Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε στη ΔΕΘ παρεμβάσεις στον ΕΝΦΙΑ για μικρούς οικισμούς:
Μείωση στο μισό από το 2026 για χωριά έως 1.500 κατοίκους.
Πλήρης κατάργηση το 2027 στις ίδιες περιοχές.
Όπως είπε, «Χρέος μας να κρατήσουμε ακμαία τα χωριά μας. Μειώνεται στο μισό ο ΕΝΦΙΑ από το 2026… Καταργείται εντελώς το 2027».
Κίνητρα για τα ακριτικά νησιά
Παράλληλα, ανακοινώθηκε μείωση 30% του ΦΠΑ στα ακριτικά νησιά με πληθυσμό κάτω των 20.000 κατοίκων. «Νομίζω ότι χρωστάμε κάτι στους νησιώτες μας… να μειωθεί 30% ο ΦΠΑ στα ακριτικά νησιά κάτω των 20.000 κατοίκων», σημείωσε ο πρωθυπουργός.
Στόχευση των μέτρων
Αναζωογόνηση υπαίθρου: ενίσχυση παραμονής/επιστροφής κατοίκων σε χωριά.
Στήριξη νησιωτικότητας: μείωση κόστους ζωής και τόνωση τοπικών οικονομιών στα ακριτικά νησιά.
Στα εγκαίνια της 89ης ΔΕΘ ο πρωθυπουργός μίλησε για «την πιο τολμηρή μεταρρύθμιση της φορολογίας εισοδήματος στη Μεταπολίτευση», ένα πακέτο ύψους 1,6 δισ. ευρώ. «Μειώνουμε τους φορολογικούς συντελεστές κατά 2 μονάδες για όλους, με επιπλέον σημαντική μείωση για κάθε παιδί», τόνισε.
Τι αλλάζει στη φορολογία εισοδήματος
Μείωση συντελεστών και πρόσθετη ελάφρυνση για παιδιά
26–30 ετών: συντελεστής 9% (από 22%) για εισόδημα έως 20.000 €.
Παράδειγμα: 20.000 € → όφελος 1.300 €.
Στόχευση μέτρων
Το σχέδιο στοχεύει σε αύξηση διαθέσιμου εισοδήματος μέσω μόνιμων φοροελαφρύνσεων, με αιχμή τη μεσαία τάξη και ισχυρά οικογενειακά κίνητρα. Παράλληλα, η γενναία τομή υπέρ των νέων επιχειρεί να ενισχύσει την απασχόληση και τη δημογραφική προοπτική.
Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ απηύθυνε κάλεσμα για ευρεία συμμετοχή στις εργατικές κινητοποιήσεις του Σαββάτου. Ο πρόεδρος του κόμματος, Σωκράτης Φάμελλος, με βουλευτές και στελέχη παρόντες, μίλησε στη Θεσσαλονίκη για την ανάγκη πολιτικής αλλαγής. «Όσες υποσχέσεις κι αν επινοήσει σήμερα ο κ. Μητσοτάκης, δεν μπορεί να κρύψει αυτό που ξέρουν όλοι οι Έλληνες και οι Ελληνίδες. Ότι η Ελλάδα έχει τον χαμηλότερο μισθό στην Ευρωζώνη, ότι η Ελλάδα έχει τη χαμηλότερη αγοραστική δύναμη. Και ταυτόχρονα κάνουν πάρτι τα καρτέλ, γεμίζουν υπερκέρδη και η ακρίβεια γονατίζει και τα νοικοκυριά και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις» τόνισε.
Κριτική για εργασιακά, Υγεία-Παιδεία και υποθέσεις δημοσίου ενδιαφέροντος
Ο Σωκράτης Φάμελλος πρόσθεσε πως «κανείς δεν μπορεί να κρύψει τα εργατικά δυστυχήματα. Κανείς δεν μπορεί να κρύψει τις τραγικές ελλείψεις στην Υγεία και στην Παιδεία. Δεν μπορεί ο κ. Μητσοτάκης να κρύψει το μεγάλο σκάνδαλο διαφθοράς του ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά και το έγκλημα των Τεμπών, που ακόμα συγκλονίζει την ελληνική κοινωνία». Κατά τον ίδιο, «ο κ. Μητσοτάκης είναι απονομιμοποιημένος και η μόνη επιλογή που έχει είναι να φύγει το συντομότερο».
Πρόγραμμα και προοδευτικές συμμαχίες
«Αξίζει στον τόπο μας μία Προοδευτική Ελλάδα και ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ έχει έτοιμο πρόγραμμα, αλλά και πρόταση για μία μεγάλη προοδευτική συνεργασία για να κάνουν οι πολίτες την ανατροπή. Η ανατροπή γίνεται στους δρόμους. Και σήμερα από τη Θεσσαλονίκη στέλνουμε ένα μήνυμα: Με αγώνες αλλάζει η ζωή μας. Με αγώνες διεκδικούμε μια Προοδευτική Ελλάδα».
Επαφές στο περιθώριο των κινητοποιήσεων
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ είχε τετ-α-τετ με τον δήμαρχο Αθηναίων, Χάρη Δούκα, ο οποίος βρέθηκε επίσης στη Θεσσαλονίκη.
Το ετήσιο ραντεβού στη ΔΕΘ λειτουργεί ως βαρόμετρο για το κυβερνητικό σχέδιο κάθε πρωθυπουργού. Σήμερα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανεβαίνει στο Βελλίδειο με εξαγγελίες που το Μέγαρο Μαξίμου κρατά ως επτασφράγιστο μυστικό, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο εκπλήξεων. Η εισαγωγή της ομιλίας αναμένεται να παραπέμψει στην πρώτη ΔΕΘ του 2016 (μειώσεις φόρων, αύξηση εισοδήματος κ.ά.).
Διπλή κατεύθυνση: οικονομικά του 2026 και μεταρρυθμίσεις έως το 2030
Η ομιλία θα κινηθεί σε δύο άξονες:
Οικονομικά μέτρα για το 2026, με πακέτο κοντά στα 1,7 δισ. ευρώ.
