Αισιόδοξος ότι μπορεί να βρεθεί μια μορφή λύσης για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, όπως την αντιλαμβάνεται η βρετανική πλευρά – δηλαδή μέσω δανεισμού ή ανταλλαγής εκθεμάτων – εμφανίστηκε ο πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου, Τζορτζ Όσμπορν. Σε συνέντευξή του στους Times, άφησε να εννοηθεί ότι, παρά τις δυσκολίες που συσσωρεύονται εδώ και δύο αιώνες, εξακολουθεί να βλέπει περιθώρια συνεννόησης με την Ελλάδα.
Το χιουμοριστικό σχόλιο του δημοσιογράφου
Ο δημοσιογράφος των Times τον ρώτησε με χιούμορ: «Πριν από μερικά χρόνια είχα γράψει ότι αν τα Γλυπτά επέστρεφαν στην Αθήνα κατά τη διάρκεια της ζωής μου, θα έτρωγα ένα αντίτυπο των Times. Ευτυχώς», προσθέτει, «αυτή η περίεργη πράξη αυτοτιμωρίας φαίνεται πως δεν θα συμβεί, έτσι δεν είναι;»
Το σχόλιο αυτό αξιοποιήθηκε ως αφετηρία για να αποτυπωθεί η εκτίμηση ότι η οριστική επιστροφή των Γλυπτών δεν φαίνεται ορατή στον άμεσο χρονικό ορίζοντα, τουλάχιστον όπως εξελίσσεται σήμερα η συζήτηση.
«Το πιο δυσεπίλυτο πρόβλημα εδώ και 200 χρόνια»
Στην ερώτηση αυτή, ο Τζορτζ Όσμπορν απάντησε: «Πάντα έλεγα ότι αυτό είναι το πιο δυσεπίλυτο πρόβλημα του μουσείου εδώ και 200 χρόνια. Πρέπει λοιπόν να έχεις λίγη ταπεινότητα όταν έρχεσαι και λες ότι θα το λύσεις».
Παρά τη διαπίστωση της πολύπλοκης και ιστορικά φορτισμένης φύσης του ζητήματος, ο πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου ξεκαθάρισε ότι δεν εγκαταλείπει την ελπίδα για μια συμφωνία που θα μπορεί να σταθεί πολιτικά και νομικά και για τις δύο πλευρές.
«Σημείο σύγκλισης» ανάμεσα σε Λονδίνο και Αθήνα
Ο Όσμπορν τόνισε: «Είμαι ακόμα αρκετά αισιόδοξος. Αν όλοι προσεγγίσουμε το πρόβλημα με ανοιχτά μυαλά, υπάρχει ένα σημείο σύγκλισης που ικανοποιεί τις απολύτως κατανοητές απαιτήσεις του ελληνικού κράτους, αλλά και τις δικές μας ανάγκες και τους νόμους μας. Κι αν το καταφέρουμε, θα έχουμε την ευκαιρία να φέρουμε εδώ μερικά υπέροχα αντικείμενα».
Με τη φράση αυτή αφήνει να εννοηθεί ότι μια συμφωνία δανεισμού ή ανταλλαγής θα μπορούσε, κατά τη βρετανική προσέγγιση, να συνδυάσει: την ικανοποίηση των ελληνικών αιτημάτων σε ένα βαθμό, με τη διατήρηση της νομικής και θεσμικής θέσης του Βρετανικού Μουσείου, και την προοπτική να εκτεθούν στο Λονδίνο «υπέροχα αντικείμενα» από την Ελλάδα ως αντιστάθμισμα.
Παρότι δεν μίλησε για οριστική επιστροφή, ο Όσμπορν επιχείρησε να προβάλει την εικόνα ενός «ρεαλιστικού συμβιβασμού», ο οποίος –κατά τη δική του οπτική– θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κοινά αποδεκτή λύση για τα Γλυπτά του Παρθενώνα.
Με μια ιδιαίτερα αιχμηρή παρέμβαση για το ζήτημα των αγροτικών κινητοποιήσεων, ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς επιτέθηκε στην κυβέρνηση, κατηγορώντας την ότι αντιμετωπίζει το αγροτικό πρόβλημα «με όρους επικοινωνίας» την ώρα που –όπως τονίζει– η παραγωγική Ελλάδα βρίσκεται στην πιο κρίσιμη καμπή της.
Στη δήλωσή του, ο κ. Σαμαράς σημειώνει ότι οι αγρότες δεν διαμαρτύρονται μόνο για καθυστερήσεις ή «απίστευτα σκάνδαλα», αλλά κυρίως για το αβέβαιο μέλλον της παραγωγής και των παιδιών τους. Υπογραμμίζει ότι ο πρωτογενής τομέας βρίσκεται εγκλωβισμένος ανάμεσα στη «γραφειοκρατία του δήθεν επιτελικού κράτους» και στους ασφυκτικούς περιορισμούς που προέρχονται από τις Βρυξέλλες – παράγοντες που, κατά τον ίδιο, εξηγούν και το κύμα διαμαρτυριών που σαρώνει ολόκληρη την Ευρώπη.
Ο πρώην πρωθυπουργός κατηγορεί την κυβέρνηση ότι όχι μόνο δεν αντιστάθηκε στις πιέσεις, αλλά «τα έκανε χειρότερα», οδηγώντας σε κοινωνικό διχασμό και στρέφοντας ομάδες πολιτών τη μία απέναντι στην άλλη. Όπως προειδοποιεί, αυτή η πολιτική θα πληρωθεί τελικά από το σύνολο της κοινωνίας «με νέα κύματα ακρίβειας».
Με ιδιαίτερη έμφαση, ο Αντώνης Σαμαράς σημειώνει ότι «χωρίς αγρότες δεν υπάρχει χώρα», ενώ η ερημοποίηση της υπαίθρου καθιστά την Ελλάδα ακόμη πιο ευάλωτη. Καλεί δε σε έναν ριζικό επανασχεδιασμό της αγροτικής παραγωγής, επισημαίνοντας: «Χρειάζεται αναδιάρθρωση της παραγωγής μας. Και όχι… αφανισμός των παραγωγών μας!»
Η πλήρης δήλωση Σαμαρά
«Η κυβέρνηση οφείλει να καταλάβει επιτέλους ότι δεν είναι όλα επικοινωνία. Υπάρχει και η κοινωνία. Οι αγρότες δεν διαμαρτύρονται μόνο για τις καθυστερήσεις και τα απίστευτα σκάνδαλα. Διαμαρτύρονται κυρίως για το αβέβαιο μέλλον της παραγωγής τους. Δηλαδή για το μέλλον των παιδιών τους. Που βλέπουν απέναντί τους και την αφόρητη γραφειοκρατία του δικού μας δήθεν επιτελικού κράτους, αλλά και τις Βρυξέλλες! Γι’ αυτό και οι πρωτοφανείς αγροτικές κινητοποιήσεις που σαρώνουν πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Η κυβέρνηση έπρεπε να αντισταθεί. Όχι να τα κάνει χειρότερα. Και να στρέφει τη μία κοινωνική ομάδα εναντίον της άλλης. Αυτήν τη λάθος πολιτική θα την πληρώσει όλος ο Ελληνικός λαός! Εκτός των άλλων, με νέα κύματα ακρίβειας… Χωρίς αγρότες δεν υπάρχει χώρα! Με την ύπαιθρο ερημωμένη, ολόκληρη η Ελλάδα θα γίνει ακόμα πιο ευάλωτη. Χρειάζεται αναδιάρθρωση της παραγωγής μας. Και όχι… αφανισμός των παραγωγών μας!»
