Ο Νίκος Ανδρουλάκης, μετά την προσύνοδο του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος στις Βρυξέλλες, έστειλε μήνυμα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναλάβει ενεργό ρόλο υπέρ της ειρήνευσης στη Μέση Ανατολή. Όπως τόνισε, για να περιοριστούν οι επιπτώσεις της σύγκρουσης, πρέπει πρώτα να υπάρξει προσπάθεια για τον τερματισμό του πολέμου, γι’ αυτό και ζήτησε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες με διεθνές αποτύπωμα.
Αιχμές για τη στάση ευρωπαίων ηγετών
Στην ίδια δήλωση, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ άσκησε κριτική στη στάση ορισμένων ευρωπαίων ηγετών, λέγοντας ότι οφείλουν να υπερασπιστούν το διεθνές δίκαιο και όχι να λειτουργούν ως «υποτελείς του Τραμπ». Με αυτόν τον τρόπο επιχείρησε να αναδείξει την ανάγκη για πιο αυτόνομη και σαφή ευρωπαϊκή στάση απέναντι στις εξελίξεις.
Έμφαση σε σχέδιο, δυναμισμό και αλληλεγγύη
Ο Νίκος Ανδρουλάκης υπογράμμισε ακόμη ότι η Ένωση χρειάζεται να κινηθεί με σχέδιο, δυναμισμό και αλληλεγγύη, φέρνοντας ως παράδειγμα και τη στάση που έχει τηρήσει στο ζήτημα της ασφάλειας της Κύπρου. Το μήνυμά του ήταν ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να περιοριστεί σε δηλώσεις, αλλά να περάσει σε πιο ουσιαστικές πολιτικές πρωτοβουλίες.
Τα μέτρα που προτείνει για τις άμεσες συνέπειες
Παράλληλα, ανέφερε ότι τα κράτη-μέλη πρέπει να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα για να περιοριστούν οι άμεσες συνέπειες της κρίσης. Σε αυτό το πλαίσιο υπενθύμισε τη θέση του ΠΑΣΟΚ στην Ελλάδα για μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης και του ΦΠΑ στα καύσιμα όσο διαρκεί ο πόλεμος, ώστε να υπάρξει ανακούφιση για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Την ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να αναλάβει ενεργό ρόλο αποκλιμάκωσης σε συνεργασία με τους εμπλεκόμενους εταίρους υπογράμμισε ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, σε συνέντευξή του στην ιταλική εφημερίδα Corriere della Sera. Όπως επισήμανε, πρόκειται για μια ξεκάθαρη προσδοκία των χωρών της περιοχής, οι οποίες αναμένουν σαφές πολιτικό σήμα.
Ο Κύπριος πρόεδρος τόνισε ότι, αν και δεν αναμένεται άμεσα μια συγκεκριμένη πρωτοβουλία, η έμπρακτη εμπλοκή και το ενδιαφέρον της ΕΕ αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη μείωση της έντασης. «Το βασικό ζητούμενο είναι να βρεθεί τρόπος να περιοριστεί η κρίση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η Κύπρος ως σταθερός και ασφαλής κόμβος
Αναφερόμενος στην κατάσταση στο νησί, ο κ. Χριστοδουλίδης ξεκαθάρισε ότι η Κύπρος παραμένει εκτός άμεσης εμπλοκής και λειτουργεί ως ασφαλές σημείο αναφοράς στην περιοχή. Όπως σημείωσε, δεν έχει δεχθεί επίθεση, με εξαίρεση ένα μεμονωμένο περιστατικό σε βρετανική βάση, και η καθημερινότητα εξελίσσεται χωρίς διαταραχές.
Η αντίδραση των ευρωπαίων ηγετών μετά το περιστατικό χαρακτηρίστηκε από τον ίδιο ως άμεση και ενθαρρυντική, ενισχύοντας το αίσθημα ασφάλειας τόσο σε πολιτικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ανταπόκριση χωρών όπως η Ελλάδα, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Ολλανδία, οι οποίες προσέφεραν υποστήριξη χωρίς να υπάρξει αίτημα για εμπλοκή της Κύπρου σε πολεμικές επιχειρήσεις.
Ο πρόεδρος διευκρίνισε ότι η στήριξη αυτή είχε κυρίως στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας των πολιτών, και όχι τη στρατιωτική κλιμάκωση.