Μεταρρυθμίσεις ορίζοντα 2030, που υπερβαίνουν την τετραετία και απαιτούν ευρύτερες συναινέσεις.
Τι θα περιλαμβάνει το οικονομικό πακέτο
Φορολογικές παρεμβάσεις με στόχο την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος.
Συνυπολογίζονται ~1,5 δισ. ευρώ μόνιμων μέτρων που έχουν ήδη ανακοινωθεί και εξακολουθούν να «τρέχουν» από τα τέλη του 2025 (π.χ. ενίσχυση χαμηλοσυνταξιούχων, ενοίκιο κ.λπ.).
Έμφαση στη φοροελάφρυνση, την οποία κυβερνητικά στελέχη χαρακτηρίζουν τον πιο ασφαλή τρόπο ώστε όλοι οι πολίτες (δημόσιοι/ιδιωτικοί υπάλληλοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, συνταξιούχοι) να δουν καθαρά κέρδη στην τσέπη.
Στο θεσμικό σκέλος θα παρουσιαστεί δέσμη αλλαγών που ξεπερνά τον εκλογικό κύκλο, με στόχο σταθερούς κανόνες, απλοποίηση και ανθεκτικότητα της οικονομίας. Ευρύτερες συναινέσεις θα ζητηθούν για να κλειδώσουν οι παρεμβάσεις σε βάθος χρόνου.
Το πολιτικό μήνυμα
Στο πολιτικό μέρος, ο πρωθυπουργός θα τοποθετηθεί για τις γεωπολιτικές εξελίξεις και το διεθνές περιβάλλον, επαναφέροντας το δίπολο οικονομικής σταθερότητας και πολιτικής βεβαιότητας. Θα υπάρξει αναφορά σε αντιπαραδείγματα από άλλες χώρες της Ευρώπης (Γαλλία, Ολλανδία), ως πλαίσιο σύγκρισης.
Η κινηματογραφική βιομηχανία αποτελεί αναμφισβητήτως μία πανίσχυρη επιρροή για την οικουμένη. Η οπτικοακουστική μεταφορά είτε στην μεγάλη είτε στην μικρή οθόνη της εκάστοτε παραγωγής, δύναται να αποτελέσει πηγή μετάδοσης μηνυμάτων των οποίων ο χαρακτήρας διαφέρει αναλόγως την περίσταση. Εξυπακούεται πως προτεραιότητα στην περίπτωση των υπεραγωγών και όχι μόνο, αποτελεί το κέρδος, επομένως η όποια παραποίηση δεδομένων στην περίπτωση ταινιών με ιστορικό περιεχόμενο, εντάσσεται στο πλαίσιο του πειραματισμού αλλά και του ανταγωνισμού. Το επερχόμενο ‘’blockbuster’’ Οδύσσεια του Βρετανού Christopher Nolan, μάλλον δεν θα αποτελεί εξαίρεση, εντούτοις κρίνοντας από την μέχρι τώρα πορεία του στον χώρο, ο εν λόγω πασίγνωστος σκηνοθέτης και παράγωγος, δεν αφήνει πολλά περιθώρια αμφισβήτησης. Εισερχόμενοι βεβαίως στο απαιτητικό πεδίο του αρχαίου κόσμου και δει του Ελληνικού, ομολογουμένως ο πήχης ανεβαίνει και αυτό διότι η όσο το δυνατόν πιο πιστή αποτύπωση του, απαιτεί μελέτη της Ελληνορωμαϊκής γραμματείας, με σεβασμό και αφοσίωση.
Έργο του Κωνσταντίνου Φάη
Τα γυρίσματα της υπερπαραγωγής των 250 εκατομμυρίων δολαρίων ολοκληρώθηκαν μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου, είναι προγραμματισμένη να κάνει πρεμιέρα στις 17 Ιουλίου 2026 και αποτελεί μεταφορά της Οδύσσειας του Ομήρου, τον λεγόμενο νόστο του Οδυσσέα στην Ιθάκη και την επανένωση του με τους οικείους του μετά τον Τρωικό Πόλεμο. Το κάστ περιλαμβάνει βαρύγδουπα ονόματα, όπως τον Ματ Ντέιμον, τη Ζεντάγια, τον Τομ Χόλαντ, τον Τζον Μπέρνταλ και πολλούς ακόμη, ενώ την 17η Ιουλίου συνέβη κάτι πρωτοφανές: τα εισιτήρια για τις προβολές του πρώτου Σαββατοκύριακου σε αίθουσες IMAX βγήκαν προς πώληση και σε λιγότερο από μία μέρα, τα περισσότερα είχαν εξαντληθεί. Φαντασμαγορικά ακούγονται όλα αυτά για την πλειοψηφία του κόσμου και αναμφιβόλως μιλάμε για δυνατό μάρκετινγκ, ωστόσο θα ήταν καλό να δούμε πίσω από την κουρτίνα του θεαθήναι και θα έπρεπε να τεθούν κάποια καίρια ερωτήματα σχετικά με το σενάριο της πολυδιαφημισμένης παραγωγής. Πριν δούμε ποια είναι αυτά, ας σκιαγραφήσουμε εν τάχει την αρχαία μας παρακαταθήκη, ειδάλλως η οποία εμβάθυνση θα αποβεί άκαρπη.
