Ο πόλεμος που εξελίσσεται γύρω από το Ιράν μπορεί να έχει ως επίκεντρο τη Μέση Ανατολή, αλλά οι στρατηγικές του επιπτώσεις δεν περιορίζονται γεωγραφικά. Ενώ η προσοχή παραμένει στραμμένη στον Περσικό Κόλπο, ένας άλλος χώρος αποκτά σιωπηλά γεωπολιτική σημασία: ο διάδρομος που εκτείνεται από την ενδοχώρα του Σαχέλ έως τις πύλες της Ευρώπης στον Ατλαντικό. Αυτό που διαμορφώνεται δεν είναι ένα δευτερεύον θέατρο επιχειρήσεων, αλλά ένας συνδετικός στρατηγικός χώρος όπου οι τοπικές ευπάθειες διασταυρώνονται με τον παγκόσμιο ανταγωνισμό.
Για δεκαετίες, η δυτική στρατηγική σκέψη αντιμετώπιζε το Σαχέλ ως ζώνη χρόνιας αστάθειας με περιορισμένες συστημικές συνέπειες. Αυτή η υπόθεση δεν είναι πλέον βιώσιμη. Η περιοχή θεωρείται όλο και περισσότερο ως μέρος ενός ευρύτερου συνεχούς ασφαλείας που συνδέει την αστάθεια στην ενδοχώρα με τις θαλάσσιες διαδρομές, τις ενεργειακές υποδομές και τη νότια πλευρά της Ευρώπης. Μέσα σε αυτή την εξελισσόμενη γεωγραφία, οι τοπικές αναταραχές μπορούν να προκαλέσουν επιπτώσεις πολύ πέρα από το σημείο προέλευσής τους.
Αυτή η μετατόπιση αντανακλά μια βαθύτερη μεταμόρφωση στις σύγχρονες συγκρούσεις. Ο στρατηγικός ανταγωνισμός δεν περιορίζεται πλέον σε σαφώς καθορισμένα θέατρα. Εκτυλίσσεται σε διάσπαρτα περιβάλλοντα όπου η κρατική εξουσία είναι άνιση, οι μη κρατικοί παράγοντες πολλαπλασιάζονται και οι εξωτερικές δυνάμεις λειτουργούν μέσω έμμεσων μέσων. Σε τέτοια πλαίσια, οι περιφερειακοί χώροι γίνονται αρένες όπου μπορεί να ασκηθεί πίεση χωρίς να προκληθεί ανοιχτή αντιπαράθεση.
Για τους σχεδιαστές των ΗΠΑ και των συμμάχων, αυτός ο διάδρομος δεν αποτελεί πλέον ένα μακρινό μέλημα — μετατρέπεται σε μια ζώνη όπου μπορεί να ασκηθεί έμμεση πίεση κατά των δυτικών συμφερόντων χωρίς να προκληθεί άμεση κλιμάκωση.
Η μεταμόρφωση του Σαχέλ σε χώρο στρατηγικής σημασίας δεν οφείλεται σε έναν και μόνο παράγοντα, αλλά στη σύγκλιση πολλαπλών διαρθρωτικών δυναμικών. Η διάβρωση του κράτους, η διαπλοκή της τρομοκρατίας με τις διακρατικές εγκληματικές οικονομίες, η επιμονή των ένοπλων αυτονομιστικών κινημάτων και η παρουσία εξωτερικών παραγόντων που δοκιμάζουν έμμεσες στρατηγικές έχουν οδηγήσει συνολικά στη διαμόρφωση ενός πολυεπίπεδου περιβάλλοντος ασφάλειας σε ολόκληρη τη ζώνη της Σαχάρας και του Σαχέλ.
Οι δυτικές προσπάθειες σταθεροποίησης δυσκολεύονται να προσαρμοστούν σε αυτό το μεταβαλλόμενο τοπίο. Αυτό που κάποτε φαινόταν ως γεωγραφικά περιορισμένη αστάθεια, αλληλεπιδρά πλέον με ευρύτερα πρότυπα γεωπολιτικού ανταγωνισμού.