Το άρθρο 42.7 και η ευρωπαϊκή ετοιμότητα
Σχετικά με τη μη ενεργοποίηση του άρθρου 42.7 περί αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής, ο κ. Χριστοδουλίδης εξήγησε ότι η Κύπρος δεν βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η αντίδραση των κρατών-μελών προσέδωσε ουσιαστικό περιεχόμενο στη διάταξη.
Όπως σημείωσε, η περίπτωση της Κύπρου μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα επιχειρησιακής ετοιμότητας για την ΕΕ, σε περίπτωση που στο μέλλον απαιτηθεί ενεργοποίηση του μηχανισμού.
Ξεχωριστή μνεία έκανε στην Ιταλία και την πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, την οποία χαρακτήρισε από τους πρώτους ηγέτες που εξέφρασαν έμπρακτη στήριξη. Όπως ανέφερε, η συνεργασία με χώρες που αναγνωρίζουν τη σημασία της ευρωπαϊκής παρουσίας στην ευρύτερη Μέση Ανατολή είναι καθοριστική.
Απαντώντας σε ερώτηση για το αν η Κύπρος αισθάνεται ευάλωτη εκτός ΝΑΤΟ, ο πρόεδρος υπογράμμισε ότι η χώρα αποτελεί μέρος μιας ισχυρής ευρωπαϊκής οικογένειας, κάτι που αποδείχθηκε στην πράξη.
Παράλληλα, ανέφερε ότι υπάρχουν στρατηγικές συνεργασίες με χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ επανέλαβε την πρόθεση ένταξης στη Συμμαχία. Επισήμανε, ωστόσο, ότι βασικό εμπόδιο παραμένει η στάση της Τουρκίας.
Επιπλέον, απέρριψε την άποψη ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία δεν είναι εφικτή, υποστηρίζοντας ότι τα πρόσφατα γεγονότα αποδεικνύουν το αντίθετο.
Διάλογος με την Τουρκία και περιφερειακές πρωτοβουλίες
Αναφερόμενος στις σχέσεις με την Τουρκία, ο κ. Χριστοδουλίδης τόνισε ότι η γεωγραφία επιβάλλει τη συνύπαρξη και εξέφρασε τη βούληση για διατήρηση διαύλων επικοινωνίας.
Όπως αποκάλυψε, ζήτησε τη συνδρομή της ιταλικής πλευράς για την ενίσχυση του διαλόγου με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ενώ δήλωσε έτοιμος να τον προσκαλέσει στην άτυπη ευρωπαϊκή σύνοδο που θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρο στις 23 και 24 Απριλίου.
Στη σύνοδο αυτή αναμένεται να συμμετάσχουν δέκα ηγέτες της περιοχής, με στόχο την προώθηση της συνεργασίας με την ΕΕ και την παρουσίαση συγκεκριμένων προτάσεων στο πλαίσιο του Συμφώνου για τη Μεσόγειο.
Καταλήγοντας, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας υπογράμμισε ότι προτιμά μια Τουρκία πιο κοντά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς αυτό θα συνεπαγόταν ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές αρχές και αξίες.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, σε έναν ασυνήθιστα ευθύ τόνο, αποτύπωσε τη γραμμή που υιοθετούν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απέναντι στην πρωτοβουλία του Ντόναλντ Τραμπ να εμπλέξει συμμάχους σε στρατιωτικές επιχειρήσεις στα Στενά του Ορμούζ.
Η Ουάσινγκτον, επιχειρώντας να διεθνοποιήσει την πίεση προς το Ιράν, κάλεσε συμμάχους να συμβάλουν στρατιωτικά στο άνοιγμα της θαλάσσιας οδού, η οποία είχε σχεδόν αποκλειστεί, προκαλώντας σοβαρούς κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία. Ωστόσο, η απάντηση από βασικούς ευρωπαϊκούς εταίρους ήταν κατηγορηματικά αρνητική.
Επιφυλάξεις Βερολίνου για τη στρατηγική των ΗΠΑ
Μιλώντας στο γερμανικό κοινοβούλιο, ο Μερτς αναγνώρισε την ανάγκη περιορισμού της επιρροής του Ιράν στην περιοχή, εξέφρασε όμως έντονες αμφιβολίες για τη στρατηγική λογική της επιχείρησης ΗΠΑ–Ισραήλ.
Όπως υπογράμμισε, «δεν υπάρχει σαφές και πειστικό σχέδιο επιτυχίας, ενώ η Ουάσινγκτον δεν προχώρησε σε ουσιαστική διαβούλευση με τους Ευρωπαίους ούτε ζήτησε ρητά τη συνδρομή τους».
