Για την ολιστική στρατηγική αναδιαμόρφωση των Ενόπλων Δυνάμεων, τις αντιδράσεις που προκάλεσε και το εύρος των αλλαγών στην Άμυνα μίλησε ο Νίκος Δένδιας σε συνέντευξή του στην «Καθημερινή της Κυριακής». Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ξεκαθάρισε πως η επιλογή είναι οι τομές και όχι η αδράνεια, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Μεταρρύθμιση χωρίς αντίδραση δε νοείται. Ιδίως όταν αντιμετωπίζει στρεβλώσεις δεκαετιών». Στο ίδιο πλαίσιο τόνισε: «Απέναντι στην άνευ πολιτικού κόστους βολική αδράνεια επιλέγουμε τις τομές του μακρόπνοου σχεδιασμού που η εθνική ευθύνη επιβάλλει, ιδίως στους καιρούς που ζούμε».
Όπως ανέλυσε, ο «Χάρτης Μετάβασης» αποτελεί κομμάτι της «Ατζέντας 2030», με την οποία –όπως είπε– «αλλάζουν τα πάντα». Περιέγραψε ένα σχέδιο που δεν εξαντλείται σε τεχνικές βελτιώσεις, αλλά «επαναπροσδιορίζει τη φιλοσοφία της άμυνας και της αποτροπής» με βάση το ραγδαία μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον. Στην περιγραφή του εντάσσονται, μεταξύ άλλων, νέα σύνθεση δυνάμεων, σύγχρονα οπλικά συστήματα, ολοκληρωμένος θόλος προστασίας –η «Ασπίδα του Αχιλλέα»– με ενοποιημένο Command and Control, υπόγειες οχυρωματικές θέσεις, συστήματα drones και αντι-drones έως επιπέδου Μονάδας, νέα συστήματα επικοινωνιών, δορυφορικές δυνατότητες, ενσωμάτωση καινοτομίας, δυνατότητες cybersecurity, διαφορετική εκπαίδευση και διαφορετική εφεδρεία. Όπως το έθεσε, πρόκειται για «μια νέα αντίληψη» που συνδέεται με «τη διασφάλιση των απαραίτητων προϋποθέσεων επιβίωσης του έθνους».
Αντιδράσεις, «διαστρεβλώσεις» και ο ρόλος των Υπαξιωματικών
Ο κ. Δένδιας απέδωσε τις αντιδράσεις «αποκλειστικά» σε «μερίδα Υπαξιωματικών» που θεώρησε πως θίγονται κεκτημένα, λέγοντας ότι ήταν αναμενόμενες. Πρόσθεσε όμως ότι «πυροδοτήθηκαν… όχι μόνο από εύλογες ανησυχίες, αλλά και από συστηματικές διαστρεβλώσεις του περιεχομένου των ρυθμίσεων». Παράλληλα, χαρακτήρισε το ανθρώπινο δυναμικό «κύριο πολλαπλασιαστή ισχύος» των Ενόπλων Δυνάμεων, δηλώνοντας: «Τρέφω απόλυτο σεβασμό προς τους Υπαξιωματικούς… έπρεπε να αφήσουμε πίσω στρεβλές πρακτικές και αντιλήψεις δεκαετιών».
Ως «χαρακτηριστικότερο παράδειγμα» ανέφερε την «άνευ κριτηρίων και διαδικασιών ανέλιξη» στον ανώτερο προβλεπόμενο βαθμό, αποδίδοντάς την σε διαχρονικές πολιτικές αποφάσεις «με άρωμα λαϊκισμού» που οδήγησαν σε ιεραρχική πυραμίδα με αναλογία υπαξιωματικών και αξιωματικών 1:1. Αντιπαρέβαλε ότι στους προηγμένους στρατούς η αναλογία είναι 1:3 ή 1:4, ενώ σημείωσε επίσης πως το 60% των Αξιωματικών προέρχεται από Υπαξιωματικούς (ΑΣΣΥ και ΕΜΘ). Ειδικά για το Πολεμικό Ναυτικό ανέφερε ότι στα πλοία υπηρετεί μόνο το 8,8% των Αξιωματικών εξ Υπαξιωματικών, με το υπόλοιπο 92,2% στη στεριά, ενώ στον Έβρο και στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου υπηρετεί μόνο το 13% εξ αυτών.