Σε αυτό το περιβάλλον, η διάκριση μεταξύ «περιφερειακής αστάθειας» και «στρατηγικής απειλής» έχει αμβλυνθεί. Ο Σαχέλ και η Βόρεια Αφρική λειτουργούν όλο και περισσότερο ως ένας συνεχής χώρος ασφάλειας, οι εξελίξεις στον οποίο έχουν επιπτώσεις για την Ευρώπη, τη λεκάνη του Ατλαντικού και τη νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Αντί για μια μακρινή περιφέρεια, η περιοχή μετατρέπεται σε ζώνη όπου οι δυναμικές των τοπικών συγκρούσεων διασταυρώνονται με τις παγκόσμιες αντιπαλότητες.
Η ίδια η φύση της βίας έχει εξελιχθεί αναλόγως. Οι ένοπλες ομάδες δεν λειτουργούν πλέον μεμονωμένα. Υπάρχουν μέσα σε υβριδικά οικοσυστήματα όπου η ιδεολογική μαχητικότητα, η παράνομη διακίνηση και οι ευκαιριακές συμμαχίες αλληλεπικαλύπτονται. Η πορεία του Αντνάν Αμπού Βαλίντ Σαχράουι, ιδρυτή του Ισλαμικού Κράτους στη Μεγάλη Σαχάρα, καταδεικνύει πώς οι διαδρομές των μαχητών μπορούν να κινούνται με ευελιξία μεταξύ ιδεολογικών και επιχειρησιακών πεδίων. Η αρχική συμμετοχή του Σαχράουι στο Μέτωπο Πολισάριο πριν από την μετέπειτα σύνδεσή του με τζιχαντιστικά δίκτυα υπογραμμίζει τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα μπορούν να μεταβαίνουν μεταξύ διαφορετικών μορφών ένοπλης κινητοποίησης στο κατακερματισμένο τοπίο ασφάλειας της περιοχής.
Σε γενικότερο επίπεδο, ορισμένα περιβάλλοντα αυτονομιστικών κινημάτων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που διαμορφώνονται γύρω από μακροχρόνιες εδαφικές διαμάχες, έχουν κατά καιρούς προσφέρει χώρους ανοχής όπου διασταυρώνονται η παράνομη οικονομία, η ένοπλη κοινωνικοποίηση και οι μαχητικές αλληλεπιδράσεις. Παρόμοια πρότυπα παρατηρούνται στη δομή της Jamaat Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM), τα δίκτυα της οποίας συνδέονται με τοπικά αιτήματα και διακρατικές ροές. Αυτά τα περιβάλλοντα σπάνια δημιουργούν κεντρικές δομές διοίκησης. Αντίθετα, δημιουργούν ρευστές διεπαφές όπου διαφορετικές μορφές βίας συνυπάρχουν και ενισχύουν η μία την άλλη. Τέτοιες διαμορφώσεις είναι χαρακτηριστικές των σύγχρονων γκρίζων ζωνών — χώρων όπου η αστάθεια γίνεται αυτοσυντηρούμενη και ανθεκτική στις παραδοσιακές αντιδράσεις ασφαλείας.
Σε εννοιολογικό επίπεδο, αυτή η προσέγγιση συνδέεται συχνά με αυτό που οι ιρανοί στρατηγοί περιγράφουν ως «μωσαϊκή άμυνα» —μια αποκεντρωμένη αρχιτεκτονική σχεδιασμένη να απορροφά κραδασμούς και να διατηρεί την επιχειρησιακή συνέχεια ακόμη και υπό συνεχή πίεση. Αντί να συγκεντρώνει τη δύναμη σε ένα μόνο κέντρο βάρους, κατανέμει τις δυνατότητες σε πολλαπλούς κόμβους, περιπλέκοντας τη στόχευση των αντιπάλων και επιτρέποντας προσαρμοστικές αντιδράσεις.
Ενώ αυτή η δογματική βασίζεται στο πλαίσιο της Μέσης Ανατολής, η επιχειρησιακή της λογική δεν περιορίζεται γεωγραφικά. Σε περιβάλλοντα με χαλαρή διακυβέρνηση, όπως τμήματα του Σαχέλ και της Δυτικής Αφρικής, μπορούν να αναδυθούν παρόμοια πρότυπα έμμεσης επιρροής. Αυτές οι περιοχές προσφέρουν τις ιδανικές συνθήκες για την άνθηση αποκεντρωμένων στρατηγικών: κατακερματισμένη εξουσία, αλληλεπικαλυπτόμενα δίκτυα και διαπερατά σύνορα.
