Tag: Άκης Σκέρτσος

Στην ψηφιακή κάρτα εργασίας και στον ρόλο της στην προστασία των εργαζομένων αναφέρθηκε ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, με αφορμή την Εργατική Πρωτομαγιά. Στην ανάρτησή του στάθηκε σε ένα από τα διαχρονικά προβλήματα της ελληνικής αγοράς εργασίας, την υποδηλωμένη, κακοπληρωμένη ή και ανασφάλιστη εργασία, υποστηρίζοντας ότι μέχρι το 2019 καμία προηγούμενη κυβέρνηση δεν είχε καταφέρει να την αντιμετωπίσει ουσιαστικά.

Ο ίδιος σημείωσε ότι οι εργαζόμενοι, νέοι και μεγαλύτεροι, είχαν βάσιμους λόγους να διαμαρτύρονται για μια αγορά εργασίας που συχνά λειτουργούσε ως «ζούγκλα», καταπατώντας βασικά δικαιώματα. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι και οι εργοδότες διαμαρτύρονταν για το υψηλό ασφαλιστικό και φορολογικό κόστος, το οποίο καθιστούσε ακριβή τη νόμιμη απασχόληση.

Ψηφιακή κάρτα και μείωση φόρων

Ο Άκης Σκέρτσος χαρακτήρισε την ψηφιακή κάρτα εργασίας, μαζί με τη δραστική μείωση φόρων και εισφορών στην εργασία, ως δύο από τις πιο εμβληματικές μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Όπως ανέφερε, οι δύο αυτές παρεμβάσεις συνέβαλαν στη σημαντική μείωση της ανεργίας, με την Ελλάδα να έχει πλέον χαμηλότερη ανεργία από χώρες όπως η Ισπανία, η Σουηδία και η Φινλανδία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, οι δηλωμένες υπερωρίες στο σύστημα Εργάνη αυξήθηκαν από 1,87 εκατομμύρια το 2021 σε 7,8 εκατομμύρια το 2025. Για τον υπουργό Επικρατείας, αυτό σημαίνει ότι η νόμιμα προβλεπόμενη υπερεργασία πλέον πληρώνεται και ασφαλίζεται όπως πρέπει.

Περιορισμός της αδήλωτης εργασίας

Ο υπουργός Επικρατείας ξεκαθάρισε ότι η υποδηλωμένη ή αδήλωτη εργασία δεν έχει εξαλειφθεί πλήρως, ωστόσο υποστήριξε ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα για τον περιορισμό της μέσα στις επιχειρήσεις. Η ψηφιακή κάρτα παρουσιάζεται ως εργαλείο που ενισχύει τη διαφάνεια, καθώς επιτρέπει την καλύτερη καταγραφή του πραγματικού χρόνου εργασίας.

Ο κ. Σκέρτσος περιέγραψε τη μεταρρύθμιση ως φιλεργατική, φιλελεύθερη και αναπτυξιακή, τονίζοντας ότι υλοποιήθηκε από την αυτοδύναμη κεντροδεξιά κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και όχι από κόμμα της αριστεράς ή της κεντροαριστεράς. Με αυτόν τον τρόπο συνέδεσε την παρέμβαση με την κυβερνητική αντίληψη για μια αγορά εργασίας που προστατεύει δικαιώματα, αλλά ταυτόχρονα στηρίζει τις επιχειρήσεις μέσω της μείωσης του μη μισθολογικού κόστους.

Νόμιμη εργασία και αθέμιτος ανταγωνισμός

Ο Άκης Σκέρτσος υπογράμμισε ότι η συγκεκριμένη πολιτική δεν αφορά μόνο τους εργαζόμενους, αλλά και τις νόμιμες επιχειρήσεις. Όπως ανέφερε, η εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας και η μείωση φόρων και εισφορών προστατεύουν τις επιχειρήσεις που λειτουργούν με κανόνες από τον αθέμιτο ανταγωνισμό της φοροδιαφυγής και της εισφοροδιαφυγής.

Κατά την τοποθέτησή του, στόχος είναι η ελληνική οικονομία και η αγορά εργασίας να κινηθούν σταδιακά προς έναν πιο «ενάρετο» οικονομικό κύκλο, όπου ο κανόνας θα είναι η συμμόρφωση στη νομιμότητα και όχι η απόκλιση από αυτήν.