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η Γερμανία θα είχε εισηγηθεί να μην προχωρήσει η επιχείρηση με τον συγκεκριμένο τρόπο, τονίζοντας ότι όσο διαρκεί η σύγκρουση, δεν προτίθεται να συμμετάσχει σε αποστολές για τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ με στρατιωτικά μέσα.
Η ευρωπαϊκή στάση αντανακλά τον έντονο προβληματισμό για το ενδεχόμενο εμπλοκής σε έναν απρόβλεπτο πόλεμο, χωρίς ξεκάθαρα καθορισμένους στόχους.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμανε πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να αντέξει μια νέα κρίση αντίστοιχη με εκείνη του 2015, ιδίως σε ζητήματα όπως το μεταναστευτικό.
Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες φαίνεται να εκτιμούν ότι η επιλογή της μη εμπλοκής περιορίζει τους κινδύνους, ακόμη και αν επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη τεταμένες σχέσεις με τις ΗΠΑ, λόγω διαφωνιών για την Ουκρανία, τη Γροιλανδία και την εμπορική πολιτική.
«Δεν είναι πόλεμός μας» δηλώνουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι
Την ίδια γραμμή εξέφρασε και ο υπουργός Άμυνας της Γερμανίας Μπόρις Πίστοριους, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Δεν είναι πόλεμός μας».
Αντίστοιχη ήταν και η θέση του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι η Γαλλία δεν συμμετέχει στη σύγκρουση.
Παράλληλα, εντείνονται οι ανησυχίες ότι μια πιο έντονη ρήξη με τον Τραμπ θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποδυνάμωση της αμερικανικής στήριξης προς την Ουκρανία ή σε πιέσεις για συμβιβασμούς ευνοϊκούς προς τη Μόσχα.
Η συζήτηση αγγίζει ακόμη και τη συνοχή του ΝΑΤΟ, ιδίως υπό το βάρος δηλώσεων του Τραμπ για ενδεχόμενη απόκτηση της Γροιλανδίας από τη Δανία.
Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος, αν και δεν προχώρησε σε κυρώσεις κατά συμμάχων, χαρακτήρισε την ευρωπαϊκή στάση «πολύ ανόητο λάθος», ενώ επιτέθηκε προσωπικά στον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, λέγοντας ότι «δεν είναι ο Ουίνστον Τσώρτσιλ».
Η στάση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων φαίνεται να ευθυγραμμίζεται με την κοινή γνώμη. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, δημοσκόπηση της YouGov δείχνει ότι το 49% των πολιτών αντιτίθεται στις επιθέσεις, έναντι 28% που τις υποστηρίζει.
Η εικόνα αυτή οδήγησε τόσο το κόμμα των Ρεφορμιστών του Νάιτζελ Φάρατζ όσο και τους Συντηρητικούς να περιορίσουν την αρχική τους στήριξη στις επιχειρήσεις.
Στην Ισπανία, ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ καταδίκασε άμεσα τις επιθέσεις ως επικίνδυνες και παράνομες, απορρίπτοντας και τις απειλές Τραμπ για εμπορικά αντίποινα.
Η θέση αυτή βρίσκει ισχυρή απήχηση στην κοινωνία, με το 68% των Ισπανών, σύμφωνα με δημοσκόπηση της 40db, να δηλώνει αντίθετο στον πόλεμο.
Ο Άδωνις Γεωργιάδης τοποθετήθηκε για τις καταγγελίες που έχουν διατυπωθεί γύρω από τη γραμμή 1566, υποστηρίζοντας ότι η υπηρεσία αποδίδει στην πράξη. Όπως ανέφερε, από την πρώτη ημέρα λειτουργίας της έχουν κλειστεί εκατομμύρια ραντεβού, στοιχείο που, κατά τον ίδιο, αποδεικνύει ότι η γραμμή εξυπηρετεί ουσιαστικά τους πολίτες. Την ίδια στιγμή, στο δημόσιο πεδίο παραμένουν οι αναφορές εργαζομένων για ελλιπή εκπαίδευση, αλλά και τα παράπονα πολιτών για δυσκολία στην εξεύρεση διαθέσιμων ραντεβού, ακόμη και με μεγάλη χρονική αναμονή.