Στοιχεία ιρανικής ιδεολογικής επιρροής είναι ήδη παρόντα σε περιοχές της Δυτικής Αφρικής. Το σιιτικό κίνημα που συνδέεται με τον Ιμπραήμ Ζακζάκι στη Νιγηρία καταδεικνύει πώς οι επαναστατικές αφηγήσεις έχουν ταξιδέψει πέρα από τη Μέση Ανατολή, αντανακλώντας μοτίβα ιρανικής θρησκευτικής και πολιτικής προβολής που έχουν τεκμηριωθεί σε πρόσφατες διεθνείς αναλύσεις. Αν και ενσωματωμένα κυρίως στις τοπικές δυναμικές, τέτοια κινήματα απεικονίζουν τη διάδοση ιδεολογικών δικτύων που μπορούν, υπό ορισμένες συνθήκες, να διασταυρωθούν με ευρύτερες γεωπολιτικές ατζέντες.
Αν και τέτοιες περιπτώσεις παραμένουν περιορισμένες σε κλίμακα, αποκαλύπτουν ένα σημαντικό μοτίβο. Αντί για άμεση επιχειρησιακή ανάπτυξη, οι εξωτερικοί παράγοντες ενδέχεται να δημιουργήσουν πρώτα διερευνητικά δίκτυα, να χαρτογραφήσουν τοπικά περιβάλλοντα και να εντοπίσουν πιθανούς φορείς επιρροής. Είναι κρίσιμο ότι αυτό το μοντέλο δεν απαιτεί ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας για να είναι αποτελεσματικό. Η δύναμή του έγκειται στην ικανότητά του να λειτουργεί κάτω από το όριο της συμβατικής αποτροπής. Σε περιοχές όπου διασταυρώνονται διπλωματικές, εμπορικές και ασφαλιστικές υποδομές, αυτές οι προπαρασκευαστικές δραστηριότητες μπορούν να θέσουν τα θεμέλια για μελλοντικές επιχειρήσεις χωρίς να προσελκύουν σημαντική προσοχή.
Αυτή η σταδιακή προσέγγιση δεν επιδιώκει ταχεία κλιμάκωση. Στόχος της είναι να δημιουργήσει ένα κατανεμημένο περιβάλλον πίεσης στο οποίο πολλαπλές ενέργειες χαμηλής έντασης επηρεάζουν σωρευτικά τα συμφέροντα του αντιπάλου.
Η έμμεση στρατηγική του Ιράν μπορεί να θεωρηθεί ως η δημιουργία μιας πολυεπίπεδης δομής περιφερειακής πίεσης. Το μοντέλο αυτό λειτουργεί σε διάφορα αλληλένδετα επίπεδα, τα οποία αλληλοενισχύονται διατηρώντας παράλληλα υψηλό βαθμό αμφισημίας.
Το πρώτο επίπεδο αφορά την αναγνώριση και τη δημιουργία δικτύων. Αντί να εξαπολύουν άμεσες επιθέσεις, οι παράγοντες δημιουργούν επαφές, χαρτογραφούν τα τρωτά σημεία και εδραιώνουν τη θέση τους στο τοπικό περιβάλλον. Η φάση αυτή χαρακτηρίζεται από διακριτικότητα και δυνατότητα άρνησης ευθύνης, επιτρέποντας την ανάπτυξη επιρροής χωρίς να προκαλείται άμεση αντίδραση.
Ένα δεύτερο επίπεδο αναδύεται μέσω της αλληλεπίδρασης με υπάρχοντες τοπικούς παράγοντες. Σε περιβάλλοντα όπου αλληλεπικαλύπτονται ομάδες ανταρτών, δίκτυα διακίνησης και πολιτικά παράπονα, οι εξωτερικοί παράγοντες μπορούν να ενισχύσουν τις τοπικές δυναμικές χωρίς να αναλάβουν επίσημο έλεγχο. Αυτή η μορφή εμπλοκής θολώνει τη γραμμή μεταξύ εσωτερικών και εξωτερικών παραγόντων αστάθειας.