Ο Άκης Σκέρτσος σχολίασε με ανάρτησή του στα social media τα χθεσινά (19/02) επεισόδια στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας, παραθέτοντας στιγμιότυπα από όσα συνέβησαν και συνδέοντάς τα με μια ευρύτερη πολιτική αποτίμηση. Στο κλείσιμο του μηνύματός του τόνισε ότι «δεν θα τους αφήσουμε να μας γυρίσουν ξανά πίσω».

Τα «δύο στιγμιότυπα» που επέλεξε

Στην ανάρτηση έγινε αναφορά σε «δύο στιγμιότυπα και δύο σχόλια» για τη χθεσινή μέρα, με τη φράση «Κι όπως πάλι τρέχεις πάνω στη στροφή ξέρω δεν προσέχεις πόσα έχουν για πάντα κερδηθεί» και την παραπομπή «Στροφή», Νίκος Πορτοκάλογλου. Στο πρώτο στιγμιότυπο, χαρακτήρισε τις σκηνές έντασης «απαράδεκτες και απολύτως καταδικαστέες», καθώς –όπως ανέφερε– εκτυλίχθηκαν έξω από το ανακαινισμένο νοσοκομείο σε βάρος υπουργού που βρέθηκε εκεί για εγκαίνια.

Η αναφορά σε προϋπολογισμό Υγείας και προσωπικό

Ο Άκης Σκέρτσος υποστήριξε ότι το περιστατικό σημειώθηκε σε μια περίοδο όπου, όπως έγραψε, ο τακτικός προϋπολογισμός της Υγείας έχει διπλασιαστεί από 4 δισ. ευρώ το 2019 σε 8 δισ. ευρώ, ενώ –κατά την ίδια τοποθέτηση– παραδίδονται ανακαινισμένα κέντρα υγείας και νοσοκομεία, με αυξημένο υγειονομικό προσωπικό σε σύγκριση με το 2019. Παράλληλα διατύπωσε «ειλικρινή απορία» για το τι θα συνέβαινε αν η επίσκεψη αφορούσε «κάτι αρνητικό», όπως μειώσεις προσωπικού ή προϋπολογισμού, ή κλείσιμο δομών, και έβαλε στο κάδρο την αντιπολίτευση που –όπως ανέφερε– αντιμετωπίζει τέτοιες εκδηλώσεις βίας ως κάτι «κανονικό», ζητώντας «σοβαρή ενδοσκόπηση» για το τι σημαίνει πρόοδος και οπισθοδρόμηση σε μια δημοκρατία.

Το δημοσκοπικό εύρημα και τα παραδείγματα «μετρήσιμης προόδου»

Ως δεύτερο στιγμιότυπο επικαλέστηκε δημοσκοπικό εύρημα, σύμφωνα με το οποίο «ένα σημαντικό ποσοστό» πολιτών θεωρεί ότι το 2019 ζούσε καλύτερα από το 2026. Αναγνώρισε ότι παραμένουν «πολλά και επίμονα προβλήματα» της καθημερινότητας και «εκκρεμότητες δεκαετιών», τόνισε όμως ότι δεν πρέπει να αμφισβητείται η «μετρήσιμη και αδιαμφισβήτητη πρόοδος» όπου καταγράφεται. Στο πλαίσιο αυτό παρέθεσε ενδεικτικά συγκρίσεις που αφορούν τον κατώτατο μισθό των 650 ευρώ το 2019, την ύπαρξη 83 φόρων υψηλότερων τότε και το ότι τα 2/3 των μισθωτών αμείβονταν κάτω από 1.000 ευρώ, καθώς και την ανεργία στο 18%, με 550.000 εκτός αγοράς εργασίας, 40% ανεργία νέων και 20% ανεργία γυναικών. Πρόσθεσε ακόμη την ανάπτυξη του gov.gr με «τουλάχιστον 2.500 ψηφιακές υπηρεσίες», ενώ αναφέρθηκε και σε περίοδο με capital controls, ενισχυμένη εποπτεία και χώρα εκτός επενδυτικής βαθμίδας. Στις κυβερνητικές πρωτοβουλίες που υπενθύμισε ενέταξε επίσης το δωρεάν ψηφιακό φροντιστήριο, τον δωρεάν προσωπικό βοηθό ΑμεΑ, τις δωρεάν προληπτικές εξετάσεις, τον δωρεάν προσωπικό γιατρό και το ψηφιακό «βραχιολάκι» που –όπως σημείωσε– μειώνει τις αναμονές στα επείγοντα, καθώς και παρεμβάσεις σε άμυνα/ασφάλεια, φύλαξη συνόρων, έργα υποδομών (όπως το μετρό Θεσσαλονίκης και μεγάλοι οδικοί άξονες) και ενίσχυση της εκπαίδευσης με 48.500 νέους μόνιμους εκπαιδευτικούς, πρόγραμμα ανακαινίσεων σχολείων «Μαριέττα Γιαννάκου», υποχρεωτική δίχρονη προσχολική εκπαίδευση, σχεδόν 40.000 διαδραστικούς πίνακες και σετ ρομποτικής.