Σε παρέμβασή του στο «Mega», ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Βασίλης Κικίλιας περιέγραψε ένα πρόσφατο περιστατικό διακομιδής παιδιού από τις Κυκλάδες, ως παράδειγμα του πώς λειτουργεί στην πράξη ο κρατικός μηχανισμός σε δύσκολες συνθήκες. Όπως είπε, «επικοινώνησε μαζί μου, νωρίς το πρωί, ένας καπετάνιος από το “Blue Star”. Η διαδρομή ήταν από την Κρήτη, Μήλο και Πειραιά και επειδή δεν μπορούσαν να πετάξουν τα Super Puma λόγω του καιρού, πήγε το πλοίο στη Σίφνο για να πάρει ένα παιδάκι, που η αγροτική ιατρός είπε ότι πιθανώς να κινδυνεύει από σκωληκοειδίτιδα».
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι αυτή είναι «η πραγματικότητα που ζουν οι Έλληνες, οι νησιώτες μας», προσθέτοντας πως αυτός πρέπει να είναι και ο τρόπος με τον οποίο το κράτος «σκύβει πάνω από τα προβλήματα της καθημερινότητας, και στα μικρά και στα μεγάλα».
«Ο κόσμος δεν ασχολείται με το βιβλίο Τσίπρα»
Ερωτηθείς για το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα, ο Βασίλης Κικίλιας προσπάθησε να χαμηλώσει τον τόνο της πολιτικής αντιπαράθεσης, επιμένοντας ότι η κυβέρνηση θα κριθεί από το έργο της και όχι από το ποιος βρίσκεται απέναντι. «Ο κόσμος ασχολείται με προβλήματα της καθημερινότητας και όχι αν ο κύριος Τσίπρας έβγαλε βιβλίο», είπε, διευκρινίζοντας ότι «για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της καθημερινότητας, για τις πολιτικές μας, για τον τρόπο με τον οποίο θα φτάσουμε στο 2027 και θα έχουμε στηρίξει την επόμενη γενιά, θα έχουμε δημιουργήσει καλύτερες και νέες θέσεις εργασίας, για το περί δικαίου αίσθημα και τις μεταρρυθμίσεις, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη από αυτό θα κριθεί. Όχι αν απέναντί του θα είναι ο Ανδρουλάκης, ο Τσίπρας ή ο οποιοσδήποτε άλλος».
Με αυτό τον τρόπο, ο υπουργός προσπάθησε να εμφανίσει την κυβέρνηση προσηλωμένη σε στοχευμένες πολιτικές για κοινωνία και οικονομία, αντί σε προσωποκεντρικές συγκρούσεις.
«Όχι μπλόκα σε εθνικές και λιμάνια» – Το μήνυμα προς τους αγρότες
Αναφερόμενος στις κινητοποιήσεις των αγροτών και στη σημασία της πρωτογενούς παραγωγής, ο Βασίλης Κικίλιας αναγνώρισε τον κρίσιμο ρόλο της για την οικονομία, αλλά έστειλε σαφές μήνυμα κατά του κλεισίματος δρόμων. «Θέλω να παρακαλέσω θερμά: Υπάρχουν άλλοι άνθρωποι, επαγγελματίες, άνθρωποι της βιοπάλης και άλλες κοινωνικές ομάδες, που πρέπει να μετακινούνται στους δρόμους», τόνισε.
Διευκρίνισε ότι μπορεί να δεχτεί «την οποιαδήποτε διαμαρτυρία στην άκρη του δρόμου, δεξιά και αριστερά, όπως έχει ξαναγίνει», αλλά «ούτε στις εθνικές οδούς, ούτε στα λιμάνια». Στόχος, όπως είπε, είναι να προστατευτούν όσοι εξαρτώνται από τη μετακίνηση και τη ροή της οικονομικής δραστηριότητας.
Την ίδια στιγμή στάθηκε ιδιαίτερα στη νέα γενιά αγροτών, λέγοντας πως «δεν βλέπουμε τους ίδιους αγρότες των δεκαετιών του ’80 και του ’90», αλλά «τα παιδιά, μια άλλη γενιά» που προσπαθεί να επενδύσει στη γη της. Κατηγόρησε την ΕΕ ότι «το έχει πάρει λάθος», αναφερόμενος στις εισαγωγές προϊόντων όπως λεμόνια και πορτοκάλια από χώρες όπως η Τουρκία, το Μαρόκο και η Τυνησία, ενώ στην Ελλάδα συζητούνται μόνο επιδοτήσεις.
Κατά τον υπουργό, πρέπει να ξανατεθεί στο επίκεντρο η εθνική παραγωγή, οι κτηνοτρόφοι και οι αγρότες, να καταγραφεί ποιοι έχουν χαμηλότερες τιμές σε σχέση με πέρυσι, ποιοι είναι υπερχρεωμένοι και πώς μπορούν να στηριχθούν με μια νέα πολιτική και ένα καθαρό όραμα.
Θεσσαλία, Μακεδονία και ανάγκη στήριξης πριν τις γιορτές
Ο Βασίλης Κικίλιας αναφέρθηκε και στις ιδιαίτερα επιβαρυμένες περιοχές, σημειώνοντας ότι στη Μακεδονία «η ευλογιά των προβάτων» και στη Θεσσαλία οι μεγάλες καταστροφές «πρόπερσι» έχουν γονατίσει αγρότες και κτηνοτρόφους. «Οι άνθρωποι αυτοί δεν μπορούν να ξαναχρησιμοποιήσουν τα χωράφια τους και έχουν χάσει και το ζωικό τους κεφάλαιο», είπε, προσθέτοντας ότι όλα αυτά πρέπει να συνυπολογιστούν σε μια σοβαρή συζήτηση για το μέλλον της πρωτογενούς παραγωγής.
Κλείνοντας, ο υπουργός υπογράμμισε ότι η οικονομική δραστηριότητα πρέπει να συνεχιστεί ομαλά τις γιορτινές μέρες, ώστε «να κινηθεί το εμπόριο και η οικονομία» και «να μην την πληρώσουν κάποιοι άλλοι». Ταυτόχρονα, επανέλαβε ότι υπάρχει «πολύ μεγάλο περιθώριο κινήσεων» για να στηριχθεί ουσιαστικά ο αγροτικός τομέας και οι νέοι άνθρωποι που επιλέγουν να μείνουν ή να επιστρέψουν στην ύπαιθρο.
Οι Κόρε. Ύδρο. δεν ήταν ποτέ μια συνηθισμένη περίπτωση στην ελληνική μουσική σκηνή. Για κάποιους ήταν απλώς μια μπάντα από την Κέρκυρα, για άλλους –όπως και για εμένα– ήταν μια «θρησκεία» με φανατικούς πιστούς και ορκισμένους πολέμιους. Αυτή ακριβώς την ένταση, το πάθος και την ιδιαίτερη καλλιτεχνική ιδιοσυγκρασία του Παντελή Δημητριάδη και του Αλέξανδρου Μακρή, ήρθε να αποτυπώσει το ντοκιμαντέρ «Εδώ μιλάνε για λατρεία».
Στην καρέκλα του σκηνοθέτη συναντάμε τον Βύρωνα Κριτζά. Γνωστός μας ως μουσικός δημοσιογράφος, ο Βύρωνας τόλμησε να περάσει στην αντίπερα όχθη: από αυτόν που κρίνει και καταγράφει, σε αυτόν που δημιουργεί και εκτίθεται. Το αποτέλεσμα είναι μια ταινία βαθιά συναισθηματική, ειλικρινής και –κυρίως– «χειροποίητη».
Με αφορμή την κυκλοφορία του ντοκιμαντέρ, και την επερχόμενη προβολή, μιλήσαμε μαζί του για τη μετάβαση από την πένα στην κάμερα, τη δύσκολη ισορροπία μεταξύ φιλίας και σκηνοθεσίας, αλλά και για το τι τελικά σημαίνει «λατρεία» στην τέχνη.