Εν πρώτοις στην περίπτωση των Ομηρικών Επών, ουσιαστικά έχουμε να κάνουμε με μία πρώτη προσπάθεια καταγραφής της προφορικής παράδοσης όπως αυτή μεταλαμπαδεύτηκε για εκατοντάδες χρόνια από την Εποχή του Χαλκού στην Αρχαϊκή, με τις όποιες αλλοιώσεις και προσθήκες, μέσα από τα προδρομικά είδωλα των ραψωδών, τους αοιδούς. Περί διαχρονικότητας τους ο λόγος, σημειώστε πως σε διεθνή ψηφοφορία που διοργανώθηκε από το Βρετανικό δίκτυο BBC το 2018 με την συμμετοχή 108 κριτικών, συγγραφέων και ακαδημαϊκών από 38 χώρες, σχετικά με την ιστορία που διαμόρφωσε τον κόσμο, η Οδύσσεια κατέκτησε την πρώτη θέση και η Ιλιάδα την 10η. Κάτι έχει αντιληφθεί ο Νόλαν και οι συνεργάτες του επομένως. Βασικό θέμα αμφότερων των επών, τα ‘’κλέη ανδρών’’ και το ηρωικό ιδεώδες. Γενικώς μιλώντας, κορυφαία προσωπικότητα του ηρωικού γένους είναι ο Ηρακλής των Θηβών, αλλά αυτό έχει καταστεί γνωστό τοις πάσι. Το θέμα το οποίο χρήζει περαιτέρω ανάδειξης είναι το γεγονός ότι ο μύθος του αναδύεται από τα δυο αυτά έπη και μάλιστα με τρόπο ιδιαίτερο. Η Ιλιάδα έχει χαρακτήρα πιο…πολεμικό και τρόπον τινά ‘’επίγειο’’, από την άλλη η Οδύσσεια ανοίγεται στον κόσμο της απόκοσμης γεωγραφίας και του υπερφυσικού. Κοινό τους στοιχείο, ο ανοιχτός επιλογικός ορίζοντας. Αυτή ακριβώς η αντίθεση αντανακλάται εντόνως και στην περίπτωση στου Ηρακλέους.
Έργο του Κωνσταντίνου Φάη
Τα Έπη ασχολούνται κυρίως με τους ήρωες που πολέμησαν γύρω από τα τείχη της πολυθρύλητης Τροίας ανατρέχοντας και σε προηγούμενες γενιές, επί παραδείγματι ο Νέστορας, ο οποίος αρέσκεται στο να αναπολεί επανειλημμένως την σπουδαιότητα των ανδρών εκείνης της εποχής. Ο ήρωας της προηγούμενης γενιάς που αναφέρεται πιο συχνά είναι ο ‘’λεοντόκαρδος’’ Ηρακλής. Για να γίνει πιο κατανοητό, οι ήρωες του Ομήρου είναι δεινοί πολεμιστές της εποχής με ανώτερο πνεύμα ή και καταγωγή, με όλα τα γνωστά πάθη και επιθυμίες, αρετές και ελαττώματα των καθημερινών αρχαίων Ελλήνων, αλλά και ενισχυμένη ικανότητα στο να εκπληρώσουν τις φιλοδοξίες τους. Τώρα, φανταστείτε τον Ηρακλή ως τον μακράν πληθωρικότερο ήρωα σε όλους τομείς, αντιπροσωπεύοντας τον ορίζοντα των δυνατοτήτων του ομηρικού πολεμιστή, τα απώτατα όρια της δράσης του. Στην Ιλιάδα υπάρχουν απόγονοι του στην Τροία, με έναν εκ των υιών του, τον Τληπόλεμο, να είναι αρχηγός του Ροδιακού στρατεύματος εκεί. Η αφήγηση αναφέρει επιτυχίες μάχης ανάμεσα στον Ηρακλή και την Ήρα αλλά και τον Άδη και ασφαλώς υπογραμμίζεται το γεγονός ότι μία γενιά πριν, κατέλαβε πρώτος την Τροία με μία μόνο επίθεση και μόνο έξι πλοία εν αντιθέσει με αυτήν την δεύτερη άλωση της Τροίας, όπου οι εισβολείς δεν έχουν καταφέρει να το κάνουν αυτό με τα χίλια πλοία τους για περισσότερα από εννέα χρόνια. Ευκαιρίας δοθείσης, είναι ο περίφημος μύθος του Κήτους της Τροίας και της αρπαγής της Ησιόνης. Αναφορές γίνονται και στις διενέξεις του Διός με την Ήρα λόγω του ήρωα, στον ρόλο του Ευρυσθέα ως εντολοδόχο του αλλά και της Αθηνάς ως παροχή βοήθειας στον ήρωα στην κάθοδο του στον Άδη. Η πιο ενδιαφέρουσα αναφορά στον Ηρακλή στην Ιλιάδα όμως, είναι οι στίχοι όπου ο ‘’ωκύμορος’’ Αχιλλέας, μετά το θάνατο του Πάτροκλου παρατηρεί ότι ούτε ο Ηρακλής δεν μπόρεσε να αποφύγει το πεπρωμένο του θανάτου, καθώς υπερνικήθηκε από τη μοίρα και την οργή της Ήρας. Στην Οδύσσεια τώρα, επισημαίνεται η ανυπέρβλητη ικανότητα του στην τοξοβολία αλλά και κάποιες βάναυσες πράξεις του, με την μητέρα του Αλκμήνη, και την σύζυγό του Μεγάρα, να αναφέρονται εν συντομία. Πάραυτα, το πιο εκτενές και σίγουρα καθοριστικό απόσπασμα για τον Ηρακλή, εντοπίζεται στην καθηλωτική αλλά και περιλάλητη ραψωδία Λ, την ‘’Νέκυια’’, δηλαδή την κάθοδο του Οδυσσέα στον Άδη, όπου συναντά ήρωες του παρελθόντος με τελευταίο από αυτούς τον Ηρακλή. Εκεί δίνεται μία λεπτομερής περιγραφή της άκρως τρομακτικής ζώνης του ήρωα (‘’…έργα, θάματα φαντάζαν δουλεμένα, αρκούδες, αγριογούρουνα, λιοντάρια με πύρινα βλέμματα, πόλεμοι, μάχες, φονικά, και χαλασμός ανθρώπων’’) με την ευχή εκ μέρους του αφηγητή, όμοια της να μην υπάρξει ξανά. Η έκφραση της φυσιογνωμίας του προμηνύει θανατηφόρα δράση, με τον ίδιο να προβαίνει σε έναν δραματικό μονόλογο για τα δεινά της επίγειας σταδιοδρομίας του και ύστερα να χάνεται στην άβυσσο του Κάτω Κόσμου. Μόνο που αυτή η μορφή… δεν είναι πραγματικά ο Ηρακλής, αλλά η ‘’σκιά’’ του (στίχος 602: ‘’εἴδωλον’’), καθώς ο «πραγματικός» Ηρακλής κατοικεί ως θεός στον Όλυμπο και απολαμβάνει τη συντροφιά της ‘’καλλίσφυρης’’ Ήβης. Είναι η λεγόμενη αποθέωση του Ηρακλέους, ήτοι η μεταθανάτια άνοδος του στον κόσμο των θεών. Αυτοί οι στίχοι στην Νέκυια, αποτέλεσαν αφορμή για ερωτήματα από μεταγενέστερους σχολιαστές του Ομήρου, αναφορικά με την αθάνατη φύση του ήρωα, το εάν δηλαδή πρόκειται για γνήσια Ομηρική αφήγηση ή μετέπειτα προσθήκη. Ανακεφαλαιώνοντας, στην μεν Ιλιάδα ο Ηρακλής είναι ένας… θνητός, εμβληματικός στρατηλάτης προηγούμενης γενιάς, πρότυπο για τους μαχόμενους, στην δε Οδύσσεια είναι αθάνατος και υπό μία έννοια απόκοσμος.
