Tag: Πολιτική Προστασία

Σύσκεψη με βασικό αντικείμενο την προετοιμασία για την αντιπυρική περίοδο πραγματοποίησε ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης, δίνοντας έμφαση στον συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων και στην ανάγκη έγκαιρης επιχειρησιακής ετοιμότητας. Η διαδικασία εντάσσεται στον συνολικό σχεδιασμό για την πρόληψη και την αντιμετώπιση κινδύνων ενόψει των επόμενων μηνών.

Τέσσερα ανακριτικά κλιμάκια στην Ήπειρο

Στο πλαίσιο του σχεδιασμού, αποφασίστηκε η συγκρότηση τεσσάρων ανακριτικών κλιμακίων στην Ήπειρο για την αντιμετώπιση εγκλημάτων εμπρησμού. Η κίνηση αυτή στοχεύει στην ενίσχυση του ελεγκτικού και ανακριτικού μηχανισμού στην περιοχή, ώστε να υπάρχει ταχύτερη διερεύνηση περιστατικών και πιο αποτελεσματική διαχείριση υποθέσεων που σχετίζονται με πρόθεση ή αμέλεια.

Έμφαση στην πρόληψη και τον συντονισμό

Η σύσκεψη ανέδειξε την ανάγκη για στενή συνεργασία όλων των αρμόδιων υπηρεσιών, με στόχο όχι μόνο την άμεση επέμβαση όπου χρειαστεί, αλλά και την πρόληψη φαινομένων που θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε σοβαρές πυρκαγιές. Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στη θωράκιση της περιοχής μέσα από καλύτερη οργάνωση, επιχειρησιακή ετοιμότητα και έγκαιρη ενεργοποίηση των μηχανισμών Πολιτικής Προστασίας.

Ενίσχυση του μηχανισμού απέναντι στους εμπρησμούς

Με τη συγκρότηση των νέων κλιμακίων, το υπουργείο επιχειρεί να στείλει μήνυμα ότι η αντιμετώπιση των εμπρησμών αποτελεί κρίσιμο μέρος της συνολικής αντιπυρικής στρατηγικής. Ο στόχος είναι να υπάρχει ισχυρότερη επιτήρηση, ταχύτερη διερεύνηση και αυξημένη αποτρεπτική λειτουργία, ειδικά σε μια περίοδο όπου η πρόληψη θεωρείται καθοριστική για την προστασία δασικών και αγροτικών εκτάσεων.

Μήνυμα αυξημένης ετοιμότητας για το φετινό καλοκαίρι έστειλε ο Γιάννης Κεφαλογιάννης, τονίζοντας ότι η αντιπυρική περίοδος που έρχεται αναμένεται να είναι ιδιαίτερα απαιτητική. Όπως επισήμανε, παρότι το προηγούμενο διάστημα καταγράφηκαν αυξημένες βροχοπτώσεις, οι ίδιες συνθήκες ενδέχεται να ενισχύσουν τον κίνδυνο, καθώς η περισσότερη βλάστηση μετατρέπεται σε μεγαλύτερη καύσιμη ύλη, στοιχείο που μπορεί να οδηγήσει σε πιο έντονες και ανεξέλεγκτες πυρκαγιές. 

Ενίσχυση του μηχανισμού με 350 νέα στελέχη

Ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας ανακοίνωσε την πρόσληψη 350 εξειδικευμένων στελεχών, τα οποία θα ενταχθούν στον μηχανισμό σε όλη τη χώρα. Η στελέχωση αυτή θα κατευθυνθεί σε δήμους και περιφέρειες, με στόχο τη δημιουργία οργανωμένων γραφείων πολιτικής προστασίας και τη βελτίωση της πρόληψης και της επιχειρησιακής ετοιμότητας. Παράλληλα, χαρακτήρισε την πολιτική προστασία ως ένα «οικοσύστημα συνεργασίας», δίνοντας έμφαση στον συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων. 

Καθαρισμοί οικοπέδων και αυστηρή εφαρμογή μέτρων

Στην ίδια παρέμβαση, ο κ. Κεφαλογιάννης αναφέρθηκε και στην ευθύνη των πολιτών, επισημαίνοντας ότι ο καθαρισμός των οικοπέδων αποτελεί κρίσιμο μέρος της πρόληψης. Ξεκαθάρισε μάλιστα ότι τα προβλεπόμενα πρόστιμα θα επιβάλλονται κανονικά, χωρίς εξαιρέσεις, θέλοντας να δείξει ότι η φετινή αντιπυρική προετοιμασία θα κινηθεί σε αυστηρό πλαίσιο εφαρμογής των κανόνων. 

