Tag: Ρωσία

Η Ρωσία ανακοίνωσε σήμερα ότι εξακολουθεί να αναμένει την επίσημη απάντηση των ΗΠΑ στην πρόταση του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για την κοινή συνέχιση τήρησης της τελευταίας εναπομείνασας συνθήκης ελέγχου πυρηνικών όπλων μεταξύ των δύο χωρών, της New START, η οποία λήγει σε λιγότερο από δύο μήνες.

Η New START, η Νέα Συνθήκη Μείωσης Στρατηγικών Όπλων , θέτει ανώτατα όρια στον αριθμό των πυρηνικών κεφαλών, καθώς και στους πυραύλους και τα βομβαρδιστικά που μπορούν να αναπτυχθούν από Ουάσινγκτον και Μόσχα. Η ισχύς της λήγει στις 5 Φεβρουαρίου.

Τον Σεπτέμβριο, ο Πούτιν είχε προτείνει οι δύο πλευρές να συνεχίσουν εθελοντικά να τηρούν τους περιορισμούς της συνθήκης για ένα ακόμη έτος. Ο τότε πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε χαρακτηρίσει την ιδέα «καλή».

Ο γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας, Σεργκέι Σοϊγκού, δήλωσε από το Ανόι ότι «έχουμε λιγότερες από 100 ημέρες πριν λήξει η New START» και υπογράμμισε πως η πρόταση της Μόσχας είναι μια ευκαιρία να σταματήσει η «καταστροφική τάση» στην πορεία του ελέγχου των πυρηνικών όπλων.

Το μέλλον του πυρηνικού ελέγχου στο μικροσκόπιο

Ρωσία και ΗΠΑ κατέχουν συνολικά περισσότερες από 10.000 πυρηνικές κεφαλές, δηλαδή περίπου 87% του παγκόσμιου συνόλου, ενώ η Κίνα διαθέτει περί τις 600 σύμφωνα με την Ομοσπονδία Αμερικανών Επιστημόνων.

Οι διεθνείς συνθήκες για τον έλεγχο των εξοπλισμών τέθηκαν σε ισχύ μετά την Κρίση των Πυραύλων στην Κούβα το 1962, με στόχο την αποτροπή πυρηνικού πολέμου μέσω διαφάνειας και περιορισμού της κούρσας εξοπλισμών.

Σήμερα όμως, με τις μεγάλες πυρηνικές δυνάμεις να εκσυγχρονίζουν το οπλοστάσιό τους και τον ανταγωνισμό μεταξύ Μόσχας και Δύσης να εντείνεται λόγω θεμάτων όπως η διεύρυνση του ΝΑΤΟ και ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι περισσότερες συμφωνίες αφοπλισμού έχουν καταρρεύσει, με εκατέρωθεν ανταλλαγή κατηγοριών.

Στο επίκεντρο η Κίνα

Στη νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, η κυβέρνηση Τραμπ υπογραμμίζει την ανάγκη να «επαναθεμελιωθεί η στρατηγική σταθερότητα με τη Ρωσία», παραπέμποντας σε επανέναρξη διαπραγματεύσεων για τις στρατηγικές πυρηνικές δυνατότητες.

Η Ρόουζ Γκότεμουλερ, πρώην επικεφαλής των διαπραγματεύσεων των ΗΠΑ για τη New START, υποστήριξε μέσω του Arms Control Association ότι η συνεργασία με τη Ρωσία θα έδινε στην Ουάσινγκτον πολύτιμο χρόνο για να καθορίσει τη στάση της απέναντι στη ραγδαία ενίσχυση του κινεζικού πυρηνικού οπλοστασίου, χωρίς να χρειάζεται να ανησυχεί για νέες ρωσικές αναπτύξεις.

Η Ρωσία άφησε σαφώς να εννοηθεί ότι το ειρηνευτικό σχέδιο ΗΠΑ–Ουκρανίας δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό χωρίς βαθιές τροποποιήσεις. Παρά την αμερικανική αισιοδοξία ότι μια συμφωνία βρίσκεται «κοντά», ο κορυφαίος σύμβουλος του Βλαντίμιρ Πούτιν για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Γιούρι Ουσάκοφ, δήλωσε σε ρωσικά μέσα ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να προχωρήσουν σε «σοβαρές, θα έλεγα ριζικές, αλλαγές στο σχέδιό τους για την Ουκρανία».

