιομηχανία χαρακτηρίζει η ωμή γραφή στίχων, χωρίς ίχνος λυρικότητας, που σοκάρoυν και ξεσηκώνουν αντιδράσεις, αλλά και η απουσία ταλέντου καθώς το Auto-Tune διορθώνει οτιδήποτε «εκτός τόνου».
Άραγε, υπάρχει περιθώριο αντιστροφής αυτού του τρομαχτικού πλάνου ή οδηγούμαστε όλοι σε μία εποχή με έλλειψη φαντασίας, αυθεντικότητας και ταλέντου, καλλιτεχνικών έργων σχεδιασμένων από ρομπότ και πολίτες βαθιά υπνωτισμένους; Γιατί ποιος θα ταράξει τα νερά της σκέψης μας αν οι μελλοντικοί συγγραφείς του πλανήτη μας, οι μελλοντικοί στιχουργοί, οι μελλοντικοί καλλιτέχνες μας πέφτουν λανθασμένα στην τάση της εποχής για το γρήγορο, το εύκολο και πάνω από όλα το κοινότυπο αποτέλεσμα;