Το ποσοστό αποδοχής που επικαλέστηκε ο υπουργός
Μιλώντας στην εκπομπή «Κοινωνία Ώρα MEGA», ο υπουργός Υγείας σημείωσε ότι, βάσει έρευνας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου που δημοσιεύθηκε στα «ΝΕΑ», ο βαθμός αποδοχής της γραμμής 1566 από τους πολίτες φτάνει το 75%. Με αυτό το επιχείρημα επιχείρησε να απαντήσει στην κριτική, παρουσιάζοντας τη νέα γραμμή ως μια παρέμβαση που έχει ήδη αποκτήσει ευρεία χρήση και πρακτική αξία στην καθημερινότητα των ασφαλισμένων.
Τα επόμενα βήματα μέσω του MyHealth App
Ο Άδωνις Γεωργιάδης αναφέρθηκε και στην ψηφιακή διάσταση του συστήματος, εξηγώντας ότι μέσω του MyHealth App οι ασφαλισμένοι έχουν ήδη τη δυνατότητα να κλείνουν ραντεβού με γιατρούς. Παράλληλα, προανήγγειλε ότι μέσα στους επόμενους δύο μήνες θα ενσωματωθούν στην εφαρμογή δύο επιπλέον εργαλεία, τα οποία θα αφορούν τις ιδιωτικές δομές διαγνωστικών κέντρων και τον ψηφιακό βοηθό, με στόχο την περαιτέρω διευκόλυνση των πολιτών.
Η σύγκριση με το παλαιότερο σύστημα ραντεβού
Στην ίδια παρέμβαση, ο υπουργός υποστήριξε ότι σήμερα η πρόσβαση σε δωρεάν ραντεβού με ειδικευμένο γιατρό είναι ευκολότερη από ποτέ, φτάνοντας στο σημείο να τη χαρακτηρίσει την ευκολότερη στα 27 κράτη της ΕΕ. Έφερε μάλιστα ως παράδειγμα την περίοδο πριν από μερικούς μήνες, όταν, όπως είπε, για ορισμένες ειδικότητες, όπως γαστρεντερολόγος, η αναμονή μπορούσε να φτάσει τους πέντε ή και έξι μήνες. Τώρα, όπως τόνισε, υπάρχουν διαθέσιμες επιλογές είτε σε συμβεβλημένους γιατρούς του ΕΟΠΥΥ είτε σε δημόσια νοσοκομεία, χωρίς κόστος για τον πολίτη.
Νέα ισχυρή άνοδο καταγράφουν οι τιμές του πετρελαίου στις αγορές της Ασίας, μετά τις επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στο Ιράν και το Κατάρ. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την ανησυχία για τον εφοδιασμό της διεθνούς αγοράς με πετρέλαιο και φυσικό αέριο, σε μια περίοδο όπου η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει ήδη έντονα το ενεργειακό κλίμα. Το Brent της Βόρειας Θάλασσας κινήθηκε με άλμα άνω του 5%, ενώ το αμερικανικό WTI πλησίασε εκ νέου το όριο των 100 δολαρίων.
Brent και WTI σε νέα υψηλά επίπεδα
Στις πρώτες ώρες των συναλλαγών, γύρω στις 03:30 ώρα Ελλάδας, το West Texas Intermediate ενισχυόταν κατά 3,56% και έφτανε στα 99,75 δολάρια το βαρέλι, έχοντας ήδη κλείσει την προηγούμενη συνεδρίαση με άνοδο 3,83%. Την ίδια στιγμή, το Brent κατέγραφε κέρδη 4,04% στα 111,73 δολάρια. Λίγο αργότερα, περίπου στις 04:15, το Brent ανέβηκε ακόμη περισσότερο, φτάνοντας στα 112,77 δολάρια το βαρέλι, επίπεδο που αποτελεί το υψηλότερο από τις 9 Μαρτίου, ενώ το WTI διαμορφωνόταν στα 98,89 δολάρια με άνοδο 2,67%.
Αυξάνεται η πίεση στις διεθνείς αγορές
Η νέα άνοδος στις τιμές αντανακλά τον φόβο των αγορών ότι οι επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές μπορεί να προκαλέσουν νέα προβλήματα στην προσφορά. Η αβεβαιότητα αυτή δεν περιορίζεται μόνο στον τομέα της ενέργειας, αλλά περνά και στα χρηματιστήρια της Ασίας, όπου οι βασικοί δείκτες βρέθηκαν υπό πίεση. Στο Τόκιο, ο Nikkei 225 υποχώρησε κατά 2,7%, ενώ στη Νότια Κορέα ο Kospi έχασε 2,6%. Απώλειες 1,4% σημείωσαν επίσης ο Hang Seng στο Χονγκ Κονγκ και ο Taiex στην Ταϊβάν.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, προσερχόμενος στη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες, έθεσε στο τραπέζι την ανάγκη για ευρωπαϊκό σχέδιο αντιμετώπισης των συνεπειών του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Όπως τόνισε, η συγκυρία είναι εξαιρετικά κρίσιμη σε γεωπολιτικό και οικονομικό επίπεδο, με τις επιπτώσεις να αγγίζουν ήδη την παγκόσμια οικονομία και να απαιτούν άμεσες πολιτικές αποφάσεις.