Το τρίτο επίπεδο περιλαμβάνει την εκμετάλλευση ιδεολογικών και κοινωνικών ρωγμών. Θρησκευτικές αφηγήσεις, κινητοποίηση βασισμένη στην ταυτότητα και αντιλήψεις για εξωτερική παρέμβαση μπορούν να παρέχουν κανάλια μέσω των οποίων ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός μεταφράζεται σε τοπικές συγκρούσεις. Σε ευάλωτα πολιτικά συστήματα, αυτές οι δυναμικές μπορεί να είναι ιδιαίτερα ισχυρές.
Συνολικά, αυτά τα επίπεδα σχηματίζουν ένα διάσπαρτο σύστημα πίεσης που δεν βασίζεται σε ένα μόνο επιχειρησιακό κέντρο. Αντί να δημιουργεί μια σαφώς αναγνωρίσιμη πρώτη γραμμή, γεννά πολλαπλά σημεία τριβής σε ένα ευρύ γεωγραφικό χώρο. Για τους δυτικούς υπεύθυνους σχεδιασμού της ασφάλειας, αυτό δημιουργεί μια σύνθετη πρόκληση: οι απειλές δεν αναδύονται ως μεμονωμένα γεγονότα, αλλά ως αλληλένδετες διαδικασίες που εκτυλίσσονται σε διαφορετικούς τομείς.
Η στρατηγική σημασία του διαδρόμου Ατλαντικού–Σαχέλ δεν περιορίζεται στις ευπάθειες του σε θέματα ασφάλειας. Είναι επίσης βαθιά ενσωματωμένη στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα. Ο Κόλπος της Γουινέας έχει αναδειχθεί σε μία από τις σημαντικότερες υπεράκτιες ζώνες υδρογονανθράκων στον κόσμο, φιλοξενώντας μεγάλους παραγωγούς όπως η Νιγηρία, η Αγκόλα, η Γκάνα και η Ισημερινή Γουινέα.
Συνολικά, οι αφρικανικές χώρες παράγουν σχεδόν 10 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, ποσό που αντιπροσωπεύει περίπου το 10% της παγκόσμιας παραγωγής. Σημαντικό μερίδιο αυτής της παραγωγής συγκεντρώνεται κατά μήκος της ακτής του Ατλαντικού, όπου υπεράκτιες εγκαταστάσεις, παράκτιοι τερματικοί σταθμοί και θαλάσσιες διαδρομές συνδέουν τους περιφερειακούς πόρους με τις παγκόσμιες αγορές.
Οι δυτικές ενεργειακές εταιρείες διατηρούν ισχυρή παρουσία σε ολόκληρο αυτόν τον διάδρομο. Μεγάλες εταιρείες εκμεταλλεύονται υπεράκτια έργα που τροφοδοτούν τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, ενώ μεγάλης κλίμακας έργα ανάπτυξης φυσικού αερίου συνδέουν την περιοχή με τις αγορές υγροποιημένου φυσικού αερίου. Έργα όπως το κοίτασμα Greater Tortue Ahmeyim μεταξύ Σενεγάλης και Μαυριτανίας καταδεικνύουν την αυξανόμενη σημασία της Δυτικής Αφρικής στις παγκόσμιες στρατηγικές ενεργειακής διαφοροποίησης.
Για την Ευρώπη, αυτή η εξέλιξη έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία μετά τη μείωση των προμηθειών ρωσικού φυσικού αερίου που ακολούθησε τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η ανάγκη διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας έχει αυξήσει την εξάρτηση από τις διαδρομές του Ατλαντικού και την αφρικανική παραγωγή. Οι εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου από τη Νιγηρία, τη Σενεγάλη και την Ισημερινή Γουινέα αποτελούν πλέον μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας για τη μείωση της στρατηγικής ευπάθειας.
Αυτή η διαμόρφωση μετατρέπει τη λεκάνη του Ατλαντικού σε ένα κρίσιμο σημείο όπου συγκλίνουν οι ενεργειακές υποδομές, η θαλάσσια ασφάλεια και ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός. Οι διαταραχές που επηρεάζουν αυτόν τον διάδρομο δεν θα παραμείνουν τοπικές. Θα μπορούσαν να έχουν αντίκτυπο στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, να επηρεάσουν τις στρατηγικές διαφοροποίησης του εφοδιασμού και να επιδράσουν στην ανθεκτικότητα των διατλαντικών ενεργειακών συστημάτων.