Έργο του Κωνσταντίνου Φάη
Μεταξύ άλλων, ένα ερώτημα λοιπόν που θα έπρεπε να μας απασχολεί άρα και να τεθεί στην εταιρεία παραγωγής, είναι το εάν ο Ηρακλής εμφανίζεται στην ταινία και επιπροσθέτως το κατά πόσο ακολουθεί την Ομηρική οδό. Θα μπορούσε να δομείται μέσω αναδρομικών σκηνών η δράση του Ηρακλέους ως πρώτου κατακτητή της Τροίας και η μετάβαση του στην θεϊκή υπόσταση, θα έλεγε κανείς η μετάβαση από την ιστορία στον μύθο. Ο μύθος του άρχισε να διαχέεται πολύ πριν από τον Ομηρική λογοτεχνία, επηρεάζοντας διανοουμένους αλλά και καθημερινούς ανθρώπους. Ο ακατάβλητος βίος του, ακριβώς από τον Hercules Primigenius, δηλαδή τον ίδιο να πνίγει τους όφεις σε ηλικία μόλις 8 μηνών, στον Hercules Invictus της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και των Άλπεων, μεταλαμπαδεύτηκε με πάθος αποτελώντας την επιτομή του θεϊκού και του θνητού γίγνεσθαι. Διόλου τυχαίο που η Λεκάνη της Μεσογείου βρίθει από πληθώρα σχετικών αρχαίων ευρημάτων και αναφορών για ολόκληρες πόλεις που έφεραν κάποτε το όνομα του. Θα μπορούσε να είναι μίας πρώτης τάξεως ευκαιρία, να αναδειχθεί η ενδοξότερη ηρωική μορφή της πανάρχαιας Ελληνικής παράδοσης, σε παγκόσμιο βεληνεκές.
Έργο του Κωνσταντίνου Φάη
Οφείλουμε να είμαστε πραγματιστές και όχι αιθεροβάμονες. Όπερ σημαίνει πως σαφώς και δεν είναι υποχρεωμένος ο Νόλαν και ο κάθε, διακεκριμένος ή μη, παράγοντας του κινηματογράφου να απαντήσει ή να υπακούσει στα διάφορα ζητήματα. Άλλωστε, ενδέχεται η πολυσυζητημένη αυτή διασκευή να ανταποκριθεί επαξίως σε όλα τα προαναφερθέντα. Τούτων λεχθέντων, το πραγματικό ερώτημα που προκύπτει είναι το κατά πόσο είναι ευαισθητοποιημένοι οι αρμόδιοι φορείς του Ελληνισμού γενικότερα, στο να προβάλλεται διεθνώς υλικό ανταποκρινόμενο στα σωζόμενα αρχεία των προγόνων μας. Ο ρόλος του άπραγου χειροκροτητή δεν μας αρμόζει και εφόσον θέλουμε να αποτελέσουμε μία έστω υποτυπώδη συνέχεια τους εν τοις πράγμασι, όσοι εξ ημών το επιθυμούν αυτό, επιβάλλεται η επαγρύπνηση και η ενεργή συμμετοχή μας. Άγρυπνοι όσον αφορά τον νου μας κατά την Πυθαγόρεια ρήση. Αυτή είναι η αδήριτη πραγματικότητα, μακριά από μεγαλομανίες, υπερβολές και απολυταρχισμούς, μόνο με πράξεις και κατάθεση διαπιστευτηρίων θα επιφέρουμε αποτελέσματα.
ΥΓ: Ο γράφων, κατά την διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας, επιχείρησε να έρθει σε επικοινωνία και με την εταιρεία παραγωγής, την Syncopy Inc. αλλά και με την εταιρεία διανομής, την Universal Pictures. Τα σχετικά email δεν απαντήθηκαν ποτέ, ενώ η συστημένη επιστολή προς τα κεντρικά της Syncopy στο Λονδίνο, επέστρεψε στον αποστολέα της λόγω ‘’μετακόμισης του παραλήπτη’’.
Ο Βασίλης Λέκκας σε μια αποκαλυπτική συζήτηση εφ’ όλης της ύλης.
Από τον Τόλη Βοσκόπουλο και τον Στέλιο Καζαντζίδη στον Μίκη Θεοδωράκη και τον Ζαμπέτα, ως την περίοδο της πανδημίας και την «τραπ» μουσική.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Θα ξεκινήσω κάπως παράδοξα ή μάλλον μπαίνοντας κατευθείαν στις ερωτήσεις: τον χειμώνα που μας πέρασε, κυριολεκτικά σάρωσαν οι εμφανίσεις σας με θέμα έναν θρύλο του ελληνικού τραγουδιού: τον Τόλη Βοσκόπουλο. Θα ήθελα να ρωτήσω πως προέκυψε αυτή η ιδέα και να μας περιγράψετε λίγο αυτή την εμπειρία.