Άρθρο 42 και μήνυμα ευρωπαϊκής συνδρομής
Ο πρωθυπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη ουσιαστικής ενεργοποίησης της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ, κάνοντας ειδική αναφορά στο άρθρο 42 παράγραφος 7. Επισήμανε ότι η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα που έσπευσε να στηρίξει την Κύπρο και ξεκαθάρισε ότι θα ζητήσει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έναν σαφή οδικό χάρτη, ώστε η άτυπη ενεργοποίηση του μηχανισμού αυτού να μετατραπεί σε θεσμικά σταθερή ευρωπαϊκή επιλογή για περιπτώσεις νέας επίθεσης.
Εθνικά και ευρωπαϊκά μέτρα για ενέργεια και οικονομία
Αναφερόμενος στις οικονομικές συνέπειες της κρίσης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προειδοποίησε ότι οι επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στον Κόλπο μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές αναταράξεις στις τιμές της ενέργειας και κατ’ επέκταση στην παγκόσμια οικονομία. Υπογράμμισε πως η Ευρώπη οφείλει να προστατεύσει καταναλωτές και επιχειρήσεις, ειδικά τους πιο ευάλωτους, διευκρινίζοντας ότι η απάντηση πρέπει να είναι και εθνική και ευρωπαϊκή. Παράλληλα, ανέφερε ότι η Ελλάδα θα αξιοποιήσει τα δημοσιονομικά περιθώριά της για να στηρίξει πολίτες και οικονομία, εφόσον η κρίση παραταθεί και οδηγήσει σε διαρκώς υψηλές τιμές φυσικού αερίου και καυσίμων.
Η σύγχρονη πόλη ψυχορραγεί, παραδομένη άνευ όρων στην αδηφάγο μετριότητα των απλών «κατοίκων» της. Ο αληθινός πολίτης, εκείνος που νοηματοδοτεί και περιφρουρεί τον δημόσιο χώρο, έχει εκτοπιστεί βιαίως από ένα πλήθος ιδιοτελών μονάδων που απλώς καταλαμβάνουν τετραγωνικά. Η αστική συμβίωση εκφυλίστηκε σε ένα θλιβερό άθροισμα ατομικοτήτων, όπου η πόλη λογίζεται πλέον, ως ένα απέραντο ξενοδοχείο και διόλου ως πεδίο πολιτικής και πολιτισμικής ζύμωσης και για αυτό είμαστε όλοι υπεύθυνοι!
Ίσως μια τόσο αφοριστική διατύπωση να φαντάζει υπερβολικά σκληρή, εντούτοις αυτή η συνειδητή αυστηρότητα καθίσταται το ύστατο μέσο για την επικοινωνία μιας καλπάζουσας δομικής σήψης. Προφανώς, η συγκεκριμένη οπτική ουδόλως υποκρύπτει κάποια γραφική, συντηρητική πολεμική απέναντι στον αστικό μοντερνισμό. Άλλωστε, η ιστορία του πνεύματος αποδεικνύει πως οι νέες ιδέες αποκτούν υπόσταση και ισχυροποιούνται ακριβώς μέσα από τις σφοδρές διαλεκτικές τους αντιθέσεις με το παρελθόν.
Όταν, όμως, το κλασικό εξαλείφεται με τόση μανία, ο ίδιος ο μοντερνισμός στερείται το ζωτικό του αντίβαρο, εκπίπτοντας σε έναν μετέωρο νεωτερισμό που χάνει κάθε ουσιαστική ισχύ ελλείψει στιβαρού ιστορικού υποβάθρου.
Η ανατομία της παρακμής: Ο «ιδιώτης» έναντι του πολιτικού όντος
Πρέπει κανείς να διαθέτει εξοργιστική αφέλεια για να συγχέει τον απλό κάτοικο με τον πολίτη. Ο πρώτος, όντας ο πιστός ετυμολογικός και εννοιολογικός απόγονος του αρχαιοελληνικού «ιδιώτη» (idiot), αδυνατεί συνειδησιακά να συλλάβει οτιδήποτε εκτείνεται πέραν του προσωπικού του ομφαλού και του κατωφλίου του διαμερίσματός του. Αντιθέτως, ο πολίτης δεν διαμένει απλώς ενοικεί την πόλη, μεταβολίζοντας τον διαθέσιμο χώρο σε ιστορία, αξιώσεις και ουσιαστική παρέμβαση.