Το μήνυμα για τη βία και το κλείσιμο της ανάρτησης

Καταλήγοντας, ο Άκης Σκέρτσος χαρακτήρισε «ελάχιστους» όσους –όπως έγραψε– προπηλάκισαν τον Άδωνις Γεωργιάδης και τους ενέταξε σε μια πλευρά της χώρας που «δεν θέλει να αλλάξει» και «αρνείται την πρόοδο» που, κατά την εκτίμησή του, βελτιώνει τη ζωή των πιο ευάλωτων. Το τελικό μήνυμα διατυπώθηκε καθαρά: «Δεν θα τους αφήσουμε να μας γυρίσουν ξανά πίσω».

Στο ερώτημα αν η Ελλάδα παραμένει μια αφιλόξενη χώρα για τους νέους απάντησε ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, με ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα και με παράθεση στοιχείων. Όπως σημείωσε, «Ξέρουμε καλά ότι η Ελλάδα ήταν για πολλά χρόνια μια αφιλόξενη χώρα για τους νέους της», για να προσθέσει αμέσως ότι «Αυτό, όμως, πλέον αλλάζει».

Από το 39,5% στο 13% η ανεργία των νέων

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, τον Ιούνιο του 2019 η Ελλάδα είχε τη χειρότερη επίδοση στην ανεργία νέων στην Ευρώπη: 4 στους 10 νέους έως 25 ετών ήταν άνεργοι, με ποσοστό 39,5%, όταν ο μέσος όρος στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν 15,3%. Όπως σημείωσε, 6,5 χρόνια μετά, το 2025 έκλεισε – με βάση τα επίσημα στοιχεία της Eurostat – με την Ελλάδα να καταγράφει την 11η καλύτερη επίδοση στην ανεργία των νέων στην Ευρώπη των 27, έχοντας κάνει «άλμα 16 θέσεων». Την ώρα που ο μέσος όρος στην ΕΕ διαμορφώνεται στο 14,7%, στην Ελλάδα – όπως ανέφερε – βρίσκεται πλέον στο 13%.

«Σύγκλιση στην πράξη», αλλά ο πήχης μπαίνει στα εισοδήματα

Ο κ. Σκέρτσος χαρακτήρισε αυτή την εικόνα ως «σύγκλιση στην πράξη», συνδέοντάς την με μια αγορά εργασίας που, όπως υποστήριξε, δίνει περισσότερες ευκαιρίες και επιλογές στους νέους, αντί να τους ωθεί στο εξωτερικό. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι αυτό δεν αρκεί, καθώς – όπως τόνισε – η «πραγματική σύγκλιση» θα έρθει όταν η χώρα προσεγγίσει και τα ευρωπαϊκά εισοδήματα, ώστε οι περισσότερες θέσεις εργασίας να συνοδεύονται και από καλύτερους μισθούς.

Οι στόχοι για το 2027 και οι επιδόσεις του 2025

Στην ίδια ανάρτηση υποστήριξε ότι «είμαστε στο σωστό δρόμο», παραπέμποντας σε δέσμευση που είχε διατυπωθεί το 2023 από τον πρωθυπουργό Κυριάκος Μητσοτάκης: έως το 2027 η ανεργία να πέσει κάτω από το 8% και ο μέσος μισθός να αυξηθεί στα 1.500 ευρώ. Όπως ανέφερε, οι δύο στόχοι επιτεύχθηκαν νωρίτερα, καθώς η ανεργία τον Δεκέμβριο του 2025 έκλεισε στο 7,5% και ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 1.500 ευρώ, φτάνοντας τα 1.516 ευρώ τον μήνα. Κλείνοντας, επανέλαβε ότι ο στόχος είναι η χώρα «να γίνει ξανά μια χώρα που οι νεότερες γενιές θα ανακτήσουν το αυτονόητο δικαίωμα να ζουν καλύτερα από τις προηγούμενες».