Το νομοσχέδιο, οι μισθολογικές αυξήσεις και οι αλλαγές σε θητεία–εφεδρεία
Απαντώντας στην κριτική, ο υπουργός υποστήριξε ότι το νομοσχέδιο «ουδόλως υποβαθμίζει τους Υπαξιωματικούς», αλλά «τους δίνει πραγματική υπόσταση και διακριτό ρόλο», όπως –κατά την περιγραφή του– ισχύει στους προηγμένους στρατούς του NATO. Έκανε λόγο για ανωτατοποίηση των Σχολών τους, νέο σύστημα υπηρεσιακής σταδιοδρομίας και δυνατότητα μετάταξης στο Σώμα των Αξιωματικών είτε μέσω κατατακτηρίων εξετάσεων στις Σχολές Αξιωματικών είτε μετά από 14 χρόνια υπηρεσίας βάσει αξιολόγησης. Παράλληλα, ανέφερε ότι προβλέπονται «σημαντικές μισθολογικές αυξήσεις για όλους, ανεξαρτήτως βαθμού και εξέλιξης», οι οποίες –όπως είπε– στηρίζονται και σε εξοικονομήσεις του ίδιου του υπουργείου, ως «πρότυπο υπεύθυνης δημοσιονομικής διαχείρισης».
Για τη θητεία και την εφεδρεία υπογράμμισε ότι η χώρα «ιστορικά βασίζεται στον Στρατό των Πολιτών», κάτι που –κατά την τοποθέτησή του– απαιτεί «σοβαρή και σύγχρονη στρατιωτική εκπαίδευση». Περιέγραψε μετάβαση από την εικόνα του στρατιώτη που εκπαιδεύεται μόνο σε ορισμένα όπλα του Πεζικού σε μια πιο σύγχρονη προσέγγιση, όπου οι οπλίτες πρέπει να είναι εξοικειωμένοι με προηγμένα μέσα όπως drones, αντι-drones, συστήματα επικοινωνιών και αναλύσεις δεδομένων, ώστε να επιχειρούν αποτελεσματικά σε σύγχρονο πεδίο μάχης. Πρόσθεσε ότι αυξάνεται ο χρόνος βασικής εκπαίδευσης και η οικονομική αποζημίωση, ενώ ενσωματώνονται τα Κέντρα Δια Βίου Μάθησης, ώστε οι στρατευμένοι να αποκτούν δεξιότητες χρήσιμες και για την κοινωνία και για την επαγγελματική τους πορεία. Για την εφεδρεία ανέφερε αναδιάρθρωση με σταθερή επιχειρησιακή εκπαίδευση και επικαιροποίηση δεξιοτήτων, με στόχο δύναμη 150.000 ενεργών εφέδρων που θα στηρίζει ουσιαστικά το δόγμα αποτροπής.
Συμμαχίες, «Ασπίδα του Αχιλλέα», ΕΛΚΑΚ και πολιτικές αιχμές
Για τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες τις χαρακτήρισε «στρατηγικές, σταθερές και διαχρονικές», διευκρινίζοντας ότι «δεν ορίζονται συγκυριακά». Αναφέρθηκε στην ανανεωμένη Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA) που φέρει την υπογραφή του, λέγοντας ότι αποτελεί επιλογή «στρατηγικού βάθους», αναβαθμίζει τον ρόλο της χώρας, ενισχύει την αποτροπή και αναδεικνύει την Ελλάδα ως πυλώνα σταθερότητας και ενεργειακής ασφάλειας, με παράδειγμα την Αλεξανδρούπολη. Σχετικά με την προσωπική του στοχοποίηση από Τούρκους αξιωματούχους υποστήριξε ότι «στην πραγματικότητα δεν αφορά εμένα ως φυσικό πρόσωπο», αλλά προσπάθεια να «σιγήσουν» οι σταθερές θέσεις της Ελληνικής Δημοκρατίας. Στο ίδιο πνεύμα τόνισε πως η Ελλάδα δεν απειλεί, δεν επιδιώκει αναθεώρηση συνθηκών, δεν έχει διατυπώσει απειλή πολέμου, αλλά δεν πρόκειται να απομακρυνθεί από την προσήλωσή της στο Διεθνές Δίκαιο, το Δίκαιο της Θάλασσας και τον σεβασμό της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της.