Η ειδοποιός διαφορά τους δεν έγκειται σε κάποιο ληξιαρχικό έγγραφο, αλλά στην ίδια την οντολογία της παρουσίας τους:
Ο κάτοικος καταναλώνει, ο πολίτης δημιουργεί: Για τον πρώτο, το άστυ είναι απλώς ένα υπερκατάστημα παροχής υπηρεσιών (αποκομιδή απορριμμάτων, ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι, καφετέριες). Για τον δεύτερο, αποτελεί έναν καμβά συμμετοχής, όπου η κριτική σκέψη παράγει πραγματικό πολιτισμικό κεφάλαιο.
Η ηθική της απάθειας έναντι της αρετής της ευθύνης: Ο ανερμάτιστος κάτοικος θορυβείται μόνον όταν το τοπικό πρόβλημα απειλήσει την ατομική του ιδιοκτησία ή την ησυχία του. Ο πολίτης, απαλλαγμένος από τέτοια επαρχιωτικά σύνδρομα, αντιλαμβάνεται τη συλλογική φθορά του τόπου ως προσωπική ύβρη.
Συστέγαση εναντίον συμβίωσης: Το άβουλο πλήθος των κατοίκων απλώς συνωστίζεται στις ίδιες γεωγραφικές συντεταγμένες, βιώνοντας μια στερημένη, παρασιτική συγκατοίκηση. Ο πολίτης, τουναντίον, επιδιώκει την κοινωνική όσμωση, τον προωθητικό διάλογο, ακόμη και τη ρήξη που θα γεννήσει τη βελτίωση.
Πόλεις χρυσόψαρα
Το τέλειο, ωστόσο, άλλοθι για την πνευματική νωθρότητα του σύγχρονου «κατοίκου» προσφέρεται απλόχερα μέσω της επιτηδευμένης δολοφονίας της συλλογικής μνήμης. Όπως εξόχως ψηλαφεί ο Τάκης Θεοδωρόπουλος στο πόνημά του «Στη χώρα του περίπου», η ταυτότητα του δικού μας αστικού χώρου αφέθηκε σκόπιμα απροστάτευτη, σε πλήρη αντίθεση με τις ώριμες ευρωπαϊκές μητροπόλεις. Η πραγματική ευρωπαϊκή πόλη δεν υφίσταται χάρη στις φαρδιές λεωφόρους ή το διεθνοποιημένο, πληκτικό lifestyle, αλλά χάρη στο αλαζονικό της θάρρος να συντηρεί τα ίχνη της ορατά διά γυμνού οφθαλμού.
Όταν στη Ρώμη η νοητή γραμμή συνδέει οργανικά τη λαμπερή βιτρίνα του Armani με τα μνημεία της εποχής του Αυγούστου, και στο παρισινό Deux Magots διατηρείται πεισματικά το ντεκόρ και το προσωπικό από τη δεκαετία του ’70, ο «εκεί πολίτης» αναγνωρίζει το ιστορικό του αποτύπωμα. Βιώνει την αδιάλειπτη συνέχεια που του επιτρέπει να συνομιλεί με τον χώρο.
Στον θλιβερό αντίποδα, η δική μας πρωτεύουσα περιφέρει την ιστορική της αμνησία ως παράσημο δήθεν εκσυγχρονισμού, επιβάλλοντας στους δημότες της μια βίαιη χωροταξική λοβοτομή. Αφανίζοντας μεθοδικά τα ιστορικά της τοπόσημα (από τον Μπόκολα στο Κολωνάκι και τον Φλόκα ως το παλαιό Zonar’s) αποκόπτει βάναυσα τον σημερινό ενήλικα από τις ίδιες του τις αναμνήσεις, από εκείνο το «τετράχρονο παιδάκι στο Ζάππειο», στερώντας του τον ζωτικό συνδετικό ιστό των βιωμάτων.
Αυτή η πόλη – χρυσόψαρο, με ένα ιστορικό βάθος που μετά βίας ξεπερνά τη εικοσαετία, αποτελεί το ιδανικό, αποστειρωμένο θερμοκήπιο για τον εφήμερο ένοικο. Ο πραγματικός πολίτης απαιτεί ρίζες για να αρθρώσει πολιτικό λόγο ο κάτοικος, όμως, απεχθάνεται τέτοια νοηματικά βαρίδια, αρκούμενος στο να καταναλώνει ένα ρηχό, διαρκώς ανακυκλούμενο σκηνικό, ερμητικά άδειο από ταυτότητα.