Τη μεταρρυθμιστική ατζέντα της κυβέρνησης παρουσίασε ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, σε συνέντευξη στον ΣΚΑΪ 100,3, δίνοντας πρώτο βάρος στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Όπως είπε, «η Ελλάδα έχασε την 1η, 2η και 3η Βιομηχανική Επανάσταση, ο αγώνας που δίνουμε και η πρόκληση είναι να μην χάσουμε την 4η Βιομηχανική Επανάσταση, την ψηφιακή», περιγράφοντας έναν μετασχηματισμό που οδηγεί σε «συνύπαρξη του ανθρώπου με τη σκεπτόμενη μηχανή».

Στο ίδιο πλαίσιο υποστήριξε ότι από το 2019 έως σήμερα έχουν γίνει σημαντικά βήματα ψηφιοποίησης και ότι «η ελληνική δημόσια διοίκηση είναι πολύ πιο ψηφιακή από αυτήν που γνωρίζαμε το 2019». Πρόσθεσε ακόμη πως «εισάγουμε όλο και πιο πολύ δυναμικά την τεχνητή νοημοσύνη, όχι μόνο στη λειτουργία του κράτους αλλά και στην οικονομία». Παράλληλα έγινε αναφορά σε κεντρικές νομοθετικές πρωτοβουλίες και μεταρρυθμίσεις που σχεδιάζονται για το 2026.

Ρεαλισμός στις δεσμεύσεις και «πολιτικές του αυτονόητου»

Σε άλλο σημείο της συνέντευξης, ο υπουργός τόνισε ότι οι κυβερνητικές εξαγγελίες διαμορφώνονται με μετρημένο τρόπο: «μετράμε πάρα πολύ καλά αυτό το οποίο θα υποσχεθούν ο πρωθυπουργός και η κυβέρνηση. Δεν προχωρούμε σε μαξιμαλιστικές υποσχέσεις», σημειώνοντας ότι αυτό συνιστά βασική διαφορά από την αντιπολίτευση. Επανέφερε, μάλιστα, τη σύγκριση των προγραμμάτων των εκλογών του 2023, λέγοντας ότι η κυβέρνηση κατέβηκε «με ένα δημοσιονομικό πρόγραμμα 8 δισ. ευρώ έναντι προγράμματος 85 δισ. ευρώ του ΣΥΡΙΖΑ», το οποίο χαρακτήρισε «ανεφάρμοστο», υποστηρίζοντας ότι οι πολίτες επέλεξαν «τον ρεαλισμό, τον πραγματισμό, την υπευθυνότητα».

Συνδέοντας τη λογική αυτή με το περιεχόμενο των αλλαγών, μίλησε για «πολιτικές του αυτονόητου» που «δεν διχάζουν» και απαντούν σε χρόνιες «παθογένειες και αναχρονισμούς». Όπως το έθεσε, «μεταρρύθμιση είναι το ξερίζωμα οποιουδήποτε αναχρονισμού», υποστηρίζοντας ταυτόχρονα ότι υπάρχει διαχρονικά «αντίσταση στις αλλαγές» και έλλειψη «μεταρρυθμιστικής παράδοσης» και κουλτούρας «συζητήσεων σε βάθος». Κατά τον ίδιο, αυτό επηρεάζει και το επίπεδο της δημόσιας αντιπαράθεσης, όπου «υπάρχει πολύ μεγάλη πόλωση μεταξύ των κομμάτων».