Για το Πολεμικό Ναυτικό είπε ότι ενισχύεται στο νέο δόγμα αποτροπής και ότι οι σύγχρονες μεγάλες μονάδες «απελευθερώνονται» από έναν αποκλειστικά χωρικό ρόλο, αποκτώντας δυνατότητα λειτουργίας ως δύναμη αποτροπής και ειρήνης στον ευρύτερο θαλάσσιο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου. Ειδική αναφορά έκανε σε νέα πλοία όπως οι φρεγάτες Belharra και Bergamini, τις οποίες συνέδεσε με αυξημένη επιχειρησιακή ευελιξία και στρατηγική ισχύ, ενώ τόνισε ότι συμμετέχοντας στην «Ασπίδα του Αχιλλέα» το Ναυτικό εντάσσεται σε ενιαία, διακλαδική αρχιτεκτονική άμυνας που ενισχύει την ασφάλεια και στο Αιγαίο. «Θα το ξαναπώ… το 2030 θα έχουμε τις ισχυρότερες Ένοπλες Δυνάμεις που διέθετε ποτέ ο Ελληνισμός», είπε.
Στο μέτωπο της καινοτομίας, υπογράμμισε ότι μέσω του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) η καινοτομία «ενσωματώνεται συστημικά» στις Ένοπλες Δυνάμεις, αναφέροντας ότι έχουν καταρτιστεί συμβάσεις για παραγωγή προϊόντων όπως το σύστημα Κένταυρος και ότι ενεργοποιήθηκαν για πρώτη φορά 18 εθνικά έργα έρευνας και ανάπτυξης. Πρόσθεσε ότι το 2026 το ΕΛΚΑΚ θα προχωρήσει σε συμπράξεις με πανεπιστήμια, start-ups και ιδιωτικές εταιρείες υψηλής τεχνολογίας, με σαφή στόχευση σε drones, αντι-drone συστήματα, κυβερνοάμυνα και δορυφορικές εφαρμογές, προσαρμοσμένα –όπως είπε– στις πραγματικές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων, με αποτύπωμα και στην εθνική οικονομία.
Τέλος, όταν ρωτήθηκε αν ο λόγος του για τα εθνικά υποκρύπτει πρόθεση διεκδίκησης της προεδρίας της ΝΔ, απάντησε ότι η συζήτηση είναι χρήσιμη όταν αφορά την ουσία και όχι σενάρια, τονίζοντας: «Οι μικρότητες και η βουλιμία της εξουσίας δεν με αφορούν», ενώ απέδωσε τη στάση του στο συνταγματικό καθήκον και τη συναίσθηση εθνικής ευθύνης. Για τις παρεμβάσεις πρώην πρωθυπουργών και άλλων προσώπων σημείωσε ότι αποτελούν μέρος του δημόσιου διαλόγου και αντιμετωπίζονται με θεσμικό σεβασμό, υπογραμμίζοντας ότι η ευθύνη των αποφάσεων ανήκει στην εκλεγμένη κυβέρνηση. Επανέλαβε επίσης ότι «οι μονοκομματικές κυβερνήσεις δεν είναι δόγμα», παρότι –όπως είπε– έχουν αποδειχθεί εργαλείο σταθερότητας, και ξεκαθάρισε ότι κρίσιμο παραμένει η ικανότητα μιας κυβέρνησης να λαμβάνει αποφάσεις και να υλοποιεί πολιτικές με συνέπεια, ειδικά σε περίοδο έντονων προκλήσεων. Για τη Βενεζουέλα ανέφερε ότι η θέση της Ελλάδας έχει εκφραστεί θεσμικά μέσω της ανακοίνωσης της ΕΕ και στο Συμβούλιο Ασφαλείας, με σταθερή προτεραιότητα τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, την αποτροπή περαιτέρω αποσταθεροποίησης και την προώθηση ειρηνικής, δημοκρατικής μετάβασης με σεβασμό στη βούληση του λαού, καθώς και την προστασία των Ελλήνων πολιτών που διαμένουν εκεί.