Βασίλης Λέκκας: Η απόφαση να το κάνω αυτό, κάπως είχε ωριμάσει μέσα μου εδώ και χρόνια. Προηγήθηκαν και κάποιες τηλεοπτικές εκπομπές κυρίως μετά από πρόσκληση του Λευτέρη Παπαδόπουλου που έχει γράψει και στίχους του Τόλη να τραγουδήσω δικό του ρεπερτόριο. Επίσης και πρόσφατα στην εκπομπή του Μπέζου έκανα κάτι αντίστοιχο. Και σ’ ένα δίσκο μου με τίτλο «Φίλμ Νουάρ» είχα συμπεριλάβει διάφορα τραγούδια, κυρίως από τη συνεργασία μου με τον Γιάννη Σπάθα και τον Γιώργο Τρανταλίδη και εκεί ήθελα να βάλω ένα τραγούδι του Μίμη Πλέσσα, το «Μ’ ανάστησες καρδιά μου», που τραγούδησε ο Τόλης και ο Λευτέρης Παπαδόπουλος έγραψε τους στίχους. Έκανα λοιπόν μια διασκευή και ήταν από τα ελάχιστα πράγματα που πείραξα λίγο- μ’ αρέσει να παίζω τις πρώτες εκτελέσεις- αλλά αυτό το ενέταξα σε ένα γενικότερο κλίμα που είχε ο δίσκος αυτός. Έτσι λοιπόν πολύ αβίαστα κάποια στιγμή ήρθε η ιδέα, και είπα γιατί δεν κάνω ένα αφιέρωμα σ’αυτόν τον τραγουδιστή, ο οποίος έχει πει συνθέτες όπως ο Πλέσσας, ο Άκης Πάνου, ο Ζαμπέτας, ο Νικολόπουλος…
Κωνσταντίνος Μούσσας: Και έχει γράψει κι ο ίδιος σπουδαία τραγούδια.
Βασίλης Λέκκας: Μα είναι μια εξαιρετική περίπτωση συνθέτη. Πολλά τραγούδια, ας πούμε το «Πριν χαθεί το όνειρό μας» και τόσα άλλα. Έχει αφήσει έντονο το αποτύπωμά του σε μια δύσκολη εποχή της νεότερης Ελλάδας. Σαν καλλιτέχνης έχω λοιπόν ανησυχίες και προσπαθώ πάντα να βρίσκω απόρροια από ένα καλλιτεχνικό γεγονός και να εστιάζω κυρίως στο τραγούδι συνολικά και όχι στον τραγουδιστή. Υπάρχει ο συνθέτης, ο στιχουργός και μετά ο ερμηνευτής. Θέλω να το ξεκαθαρίσω αυτό. Δεν γίνεται να αγνοήσω το έργο το οποίο δόθηκε σε έναν καλλιτέχνη και να μείνω μόνο στον ερμηνευτή. Προφανώς η αιχμή του δόρατος είναι ο τραγουδιστής, η φωνή που θα το μεταδώσει στην κοινωνία είναι ένα όργανο πολύ καθοριστικό. Αυτήν την ανάγνωση κάνω εγώ.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Εστιάζετε στο τραγούδι συνολικά και όχι στον τραγουδιστή.
Βασίλης Λέκκας: Ε, ναι. Και παλιότερα στο αφιέρωμα που είχα κάνει στον Καζαντζίδη. Δεν παριστάνω την Καζαντζίδη, ούτε τον Βοσκόπουλο. Μ’ αρέσει το ρεπερτόριο τους και προσπαθώ να το προσεγγίσω. Υπάρχει μια κοινωνική και ερωτική διάσταση που μας αφορά όλους στα τραγούδια τους.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Και αυτό νομίζω το κατάλαβε ο κόσμος.
Βασίλης Λέκκας: Δεν μπορώ να σας περιγράψω τι έγινε. Και δεν το κοινοποιήσαμε, τουλάχιστον όπως ας πούμε του άξιζε. Ξεκινήσαμε να παίζουμε και ξαφνικά ακούσαμε ότι ο χώρος είναι γεμάτος. Και την επόμενη βραδιά και την επόμενη. Ξεκίνησα τέλος Οκτώβρη και φτάσαμε τον Μάιο. Ήρθε και κάποια βραδιά η σύζυγός του και πραγματικά ήταν πολύ συγκινητικό.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Η φίλη μας, η Άντζελα Γκερέκου.
Βασίλης Λέκκας: Ναι, και όταν βλέπεις και αυτή την αποδοχή, από έναν άνθρωπο που ήταν κοντά στον Τόλη τόσα χρόνια είναι σημαντικό.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Θα επαναληφθεί τον επόμενο χρόνο αυτό το πρόγραμμα για όσους δεν πρόλαβαν να το δουν ή για αυτούς που θα ήθελαν να το ξαναδούν;
Βασίλης Λέκκας: Πριν σας απαντήσω σε αυτό, να πω ότι πρόσφατα ανακάλυψα τυχαία ένα άρθρο το οποίο πρέπει να γράφτηκε μια δεκαετία πριν. Και μάλιστα γιατί κάποιος δημοσιογράφος είδε την εκπομπή που τραγούδησα το «Μ’ ανάστησες καρδιά μου» και έγραψε ένα άρθρο με τίτλο αν θυμάμαι καλά «Μυστικές συναντήσεις». Είχε τη Φλέρυ Νταντωνάκη, τον Τόλη Βοσκόπουλο και εμένα σε ένα κόντρα ρεπερτόριο. Ο Τόλης για παράδειγμα είπε το «Παράπονο» του Θεοδωράκη, με τον οποίο δεν έτυχε ποτέ να συνεργαστεί, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα μπορούσε να τραγουδήσει τραγούδια του. Ήταν ένα ωραίο άρθρο με την ανάλυση που έκανε, αν και εμένα δεν μου προξένησε εντύπωση,να σας πω την αλήθεια. Εγώ ξεκίνησα να τραγουδάω με τον Ζαμπέτα, μη το ξεχνάμε αυτό.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Ναι, ακριβώς. Απλά ο κόσμος σας έχει συνδέσει με τον Μίκη ή τον Μάνο.