Δέσποινα Καρπούζη: Βύρωνα, σε γνωρίζουμε χρόνια μέσα από την πένα σου ως μουσικό συντάκτη. Πόσο «τρομακτική» ή απελευθερωτική ήταν η στιγμή που άφησες το στυλό και έπιασες την κάμερα; Υπήρξε φόβος μήπως κριθείς αυστηρά από τον χώρο μας;
Βύρωνας Κριτζάς: Δεν έπιασα ποτέ κάμερα, άλλοι την κρατούσαν! Επίσης πρέπει να σου πω ότι ο μπούσουλας, καθ’ όλη τη διάρκεια, ήταν τα κείμενα που έγραφα σε word: Ένα πειστικό treatment για να βρούμε λεφτά, οι ερωτήσεις προς τους ομιλητές, το πλάνο γυρισμάτων, το σενάριο-οδηγός για το μοντάζ. Πολύ γράψιμο! Η σκηνοθεσία δε με τρόμαξε. Είχα και ανθρώπους οι οποίοι ήξεραν καλά το τεχνικό κομμάτι, όπως π.χ. ο Γιάννης Κολόζης, που ανέλαβε τη Διεύθυνση Φωτογραφίας, και βέβαια η Μαρίνα Δανέζη, που ήταν η παραγωγός μας και με ενθάρρυνε από την αρχή. Ήξερα καλά το θέμα μου, ήμουν οργανωτικός, είχα πολύτιμους συνεργάτες, όλα αυτά με έκαναν να νιώθω ασφαλής.
Δέσποινα Καρπούζη: Τώρα που βρέθηκες στην «αρένα» του δημιουργού και εκτίθεσαι στο κοινό, άλλαξε καθόλου ο τρόπος που θα γράφεις κριτική ή συνεντεύξεις από εδώ και πέρα; Έγινες, ίσως, πιο επιεικής με τους καλλιτέχνες τώρα που είδες τον κόπο από την άλλη πλευρά;
Βύρωνας Κριτζάς: Εμένα ο «θεός» μου είναι ο αναγνώστης πάντα. Για αυτόν γράφω. Βέβαια και ο καλλιτέχνης δε μου είναι αδιάφορος… Πώς μπορείς να είσαι ειλικρινής και αληθινός, χωρίς να πληγώσεις; Πόσο πιθανό είναι να αλλάξεις κάποιον, να τον βοηθήσεις ουσιαστικά, τονίζοντας τα αδύναμα σημεία του; Αυτά είναι ερωτήματα που με έχουν απασχολήσει πολλές φορές, ακόμα και στα προσωπικά μου… Νομίζω με τα χρόνια γίνομαι πιο επιεικής. Και μάλιστα η τέχνη πολλές φορές βοηθάει. Μας κάνει πιο μαλακούς, πιο ανοιχτόκαρδους. Είδες την ταινία του Οικονομίδη; Ο πρωταγωνιστής είναι ένα αντιπαθητικό λαμόγιο, αλλά τον συμπονάμε. Μόνο η τέχνη μπορεί να το πετύχει αυτό.
Δέσποινα Καρπούζη: Γνωρίζουμε ότι με τον Παντελή Δημητριάδη είστε φίλοι. Αυτό ήταν το μεγάλο σου όπλο, αλλά φαντάζομαι και η παγίδα. Υπήρξε κάποια στιγμή στα γυρίσματα ή στο μοντάζ που δυσκολεύτηκες να διαχωρίσεις τον ρόλο του «φίλου που προστατεύει» από αυτόν του «σκηνοθέτη που οφείλει να δείξει την αλήθεια»;
Βύρωνας Κριτζάς: Δε νομίζω ότι υπάρχει μία αλήθεια. Αν έκανες εσύ το ντοκιμαντέρ, πιθανόν να έπιανες τον Παντελή από άλλη σκοπιά. Να εστίαζες π.χ. στις οικονομικές του δυσκολίες, στις ερωτικές του σχέσεις, στο πώς γράφει τραγούδια… Εγώ εστίασα αλλού. Νομίζω αυτό που κυριαρχεί είναι ένα αγαπητικό βλέμμα, το οποίο όμως αφήνει ανοιχτή την πόρτα στην αίσθηση αμηχανίας που ο ίδιος προκαλεί ως πρόσωπο. Αναρωτιέσαι αν είναι «ρόλος», όπως και όταν τον βλέπεις στη σκηνή, ή όταν τον γνωρίζεις από κοντά. Νομίζω και ο ίδιος αναρωτιέται.
Δέσποινα Καρπούζη: Ο Παντελής είναι ένας καλλιτέχνης με πολύ συγκεκριμένη αισθητική και άποψη. Όταν ήρθε η ώρα να δει τον εαυτό του μέσα από τη δική σου σκηνοθετική ματιά, υπήρξαν σημεία που τον ξένισαν ή που είδε διαφορετικά απ’ ό,τι εσύ; Πώς γεφυρώσατε τυχόν διαφορετικές οπτικές πάνω στο τελικό αποτέλεσμα;
Βύρωνας Κριτζάς: Ο Παντελής δεν είχε λόγο στο τελικό αποτέλεσμα. Είδε την ταινία στην αίθουσα. Στα γυρίσματα υπήρξαν στιγμές που αισθάνθηκε αμήχανα, όπως η σκηνή που τρώει φακές με τους γονείς του, ή η σκηνή που χορεύει και ξεγυμνώνεται μέσα στο δάσος. Εκεί λειτούργησε ως ηθοποιός που άκουγε τις οδηγίες του σκηνοθέτη. Πάντως ούτε ο Αλέξανδρος Μακρής χρειάστηκε να εγκρίνει τις σκηνές του, ούτε κανένας άλλος, μας εμπιστεύτηκαν όλοι. Ευτυχώς.
Δέσποινα Καρπούζη: Στο ντοκιμαντέρ βλέπουμε την έντονη ταύτιση του κοινού με τον πόνο, την αποτυχία και την απόρριψη που συχνά τραγουδάει ο Δημητριάδης. Τελικά, πιστεύεις ότι η «λατρεία» του τίτλου πηγάζει από τον μουσικό θαυμασμό ή από την βαθύτερη ανάγκη μας να βρούμε κάποιον που να έχει πονέσει όσο εμείς;
Βύρωνας Κριτζάς: Λατρεύουμε τους Κόρε. Ύδρο. όχι επειδή έχουν πονέσει όσο εμείς, αλλά επειδή μπόρεσαν να εκφράσουν αυτό τον πόνο και να τον εξυψώσουν με τέτοιο τρόπο, ώστε να καταλάβουμε τη σημασία του. Η ευαισθησία είναι προνόμιο – αυτό μας είπαν οι Κόρε. Ύδρο. Δεν είναι αδυναμία, όπως κάποιοι νομίζουν.
