«Η παιδεία μας αποτελεί το πιο ισχυρό όπλο απέναντι στη βία και στον φόβο», τόνισε η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη στο ετήσιο συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Αλεξανδρούπολη, όπου παρουσιάστηκε μελέτη του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης για τη νεανική παραβατικότητα. Όπως υπογράμμισε, «τα παιδιά δεν γεννιούνται παραβατικά» και η αντιμετώπιση στα σχολεία οφείλει να είναι παιδαγωγική και όχι τιμωρητική, με στήριξη μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών.
Επικαιροποιημένα στοιχεία
Η υπουργός παρουσίασε τα νεότερα δεδομένα της πλατφόρμας stop-bullying.gov.gr: έχουν δημιουργηθεί 4.309 νέα προφίλ από γονείς και 376 από μαθήτριες και μαθητές, ενώ έως τις 30 Οκτωβρίου έχουν υποβληθεί 1.654 αναφορές. Από αυτές, 871 αφορούν σχολεία πρωτοβάθμιας και 783 δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Διευκρίνισε ότι «η λογική της πλατφόρμας δεν είναι γραφειοκρατική», καθώς κάθε συμβάν ακολουθείται από δευτερογενή αντιμετώπιση από τις ομάδες του σχολείου, τις διευθύνσεις εκπαίδευσης και τις περιφερειακές δομές του υπουργείου.
Πρόγραμμα ενδυνάμωσης γονέων
Προανήγγειλε το ConnectEdParents+, ένα νέο πρόγραμμα 4,9 εκατ. ευρώ (ΕΣΠΑ) που θα «τρέξει» μέσα στη σχολική χρονιά και στοχεύει στην ενίσχυση της επικοινωνίας οικογένειας–σχολείου για τη διαχείριση περιστατικών ενδοσχολικής βίας. Παράλληλα, μέσα στο ίδιο διάστημα θα υλοποιηθούν προγράμματα πρόληψης και διαχείρισης της βίας μέσω επιμόρφωσης ψυχολόγων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας και ειδικής επιμόρφωσης νηπιαγωγών.
Ανθρώπινο δυναμικό στην πρώτη γραμμή
Η κ. Ζαχαράκη στάθηκε στο «ανθρώπινο κεφάλαιο» ως κρίσιμο μέσο πρόληψης. «Φέτος προσλάβαμε 1.200 ψυχολόγους και 986 κοινωνικούς λειτουργούς στα σχολεία», είπε, αναγνωρίζοντας την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης. Υπενθύμισε ότι στα ΚΕΔΑΣΥ αυξήθηκαν το καλοκαίρι οι οργανικές θέσεις, με περισσότερους ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς ήδη τοποθετημένους. Παράλληλα, οι Σύμβουλοι Σχολικής Ζωής και τα εργαστήρια δεξιοτήτων ενισχύουν την ενσυναίσθηση και τη συνεργατικότητα.
Τι έδειξε η έρευνα του ΙΤΑ για τη νεανική παραβατικότητα
Την έρευνα παρουσίασαν η εγκληματολόγος και επιστημονική συνεργάτις της GPO, Έλενα Συρμαλή, και ο αν. καθηγητής Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου, Χριστόφορος Σκαμνάκης. Το ποσοτικό σκέλος βασίστηκε σε 1.400 άτομα του γενικού πληθυσμού και σε 600 νέους 16–24 ετών μέσω ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου. Στο ποιοτικό σκέλος (Ιούνιος 2025) πραγματοποιήθηκαν 30 συνεντεύξεις με εκπαιδευτικούς Γυμνασίων–Λυκείων Αθήνας και Θεσσαλονίκης, 15 με κοινωνικούς λειτουργούς, ψυχολόγους, στελέχη δήμων και ΕΛ.ΑΣ., καθώς και 5 ομαδικές και 13 ατομικές συζητήσεις.
Ο ρόλος οικογένειας, social media και αυτοδιοίκησης
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η οικογένεια αναδεικνύεται ως πρωταρχικός παράγοντας στη διαμόρφωση συμπεριφορών, ενώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιδρούν καταλυτικά. Οι συμμετέχοντες θεωρούν ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να λειτουργήσει ως κομβικός μηχανισμός πρόληψης, ωστόσο μέχρι σήμερα εμποδίζεται από έλλειψη πόρων, θεσμικής διασύνδεσης με τα σχολεία και πολιτικής βούλησης. Κυρίαρχη σύσταση είναι η έγκαιρη στήριξη και η συνεχής μέριμνα για τα παιδιά με ενδείξεις αποκλίνουσας συμπεριφοράς.
Παράγοντες κινδύνου και πυλώνες δράσης
Ο κ. Σκαμνάκης ανέδειξε ως βασικούς κινδύνους την ανεπαρκή επικοινωνία και επίβλεψη στο σπίτι, την κοινωνική αποστασιοποίηση και τους εθισμούς, τα βίαια πρότυπα σε ΜΜΕ, social media και βιντεοπαιχνίδια, αλλά και την αξιακή κρίση και τις δυσλειτουργίες του σχολείου. Ως πυλώνες πολιτικής προτείνονται η διασύνδεση θεσμών και η χαρτογράφηση τοπικών αναγκών, η ενημέρωση–συμβουλευτική–επιμόρφωση γονέων/παιδιών/εκπαιδευτικών, τα κέντρα νεότητας, τα συμβούλια νέων, οι δομές φιλοξενίας ανηλίκων και τα δίκτυα mentoring.
Από την καταγραφή στην εφαρμογή
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου δήλωσε ότι η έρευνα θα διανεμηθεί σε όλους τους δήμους ως οδηγός χάραξης πολιτικών, τονίζοντας πως το ζήτημα δεν αφορά ένα μόνο υπουργείο. Ο πρόεδρος του ΙΤΑ και δήμαρχος Παπάγου-Χολαργού Ηλίας Αποστολόπουλος μίλησε για κοινωνικό σύμπτωμα με βαθύτερες αιτίες, πέρα από στατιστικές. Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εγκληματικότητας και Παραβατικότητας Νέων της ΚΕΔΕ Μιχάλης Καραμαλάκης υπογράμμισε ότι στόχος είναι ένα συνεκτικό σχέδιο δράσης με οριζόντιες κατευθύνσεις και θεματικούς πυλώνες, ως «γεννήτρια» τοπικών σχεδίων για κάθε δήμο. Παράλληλα, ο δήμαρχος Φαιστού Γρηγόρης Νικολιδάκης ευχαρίστησε την υπουργό για την άμεση αποστολή εξειδικευμένων παιδοψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών στα σχολεία μετά τα πρόσφατα γεγονότα στα Βορίζια.