Το εδαφικό παραμένει το πιο εκρηκτικό σημείο. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει επαναλάβει πολλές φορές ότι η Ουκρανία δεν πρόκειται να παραδώσει εδάφη για χάρη της ειρήνης, προειδοποιώντας ότι τυχόν παραχωρήσεις θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εφαλτήριο για μελλοντικές ρωσικές επιθέσεις.

Ο Κέλογκ μιλά για «τα τελευταία 10 μέτρα»

Από την αμερικανική πλευρά, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για την Ουκρανία, Κιθ Κέλογκ, ο οποίος αποχωρεί από τη θέση του τον Ιανουάριο, εμφανίστηκε ιδιαίτερα αισιόδοξος. Μιλώντας στο Reagan National Defense Forum, χαρακτήρισε τις προσπάθειες επίλυσης της σύγκρουσης ως μια διαδικασία που βρίσκεται στα «τελευταία 10 μέτρα», σημειώνοντας ότι «αυτά είναι πάντα τα πιο δύσκολα».

Σύμφωνα με τον Κέλογκ, τα δύο βασικά ανοιχτά μέτωπα είναι:
η τύχη του Ντονμπάς, με επίκεντρο το μέλλον του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ,
και το καθεστώς του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια, του μεγαλύτερου στην Ευρώπη, ο οποίος παραμένει υπό ρωσικό έλεγχο.

«Αν επιλύσουμε αυτά τα δύο ζητήματα, πιστεύω ότι τα υπόλοιπα θα πάνε αρκετά καλά», τόνισε, προσθέτοντας ότι «είμαστε σχεδόν έτοιμοι, είμαστε πραγματικά πολύ κοντά».

Τι προβλέπει το αμερικανικό προσχέδιο για ειρήνη

Το αρχικό προσχέδιο του ειρηνευτικού σχεδίου των ΗΠΑ περιλάμβανε τη μεταβίβαση του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ στη Ρωσία, παρότι το Κίεβο εξακολουθεί να ελέγχει περίπου 5.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα στην περιοχή του Ντονμπάς.

Αμερικανικές και ουκρανικές αντιπροσωπείες συζητούν αυτή την εβδομάδα στο Μαϊάμι τις λεπτομέρειες του σχεδίου. Ωστόσο, η πρέσβης της Ουκρανίας στις ΗΠΑ, Όλγα Στεφανίσινα, αναγνώρισε ότι «παραμένουν δύσκολα ζητήματα». Όπως δήλωσε στο CNN, «οι κύριες προκλήσεις σε αυτό το στάδιο αφορούν ζητήματα εδάφους και εγγυήσεων και αναζητούμε ενεργά βέλτιστες μορφές για την αντιμετώπισή τους».

Εδαφικές παραχωρήσεις και εγγυήσεις ασφαλείας στο επίκεντρο

Η συζήτηση γύρω από το μέλλον του Ντονμπάς και του σταθμού της Ζαπορίζια αναδεικνύεται σε κρίσιμο τεστ για το αν το ειρηνευτικό πλαίσιο μπορεί να σταθεί πολιτικά σε Κίεβο, Μόσχα και Ουάσιγκτον.

Η ουκρανική πλευρά αναζητά συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας και λύση που δεν θα παγιώνει τις ρωσικές κτήσεις, ενώ η Μόσχα αφήνει να εννοηθεί ότι μόνο ένα ριζικά αναθεωρημένο σχέδιο θα μπορούσε να γίνει βάση συζήτησης.

Σε αυτό το περιβάλλον, η απόσταση ανάμεσα στην αμερικανική αισιοδοξία και στη ρωσική καχυποψία αποτυπώνει πόσο δύσκολο είναι τα «τελευταία 10 μέτρα» να μετατραπούν σε πραγματική, βιώσιμη συμφωνία.

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο Κιργιστάν, έστειλε ένα σαφές μήνυμα: ο πόλεμος στην Ουκρανία θα συνεχιστεί αν το Κίεβο δεν εγκαταλείψει τα εδάφη που ελέγχει. Όπως είπε, «αν οι ουκρανικές δυνάμεις αποχωρήσουν, οι πολεμικές επιχειρήσεις σταματούν· αν όχι, θα τις επιβάλουμε στρατιωτικά».