Υπό το πρίσμα της σύγχρονης αστικής οικονομίας, η παρακμή αυτή λαμβάνει υλική, μετρήσιμη υπόσταση.
Παρατηρώντας την επιθετική άνοδο των αξιών στο real estate και τις κερδοσκοπικές αναπλάσεις (gentrification), διαπιστώνουμε πως δεν εκτοπίζονται απλώς οι παλαιοί ένοικοι, αλλά απονευρώνεται ο ίδιος ο κοινωνικός ιστός. Οι άλλοτε δονούμενες γειτονιές, τα φυσικά εκκολαπτήρια της ταυτότητας του πολίτη, μεταλλάσσονται τάχιστα σε αποστειρωμένα, υπερτιμημένα «υπνωτήρια» χωρίς ίχνος εντοπιότητας. Όταν κάθε τετραγωνικό μέτρο εδάφους αποτιμάται αποκλειστικά με όρους επενδυτικής προσόδου, η πόλη θρέφει στοχευμένα τον απολιτίκ, νωχελικό κάτοικο – καταναλωτή, εκμηδενίζοντας μεθοδικά τις χωρικές προϋποθέσεις για τη διατήρηση του ενεργού πολίτη.
Η βαθιά πνευματική νωθρότητα αυτής της ομάδας μετατρέπει σταδιακά τα ιστορικά αστικά κέντρα σε πολυτελή νεκροταφεία ιδεών. Όσο το άστυ θα αντιμετωπίζεται ωφελιμιστικά, ως ένα εφήμερο κατάλυμα διερχομένων καταναλωτών, ο πραγματικός πολίτης θα φθίνει, παραμένοντας μια θλιβερή – ίσως και γραφική πλέον – μειονότητα, ναυαγός σε μια θάλασσα περιδεών και εγωπαθών ενοίκων.
Ο Θάνος Πλεύρης προανήγγειλε πιο σκληρά μέτρα σε περίπτωση που η Ελλάδα δεχθεί αυξημένες μεταναστευτικές ροές ως συνέπεια του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Μιλώντας στο 1ο Blue Heritage Summit Thessaloniki, σημείωσε ότι μέχρι στιγμής δεν διαπιστώνεται ουσιαστική μεταβολή στις ροές προς τη χώρα, ωστόσο ξεκαθάρισε πως αν η κρίση παραταθεί και δημιουργηθούν συνθήκες ανωτέρας βίας, η κυβερνητική αντίδραση θα είναι αυστηρότερη από εκείνη του προηγούμενου καλοκαιριού.
Η αναφορά στην αναστολή ασύλου και στην «ανωτέρα βία»
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου ανέφερε ότι σε ακραίες συνθήκες εργαλειοποίησης των ροών, η κυβέρνηση μπορεί να κινηθεί με εργαλεία όπως η αναστολή ασύλου, διευκρινίζοντας πάντως ότι κάτι τέτοιο δεν συνιστά κανονικότητα, αλλά έκτακτη απάντηση σε μια μη κανονική κατάσταση. Όπως υποστήριξε, δεν είναι δυνατόν η πολιτεία να παρακολουθεί παθητικά ένα φαινόμενο μαζικών αφίξεων, όταν σε λίγες ημέρες μπορεί να φτάνουν χιλιάδες άνθρωποι στις ελληνικές ακτές. Παράλληλα, εξέφρασε την ελπίδα να μη βρεθεί η χώρα σε αυτό το σενάριο, επισημαίνοντας όμως ότι ένας παρατεταμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα μεταναστευτικών ροών.
Μικρότερες ροές από την Τουρκία, ανησυχία για τη Λιβύη
Στην τοποθέτησή του, ο Θάνος Πλεύρης υπογράμμισε ότι οι ροές από την Τουρκία καταγράφουν μεγάλη μείωση, κάνοντας λόγο για τις μικρότερες μετακινήσεις των τελευταίων ετών. Ανέφερε μάλιστα ότι οι αφίξεις στα ελληνικά νησιά διαμορφώθηκαν από 48.000 το 2024 σε 21.000 το 2025, εκτιμώντας πως τα νησιά είναι σήμερα θωρακισμένα τόσο σε επίπεδο αποτροπής όσο και σε επίπεδο διαχείρισης. Αντίθετα, χαρακτήρισε ως βασικό πρόβλημα τη νέα διαδρομή από τη Λιβύη, όπου, όπως είπε, έχει διαμορφωθεί μια ιδιαίτερα ανησυχητική «δεξαμενή» μεταναστών, κυρίως εκτοπισμένων από το Σουδάν, που συνδυάζεται και με ροές από χώρες όπως το Μπαγκλαντές και η Αίγυπτος.