Τα στοιχεία για τις φωτιές και ο σχεδιασμός

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη Δυτική Μακεδονία, όπου, όπως είπε, μπορεί ο αριθμός των πυρκαγιών να ήταν μειωμένος, όμως οι καμένες εκτάσεις σχεδόν διπλασιάστηκαν και έφτασαν τα 17.000 στρέμματα, δείχνοντας ότι οι φωτιές γίνονται πιο δύσκολες στον έλεγχο. Για τη νέα περίοδο επισήμανε ότι ήδη επιχειρούν εκατοντάδες πυροσβέστες, ενώ προβλέπεται επιπλέον ενίσχυση με εθελοντές και προσωπικό οργανώσεων. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται ακόμη η επαναλειτουργία της βάσης εναέριων μέσων στην Κοζάνη, αλλά και μέτρα στήριξης για τις εθελοντικές οργανώσεις, με οικονομικές ελαφρύνσεις και κίνητρα για εξοπλισμό. Κλείνοντας, προειδοποίησε ότι «το κακό σενάριο είναι μπροστά μας», καλώντας όλους να κινητοποιηθούν έγκαιρα για την προστασία ανθρώπινων ζωών, περιουσιών και φυσικού περιβάλλοντος. 

Ο Γιάννης Κεφαλογιάννης αναφέρθηκε χθες, στα μέτρα πρόληψης των πυρκαγιών και στην ενίσχυση του στόλου της Πυροσβεστικής, τονίζοντας ότι το υπουργείο προχωρά σε πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Αυστραλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία.

Νέα εργαλεία πρόληψης πριν την αντιπυρική περίοδο

Μεταξύ των μέτρων που προωθούνται ξεχωρίζει η «προδιαγεγραμμένη καύση», δηλαδή η ελεγχόμενη καύση χαμηλής βλάστησης σε επιλεγμένες περιοχές κατά τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο. Στόχος είναι να μειωθεί η καύσιμη ύλη πριν από την έναρξη της θερινής περιόδου, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών.

Όπως επισημάνθηκε, το μέτρο εφαρμόζεται με τη συμβολή ειδικών, δασολόγων και επιστημονικών φορέων, ενώ υποστηρίζεται και από οργανισμούς όπως η WWF, αλλά και από πανεπιστημιακά ιδρύματα όπως το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Παράλληλα, στο νομοσχέδιο περιλαμβάνεται και η «ελεγχόμενη βόσκηση», μέσω της οποίας δήμοι και περιφέρειες θα μπορούν να παραχωρούν εκτάσεις σε κτηνοτρόφους, ώστε τα ζώα να μειώνουν με φυσικό τρόπο τη χαμηλή βλάστηση.

Ενίσχυση στόλου και επιχειρησιακής ετοιμότητας

Αναφερόμενος στην αντιπυρική προετοιμασία της χώρας, ο Γιάννης Κεφαλογιάννης σημείωσε ότι έχουν εξασφαλιστεί 50 εναέρια μέσα μέσω συμβάσεων μίσθωσης, ενώ παράλληλα ενισχύεται και ο τεχνικός στόλος. Την ίδια ώρα, αναμένεται η παράδοση νέων ελικοπτέρων τύπου Leonardo AW139 για τη μεταφορά προσωπικού, ενώ τα νέα Canadair προβλέπεται να ενταχθούν στον στόλο μετά το 2028.

Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι και φέτος θα εφαρμοστεί το δόγμα της άμεσης επέμβασης, με αυξημένες περιπολίες σε ημέρες υψηλού κινδύνου και περαιτέρω ενίσχυση της επιτήρησης μέσω drones, τα οποία αναμένεται να αυξηθούν κατά 20 έως 30 επιπλέον μονάδες.

Τα στοιχεία της περσινής περιόδου και ο εθνικός στόχος

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, από την 1η Μαΐου έως τα τέλη Οκτωβρίου της περσινής περιόδου καταγράφηκαν 5.253 πυρκαγιές, με ποσοστό άμεσης απόκρισης που έφτασε περίπου το 92%. Όπως τόνισε, βασικός στόχος παραμένει η γρήγορη ανίχνευση και αντιμετώπιση κάθε εστίας στα πρώτα λεπτά, ώστε να περιορίζεται πριν πάρει μεγάλες διαστάσεις.

«Αυτός είναι ένας εθνικός στόχος», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ταχείας κινητοποίησης και του σωστού συντονισμού για τη φετινή αντιπυρική περίοδο.