Δεν προσδιόρισε συγκεκριμένες περιοχές, όμως η Μόσχα απαιτεί από την Ουκρανία να παραχωρήσει τον έλεγχο τεσσάρων περιφερειών – ακόμη και σημείων που δεν έχουν κατακτηθεί από τις ρωσικές δυνάμεις μετά την εισβολή του 2022. Ο Πούτιν δήλωσε ότι δεν βρίσκει νόημα σε συμφωνία με την παρούσα ουκρανική ηγεσία, την ώρα που παρουσιάστηκε ιδιαίτερα αισιόδοξος για την πορεία των ρωσικών δυνάμεων στο μέτωπο, μιλώντας για εκτεταμένο έλεγχο στην Ποκρόβσκ και προέλαση προς το Μίρνοχραντ.

Το αμερικανικό σχέδιο ειρήνης και η στάση του Κιέβου

Ένα έγγραφο που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ και διέρρευσε πρόσφατα προτείνει την αναγνώριση της Κριμαίας, του Λουχάνσκ και του Ντονέτσκ ως “de facto ρωσικών”. Η πρόταση έχει προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις στο Κίεβο. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε τις εδαφικές απαιτήσεις της Ρωσίας ως «το κύριο πρόβλημα», ενώ κορυφαίοι Ουκρανοί αξιωματούχοι υπενθυμίζουν ότι το Σύνταγμα απαγορεύει ρητά οποιαδήποτε παραχώρηση εδαφών.

Ο επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, Αντρίι Γερμάκ, ξεκαθάρισε ότι «όσο ο Ζελένσκι είναι πρόεδρος, κανείς δεν πρέπει να αναμένει παράδοση εδαφών», προτείνοντας ότι το μόνο ρεαλιστικό προς συζήτηση αντικείμενο είναι μια νέα γραμμή επαφής.

Οι αντιδράσεις στη Δύση και η επιμονή του Πούτιν

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς τόνισε πως η Ουκρανία δεν πρέπει να πιεστεί να κάνει εδαφικές υποχωρήσεις και ότι χρειάζεται ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας μετά από οποιαδήποτε συμφωνία.

Παράλληλα, ο Πούτιν εμφανίστηκε να απορρίπτει τη δυνατότητα γρήγορης προόδου και υπογράμμισε ότι το Κίεβο, κατά την άποψή του, «έχει χάσει τη νομιμοποίηση», επειδή δεν έχουν διεξαχθεί εκλογές. Δήλωσε ανοιχτός σε διαπραγματεύσεις με ΗΠΑ και Ευρώπη, χαρακτηρίζοντας το αμερικανικό σχέδιο «βάση συζήτησης», αλλά πρόσθεσε πως «τελικές εκδοχές δεν υπάρχουν ακόμη».

Με σαρκασμό απάντησε και στον δυτικό φόβο περί ρωσικής επίθεσης στην Ευρώπη:
«Αν θέλουν γραπτή διαβεβαίωση ότι δεν σκοπεύουμε να τους επιτεθούμε, ας τη γράψουμε», σχολίασε.

Οι γεωπολιτικές ισορροπίες και το μέλλον των διαπραγματεύσεων

Αμερικανοί και Ουκρανοί αξιωματούχοι συνεχίζουν διαβουλεύσεις. Ειδικός απεσταλμένος του προέδρου Τραμπ αναμένεται την επόμενη εβδομάδα στη Μόσχα. Παρότι το αμερικανικό σχέδιο έχει δεχθεί έντονη κριτική για «υπερβολικές παραχωρήσεις στη Ρωσία», αναλυτές επισημαίνουν ότι η Μόσχα επιδιώκει να ξεκαθαρίσει λεπτομέρειες όπως το μέγεθος των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων και τους τύπους όπλων που μπορεί να διατηρήσει το Κίεβο.

Η πολιτική αναλύτρια Τατιάνα Στανόβαγια σημείωσε ότι ο Πούτιν «νιώθει πιο βέβαιος από ποτέ» για τη στρατιωτική κατάσταση και είναι πεπεισμένος ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ του.

«Καθοριστική στιγμή»: Οι ρωσικές απαιτήσεις

Κατά τον Πούτιν, η αναγνώριση της Κριμαίας και του Ντονμπάς ως ρωσικών θα αποτελέσει «κομβικό σημείο» στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ. Το αμερικανικό σχέδιο αναφέρει ότι οι περιοχές αυτές πρέπει να θεωρηθούν de facto ρωσικές, πρόταση που ενδέχεται να επιτρέψει στο Κίεβο να διατηρήσει τυπική συνταγματική θέση χωρίς νομική παραχώρηση εδάφους.