Βασίλης Λέκκας: Εντάξει αυτοί μου έδωσαν την ταυτότητα, το στίγμα, το προφίλ. Όμως από εκεί και πέρα αυτό που κάνουμε είναι πολύ βαθύτερο. Ξέρετε πόσες συνεργασίες είχαν συνθέτες που κάποιος θα πει-μα πώς γίνεται; Κι όμως. Ο Ζαμπέτας έπαιξε και στον Μίκη και στον Μάνο. Ο Γιάννης ο Σπάθας που εγώ έχω κάνει αριστουργηματικούς δίσκους μαζί του, από τη μια ήταν στους «Σώκρατες» και από την άλλη σε ενορχηστρώσεις του Μίκη και του Μάνου. Εγώ διευρύνω πάντοτε τον μουσικό μου ορίζοντα.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Χωρίς όμως να προσπαθήσετε να «κάνετε» τον Τόλη ή τον Στέλιο, αλλά να τους προσεγγίσετε μέσα από τη δική σας ματιά, του Βασίλη.
Βασίλης Λέκκας: Μα αυτό θα ήταν το λάθος που θα μπορούσα να κάνω: Να προσπαθήσω να μιμηθώ αυτούς τους καλλιτέχνες, που είναι αδύνατο. Όσο και να προσπαθήσεις δεν γίνεται. Ξέρετε υπάρχει κάτι που συνδέει πέρα από το τραγούδι τον Στέλιο, τον Βοσκόπουλο κι εμένα: Έχουμε παρόμοια βιώματα, είμαστε αυτοδίδακτοι κατά κάποιο τρόπο τραγουδιστές. Βέβαια ο καθένας στην εποχή του και με τις επιρροές του. Αλλά είμαστε λαϊκοί άνθρωποι, του μόχθου. Ο πατέρας μου ήταν οικοδόμος. Του Τόλη νομίζω είχε μανάβικο. Σκεφτείτε ότι ο Καζαντζίδης τραγούδησε Θεοδωράκη, Χατζιδάκη κι εγώ Ζαμπέτα. Και βέβαια η μουσική σχέση με τον Ζαμπέτα ήταν καθοριστική, κάτι που ίσως δεν είναι γνωστό στον πολύ κόσμο. Μάλιστα ευτύχησα να τραγουδήσω ένα τραγούδι του Ζαμπέτα σε πρώτη εκτέλεση που είναι και αυτοβιογραφικό, σε στίχους του Παντελή Αμπατζή. Είπα την «Κομαντατούρα» με θέμα την Κατοχή και άλλα.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Άρα υπήρχε ένα κοινό υπόβαθρο και με τον Στέλιο και με τον Τόλη.
Βασίλης Λέκκας: Ακριβώς. Ο τόπος είναι μικρός και καλλιτέχνες οι αυτοδίδακτοι όπως αυτοί που αναφέρατε αλλά και πολλοί άλλοι έχουμε κοινά βιώματα, παράλληλες πορείες.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Και να ρωτήσω ακριβώς παίρνοντας αφορμή από αυτό που μόλις είπατε: αυτό συμβαίνει σήμερα; Οι καλλιτέχνες έχουν ένα κοινό σημείο αναφοράς; Τα σημερινά κοινωνικά βιώματα αποτυπώνονται στους σύγχρονους καλλιτέχνες ή απλά υπάρχουν ο καθένας στον μικρόκοσμό του; Σπανίζουν οι αυτόφωτοι και δεν αναφέρομαι μόνο στους τραγουδιστές.
Βασίλης Λέκκας: Η αλήθεια είναι ότι υπάρχει μια πολύ μεγαλύτερη επιρροή από την ξένη βιομηχανία της μουσικής η οποία έχει τώρα τη δυνατότητα να επιβάλει τα δικά της πρότυπα στις νεότερες γενιές, χωρίς να υπάρχει όμως το αντίβαρο. Το κάνει με μεγάλη άνεση και με πολλούς τρόπους. Μπαίνει κάποιος για παράδειγμα σε μια πλατφόρμα και ακούει όλο τον πλανήτη, αυτόματα. Όμως αυτές οι βιομηχανίες έχουν και μια τάση να κατευθύνουν τα πράγματα κάπου. Αυτό που παρατηρώ συχνά είναι ότι δανειζόμαστε πολλές φορές αυτό τον ήχο τον ξένο, που δεν έχει τη ρίζα του εδώ. Ξεκινάμε δηλαδή με δανεικά πράγματα. Εντάξει βάζουμε και κάτι δικό μας αλλά είμαστε μια ουρά σε κάτι ξένο. Βέβαια από την άλλη υπάρχει μια τάση -ειδικά στα νέα παιδιά- να ασχολούνται με την παραδοσιακή μουσική, να γλεντάνε με τα τραγούδια του τόπου μας, να μαθαίνουν μουσικά όργανα, να βλέπεις μια ευτυχία στα πρόσωπά τους. Και αυτό δείχνει ότι κουβαλάνε ένα dna. Είναι ένα Διονυσιακό στοιχείο αυτό, που κακώς το έχουμε βάλει στην άκρη στην καθημερινότητά μας και που το ξαναβρίσκουμε σε μια έκρηξη χαράς ή γλεντιού. Μακάρι αυτό να διέπει όλη την κοινωνία σε πολλά θέματα και να αντιληφθούμε επιτέλους ότι αυτά τα στοιχεία που μας έχει δώσει σαν κληρονομιά αυτός ο τόπος, αυτός ο ήλιος είναι τα όπλα μας για να πάμε μπροστά.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Και μιας και αναφερθήκατε σε αυτά τα στοιχεία-χαρακτηριστικά: μετά την περίοδο της πανδημίας, μιας πρωτοφανούς κατάστασης σε όλα τα επίπεδα, περιμέναμε να έρθουμε πιο κοντά ακριβώς σε αυτά τα στοιχεία που αναφερθήκατε, να τα ξαναανακαλύψουμε. Και κάτι δεύτερο: γιατί όλη αυτή η κατάσταση δεν αποτυπώθηκε ευρέως στην Τέχνη; Στο τραγούδι, στην ποίηση κλπ. όπως συνέβη σε άλλες εποχές και παρόμοιες καταστάσεις; Θυμίζω πως γράφτηκε από τον Ρίτσο ο «Επιτάφιος».