Δέσποινα Καρπούζη: Φαντάζομαι πως είχες ώρες υλικού στη διάθεσή σου. Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη σκηνή, μια ατάκα ή ένα πλάνο που «πέθανε» στο μοντάζ, την αφαίρεσες με βαριά καρδιά για λόγους χρόνου, αλλά ακόμα και σήμερα σκέφτεσαι ότι ίσως έπρεπε να είχε μείνει μέσα;
Βύρωνας Κριτζάς: Είχα πάρα πολύ υλικό, θα μπορούσε να γίνει και σειρά στο NETFLIX. Αλλά νομίζω ότι τα 88 λεπτά διάρκειας είναι αρκετά για ένα μουσικό ντοκιμαντέρ. Έχουμε και δουλειές…
Δέσποινα Καρπούζη: Ζώντας από κοντά τη δυναμική μεταξύ του Παντελή και του Αλέξανδρου σήμερα, ένιωσες ότι ο κύκλος των Κόρε. Ύδρο. έχει κλείσει αμετάκλητα; Ή μήπως διέκρινες, έστω και αμυδρά, κάποια ‘χαραμάδα’ επικοινωνίας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κάτι μελλοντικό;
Βύρωνας Κριτζάς: Όταν ξεκινούσαμε να σχεδιάζουμε το ντοκιμαντέρ, η σχέση τους ήταν σχεδόν ανύπαρκτη. Σήμερα παραμένει τυπική, αλλά επικοινωνούν πολύ συχνότερα. Για να καταλάβεις, είναι περίπου σαν ένα χωρισμένο ζευγάρι, που κάθε τόσο πρέπει να συνεννοηθεί για τη φροντίδα των «παιδιών» (των τραγουδιών). Αυτό που εγώ έχω εκλάβει είναι ότι αρνούνται να επανενωθούν όχι επειδή δε χωνεύουν ο ένας τον άλλον, αλλά επειδή αγαπάνε τους Κόρε. Ύδρο., τους σέβονται, τους έχουν στην καρδιά τους ως κάτι πολύτιμο, που κάποια στιγμή τελείωσε.
Δέσποινα Καρπούζη: Κλείνοντας, μια υπόθεση εργασίας: Το ντοκιμαντέρ λέγεται «Εδώ μιλάνε για λατρεία». Αν έπρεπε να γυρίσεις ένα sequel σε 10 χρόνια από τώρα, με τους ίδιους πρωταγωνιστές αλλά σε άλλη φάση ζωής, τι τίτλο πιστεύεις –ή θα ήθελες– να είχε;
Βύρωνας Κριτζάς: Αυτή ήταν η ροζ ταινία και τώρα ετοιμάζουμε την κίτρινη ταινία, «Εδώ μιλάνε για αλήθεια», με όλα τα κουτσομπολιά και τις ίντριγκες.
Ευχαριστούμε τον Βύρωνα Κριτζά για την παραχώρηση της συνέντευξης. Το ντοκιμαντέρ «Εδώ μιλάνε για λατρεία» συνεχίζει το ταξίδι του στις αίθουσες και στα φεστιβάλ, θυμίζοντάς μας πως, μερικές φορές, η μουσική είναι κάτι παραπάνω από νότες: είναι καταφύγιο.
Το «Εδώ μιλάνε για λατρεία» θα προβληθεί στο σινεμά Μικρόκοσμος της Αθήνας, την Παρασκευή 19/12, στις 22:30.
Στην εβδομαδιαία, κυριακάτικη ανασκόπησή του ο Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε εκ νέου μήνυμα προς τους αγρότες, επιμένοντας στη γραμμή του διαλόγου και παρουσιάζοντας τα στοιχεία για τις πληρωμές. Όπως ανέφερε, η κυβέρνηση προσπαθεί μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου να καταβληθούν ακόμη 1,2 δισ. ευρώ, ώστε οι συνολικές πληρωμές να φτάσουν τα 3,7 δισ. ευρώ, δηλαδή 600 εκατ. περισσότερα σε σχέση με το 2024.
Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι οι καθυστερήσεις στις πληρωμές συνδέθηκαν με τον κίνδυνο διακοπής κοινοτικών πόρων από την Ε.Ε., κάτι που –όπως είπε– αποφεύχθηκε με τη δημιουργία «ενός αξιόπιστου και δικαιότερου συστήματος, που φέρει και τη σφραγίδα της ΕΕ». Υπογράμμισε ότι «οι έντιμοι αγρότες και κτηνοτρόφοι δεν έχουν να φοβηθούν τίποτα» και πως όσα δικαιούνται θα τα λάβουν «στο ακέραιο», σημειώνοντας ότι πρέπει να μπει «τέλος σε ένα προβληματικό καθεστώς είσπραξης επιδοτήσεων που ευνοούσε τους επιτήδειους».
Για τις κινητοποιήσεις, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγνώρισε το δικαίωμα διεκδικήσεων, αλλά ξεκαθάρισε ότι «οι λύσεις έρχονται μέσα από διάλογο». Οι ακραίες μορφές διαμαρτυρίας, όπως τα μπλόκα, «μπορεί να εκφράζουν πίεση, αλλά τελικά δυσκολεύουν την καθημερινότητα όλων και δεν βοηθούν να προχωρήσουμε πιο γρήγορα». Διαβεβαίωσε ότι «η πόρτα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης είναι και θα είναι πάντα ανοιχτή» για αγρότες που θα προσέλθουν συντεταγμένα, με συγκεκριμένη εκπροσώπηση και αιτήματα.
Πατρών–Πύργου και νέο μοντέλο για τις οικοδομικές άδειες
Σημαντικό μέρος της ανάρτησης αφιερώθηκε στα μεγάλα έργα υποδομών. Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε την παράδοση των τελευταίων 10 χιλιομέτρων του αυτοκινητοδρόμου Πάτρα–Πύργος, με αποτέλεσμα ο δρόμος να είναι πλέον λειτουργικός σε όλο το μήκος του. Όπως σημείωσε, με αυτό «κλείνει μία εκκρεμότητα από το βαθύ παρελθόν και διορθώνεται μια αδικία προς τη Δυτική Ελλάδα», καθώς πρόκειται για έναν μέχρι πρότινος ιδιαίτερα επικίνδυνο οδικό άξονα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στάθηκε και στη ριζική αλλαγή στον τρόπο έκδοσης και ελέγχου των οικοδομικών αδειών. Οι πολεοδομίες, ως προς τις αρμοδιότητες έκδοσης και ελέγχου, μεταφέρονται από τους δήμους στον νέο Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ). Για πρώτη φορά, όπως είπε, η χώρα θα διαθέτει ενιαία δημόσια αρχή δόμησης με θεσμικά ισχυρή δομή, ψηφιακά εργαλεία και γεωχωρικές υποδομές.
Ο στόχος είναι: ίδια διαδικασία παντού, λιγότερη ταλαιπωρία, περισσότερη διαφάνεια και σιγουριά για πολίτες και επαγγελματίες. Οι δήμοι διατηρούν τον ρόλο τους στον χωρικό σχεδιασμό, αλλά αντιμετωπίζεται ο κατακερματισμός και η υποστελέχωση των σημερινών υπηρεσιών δόμησης, οι οποίες –όπως υπενθύμισε– είχαν λάβει από τις χαμηλότερες βαθμολογίες (3,4/10) στην αξιολόγηση των πολιτών.
Νέες δράσεις για νέους, σχολεία και άτομα με αναπηρία
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε ως «μία από τις πιο σημαντικές πρωτοβουλίες» το πρώτο πρόγραμμα για την αντιμετώπιση του αυτοτραυματισμού στους νέους. Αναφερόμενος σε έρευνες που δείχνουν ότι ένας στους έξι εφήβους αυτοτραυματίζεται και πάνω από το 60% των νέων δηλώνει πως γνωρίζει κάποιον που αυτοτραυματίζεται, μίλησε για ένα φαινόμενο που «οφείλουμε να προσεγγίσουμε με σοβαρότητα και ευαισθησία».
Σε συνεργασία με τη UNICEF, το Υπουργείο Υγείας δημιουργεί Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο για την Ψυχική Υγεία των Νέων, όπου ειδικοί θα παρέχουν δωρεάν υπηρεσίες πρόληψης, διάγνωσης και ψυχοθεραπείας. Το πρόγραμμα, όπως είπε, αγκαλιάζει και το οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον, με στόχο την έγκαιρη αναγνώριση των σημάτων κινδύνου και την άμεση παρέμβαση. «Δεν το βλέπω απλώς ως μια νέα πολιτική, αλλά ως δέσμευση να μετατρέψουμε τη σιωπή σε στήριξη», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην αναβάθμιση της Φυσικής Αγωγής στο σχολείο, με 4.550 σχολεία να αποκτούν νέο, σύγχρονο και ασφαλή αθλητικό εξοπλισμό, φιλικό και για παιδιά με κινητικές δυσκολίες. Πρωταθλητές και πρωταθλήτριες μπαίνουν στις σχολικές αίθουσες, μεταφέροντας πρότυπα προσπάθειας, ανθεκτικότητας και συνεργασίας, ενώ συνοδευτικό εκπαιδευτικό υλικό καλύπτει θέματα διατροφής, ύπνου, διαχείρισης άγχους και πρόληψης βλαβερών συνηθειών.