Περισσότερη στήριξη στους δήμους και την πολιτική προστασία

Ο κ. Κεφαλογιάννης στάθηκε και στη χρηματοδότηση των δήμων για δράσεις πολιτικής προστασίας, σημειώνοντας ότι το κράτος αυξάνει σταθερά τους διαθέσιμους πόρους. Όπως είπε, η χρηματοδότηση προς τους δήμους ανήλθε από 18,5 εκατ. ευρώ το 2023 σε 31 εκατ. ευρώ, ενώ πέρυσι έφτασε τα 40 εκατ. ευρώ. Για το 2026, μάλιστα, αναμένεται νέα αύξηση.

Παράλληλα, φέτος προβλέπεται η ενίσχυση των τμημάτων πολιτικής προστασίας με 350 προσλήψεις, ώστε να υπάρχει τουλάχιστον ένας υπάλληλος σε κάθε δήμο που θα ασχολείται αποκλειστικά με το συγκεκριμένο αντικείμενο. Ο υπουργός αναγνώρισε ότι σε αρκετούς δήμους υπάρχουν ακόμη ελλείψεις προσωπικού, ωστόσο υπογράμμισε ότι μέσα από τη συνεργασία με το κράτος μπορούν να εξασφαλιστούν τα απαραίτητα εργαλεία για πιο αποτελεσματική διαχείριση, όπως άλλωστε συζητήθηκε και σε σχετική σύσκεψη του υπουργείου με τους δήμους.

Την ανάγκη για ένα «νέο κοινωνικό συμβόλαιο εμπιστοσύνης» μεταξύ κράτους και πολίτη υπογράμμισε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής, Νίκος Ανδρουλάκης, κλείνοντας την εκδήλωση με θέμα τη διαχείριση πλημμυρικού κινδύνου στην Αττική. Όπως ανέφερε, η Πολιτική Προστασία αποτελεί ζήτημα Δημοκρατίας και κοινωνικής δικαιοσύνης, συνδέοντας την αποτελεσματική πρόληψη με την ασφάλεια της ζωής και της περιουσίας των πολιτών εν μέσω Κλιματικής Κρίσης.

Ο κ. Ανδρουλάκης άσκησε κριτική στην κυβέρνηση για έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού, κάνοντας λόγο για αποσπασματικές παρεμβάσεις και επικοινωνιακή διαχείριση των φυσικών καταστροφών. Αναφέρθηκε, επίσης, στις πλημμυρικές πιέσεις στον Έβρο, επισημαίνοντας την ανάγκη εθνικού σχεδίου πρόληψης.

Για την Αττική πρότεινε Ενιαίο Masterplan Αντιπλημμυρικής Προστασίας με τέσσερις βασικούς άξονες: ψηφιακή χαρτογράφηση με τεχνητή νοημοσύνη, ενσωμάτωση χαρτών κινδύνου στον πολεοδομικό σχεδιασμό, δημιουργία Εθνικού Ψηφιακού Μητρώου Ρεμάτων και σαφή διαχωρισμό αρμοδιοτήτων. Παράλληλα, πρότεινε τη σύσταση Μητροπολιτικού Συντονιστικού Οργάνου για την προστασία από φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές, τονίζοντας ότι η επένδυση στην πρόληψη μειώνει δραστικά το μελλοντικό οικονομικό κόστος.

Νόμο του κράτους αποτελεί πλέον το νομοσχέδιο Κεφαλογιάννη «Ενεργή Μάχη» του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, μετά την ψήφισή του από την Ολομέλεια της Βουλής την Πέμπτη. Πρόκειται για μια ολιστική μεταρρύθμιση της Πολιτικής Προστασίας, που στοχεύει σε συνολική αναμόρφωση του πλαισίου πρόληψης, ετοιμότητας και απόκρισης απέναντι σε δασικές πυρκαγιές, αλλά και σε φυσικές, τεχνολογικές ή ανθρωπογενείς καταστροφές.

Σύμφωνα με όσα επισημαίνονται, σημαντικό μέρος των διατάξεων έλαβε στήριξη και από κόμματα της αντιπολίτευσης, στοιχείο που αναδείχθηκε ως ένδειξη ευρύτερης αποδοχής επιμέρους ρυθμίσεων του νέου πλαισίου.

Νέο μοντέλο διοίκησης, αξιολόγηση καταστροφών και δεκαετής σχεδιασμός

Στον πυρήνα του νόμου εντάσσεται η θεσμοθέτηση ενός σύγχρονου Συστήματος Διοίκησης Συμβάντων (Incident Command System), με ενιαίο επιχειρησιακό μοντέλο, σαφείς κανόνες εμπλοκής, συγκεκριμένη διοίκηση στο πεδίο και επιχειρησιακά/περιφερειακά κέντρα διαχείρισης κρίσεων. Παράλληλα, θεσπίζεται κοινή επιχειρησιακή γλώσσα και πιο καθαρή κατανομή ρόλων ανάμεσα στους εμπλεκόμενους φορείς, ώστε να αντιμετωπιστούν προβλήματα κατακερματισμού του προηγούμενου μοντέλου.