Το μήνυμα για το δημογραφικό και τη νέα μεταναστευτική πολιτική
Ο υπουργός στάθηκε και στη συνολική φιλοσοφία της κυβερνητικής πολιτικής, απορρίπτοντας την άποψη ότι το δημογραφικό πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσω της μετανάστευσης. Όπως υποστήριξε, η λύση δεν βρίσκεται στην αντικατάσταση πληθυσμού, αλλά σε μια πολιτική που θα προβλέπει άσυλο για όσους πραγματικά το δικαιούνται, κλειστά σύνορα για όσους δεν πληρούν τις προϋποθέσεις και επιστροφές, είτε οικειοθελείς είτε αναγκαστικές, παράλληλα με νόμιμες και τεκμηριωμένες οδούς εισόδου. Στην ίδια εκδήλωση, ο Γιώργος Κουμουτσάκος εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη σημερινή κατεύθυνση της πολιτικής αυτής, σημειώνοντας ότι ζητήματα που είχε θέσει η Ελλάδα στην Ευρώπη τα προηγούμενα χρόνια έχουν πλέον ωριμάσει και ενσωματωθεί στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν εκ των προτέρων γνώση της ισραηλινής επίθεσης στο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars στο Ιράν, ένα χτύπημα που κλιμάκωσε την ένταση στην περιοχή και προκάλεσε αντίποινα προς το Κατάρ.
Σε ανάρτησή του, ο Τραμπ τόνισε ότι ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Κατάρ είχαν ενημερωθεί για την επιχείρηση. Η επίθεση, που φέρεται να έπληξε περιορισμένο τμήμα του ενεργειακού πεδίου, εγείρει ερωτήματα για τον συντονισμό μεταξύ Ουάσινγκτον και Ισραήλ.
Παρά την αποστασιοποίηση, ο Αμερικανός πρόεδρος απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση προς την Τεχεράνη, ξεκαθαρίζοντας ότι οποιαδήποτε νέα επίθεση κατά του Κατάρ θα προκαλέσει σφοδρή αντίδραση, ακόμη και με καταστροφή ολόκληρου του κοιτάσματος South Pars.
Το συγκεκριμένο κοίτασμα αποτελεί βασικό πυλώνα της ενεργειακής υποδομής του Ιράν, καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της χώρας σε φυσικό αέριο και τροφοδοτώντας την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θέρμανσης. Η εξέλιξη αυτή εντείνει τους φόβους για περαιτέρω αποσταθεροποίηση στην περιοχή και έχει ήδη επηρεάσει τις διεθνείς τιμές πετρελαίου.
Από την Αλεξανδρούπολη, ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε τις θέσεις του για μια «νέα εθνική πυξίδα», ασκώντας έντονη κριτική στον Κυριάκο Μητσοτάκη για την εξωτερική πολιτική και ζητήματα διαφθοράς.
Ο πρώην πρωθυπουργός τόνισε την ανάγκη η Ελλάδα να ακολουθεί μια ανεξάρτητη στρατηγική, με επίκεντρο τα εθνικά συμφέροντα και τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό. Υπογράμμισε ότι η χώρα πρέπει να διατηρεί το δικαίωμα διαφωνίας ακόμη και με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όταν διακυβεύονται κρίσιμα ζητήματα.
Αναφερόμενος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι η στάση της αποδυναμώνει τη θέση της Ελλάδας έναντι της Τουρκία, ενώ έκανε λόγο για ανάγκη σαφών όρων στις συμφωνίες αμυντικής συνεργασίας.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη στήριξη της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά και στην ανάγκη αποφυγής περαιτέρω στρατιωτικοποίησης στην περιοχή. Παράλληλα, πρότεινε πρωτοβουλίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως σύνοδο χωρών του Νότου, με στόχο την προώθηση της ειρήνης.
Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι μια νέα πολιτική κατεύθυνση πρέπει να συνδυάζεται με κοινωνική δικαιοσύνη, διαφάνεια και μείωση των ανισοτήτων.