Ειδική αναφορά έκανε και σε νέα προγράμματα για άτομα με αναπηρία, με αιχμή τη δημιουργία προγράμματος εκπαίδευσης και πιστοποίησης εκπαιδευτών για τυφλά άτομα, το οποίο ξεκινά στις αρχές του 2026 υπό το Κέντρο Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης Τυφλών. Στόχος είναι η εκπαίδευση 40 νέων εκπαιδευτών, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες των περίπου 17.000 πολιτών με σοβαρά προβλήματα όρασης σε όλη τη χώρα. Όπως σημείωσε, πρόκειται για «μια ακόμη σημαντική δράση» στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής για τα άτομα με αναπηρία.
Περιφερειακή ανάπτυξη, Δικαιοσύνη και συμβολισμός της νέας Βιβλιοθήκης ΑΠΘ
Στο πεδίο της περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στην Εθνική Στρατηγική που εξετάστηκε στο Κυβερνητικό Συμβούλιο Οικονομικής Πολιτικής. Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει οδικό χάρτη έργων σε όλη τη χώρα και πρωτοβουλίες για σύγκλιση και άρση ανισοτήτων. Εντός του 2026 θα ολοκληρωθούν 50 Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης – ένα για κάθε Περιφερειακή Ενότητα – ενώ σήμερα υλοποιούνται πάνω από 8.000 έργα, με περισσότερα από 330 εμβληματικά έργα να παραδίδονται την περίοδο 2026–2027.
Τόνισε, επίσης, τη συγκρότηση Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών στην Προεδρία της Κυβέρνησης και τη σύσταση Κυβερνητικής Επιτροπής για τη νησιωτικότητα, καθώς και τη θεσμοθέτηση ρήτρας ορεινότητας, νησιωτικότητας και απολιγνιτοποίησης σε όλες τις κρίσιμες πολιτικές. Στόχος, όπως είπε, είναι να δημιουργηθούν νέες, καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας και πραγματικές ευκαιρίες ανάπτυξης στην περιφέρεια.
Στο μέτωπο της Δικαιοσύνης, έκανε λόγο για «ένα από τα πιο σημαντικά» πεδία μεταρρυθμίσεων: από τις αλλαγές στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και τη συγχώνευση Ειρηνοδικείων–Πρωτοδικείων, μέχρι την προσθήκη 1.000 νέων δικαστών, την αναδιοργάνωση 113 δικαστηρίων και τη δημιουργία 4 νέων περιφερειακών εδρών στην Αθήνα. Με αξιοποίηση της τεχνολογίας και της Τεχνητής Νοημοσύνης, στόχος είναι οι πρωτόδικες αποφάσεις να εκδίδονται περίπου σε 300 ημέρες και οι τελεσίδικες να μειωθούν στις 650 ημέρες έως το 2027, από 1.550 σήμερα.
Τέλος, στάθηκε ιδιαίτερα στη λειτουργία της νέας Βιβλιοθήκης της Σχολής Θετικών Επιστημών του ΑΠΘ, στον χώρο του Τμήματος Βιολογίας, που επί 34 χρόνια βρισκόταν υπό κατάληψη. Όπως είπε, «το φως της γνώσης επικράτησε στο σκοτάδι της βίας», υπογραμμίζοντας ότι χώροι που ανήκουν στους φοιτητές και την κοινωνία είχαν μετατραπεί σε «άβατα και ορμητήρια επεισοδίων». Η αποκατάσταση της κανονικότητας, κατά τον πρωθυπουργό, σηματοδοτεί την επανάκτηση του θεμελιώδους δικαιώματος της ακαδημαϊκής κοινότητας να λειτουργεί ελεύθερα – ένα μήνυμα που συνδέθηκε και με τη συμπλήρωση 100 ετών από την ίδρυση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου.
Η εικόνα των τρακτέρ στους δρόμους έχει γίνει σχεδόν φολκλόρ. Αλλά το 2025 δεν έχουμε να κάνουμε με «μπλόκα». Έχουμε να κάνουμε με τη μεγαλύτερη ρωγμή που έχει εμφανιστεί εδώ και χρόνια ανάμεσα στην κυβέρνηση και την ελληνική ύπαιθρο. Και το πιο ανησυχητικό δεν είναι η οργή των παραγωγών. Είναι ότι, αυτή τη φορά, έχουν δίκιο για πράγματα που δεν χωράνε στις κάμερες.
Οι καθυστερήσεις πληρωμών δεν είναι τεχνικό ζήτημα – είναι πολιτική έκθεση. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, δηλαδή ο οργανισμός που υπάρχει για να στηρίζει τον παραγωγό, σήμερα είναι:
καθυστερημένος σε πληρωμές,
αδιαφανής σε διαδικασίες,
αλλοπρόσαλλος σε ελέγχους,
εκτεθειμένος στις Βρυξέλλες για λάθη που μπορεί να κοστίσουν κυρώσεις στη χώρα.
Κι όμως: κανείς δεν μιλάει για αυτό. Όχι οι κυβερνητικοί – γιατί θα άνοιγε θέμα ευθύνης. Όχι η αντιπολίτευση – γιατί χρειάζεται τεκμηρίωση που δεν έχει. Όχι τα κανάλια – γιατί το «τεχνικό» δεν πουλάει.
Αλλά για τον αγρότη, αυτό δεν είναι τεχνικό. Είναι το ενοίκιο του χωραφιού. Είναι τα λιπάσματα. Είναι το πετρέλαιο. Είναι η ζωή του. Οι μικρομεσαίοι παραγωγοί είναι εκείνοι που «σπάνε» πρώτοι. Είναι αυτοί που η αγορά τους πιέζει από πάνω (με τιμές παραγωγού εξευτελιστικές) και το κράτος τους πιέζει από κάτω (με γραφειοκρατία και καθυστερήσεις). Το αποτέλεσμα;
μικροί να κλείνουν,
μεγάλοι να επεκτείνονται,
ξένα funds να αγοράζουν γη στην ελληνική περιφέρεια piece-by-piece.
Και κανείς δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται για τη μεταβίβαση της χώρας κάτω από τα ραντάρ της επικαιρότητας. Οι αγρότες δεν βγήκαν στον δρόμο για τις τιμές. Βγήκαν γιατί δεν εμπιστεύονται πλέον το κράτος. Και από εκεί ξεκινάει η πραγματική πολιτική κρίση. Η οργή τους δεν στοχεύει μια κυβέρνηση – στοχεύει ένα ολόκληρο μοντέλο που αντιμετωπίζει την ύπαιθρο σαν υποσημείωση της οικονομίας.
Η ΚΑΠ του 2023-2027 άλλαξε ριζικά. Περισσότερη γραφειοκρατία, περισσότερες απαιτήσεις, περισσότερα δεδομένα, περισσότερος έλεγχος. Μόνο που η Ελλάδα:
δεν ετοίμασε εγκαίρως τους παραγωγούς,
δεν εκπαίδευσε υπηρεσίες και οργανισμούς,
και φυσικά… δεν στελέχωσε τον ΟΠΕΚΕΠΕ με τρόπο που να αντέχει το βάρος.