Για πρώτη φορά προβλέπεται επίσης θεσμοθετημένη άντληση επιχειρησιακών διδαγμάτων από μεγάλες καταστροφές, με σύσταση ειδικών επιστημονικών επιτροπών αξιολόγησης για εκτεταμένα συμβάντα, όπως μεγάλες δασικές πυρκαγιές, αλλά και με καθιέρωση Επιτροπής Ετήσιου Απολογισμού Αντιπυρικής Περιόδου. Ο απολογισμός θα περιλαμβάνει μετρήσιμους δείκτες, όπως χρόνοι απόκρισης, αίτια πυρκαγιών, διαθεσιμότητα μέσων και κόστος κινητοποίησης, ενώ η ετήσια έκθεση θα διαβιβάζεται στη Βουλή και θα δημοσιοποιείται, ενισχύοντας διαφάνεια και λογοδοσία.

Σημαντική τομή αποτελεί και η καθιέρωση δεκαετούς στρατηγικού σχεδίου ολοκληρωμένης διαχείρισης δασικών πυρκαγιών, με μετρήσιμους στόχους πρόληψης, ανάλυση κινδύνου ανά Περιφέρεια και Δήμο, τοπική εξειδίκευση και ψηφιακή χαρτογράφηση κρίσιμων στοιχείων, όπως υποδομές, δίκτυα, δασικοί δρόμοι και μονοπάτια. Η λογική του σχεδιασμού μεταφέρει το βάρος από την απλή διαχείριση κρίσης στη συστηματική πρόληψη.

ΟΤΑ, επιστημονική τεκμηρίωση και εκπαίδευση στην πρώτη γραμμή

Το νέο πλαίσιο δίνει έμφαση και στην ενίσχυση της πρόληψης στους ΟΤΑ, με δημιουργία Επιτροπής Αξιολόγησης και Ελέγχου έργων πρόληψης (όπως αντιπλημμυρικά και αντιδιαβρωτικά έργα), ενώ προβλέπεται δυνατότητα επικουρικής αδειοδότησης από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας για μικρούς νησιωτικούς και ορεινούς δήμους εντός 90 ημερών. Παράλληλα, θεσπίζεται μηχανισμός ελέγχου υλοποίησης και λογοδοσίας, καθώς και δυνατότητα υποστηρικτικής ανάθεσης καθηκόντων ωρίμανσης, υλοποίησης και διαχείρισης δράσεων στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ), ώστε ο σχεδιασμός να μετατρέπεται σε εφαρμόσιμες παρεμβάσεις, ιδιαίτερα σε επίπεδο Περιφερειών και Δήμων.

Στο πεδίο της επιστημονικής υποστήριξης, ενισχύεται η Εθνική Βάση Δεδομένων, ιδρύεται Μονάδα Επιχειρησιακής Μετεωρολογίας στο ΕΣΚΕΔΙΚ και συγκροτείται Επιτροπή Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου. Στόχος είναι όχι μόνο η πρόγνωση των καιρικών φαινομένων, αλλά και η αποτίμηση των πιθανών συνεπειών τους, με ενσωμάτωση δεδομένων και ανάλυσης κινδύνου στη λήψη αποφάσεων.

Παράλληλα, αναβαθμίζεται το πλαίσιο εκπαίδευσης μέσω της Πυροσβεστικής Ακαδημίας, με αύξηση από 3% σε 10% της ειδικής κατηγορίας εισαγωγής για πολύτεκνους και τρίτεκνους, καθώς και με ρυθμίσεις για ειδική μετάταξη και εκπαίδευση αποφοίτων παραγωγικών σχολών, με στόχο την ενίσχυση της στελέχωσης και του επαγγελματισμού του Σώματος.

Πώς ψήφισαν τα κόμματα και τι είπε ο Κεφαλογιάννης

Η «Ενεργή Μάχη» συγκέντρωσε αξιοσημείωτη στήριξη και από την αντιπολίτευση σε επιμέρους άρθρα. Ειδικότερα, υπερψηφίστηκαν 78 άρθρα από το ΠΑΣΟΚ, 27 από τον ΣΥΡΙΖΑ, 1 από το ΚΚΕ, 43 από τη Νέα Αριστερά, 5 από την Ελληνική Λύση και 38 από τη Νίκη.

Ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννης Κεφαλογιάννης, ανέδειξε ως βασικό χαρακτηριστικό της πρωτοβουλίας τη μακρά και συστηματική διαβούλευση με φορείς, επιστημονικές ενώσεις, υπηρεσιακά στελέχη και την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Όπως υπογράμμισε, κατά την ακρόαση στην αρμόδια Επιτροπή, η συντριπτική πλειονότητα των συμμετεχόντων από την επιστημονική κοινότητα, τις υπηρεσίες πολιτικής προστασίας, τις Περιφέρειες, τους Δήμους και την κοινωνία των πολιτών χαιρέτισε το νομοσχέδιο ως βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση.

Ο ίδιος σημείωσε ακόμη ότι «η επιστημονική κοινότητα δεν κλήθηκε απλώς να επικυρώσει ειλημμένες αποφάσεις, αλλά να συμβάλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση των ρυθμίσεων», τονίζοντας πως ενσωματώθηκαν προτάσεις φορέων και κομμάτων της αντιπολίτευσης τόσο στη δημόσια διαβούλευση όσο και κατά τη συζήτηση στην Επιτροπή και στην Ολομέλεια.

Τη θέση ότι η πολιτική προστασία απαιτεί μακροχρόνιο σχεδιασμό και θεσμική συνέχεια υπογράμμισε ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννης Κεφαλογιάννης, κλείνοντας στη Βουλή των Ελλήνων τη συζήτηση του νομοσχεδίου «Ενεργή Μάχη», το οποίο εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία.

Ο υπουργός παρουσίασε τη μεταρρύθμιση του εθνικού συστήματος πρόληψης και απόκρισης, με βασικό άξονα τη θεσμοθέτηση ολοκληρωμένου Συστήματος Διοίκησης Συμβάντων, την καθιέρωση ετήσιου απολογισμού αντιπυρικής περιόδου και τη σύσταση Ειδικών Επιστημονικών Επιτροπών Αξιολόγησης για μεγάλες καταστροφές.

Κεντρικό στοιχείο αποτελεί το Δεκαετές Στρατηγικό Σχέδιο Διαχείρισης Δασικών Πυρκαγιών, με μετρήσιμους στόχους πρόληψης και ανάλυση κινδύνου ανά Περιφέρεια και Δήμο. Παράλληλα, ενισχύεται η επιστημονική τεκμηρίωση μέσω Εθνικής Βάσης Δεδομένων, Μονάδας Επιχειρησιακής Μετεωρολογίας και Επιτροπής Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου.

Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, δυνατότητα τεχνικής υποστήριξης από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας και αναβάθμιση της Πυροσβεστικής Ακαδημίας.

«Καμία νομοθετική πρωτοβουλία δεν μηδενίζει τον κίνδυνο», σημείωσε ο κ. Κεφαλογιάννης, τονίζοντας ότι στόχος είναι ένα σύστημα που μαθαίνει, αξιολογεί και εξελίσσεται με διαφάνεια και λογοδοσία.

Στο Υπουργικό Συμβούλιο της επόμενης εβδομάδας αναμένεται να παρουσιαστεί, υπό τον υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννη Κεφαλογιάννη, νέο νομοσχέδιο του υπουργείου. Το σχέδιο νόμου φέρει τον τίτλο «Ενεργή Μάχη» και, σύμφωνα με τις πληροφορίες, συγκροτεί ένα νέο θεσμικό πλαίσιο που εστιάζει στην πρόληψη και στη διαχείριση κινδύνων, με εργαλεία που δίνουν βάρος στη διαλειτουργικότητα, στη συνεργασία των φορέων και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας.

Ο υπουργός έχει ήδη περιγράψει το εγχείρημα ως αναμόρφωση του ν. 4662 για την Πολιτική Προστασία, η οποία προβλέπεται να τεθεί στη συνέχεια σε δημόσια διαβούλευση, σημειώνοντας ότι «κοινή ιδέα όλων» είναι «η ακόμα περισσότερη θωράκιση της Πολιτικής Προστασίας της χώρας».

Δέκα παρεμβάσεις με στόχο την πρόληψη και τον καλύτερο συντονισμό

Κεντρικός άξονας του νομοσχεδίου είναι η μετάβαση σε πιο προληπτική και οργανωμένη διαχείριση κρίσεων. Θεσμοθετείται η προδιαγεγραμμένη καύση ως εργαλείο μείωσης της συσσωρευμένης καύσιμης ύλης, ενώ προβλέπεται και η σύσταση Ειδικής Επιτροπής Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου, ώστε η Πολιτική Προστασία να διαθέτει πιο στοχευμένη και έγκαιρη εικόνα για την ευαλωτότητα κάθε περιοχής.