Ο Ρώσος πρόεδρος απέρριψε επίσης το ενδεχόμενο επανένταξης της Ρωσίας στην G7, σχολιάζοντας ειρωνικά ότι δεν έχει κανένα νόημα να επιστρέψει σε ένα τραπέζι όπου «το μόνο που θα κάνουν είναι να κοιτάζονται άγρια».

Επιπλέον, αρνήθηκε ότι ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ βρίσκεται σε δυσμένεια, χαρακτηρίζοντας τις σχετικές φήμες «ανοησίες».

Πηγή: The Times

Το αμερικανικό σχέδιο των 28 σημείων για την ειρήνη στην Ουκρανία αξιολογείται ως μια πρώτη βάση για τον τερματισμό του πολέμου, ωστόσο «απαιτεί επιπρόσθετη δουλειά», σύμφωνα με κοινή δήλωση 11 ευρωπαίων ηγετών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η τοποθέτηση αυτή έρχεται μετά τη συνάντηση της ομάδας της G7 και ευρωπαίων ηγετών στο περιθώριο της Συνόδου της G20 στο Γιοχάνεσμπουργκ, όπου συζητήθηκε το αμερικανικό ειρηνευτικό πλαίσιο για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να μποϊκοτάρει τη Σύνοδο, προσδίδοντας πρόσθετη πολιτική φόρτιση στη διαδικασία.

Στην κοινή τους δήλωση οι ηγέτες σημειώνουν ότι «το αρχικό προσχέδιο της πρότασης των 28 σημείων περιλαμβάνει σημαντικά στοιχεία που θα είναι αναγκαία για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη». Την ίδια στιγμή, υπογραμμίζουν ότι το κείμενο, στη σημερινή του μορφή, αποτελεί μόνο «βάση που χρειάζεται επιπλέον δουλειά».

Δηλώνουν έτοιμοι «να συμμετάσχουμε προκειμένου να διασφαλίσουμε ότι μια μελλοντική ειρήνη θα είναι βιώσιμη», στέλνοντας μήνυμα ότι η Ευρώπη δεν απορρίπτει το αμερικανικό σχέδιο, αλλά ζητά ουσιαστικές βελτιώσεις και διαπραγμάτευση επί κρίσιμων παραμέτρων.

Αμετακίνητοι στην αρχή: «Τα σύνορα δεν πρέπει να αλλάζουν με τη βία»

Ένα από τα πιο καθαρά σημεία της δήλωσης αφορά την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας. «Είμαστε ξεκάθαροι επί της αρχής ότι τα σύνορα δεν πρέπει να αλλάξουν με τη βία», σημειώνουν, επαναλαμβάνοντας μια βασική θέση της ΕΕ και των δυτικών συμμάχων από την έναρξη της ρωσικής εισβολής.

Παράλληλα εκφράζουν ανησυχία για τους προτεινόμενους περιορισμούς στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις, επισημαίνοντας ότι τέτοιοι όροι «θα καταστήσουν την Ουκρανία ευάλωτη σε μελλοντικές επιθέσεις». Πρόκειται για σαφή προειδοποίηση ότι μια “ειρήνη” που αποδυναμώνει την άμυνα της χώρας δεν θεωρείται αποδεκτή από τους ευρωπαίους ηγέτες.

Ρόλος ΕΕ και ΝΑΤΟ – Απαραίτητη η συγκατάθεση των μελών

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε όσα σημεία του σχεδίου αγγίζουν τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ. Οι ηγέτες τονίζουν ότι «η εφαρμογή στοιχείων που σχετίζονται με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ θα απαιτούσε τη συγκατάθεση των μελών της ΕΕ και του ΝΑΤΟ αντίστοιχα».

Με άλλα λόγια, ξεκαθαρίζουν ότι καμία δέσμευση που αφορά την αρχιτεκτονική ασφάλειας ή τις πολιτικές της ΕΕ και της Συμμαχίας δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη χωρίς προηγούμενη συμφωνία των κρατών–μελών. Έτσι, υπενθυμίζουν ότι το αμερικανικό σχέδιο δεν μπορεί να υποκαταστήσει τις συλλογικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων σε Βρυξέλλες και ΝΑΤΟ.