Από τη σκοπιά του έμμεσου ανταγωνισμού, ένα τέτοιο περιβάλλον παρουσιάζει σαφείς ευκαιρίες. Οι περιοχές όπου τα δυτικά οικονομικά περιουσιακά στοιχεία συνυπάρχουν με ευάλωτες συνθήκες ασφάλειας είναι ιδιαίτερα ευάλωτες σε μορφές διαταραχής χαμηλής έντασης. Αντί να στοχεύεται άμεσα η υποδομή, μπορεί να ασκηθεί πίεση μέσω του περιβάλλοντος χώρου — αποσταθεροποιώντας τις εσωτερικές περιοχές, διαταράσσοντας την εφοδιαστική αλυσίδα ή αυξάνοντας τον επιχειρησιακό κίνδυνο. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η ευπάθεια της υποδομής δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τη φυσική έκθεση, αλλά από τη σταθερότητα του περιβάλλοντος στρατηγικού οικοσυστήματος.
Ο ρόλος του Σαχέλ στο πλαίσιο αυτής της διάταξης συχνά υποτιμάται. Πέρα από την εικόνα του ως ζώνης αστάθειας, λειτουργεί ως το στρατηγικό εσωτερικό βάθος του ενεργειακού διαδρόμου του Ατλαντικού. Η ασφάλεια των θαλάσσιων διαδρομών και των παράκτιων υποδομών συνδέεται στενά με τις εξελίξεις στο εσωτερικό της Σαχάρο-Σαχελικής περιοχής. Τα δίκτυα παράνομης διακίνησης, οι μαχητικές ομάδες και οι παράνομοι διαδρόμοι εφοδιασμού που δραστηριοποιούνται στο Σαχέλ συχνά διασταυρώνονται με διαδρομές που συνδέουν τις εσωτερικές περιοχές με τα παράκτια λιμάνια. Αυτή η γεωγραφική σχέση δημιουργεί διαδρομές μέσω των οποίων η αστάθεια μπορεί να προβάλλεται προς τα έξω, προς κρίσιμες υποδομές και θαλάσσιες ροές.
Υπό αυτή την έννοια, το Σαχέλ δεν είναι απλώς γειτονικό προς το ατλαντικό σύστημα — είναι δομικά συνδεδεμένο με αυτό. Η αστάθεια στο εσωτερικό μπορεί σταδιακά να μεταφραστεί σε αυξημένο κίνδυνο κατά μήκος της ακτής, επηρεάζοντας λιμάνια, υπεράκτιες εγκαταστάσεις και ναυτιλιακές διαδρομές. Για εξωτερικούς παράγοντες που επιδιώκουν να ασκήσουν πίεση, αυτή η διάταξη προσφέρει έμμεσες οδούς επιρροής που αποφεύγουν την άμεση αντιπαράθεση, παράγοντας παράλληλα απτά αποτελέσματα.
Τέτοιες δυναμικές απεικονίζουν μια ευρύτερη αρχή της σύγχρονης στρατηγικής: ο έλεγχος του στρατηγικού βάθους μπορεί να είναι εξίσου σημαντικός με τον έλεγχο των ίδιων των κρίσιμων υποδομών. Σε περιβάλλοντα όπου η άμεση πρόσβαση σε στόχους υψηλής αξίας είναι περιορισμένη, η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου γίνεται μια βιώσιμη εναλλακτική λύση.
Αυτές οι εξελίξεις αναδιαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο οι δυτικοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αντιλαμβάνονται την περιοχή. Οι περιοχές του Σαχέλ και του Ατλαντικού δεν θεωρούνται πλέον απομακρυσμένες περιφέρειες. Αντιλαμβάνονται όλο και περισσότερο ως στρατηγικά σημεία επαφής, από όπου η αστάθεια μπορεί να επεκταθεί προς την Ευρώπη μέσω πολλαπλών διαύλων, όπως η μετανάστευση, το οργανωμένο έγκλημα, οι διαταραχές στη ναυτιλία και η δραστηριότητα των μαχητικών ομάδων.
Αυτή η μετατόπιση αντανακλάται στις εξελισσόμενες πολιτικές συζητήσεις. Στην Ουάσιγκτον, οι συζητήσεις σχετικά με τον χαρακτηρισμό ορισμένων μη κρατικών φορέων εντάσσονται όλο και περισσότερο σε ένα ευρύτερο πλαίσιο προληπτικής ασφάλειας. Το ζήτημα δεν περιορίζεται πλέον σε συγκεκριμένες οργανώσεις, αλλά επεκτείνεται στη φύση των περιβαλλόντων στα οποία δραστηριοποιούνται.