Στο πεδίο της αντιμετώπισης των εμπρησμών, προωθείται η αναβάθμιση της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (Δ.Α.Ε.Ε.) και εγκαταλείπεται το παλαιότερο σχήμα διάσπαρτων ανακριτικών κλιμακίων, υπέρ ενός πιο συγκροτημένου μοντέλου. Παράλληλα, εισάγεται η υποχρέωση εκπόνησης Σχεδίων Πρόληψης Πυρκαγιών για κάθε δήμο και περιφέρεια, ώστε η πρόληψη να αποκτήσει ενιαίο και δεσμευτικό χαρακτήρα σε όλη τη χώρα.

Σημαντική είναι και η οργανωτική αλλαγή στον επιχειρησιακό συντονισμό, με τη δημιουργία Επιχειρησιακών Κέντρων σε κάθε Περιφερειακή Πυροσβεστική Διοίκηση, τα οποία θα έχουν άμεση σύνδεση με το ΕΣΚΕΔΙΚ, ώστε να διασφαλίζεται κοινή επιχειρησιακή εικόνα από το τοπικό έως το εθνικό επίπεδο.

Προδιαγεγραμμένη καύση, πλημμύρες, mega-fires και απολογισμός αντιπυρικής περιόδου

Η προδιαγεγραμμένη καύση περιγράφεται ως «προγραμματισμένη και ελεγχόμενη χρήση φωτιάς», με αναφορά σε πρακτικές που εφαρμόζονται σε χώρες του ευρωπαϊκού Νότου. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται να επιτρέπονται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και από αρμόδιες υπηρεσίες, προγραμματισμένες καύσεις πριν από την αντιπυρική περίοδο, με στόχο τη μείωση της καύσιμης ύλης και άρα του κινδύνου εκτεταμένων πυρκαγιών.

Στο μέτωπο των πλημμυρών, η Ειδική Επιτροπή Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου προβλέπεται να στελεχώνεται από υδρολόγους και επιστήμονες με εξειδικευμένη γνώση για τη συμπεριφορά των υδάτων και τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής, ώστε η ενημέρωση για κινδύνους να είναι άμεση και τεκμηριωμένη.

Ιδιαίτερη θέση στο νέο πλαίσιο κατέχει και η αξιολόγηση των μεγάλων συμβάντων. Προβλέπεται επιστημονική επιτροπή για τις mega-fires, δηλαδή πυρκαγιές με πάνω από 100.000 καμένα στρέμματα, με στόχο να εξάγονται συμπεράσματα που θα αξιοποιούνται πρακτικά σε επόμενα συμβάντα. Παράλληλα, δρομολογείται και η θεσμοθέτηση απολογισμού της αντιπυρικής περιόδου, μέσω ετήσιας έκθεσης που θα κατατίθεται στη Βουλή.

Εμπρησμοί, νησιά, εθελοντισμός, εκπαίδευση και «ΑΙΓΙΣ»

Η αναβάθμιση της Δ.Α.Ε.Ε. συνοδεύεται από νέο επιχειρησιακό μοντέλο με 36 ειδικά ανακριτικά κλιμάκια για τα εγκλήματα εμπρησμού. Τα κλιμάκια προβλέπεται να στελεχωθούν με ειδικό προσωπικό, να συνεργάζονται με συναρμόδιες αρχές και να ερευνούν σε βάθος τα αίτια των πυρκαγιών, συμβάλλοντας παράλληλα στη βελτίωση της στρατηγικής δασοπυρόσβεσης. Επιχειρησιακά θα υπάγονται στη Δ.Α.Ε.Ε., ενώ διοικητικά θα συνδέονται με τις έδρες των Διοικήσεων Πυροσβεστικών Υπηρεσιών ανά νομό.

Σημαντική πρόβλεψη αφορά τη θωράκιση μικρών και απομακρυσμένων νησιών, με δυνατότητα δημιουργίας νέων μόνιμων πυροσβεστικών φυλακίων ή μικρών μόνιμων κλιμακίων, με απόφαση του αρχηγού του Πυροσβεστικού Σώματος, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο.

Στο κομμάτι της κοινωνικής συνδρομής, συστήνεται Μητρώο Επικουρικών Δυνάμεων, ώστε πολίτες και επιχειρήσεις που διαθέτουν υδροφόρες, μηχανήματα έργου ή άλλο εξοπλισμό να μπορούν να δηλώνουν εθελοντικά διαθεσιμότητα για αξιοποίηση σε κρίσιμα περιστατικά. Για τους εθελοντές πυροσβέστες, προωθείται επίσης αλλαγή που θα επιτρέπει συμμετοχή σε επιχειρήσεις και εκτός της περιοχής όπου ανήκουν.