Όταν λοιπόν οι Βρυξέλλες ζητούν διαφάνεια, η Αθήνα ζητάει… υπομονή. Και κάπου ανάμεσα χάνονται εκατομμύρια ευρώ και χιλιάδες ζωές παραγωγών που περιμένουν ένα χαρτί για να πληρωθούν.
Αν η κυβέρνηση συνεχίσει να βλέπει το αγροτικό ως «διαχειριστικό πρόβλημα», θα ξαφνιαστεί. Το θέμα δεν είναι η μετακίνηση των τρακτέρ. Το θέμα είναι ότι η ελληνική περιφέρεια αρχίζει να πιστεύει ότι δεν έχει τίποτα να χάσει. Και όταν ένας κοινωνικός πυλώνας φτάνει σε αυτό το σημείο, η πολιτική φθορά δεν είναι απλώς πιθανή – είναι αναπόφευκτη.
Τα μπλόκα μπορεί να λυθούν. Οι πληρωμές μπορεί να τρέξουν. Οι υπουργοί μπορεί να ανακοινώσουν πακέτα στήριξης. Αλλά η εμπιστοσύνη; Αυτή δεν επιστρέφει με δελτίο τύπου. Κι αν κάτι πρέπει να φοβίσει την κυβέρνηση το 2025, δεν είναι τα τρακτέρ. Είναι το ότι, πρώτη φορά μετά από χρόνια, η ύπαιθρος σταμάτησε να πιστεύει.
Μπορεί στην Ελλάδα έννοιες όπως ο αντιιμπεριαλιστικός αγώνας και η λαϊκή κυριαρχία να θεωρούνται παρωχημένες, όμως είναι ουσιαστικά διακυβεύματα, πιο επίκαιρα παρά ποτέ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αρνούμενες να αποδεχτούν τον νέο πολυπολικό κόσμο που αναδύεται, ο οποίος απειλεί την οικονομική τους πρωτοκαθεδρία και την επιρροή τους, καταφεύγουν σε αυτό που ξέρουν να κάνουν καλά. Απειλούν με επέμβαση χώρες των οποίων τις πλουτοπαραγωγικές πηγές εποφθαλμιούν. Μετά τη Βενεζουέλα, ο πρόεδρος Τράμπ απείλησε ανοιχτά και τη Νιγηρία.
Προβάλλοντας ως πρόσχημα την προστασία των χριστιανικών κοινοτήτων, έκανε ξεκάθαρο πως οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα διστάσουν ακόμα και να επέμβουν στρατιωτικά. Πέρα από το ότι η δήλωση αυτή έγινε για εσωτερική κατανάλωση, καθώς μια μεγάλη πλειοψηφία των ψηφοφόρων του Τράμπ είναι συντηρητικοί χριστιανοί,οι βλέψεις του Αμερικανού προέδρου είναι ξεκάθαρες. Θέλει οπωσδήποτε να διατηρήσει την επιρροή που έχουν οι ΗΠΑ στην Αφρική καθώς βλέπει τη αντίστοιχη της Ρωσίας, αλλά κυρίως της Κίνας ολοένα αυξανόμενη μέσα από τις οικονομικές συμφωνίες που αυτή συνάπτει με αρκετές αφρικανικές χώρες.
Η Νιγηρία, αυτός ο γίγαντας της Αφρικής, με τα 200 εκατομμύρια πληθυσμό, αποτελεί το κλειδί για την επίτευξη του στόχου αυτού, καθώς επηρεάζει τις αποφάσεις του EcoAZ και της Αφρικανικής Ένωσης. Επίσης ελέγχει ένα μεγάλο μέρος της Δυτικής Αφρικής στο οποίο υπάρχουν τεράστια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Τι ακριβώς όμως συμβαίνει στη Νιγηρία; Μαζικές απαγωγές, βίαιες επιθέσεις, ανάγκασαν τον πρόεδρο της χώρας,Bol Tonubu, να κηρύξει τη Νιγηρία σε κατάσταση έκτακτης εθνικής ανάγκης. Πίσω από το χάος αυτό της τρομοκρατίας βρίσκεται το Ισλαμικό κράτος Δυτικής Αφρικής (ISWAP), ληστές και παραστρατιωτικές ομάδες. Το ISWAP και άλλες εξτρεμιστικές ομάδες, εκμεταλλευόμενοι την εξαθλίωση μεγάλου μέρους του πληθυσμού των χωρών της Αφρικής, εξαγοράζουν ουσιαστικά ανθρώπους που παλεύουν να επιβιώσουν στον τόπο τους, ο οποίος μαστίζεται από τη διαφθορά των εγκάθετων κυβερνήσεων, την καταλήστευση των φυσικών πόρων από την αποικιοκρατία αλλά και την τρομοκρατία που οι ίδιες αυτές ομάδες σπέρνουν. Η χρηματοδότηση των ομάδων αυτών εξασφαλίζεται από τους φόρους που αυθαίρετα επιβάλλουν στον αγροτικό πληθυσμό, τη διακίνηση κρυπτονομισμάτων και δωρεές στο dark web, αλλά σίγουρα και έξωθεν, Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Ισραήλ και Τουρκία.
Η έκρυθμη κατάσταση που επικρατεί τόσο στη Νιγηρία όσο και σε άλλες χώρες της Αφρικής (Κονγκό, πρόσφατο πραξικόπημα στη Γουινέα Μπισάο, αιματοβαμμένες εκλογές στην Τανζανία κ.α.) έχουν τη ρίζα τους σε ένα γεγονός πίσω στο 2011. Τη μεθοδευμένη εξολόθρευση του Μουαμάρ Καντάφι και την κατάρρευση της Λιβύης. Ο ρόλος του Λίβυου ηγέτη ήταν πολλαπλά σημαντικός για την Αφρική. Είχε κατορθώσει να κρατήσει μακριά τις εξτρεμιστικές ισλαμιστικές ομάδες, να ελέγχει την εξαιρετικά κρίσιμη για τη σταθερότητα της ηπείρου περιοχή του Σαχέλ αλλά και να λειτουργεί αποτρεπτικά για τα ιμπεριαλιστικά σχέδια των δυτικών. Μετά την πτώση του καθεστώτος του Καντάφι, χιλιάδες όπλα πλημμύρισαν την περιοχή της Δυτικής Αφρικής τα οποία πωλούνταν στη μαύρη αγορά εξοπλίζοντας τις εγκληματικές οργανώσεις και τους ισλαμιστές τρομοκράτες.
Κι ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος εκτοξεύει απειλές, ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν ανακοίνωσε πως η Ρωσία είναι έτοιμη να στηρίξει τον αγώνα της Νιγηρίας προσφέροντας, πληροφορίες, οπλισμό και αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις. Προφανώς και η Ρωσία θέλει να διατηρήσει τη σφαίρα επιρροής της στην Αφρική, ακόμα και να την επεκτείνει (έχει ήδη παράσχει οικονομική στήριξη στην Μπουρκίνα Φάσο και συνάπτει συνεχώς οικονομικές και εμπορικές σχέσεις με αρκετές χώρες της Αφρικής), όμως το κάνει με άλλους όρους.
Όπως επισήμανε ο πρόεδρος της Βενεζουέλας, Νικολά Μαδούρο, οι ΗΠΑ πυροδοτούν κάτι του οποίου την έκταση και την εξέλιξη δεν μπορούν να φανταστούν. Αν επιμείνουν,το Βιετνάμ θα μοιάζει με παιδική χαρά μπροστά σ’ αυτό που τους περιμένει.
Για όποιον ακόμα αμφιβάλλει, ο τρίτος παγκόσμιος πόλεμος είναι εν εξελίξει. Ίσως να μην διεξάγεται με όρους που γνωρίζαμε έως τώρα, δεν αποκλείεται όμως να συμβεί και αυτό.