Η ευρωπαϊκή σκέψη έχει ακολουθήσει παρόμοια πορεία. Τα στρατηγικά πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης τονίζουν την ανάγκη να αποτραπεί η εδραίωση οικοσυστημάτων υβριδικών απειλών στη νότια γειτονιά της. Αυτό αντανακλά την αυξανόμενη αναγνώριση ότι οι προκλήσεις ασφάλειας στην περιοχή δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποκλειστικά μέσω αντιδραστικών μέτρων.
Στο πλαίσιο αυτό, οι συνεργασίες με περιφερειακούς φορείς αποκτούν αυξημένη σημασία. Οι χώρες που βρίσκονται στο σταυροδρόμι του Σαχέλ, του Ατλαντικού και της Μεσογείου διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη διαμόρφωση της ασφάλειας αυτού του ευρύτερου χώρου. Η ικανότητά τους να διαχειρίζονται την αστάθεια, να ελέγχουν τις ροές και να συνεργάζονται με δυτικούς εταίρους συμβάλλει άμεσα στην ανθεκτικότητα του ευρωατλαντικού συστήματος.
Η εξελισσόμενη δυναμική του διαδρόμου Ατλαντικού–Σαχέλ υπογραμμίζει μια θεμελιώδη μεταβολή στη φύση των σύγχρονων συγκρούσεων. Ο στρατηγικός ανταγωνισμός εκτυλίσσεται όλο και περισσότερο σε κατακερματισμένα περιβάλλοντα, όπου δραστηριοποιούνται ταυτόχρονα πολλοί παράγοντες και όπου τα όρια μεταξύ τοπικών και παγκόσμιων δυναμικών είναι ασαφή.
Για τους δυτικούς υπεύθυνους σχεδιασμού της ασφάλειας, αυτό απαιτεί μια αναπροσαρμογή των αναλυτικών πλαισίων. Οι παραδοσιακές διακρίσεις μεταξύ κεντρικών θεάτρων και περιφερειακών περιοχών γίνονται όλο και λιγότερο σχετικές. Αυτό απαιτεί μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη δυτική ασφάλεια — μακριά από γεωγραφικά οριοθετημένες απειλές και προς δικτυωμένα περιβάλλοντα ανταγωνισμού. Αυτό που έχει σημασία είναι η συνδεσιμότητα των χώρων — οι τρόποι με τους οποίους η αστάθεια μπορεί να μεταδοθεί μέσω δικτύων, διαδρομών και συστημάτων.
Ο πόλεμος με το Ιράν απεικονίζει αυτή τη μεταμόρφωση. Οι επιπτώσεις του δεν περιορίζονται στη Μέση Ανατολή. Μέσω έμμεσων στρατηγικών, ιδεολογικής διάδοσης και ευκαιριακής εμπλοκής σε ευάλωτα περιβάλλοντα, το στρατηγικό του αποτύπωμα μπορεί να επεκταθεί σε περιοχές που προηγουμένως θεωρούνταν δευτερεύουσες. Οι περιοχές του Σαχέλ και του Ατλαντικού αποτελούν παραδείγματα αυτής της εξέλιξης. Αναδύονται ως μία από τις αρένες όπου μπορεί να εκτυλιχθεί η επόμενη φάση του γεωπολιτικού ανταγωνισμού — όχι μέσω μεγάλης κλίμακας αντιπαράθεσης, αλλά μέσω της σταδιακής συσσώρευσης πίεσης σε διασυνδεδεμένους χώρους.
Σε αυτό το αναδυόμενο τοπίο, η κεντρική πρόκληση δεν είναι η απουσία σταθερότητας σε μια μεμονωμένη περιοχή. Είναι η αλληλεπίδραση μεταξύ πολλαπλών ζωνών ευπάθειας που, όταν συνδέονται, δημιουργούν συστημική ευπάθεια. Η επόμενη φάση του γεωπολιτικού ανταγωνισμού ενδέχεται να μην εκτυλιχθεί εκεί όπου κοιτάζει ο κόσμος, αλλά εκεί όπου είναι λιγότερο προετοιμασμένος να ανταποκριθεί.