Τέλος, δρομολογούνται ουσιαστικές αλλαγές στην εκπαίδευση. Προβλέπεται αναμόρφωση του συστήματος κατάρτισης και αναβάθμιση της Πυροσβεστικής Ακαδημίας σε Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα με υβριδικά χαρακτηριστικά πανεπιστημίου και στρατιωτικής σχολής, με μόνιμα μέλη ΔΕΠ και δυνατότητα συνεργασιών με ακαδημαϊκούς και ερευνητικούς φορείς στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Παράλληλα, προβλέπεται η επαναλειτουργία της σχολής αρχιπυροσβεστών.

Σε ό,τι αφορά τα νέα εναέρια μέσα που θα παραληφθούν μέσω του προγράμματος «ΑΙΓΙΣ», δίνεται έμφαση στην ειδική εκπαίδευση αξιωματικών για τα νέα μέσα και θεσπίζεται διαδικασία μετάταξης και εκπαίδευσης αποφοίτων της Σχολής Αξιωματικών, ώστε να καλυφθούν οργανικές θέσεις χειριστών και μηχανικών-τεχνικών. Με αυτό το πλαίσιο, το Πυροσβεστικό Σώμα αποκτά τη δυνατότητα να συγκροτήσει δική του επιχειρησιακή δύναμη πτητικών μέσων, με δικούς του πιλότους και μηχανικούς, ενώ η εκπαίδευση θα γίνεται με έξοδα της Υπηρεσίας, μετά από προσκλήσεις εκδήλωσης ενδιαφέροντος.

Ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης μίλησε στη Σχολή Εθνικής Ασφάλειας της Ελληνικής Αστυνομίας, επιχειρώντας να «μεταφράσει» τη σύγχρονη έννοια της ασφάλειας σε όρους Πολιτικής Προστασίας και κρατικής ανθεκτικότητας. Όπως τόνισε, «η ασφάλεια δεν ορίζεται πλέον αποκλειστικά με στρατιωτικούς όρους», αλλά ως ενιαίο σύστημα λειτουργιών που αγκαλιάζει το περιβάλλον, την ενέργεια, την τεχνολογία, την οικονομία και τη συνοχή της κοινωνίας.

Η Ελλάδα, υπογράμμισε ο υπουργός, λόγω γεωγραφικής θέσης και κλιματικής ευαλωτότητας, βρίσκεται εκτεθειμένη σε σύνθετες φυσικές και τεχνολογικές απειλές. Σε αυτό το πλαίσιο, η Πολιτική Προστασία αναγορεύεται σε βασικό πυλώνα της εθνικής ανθεκτικότητας, και όχι σε μια υπηρεσία «πυρόσβεσης» περιστατικών. Μεγάλες πυρκαγιές, πλημμύρες και σύνθετα συμβάντα αποτελούν, όπως είπε, «δοκιμασία συντονισμού θεσμών, διαχείρισης πληροφοριών και επιχειρησιακής ανθεκτικότητας του κράτους».

Ο κ. Κεφαλογιάννης στάθηκε ιδιαίτερα στα θεσμικά και λειτουργικά εμπόδια που αποδυναμώνουν τον μηχανισμό: κατακερματισμός αρμοδιοτήτων, έλλειψη κοινής επιχειρησιακής γλώσσας, περιορισμένη εκπαίδευση και ασκήσεις, χαμηλή αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης, προσωποπαγείς δομές διοίκησης, γραφειοκρατία, ασθενής κουλτούρα λογοδοσίας και αποτίμησης μετά την κρίση (after action review), καθώς και χαμηλή εμπιστοσύνη μεταξύ φορέων. Ιδιαίτερα καίρια χαρακτήρισε την απώλεια κρίσιμης πληροφορίας στις πρώτες ώρες: «Η πληροφορία που χάνεται στο πρώτο δίωρο μιας κρίσης είναι συνήθως η πιο κρίσιμη», επισήμανε, συνδέοντάς την ευθέως με την ανάγκη θεσμικής αναδιάρθρωσης και δημιουργίας μιας κοινής κουλτούρας εθνικής ασφάλειας, που – όπως είπε – «δεν είναι πολυτέλεια αλλά στρατηγική αναγκαιότητα».