Σαφές μήνυμα προς τον Αλέξη Τσίπρα έστειλε ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, σχολιάζοντας την επανεμφάνιση του πρώην πρωθυπουργού στη δημόσια σφαίρα. Σε ανάρτησή του υποστήριξε ότι η «τέχνη της εξαπάτησης» δεν μπορεί να αποτελέσει brand που θα αναδιαμορφωθεί, αφήνοντας ευδιάκριτες αιχμές για ενδεχόμενη επιστροφή του Τσίπρα στην πολιτική σκηνή.
Ο ίδιος ξεκινά θέτοντας το ερώτημα: «Ποια είναι η διαφορά μεταξύ μιας πολιτικής παράταξης αρχών κι ενός αρχηγικού κόμματος που στηρίζεται στην εξαπάτηση;», για να απαντήσει αμέσως μετά: «η ανθεκτικότητα και η αντοχή στο χρόνο». Στη συνέχεια θέτει ως παραδείγματα τη ΝΔ και τον ΣΥΡΙΖΑ, ώστε να δείξει –όπως υποστηρίζει– τον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν την αλλαγή ηγεσίας και την εξέλιξή τους στο πολιτικό σύστημα.
ΝΔ vs ΣΥΡΙΖΑ μέσα από το βλέμμα του Σκέρτσου
Ο Άκης Σκέρτσος σημειώνει ότι η Νέα Δημοκρατία, ως «προγραμματικό και πολυσυλλεκτικό κόμμα», κατάφερε από το 1974 να έχει ομαλές διαδοχές ηγεσίας, επειδή οι βασικές της αρχές –ευρωπαϊκός προσανατολισμός, πολιτικός πραγματισμός, φιλελευθερισμός– παραμένουν ακλόνητες, πιο ισχυρές από κάθε πρόσωπο. Αυτή η σταθερά, όπως υποστηρίζει, είναι που της επιτρέπει να ανανεώνεται, να διευρύνεται και να επιβιώνει διαχρονικά.
Αντίθετα, χαρακτηρίζει τον ΣΥΡΙΖΑ ως αρχηγοκεντρικό κόμμα, το οποίο δεν κατάφερε να διατηρήσει συνοχή μετά τον Αλέξη Τσίπρα, σημειώνοντας ότι έχει ήδη περάσει από πολλαπλές διασπάσεις και πλέον βρίσκεται σε φάση «αυτοκατάργησης». Αναφέρει επίσης ότι αντίστοιχες πορείες ακολουθούν και μικρότερα κόμματα που στηρίζονται σε ισχυρούς αρχηγούς χωρίς σταθερή κομματική δομή.
«Το πολιτικό ψέμα έχει κοντά ποδάρια»
Ο υπουργός Επικρατείας επιμένει ότι τα προσωποπαγή σχήματα που βασίζουν τη λειτουργία τους σε «αρχηγικό λαϊκισμό» και παλινωδίες ανάμεσα σε θεωρία και πράξη, καταρρέουν με τον χρόνο. Όπως τονίζει: «το πολιτικό ψέμα, όπως και κάθε ψέμα, έχει κοντά ποδάρια».
Σύμφωνα με τον Σκέρτσο, οι συνεχείς «κωλοτούμπες» και αντιφάσεις των κομμάτων που υπόσχονται άλλα και εφαρμόζουν άλλα αποκαλύπτονται τελικά από την ίδια την πραγματικότητα, οδηγώντας σε απαξίωση και διάλυση. Γι’ αυτό, όπως υποστηρίζει, οποιαδήποτε προσπάθεια “rebranding” προσώπων που –κατά την άποψή του– έχτισαν την πολιτική τους παρουσία πάνω στην εξαπάτηση, είναι «καταδικασμένη».
Το μήνυμα για τους «αρχηγούς–μεσσίες»
Κλείνοντας την ανάρτηση, ο Άκης Σκέρτσος στρέφεται ευθέως προς πρόσωπα που φιλοδοξούν να επιστρέψουν στην πολιτική, επισημαίνοντας ότι σημασία δεν έχει το πρόσωπο, αλλά το έργο και η επίδρασή του στην καθημερινή ζωή των πολιτών.
Όπως σημειώνει: «Στην πολιτική σημαντικό είναι αυτό που κάνουμε για όσο το κάνουμε. Με μία προϋπόθεση: ό,τι αφήνουμε πίσω μας να βελτιώνει με μετρήσιμο τρόπο τη ζωή όλων και να ενισχύει τη χώρα σε έναν αβέβαιο κόσμο».
Με αυτόν τον τρόπο, ο υπουργός επιχειρεί να διαχωρίσει τις σταθερές «παρατάξεις αρχών» από τα προσωποπαγή σχήματα, στέλνοντας –έμμεσα αλλά σαφώς– μήνυμα προς τον Αλέξη Τσίπρα ότι μια πολιτική επιστροφή χωρίς αυτοκριτική και αλλαγή «είναι θνησιγενής».
Η Ελλάδα αναδείχθηκε Νο1 προορισμός διεθνώς για συνταξιούχους, σύμφωνα με το περιοδικό International Living, που αξιολογεί χώρες για όσους θέλουν να ζήσουν στο εξωτερικό μετά τη συνταξιοδότηση. Η κατάταξη βασίζεται σε κριτήρια όπως κόστος ζωής, υγεία, στέγαση, κλίμα, διαδικασίες παραμονής και ευκολία ένταξης στην τοπική κοινωνία.
Όπως αναφέρει το περιοδικό, η Ελλάδα προσφέρει αυτό που αναζητούν πολλοί: ομορφιά, φιλοξενία, προσιτές τιμές και έναν τρόπο ζωής πραγματικά πλούσιο.
Ένας τόπος με ατελείωτες εμπειρίες
Η χώρα περιγράφεται ως «μαγευτικό μείγμα» από ηλιόλουστα νησιά, επιβλητικά βουνά, ζωντανές πόλεις και διαχρονικές παραδόσεις. Τυλιγμένη από το Αιγαίο, η Ελλάδα διαθέτει ένα μοναδικό μωσαϊκό ιστορίας και καθημερινότητας που γοητεύει τόσο τους επισκέπτες όσο και όσους θέλουν να εγκατασταθούν μόνιμα.
«Εξαιρετικός καιρός όλο τον χρόνο, οικονομικά καταλύματα, υπέροχο φαγητό, φιλικοί άνθρωποι και απίστευτη ιστορία», σημειώνει το International Living, τονίζοντας ότι κάθε γωνιά της χώρας αποπνέει μια χαλαρή ποιότητα ζωής. Οι επιλογές για εξερεύνηση είναι τεράστιες: Αθήνα, Κρήτη, Μετέωρα, Δελφοί, Σαντορίνη, Ρόδος, Κέρκυρα, Σκιάθος, και η λίστα δεν έχει τέλος.
Ακόμη και τα λιγότερο γνωστά μέρη αφήνουν έντονες αναμνήσεις: από μια εκδρομή στο φαράγγι Θερίσου στη δυτική Κρήτη, μέχρι κολύμπι στα διάφανα νερά της Σκοπέλου, και δείπνο με λαζάνια αστακού καθώς ο ήλιος βυθίζεται στη Χαλκιδική.
Πολυδιάστατη χώρα πέρα από τα στερεότυπα
Το ρεπορτάζ επισημαίνει ότι η Ελλάδα δεν είναι μόνο ήλιος, θάλασσα και αρχαία μνημεία. Διαθέτει επίσης: ζωντανά χιονοδρομικά κέντρα, εστιατόρια υψηλής γαστρονομίας, πλούσια άγρια ζωή με δελφίνια, καρέτα-καρέτα, αρκούδες και λύκους, καθώς και άφθονα δάση, λίμνες και φαράγγια για όσους αγαπούν την πεζοπορία.