Απολογισμός 2019-σήμερα και ο οδικός χάρτης Πισσαρίδη

Ο Άκης Σκέρτσος υπογράμμισε ότι «η δεύτερη θητεία (σ.σ. της σημερινής κυβέρνησης) είναι πιο βαθιά μεταρρυθμιστική από την πρώτη», ενώ υπερασπίστηκε το επιτελικό κράτος, λέγοντας ότι «έχει δυστυχώς λοιδορηθεί από την αντιπολίτευση, χωρίς όμως να αντιπαραβάλλεται κάποια εναλλακτική». Υπενθύμισε ακόμη ότι κάθε Δεκέμβριο παρουσιάζεται στο Υπουργικό Συμβούλιο ο σχεδιασμός του επόμενου έτους «ανά υπουργείο με συγκεκριμένα ορόσημα», ώστε, όπως είπε, «μπορεί να δει ο πολίτης από το 2019 τι έχουμε υποσχεθεί». Στο ίδιο πλαίσιο δεσμεύτηκε ότι «οκτώ στις δέκα δεσμεύσεις του 2025 θα έχουν υλοποιηθεί με μικρή καθυστέρηση ως το 1ο τρίμηνο του 2026».

Αναφερόμενος στο μεταρρυθμιστικό αποτύπωμα από το 2019, μίλησε για «σχέδιο και πρόγραμμα» που, κατά τον ίδιο, ενισχύθηκε από την Έκθεση Πισσαρίδη, την οποία περιέγραψε ως «οδικό χάρτη 525 μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων». Επικαλέστηκε και τα στοιχεία του ΚΕΦΙΜ, σημειώνοντας ότι «το 83%, πάνω από 8 στις 10 αυτές συστάσεις, πάνω από 420 συστάσεις, είτε έχουν υλοποιηθεί πλήρως είτε μερικώς είτε είναι υπό υλοποίηση», προσθέτοντας ότι αναμένει περαιτέρω αύξηση του ποσοστού.

Στο κομμάτι των συγκρίσεων επέμεινε ότι «πρέπει να θυμόμαστε πού ήμασταν το 2015» με τον κίνδυνο εξόδου από την Ευρωζώνη «μέσα από ένα καταστροφικό δημοψήφισμα», αλλά και πού βρισκόταν η χώρα το 2019, όταν, όπως είπε, δεν υπήρχε ακόμη επενδυτική βαθμίδα «ως και το 2023» και η Ελλάδα ήταν υπό ενισχυμένη εποπτεία. Μεταξύ των προτεραιοτήτων της περιόδου ανέδειξε την ψηφιοποίηση, τη σταθεροποίηση της οικονομίας και τη μείωση της ανεργίας. Όπως ανέφερε, η ανεργία «ήταν στο 18% και σήμερα είναι στο 8%», ενώ για τους νέους είπε ότι από «40%» έχει πέσει στο «17,5%», προσθέτοντας ότι από την πρώτη θέση στην ανεργία νέων στην Ευρώπη, η χώρα βρίσκεται πλέον στην όγδοη.

Το πακέτο του 2026: Φορολογία, εργασία, δικαιοσύνη, ενέργεια, ψήφος

Ερωτηθείς για τις επόμενες αλλαγές, ο υπουργός ξεχώρισε ως κορυφαία τη μεγάλη φορολογική μεταρρύθμιση που, όπως είπε, τίθεται σε εφαρμογή «από το τέλος του Ιανουαρίου». Τη χαρακτήρισε «τη μεγαλύτερη γενεακή φορολογική μεταρρύθμιση στην ιστορία του ελληνικού κράτους», υποστηρίζοντας ότι αναδιανέμει πόρους «υπέρ των νέων και των οικογενειών». Σύμφωνα με όσα ανέφερε, από το τέλος Ιανουαρίου και οι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα – όπως «το έχουν δει ήδη οι μισθωτοί του δημόσιου τομέα και οι συνταξιούχοι» – θα διαπιστώσουν «σημαντική αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματός τους… μέσω της μείωσης των φορολογικών συντελεστών», η οποία περιγράφηκε ως προοδευτική ανάλογα με τον αριθμό παιδιών και «πολύ γενναιόδωρη προς τους νέους ως 25 και 30 ετών». Πρόσθεσε επίσης ότι η αναδιανομή, κατά την εκτίμησή του, στηρίζεται στο «μέρισμα της ανάπτυξης» και στη μείωση της φοροδιαφυγής.