Βασίλης Λέκκας: Θέλετε να πείτε ότι συνέβη ένα παγκόσμιο γεγονός και δεν πέρασε στην Τέχνη.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Τουλάχιστον σε ανάλογο βαθμό με το ίδιο το γεγονός.
Βασίλης Λέκκας: Κυρίως σε αυτές τις περιπτώσεις δεν αρκεί να γραφτεί ένα τραγούδι για να καταγράψω ή να εξηγήσω τι συνέβη. Και θα χρησιμοποιήσω μια λέξη, ελπίζω να μην παρεξηγηθώ, στην περίπτωση αυτού του «πειράματος» της πανδημίας, σε αυτή τη σοκαριστική εκδοχή δεν μπορούν να βγουν συμπεράσματα, ούτε τέχνη αφού όλος ο πλανήτης βρίσκονταν σε μια κατάσταση απίστευτη. Μπορεί να μην έγινε τέχνη όμως εκφράστηκε στα κοινωνικά φορτία, αποτυπώθηκε εκεί. Όπου οι αποστάσεις μεγαλώνουν το χάος επίσης, η αποξένωση και έχουμε τελικά σήμερα παιδιά που ακούν και προτιμούν μουσικές όπως η «τραπ». Υπάρχει ένας στίχος εκεί που εκφράζει μια διαμαρτυρία, λείπει όμως η δική μας μουσική. Υπάρχει αν θέλετε και μια επιστημονική εξήγηση για αυτά τα επαναλαμβανόμενα μουσικά μοτίβα, όπου το «μπιτ» που προκαλεί μια συγκεκριμένη εγκεφαλική χαοτική κατάσταση, όπου καταργείς την αρμονία της μουσικής, εκτονώνεσαι μαζί με άλλους σε ένα τεράστιο χώρο και τελικά φεύγεις από εκεί με τα ίδια προβλήματα. Είναι μια κατάσταση όπου νιώθεις ότι έχεις μαζί σου παρά πολλή κόσμο που νιώθει την ίδια οργή με σένα αλλά στην πραγματικότητα είσαι μόνος. Κι αυτό δυστυχώς είναι κάτι που μας επιβλήθηκε. Και αυτό ελεγχόμενο είναι. Είναι αν θέλετε ένα τρικ.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Παίρνω το νήμα ακριβώς από που λέμε. Αυτή τη στιγμή είναι σε εξέλιξη δυο μεγάλοι πόλεμοι, σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή. Τι λέει στον ευαισθητοποιημένο Βασίλη Λέκκα αυτή η κατάσταση;
Βασίλης Λέκκας: Ότι η ανθρωπότητα παραμένει σε ένα λάθος βηματισμό, ενώ ακούμε πολλά για την προσπάθεια της επιστήμης να φέρει την ανθρωπότητα σε μια ισορροπία κι από την άλλη υπάρχει η βιομηχανία των όπλων. Ε, καταργήστε τα όπλα επιτέλους. Τεράστια κονδύλια φεύγουν από την παιδεία, ή την υγεία. Αυτό δεν μπορώ να το καταλάβω. Δεν βρίσκω καμία λογική. Υπάρχουν εκατομμύρια άνεργοι, μετανάστες, πρόσφυγες, γη καμένη. Παράνοια κι εμείς συνεχίζουμε στον ίδιο δρόμο.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Και επιμένω, μετά την πανδημία όλο αυτό.
Βασίλης Λέκκας: Μα δεν πιστεύω ότι όλο αυτό έγινε για να έρθουμε πιο κοντά. Να βρεθούμε ξανά. Το εντελώς αντίθετο. Πώς να δω εγώ την αδερφή μου ή τον πατέρα μου στην πανδημία αφού ζούσαμε όλοι με τον φόβο της αρρώστιας; Ε, αυτό έγινε τελικά σύστημα. Μια τρέλα. Πού να επενδύσεις σε αυτό το πράγμα; Πώς να σου κάνει καλό; Όλη αυτή υπόθεση είναι στα χέρια ανθρώπων που έχουν φύγει από εδώ και έχουν αφήσει τα σκουπίδια του πίσω.
Κωνσταντίνος Μούσσας: 100 χρόνια Μίκης Θεοδωράκης. Πρώτη συνάντηση και συνεργασία έγινε με το έργο “Μικρά Ασία” (1991) και ακολούθησαν εμβληματικές συναυλίες και σημαντικά μουσικά έργα. Μιλήστε μας για τη σχέση αυτή και τις εκδηλώσεις που ετοιμάζονται.
Βασίλης Λέκκας: Κατ’ αρχάς να πω κάτι που το λέω συχνά. Δεν είναι μόνο τα 100 χρόνια του Μίκη, όπως από το υπουργείο πολιτισμού χαρακτηρίστηκε έτος Θεοδωράκη. Έχουμε και τον Μάνο, έχουμε τον Ζαμπέτα. Δεν θέλω να τους ξεχνάω. Ωστόσο η επιρροή που είχε ο Μίκης είναι τεράστια και μάλιστα το γεγονός ότι σήμερα τιμούν ένα πρόσωπο που είχε εντελώς διαφορετικά πολιτικά χαρακτηριστικά, το θεωρώ θετικό. Και μάλιστα θα σας πω κι αυτό, κλείνοντας την κουβέντα μας: ο Μίκης μου είχε πει, σε εμένα τον ίδιο, ότι «ουδέποτε κάναμε ταξικό αγώνα, κάναμε πατριωτικό». Έ, αν το συλλάβει κανείς αυτό θα καταλάβει γιατί ο Μίκης είναι ένα από τα πιο ιστορικά πρόσωπα του γένους.