Οι πόλεις της χώρας προσφέρουν μουσεία, καφέ και πλακόστρωτες γειτονιές ιδανικές για περιπάτους, στοιχεία που μετατρέπουν την Ελλάδα σε πολυδιάστατο προορισμό για όλες τις ηλικίες.
Golden Visa και υψηλές βαθμολογίες
Στην αξιολόγηση δίνεται έμφαση και στο πρόγραμμα Golden Visa, το οποίο επιτρέπει την απόκτηση άδειας παραμονής με επένδυση από 250.000 ευρώ σε ακίνητο. Το International Living το χαρακτηρίζει ως ένα από τα πιο προσιτά προγράμματα στην Ευρώπη, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα σημειώνει υψηλές βαθμολογίες σε κλίμα, στέγαση και σύστημα υγείας.
Η χώρα, παρά τον μεγάλο όγκο τουριστών, παραμένει αρκετά μεγάλη ώστε ο καθένας να βρίσκει τον δικό του «παράδεισο», ακόμη και στο αποκορύφωμα του καλοκαιριού. Υπάρχουν πάντα ήσυχοι, ανεξερεύνητοι προορισμοί που προσφέρουν χαλάρωση μακριά από τα πλήθη.
Οι 10 καλύτερες χώρες για συνταξιούχους
Ελλάδα
Παναμάς
Κόστα Ρίκα
Πορτογαλία
Μεξικό
Ιταλία
Γαλλία
Ισπανία
Ταϊλάνδη
Μαλαισία
Με αυτή τη διάκριση, η Ελλάδα αναδεικνύεται όχι μόνο ως κορυφαίος τουριστικός προορισμός, αλλά και ως ιδανική χώρα για μια νέα αρχή μετά τη συνταξιοδότηση, συνδυάζοντας ποιότητα ζωής, πολιτισμό και φυσική ομορφιά.
Την ολοκλήρωση της συγχώνευσης της Τράπεζας Πειραιώς ΑΕ με την Piraeus Financial Holdings μέσω απορρόφησης της δεύτερης ενέκρινε η Έκτακτη Γενική Συνέλευση των μετόχων. Όπως εξήγησε ο πρόεδρος του ΔΣ, Γεώργιος Χατζηνικολάου, η κίνηση αυτή επιτρέπει στην Πειραιώς να προχωρήσει σε βελτιστοποίηση της κατανομής κεφαλαίων και σε πιο αποτελεσματική χρήση των πόρων της.
Παράλληλα, η ενοποίηση των δομών στοχεύει σε μείωση κόστους και ενίσχυση της λειτουργικής αποτελεσματικότητας, μέσω εξάλειψης επικαλύψεων και αξιοποίησης συνεργειών. Σημαντικό όφελος θεωρείται και ο περιορισμός των διοικητικών βαρών, καθώς η νέα εταιρική μορφή προβλέπει απλοποιημένη εταιρική δομή με ένα Διοικητικό Συμβούλιο και ενιαίες επιτροπές, αντί δύο ξεχωριστών οντοτήτων. Επιπλέον, η Τράπεζα φιλοδοξεί να αξιοποιήσει την καλύτερη πιστοληπτική της αξιολόγηση σε σχέση με την PFH, ενισχύοντας περαιτέρω τη θέση της στις αγορές.
Χρονοδιάγραμμα και επόμενα βήματα
Ήδη από τις 24 Ιουλίου ο SSM είχε εγκρίνει τη συγχώνευση. Όπως ανέφερε ο κ. Χατζηνικολάου, μετά και την έγκριση από τη Γενική Συνέλευση και την καταχώρηση της σχετικής σύμβασης στο ΓΕΜΗ, η τελευταία ημέρα διαπραγμάτευσης των μετοχών της Piraeus Financial Holdings στο Χρηματιστήριο Αθηνών αναμένεται να είναι η 16η Δεκεμβρίου. Η διαπραγμάτευση των νέων μετοχών της Τράπεζας Πειραιώς εκτιμάται ότι θα ξεκινήσει τη Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου, ολοκληρώνοντας έτσι και σε τεχνικό επίπεδο τη μετάβαση στο νέο σχήμα.
Ισχυρή πιστωτική επέκταση και άνοδος στα στεγαστικά
Ο διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου, Χρήστος Μεγάλου, τόνισε ότι τα έσοδα της Πειραιώς παρέμειναν ανθεκτικά, ενώ το χαρτοφυλάκιο δανείων κατέγραψε σημαντική άνοδο. Συγκεκριμένα, τα δάνεια αυξήθηκαν κατά 15% σε ετήσια βάση, φτάνοντας τα 37 δισ. ευρώ, επίπεδο που υπερβαίνει ήδη τον ετήσιο στόχο του 2025.
Ταυτόχρονα, η Πειραιώς διαχειρίζεται τη μεγαλύτερη βάση κεφαλαίων υπό διαχείριση στην Ελλάδα, με 64 δισ. ευρώ καταθέσεις, αυξημένες κατά 5% ετησίως, και 14 δισ. ευρώ επενδυτικά κεφάλαια, ξεπερνώντας τον επικαιροποιημένο στόχο των 13,5 δισ. ευρώ για το 2025.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στα στεγαστικά δάνεια, τα οποία σημείωσαν θετική καθαρή πιστωτική επέκταση για πρώτη φορά μετά από 15 χρόνια κατά το γ’ τρίμηνο. Από τις αρχές Οκτωβρίου έχει ήδη καταγραφεί καθαρή πιστωτική επέκταση περίπου 80 εκατ. ευρώ, ενώ για το σύνολο του έτους η νέα στεγαστική παραγωγή εκτιμάται ότι θα αγγίξει τα 0,7 δισ. ευρώ.
Το deal με την Εθνική Ασφαλιστική και η στρατηγική τραπεζοασφαλιστικών προϊόντων
Ο κ. Μεγάλου στάθηκε εκτενώς και στη συμφωνία για την Εθνική Ασφαλιστική, η οποία εντάσσεται στον Όμιλο Πειραιώς. Όπως σημείωσε, η εταιρεία εξυπηρετεί 1,8 εκατ. ενεργούς πελάτες, προσφέροντας πλήρη γκάμα ασφαλιστικών προϊόντων, με μερίδιο αγοράς 15% και 850 εκατ. ευρώ μικτά εγγεγραμμένα ασφάλιστρα το 2024. Το σύνολο του ενεργητικού της ανέρχεται σε 4,1 δισ. ευρώ, ενώ τα ίδια κεφάλαια φτάνουν τα 0,4 δισ. ευρώ.
Η ενσωμάτωση των λειτουργιών της Εθνικής Ασφαλιστικής στον Όμιλο, όπως διευκρίνισε, θα απαιτήσει χρόνο, όμως το brand name θα παραμείνει ως έχει. «Το brand name θα μείνει ως έχει και το θέλουμε όπως είναι – γιατί είναι ένα εκ των περιουσιακών στοιχείων της», υπογράμμισε, διευκρινίζοντας ότι η εταιρεία θα αναφέρεται ως «Εθνική Ασφαλιστική, μέλος του Ομίλου Πειραιώς».
Στόχος είναι η δημιουργία ενιαίου φορέα τραπεζοασφαλιστικών υπηρεσιών, ο οποίος θα προσφέρει ενοποιημένα προϊόντα τραπεζικής και ασφάλισης και θα λειτουργεί ως αναπόσπαστο μέρος του Ομίλου Πειραιώς. Με αυτόν τον τρόπο, η τράπεζα επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της τόσο στη λιανική τραπεζική όσο και στην αγορά ασφαλιστικών προϊόντων, αξιοποιώντας συνέργειες, κοινά δίκτυα και διασταυρούμενες πωλήσεις.