Στις υπόλοιπες μεταρρυθμίσεις που ανέφερε περιλαμβάνονται η ψηφιακή κάρτα εργασίας, η οποία -όπως είπε – «έχει φέρει στην επιφάνεια 5 εκατ. υπερωρίες» που προηγουμένως δεν καταγράφονταν, καθώς και η πολεοδομική μεταρρύθμιση με την ολοκλήρωση του Κτηματολογίου, σχολιάζοντας ότι «ζητούν από την κυβέρνηση Μητσοτάκη να λύσει σε έξι χρόνια τις εκκρεμότητες… δεκαετών». Στο πεδίο του κράτους δικαίου και της δικαιοσύνης, υποστήριξε ότι μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης «εφαρμόζεται μια πολυδιάστατη μεταρρύθμιση» και έργα αναβάθμισης υποδομών και ψηφιακών συστημάτων, με στόχο τη μείωση του χρόνου απονομής της δικαιοσύνης «από τα τέσσερα χρόνια στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, τις 650 ημέρες», ενώ ανέφερε ότι με τον νέο δικαστικό χάρτη έχουν καταγραφεί μειώσεις χρόνου.

Μιλώντας για πεδία συναινέσεων, αναφέρθηκε στο εθνικό απολυτήριο, λέγοντας ότι κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν ταχθεί υπέρ αλλαγών και ότι «καλούμε σε διάλογο», προαναγγέλλοντας πρωτοβουλίες από το υπουργείο Παιδείας «τις αμέσως επόμενες ημέρες», με στόχο «μέσα στους επόμενους εννέα μήνες» να υπάρξει κατάληξη «σε αυτό το νέο σχολείο». Στην ενέργεια σημείωσε ότι «η Ελλάδα μετατρέπεται σε ενεργειακό κόμβο» και ότι η διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος «προσδίδει ενεργειακή ασφάλεια και αυτονομία», κάνοντας λόγο για πολιτική διασυνδέσεων στην ευρύτερη περιοχή.

Για την ψήφο των ομογενών, έκανε λόγο για ακόμη ένα πεδίο ευρύτερων συναινέσεων, επισημαίνοντας ότι καμία κυβέρνηση από το 1974 «δεν είχε ενεργοποιήσει στην πράξη» το σχετικό πλαίσιο, ενώ «η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη αναγνώρισε την ψήφο των ομογενών» και «την επιστολική ψήφο στις ευρωεκλογές», εκφράζοντας πρόθεση να δοθεί, με συμφωνία των κομμάτων, δυνατότητα επιστολικής ψήφου και στις εθνικές εκλογές. Στο ερώτημα αν θα επεκταθεί και στους Έλληνες που ζουν στην Ελλάδα, απάντησε ότι «σε αυτή τη φάση… δεν είναι αναγκαίο», χωρίς να αποκλείει επαναξιολόγηση, επιμένοντας σε «προσεκτικά, ρεαλιστικά βήματα».

Στο επίπεδο της πολιτικής κουλτούρας στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της μνήμης και της αποφυγής τοξικότητας: «Χωρίς μνήμη είμαστε μετέωροι σε κάθε καιροσκόπο…», είπε, ενώ τόνισε ότι είναι «οξυγόνο για τη δημοκρατία οι διαφορετικές θέσεις», αλλά «αυτό που δεν επιτρέπεται, είναι η τοξικότητα και η εχθροπάθεια». Επανέφερε, μάλιστα, τη συζήτηση που άνοιξε μετά το δυστύχημα των Τεμπών, υποστηρίζοντας ότι εκφράσεις που υιοθετούνται στη δημόσια αντιπαράθεση είναι «αντιπολιτικό και αντιδημοκρατικό».

Κλείνοντας, υποστήριξε ότι από το 2010 έως το 2019 «η ελληνική οικονομία… ήταν στη ΜΕΘ» και ότι η δημόσια διοίκηση κλήθηκε να τρέχει «σαν σπρίντερ και σαν μαραθωνοδρόμος», ενώ επανέλαβε την ανάγκη για «ρεαλιστικές προσδοκίες και εφικτούς στόχους». Για τον προσωπικό του απολογισμό, σημείωσε ότι θα τον κάνει «όταν λήξει η προσωπική θητεία μου», προσθέτοντας: «δεν είμαι επαγγελματίας πολιτικός… Σέβομαι απόλυτα τους επαγγελματίες πολιτικούς και τον επαγγελματισμό στην πολιτική».