Κωνσταντίνος Μούσσας: Και αυτή η φράση του Μίκη θα μπορούσε να είναι και ο επίλογος ή και ο τίτλος στην κουβέντα μας. Πως θα γίνουμε από άτομα, ένα σύνολο, μια πατρίδα. Ίσως τότε πολλά από όσα ζήσαμε ή δυστυχώς πρόκειται να ζήσουμε θα τα είχαμε αποφύγει κι εμείς και τα παιδιά μας. Σας ευχαριστώ από καρδιάς. Ξέρετε, ακούγοντας τον καλλιτέχνη, τον δημιουργό καταλαβαίνεις καλύτερα γιατί τραγουδάει, ζωγραφίζει ή γράφει με αυτό τον τρόπο.
Βασίλης Λέκκας: Ακριβώς έτσι. Να σας ευχαριστήσω κι εγώ. Πάντα στη διάθεσή σας σε ό,τι κάνετε.
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το ΑΕΠ (σε όρους όγκου) το β’ τρίμηνο 2025 αυξήθηκε κατά 0,6% σε τριμηνιαία βάση και κατά 1,7% σε ετήσια βάση (εποχικά διορθωμένα στοιχεία). Με μη εποχικά διορθωμένα στοιχεία, η ετήσια μεταβολή διαμορφώθηκε επίσης σε +1,7%.
Στο 5ο Thessaloniki Metropolitan Summit (Economist & powergame.gr), η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη ανέδειξε τα βήματα εξωστρέφειας και διεθνοποίησης των δημόσιων πανεπιστημίων. Ξεχώρισε η ανακοίνωση του ΕΚΠΑ για παράρτημα στην Κύπρο, ενώ δόθηκε έμφαση στην προσέλκυση μαθητών από τα ελληνικά σχολεία και το εξωτερικό, στην προσφορά ξενόγλωσσων προπτυχιακών (π.χ. Ιατρική σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη) και μεταπτυχιακών, στη βελτίωση υποδομών και στην αύξηση μελών ΔΕΠ. Η υπουργός υπενθύμισε και τη νέα δυνατότητα συνέχισης σπουδών σε μη κερδοσκοπικά μη κρατικά ιδρύματα. «Είναι μία κατάλληλη στιγμή να επιβεβαιωθεί ο σημαντικός ρόλος της Ελλάδας και του ελληνικού πανεπιστημιακού, ερευνητικού πλούτου…».
Η χρηματοδότηση προς τα ΑΕΙ για νέες τεχνολογίες και βασικό εξοπλισμό ενισχύεται, σημείωσε η υπουργός, καταγράφοντας «στροφή» των υποψηφίων Πανελλαδικών σε τμήματα που εντάσσουν βασικές έννοιες και εφαρμογές της ΤΝ. Πολλά από αυτά τα τμήματα «είναι ανάρπαστα» στο μηχανογραφικό και στις εγγραφές. Εξήγγειλε νέα συνεργασία στην ΤΝ που θα ανακοινωθεί αργότερα σήμερα: «θα διαπεράσει όλες τις βαθμίδες, θα βοηθήσει να αλλάξει η νοοτροπία, να μαθαίνουμε πώς να μάθουμε». Παράλληλα, άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο επιτάχυνσης διαδικασιών (με προτάσεις πρυτανικών αρχών και αδειοδότηση από την ΕΘΑΑΕ) ώστε τα ΑΕΙ να ευθυγραμμίζονται ταχύτερα με τις εξελίξεις.
Συνεργασία Πανεπιστημίων-Οικονομίας-Πολιτείας
Στο ίδιο πάνελ, ο πρύτανης του ΕΚΠΑ Γεράσιμος Σιάσος υπογράμμισε τη σημασία της σύμπραξης πανεπιστημίων, οικονομίας και Πολιτείας, σημειώνοντας ότι «για κάθε 1 ευρώ στην έρευνα, στην οικονομία επιστρέφουν 3–4 ευρώ». Εξήρε τις μεταρρυθμίσεις για την αυτονομία των ΑΕΙ που επέτρεψαν στο ΕΚΠΑ να ιδρύσει 8 spin-offs, το ερευνητικό κέντρο “Αρχιμήδης”, 3 ξενόγλωσσα προπτυχιακά και 33 ξενόγλωσσα μεταπτυχιακά, με κορύφωση το παράρτημα στην Κύπρο.
Η ΤΝ ως εργαλείο με ανθρώπινη διάσταση
Ο κ. Σιάσος τόνισε την ανάγκη εκπαίδευσης διοικητικού και διδακτικού προσωπικού στην ΤΝ: «Η ΤΝ είναι ένα σημαντικό εργαλείο, το οποίο θα πρέπει να γνωρίζουμε όλοι. Οι φοιτητές μας πρέπει να το γνωρίζουν για να φτάσουν στη γνώση, εμείς όμως πρέπει να τους διδάξουμε την κριτική σκέψη και τον ανθρωπισμό, που δεν θα βρουν στην Τεχνητή Νοημοσύνη».
Πηγές του ΠΑΣΟΚ άφησαν αιχμές για την ομιλία του Αλέξη Τσίπρα στη Θεσσαλονίκη. «Κάποτε ο κ. Τσίπρας μιμούνταν τη φωνή του Ανδρέα, τώρα στο πλαίσιο του rebranding έφτιαξε την ομιλία του με ατάκες από τα Δελτία Τύπου του ΠΑΣΟΚ όπως η γλαφυρή περιγραφή του για την αντιστοίχηση της αγοραστικής δύναμης των μισθών που είναι copy paste από Δελτίο Τύπου της 26ης Αυγούστου», σχολίασαν χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η ομιλία δανείστηκε διατυπώσεις που το κόμμα είχε ήδη δημοσιοποιήσει, εντείνοντας την κριτική για το επικοινωνιακό rebranding του πρώην πρωθυπουργού.
Οι ίδιες πηγές προσθέτουν: «Ή η διατυπωμένη εδώ και τρία χρόνια πρόταση του Νίκου Ανδρουλάκη για ανάπτυξη Made in Greece». Κατά το ΠΑΣΟΚ, κεντρικές αναφορές της ομιλίας συμπίπτουν με θέσεις που έχει προωθήσει το κόμμα, όπως η αντιστοίχηση αγοραστικής δύναμης μισθών και το αφήγημα της εγχώριας παραγωγικής ανάπτυξης.