Στο κεντρικό μέρος της ομιλίας του, ο Υπουργός παρουσίασε πέντε άξονες ως θεμέλιο μιας νέας κοινής κουλτούρας εθνικής ασφάλειας:

Πρώτον, η ολιστική προσέγγιση ασφάλειας: η ασφάλεια πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ενιαίο οικοσύστημα, όπου στρατιωτικές, πολιτικές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές και τεχνολογικές παράμετροι συνδέονται σε κοινό πλαίσιο. «Η ασφάλεια δεν διαχωρίζεται σε στρατιωτική, πολιτική ή περιβαλλοντική. Είναι ενιαίο σύστημα λειτουργιών που διασφαλίζει τη συνέχεια του κράτους», σημείωσε, επιμένοντας ότι μια απειλή σε έναν τομέα μπορεί να μεταδοθεί αλυσιδωτά σε άλλους.

Δεύτερον, η ανθεκτικότητα ως μορφή ισχύος: ο Υπουργός επεσήμανε ότι η δυνατότητα ενός κράτους να προβλέπει, να προσαρμόζεται και να ανακάμπτει γρήγορα από κρίσεις συνιστά νέα μορφή εθνικής ισχύος. Η ταχύτητα αποκατάστασης ζημιών, η αποτελεσματική υποστήριξη των πληγέντων και η γρήγορη επαναφορά κρίσιμων υποδομών αποτελούν, όπως είπε, δείκτες πραγματικής επιχειρησιακής και θεσμικής δύναμης. «Η ταχύτητα με την οποία αποκαθίσταται η κανονικότητα καθορίζει το επίπεδο κοινωνικής συνοχής», υπογράμμισε.

Τρίτον, η θεσμική – και όχι περιστασιακή – συνεργασία: ο κ. Κεφαλογιάννης άσκησε κριτική σε λογικές που βασίζονται σε προσωπικές σχέσεις, άτυπα τηλέφωνα και ad hoc συνεννοήσεις. Τόνισε ότι χρειάζεται ενιαίο δόγμα συνεργασίας, τυποποιημένες διαδικασίες και κοινή επιχειρησιακή γλώσσα ανάμεσα σε όλους τους κρίσιμους φορείς. «Αν δεν υπάρχει ενιαίο δόγμα επιχειρησιακής συνεργασίας, η ισχύς των επιμέρους φορέων δεν αθροίζεται· εξουδετερώνεται», ήταν η χαρακτηριστική διατύπωσή του.

Τέταρτον, η εκπαίδευση και οι ασκήσεις ως θεμέλιο ετοιμότητας: ο Υπουργός ανέδειξε τη σημασία της διαλειτουργικότητας, η οποία – όπως είπε – «χτίζεται μόνο μέσω κοινής εκπαίδευσης και ρεαλιστικών ασκήσεων». Πρότεινε τη δημιουργία Εθνικού Προγράμματος Εκπαίδευσης και Ασκήσεων Διαχείρισης Κρίσεων, με υποχρεωτική συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων. «Η συνεργασία δεν μπορεί να μαθαίνεται μέσα στην κρίση», σημείωσε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη δοκιμασμένων πρωτοκόλλων πριν από κάθε πραγματικό συμβάν.

Πέμπτον, η εμπιστοσύνη ως καύσιμο του συστήματος ασφάλειας: ο κ. Κεφαλογιάννης αναγνώρισε ότι η έλλειψη εμπιστοσύνης ανάμεσα σε υπηρεσίες και επίπεδα διοίκησης αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς περιορισμούς. Ανέδειξε ως κρίσιμα στοιχεία τις διαφανείς διαδικασίες, τον ανοικτό διαμοιρασμό πληροφοριών, τις ενιαίες βάσεις δεδομένων και τη σταθερή επικοινωνία μεταξύ πολιτικών, επιχειρησιακών και επιστημονικών φορέων. «Η εμπιστοσύνη είναι το καύσιμο του συστήματος», τόνισε, συνδέοντάς την άμεσα με κάθε μορφή εθνικής ασφάλειας.

Κλείνοντας, ο Υπουργός κάλεσε σε μετάβαση από ένα μοντέλο αποσπασματικής αντίδρασης σε ένα συνεκτικό σύστημα ενιαίας διαχείρισης κινδύνων. «Η εθνική ασφάλεια του 21ου αιώνα δεν θα κριθεί από τον αριθμό των μηχανισμών που διαθέτουμε, αλλά από τον βαθμό συντονισμού, συνέχειας και προσαρμοστικότητας που μπορούμε να επιτύχουμε», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι κάθε κρίση πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εργαλείο μάθησης, τεκμηρίωσης και θεσμικής βελτίωσης.