Με αφορμή την επέτειο των 20 χρόνων του Athens Pride, ο καλλιτέχνης Δημήτρης Αστερίου εκφράζει μέσω της ζωγραφικής και της γλυπτικής του τα συναισθήματα και τις ιστορίες των ανθρώπων που προσπαθούν να συνδεθούν με τη φύση τους.
Περισσότερες πληροφορίες από τον ίδιο στο παρακάτω βίντεο.
Βίντεο: Βαγγέλης Μαθάς
Η ανθρώπινη ηλιθιότητα είναι ένα φαινόμενο που, για πολλούς, μπορεί να φαντάζει απλώς ως αποτέλεσμα της έλλειψης νοημοσύνης ή της αδυναμίας να κατανοήσουμε τα πράγματα σωστά. Ωστόσο, για τον Dietrich Bonhoeffer, η ηλιθιότητα συνδέεται άμεσα με την απροθυμία του ανθρώπου να σκεφτεί κριτικά και να αναλάβει την ευθύνη για τις πράξεις του. Ο Bonhoeffer, ένας από τους σημαντικότερους αντιναζιστές διανοητές και θεολόγους του 20ού αιώνα, μας προειδοποιεί ότι η πραγματική ηλιθιότητα δεν έχει να κάνει με τη γνώση ή την απουσία της, αλλά με την απόφαση του ατόμου να παραδοθεί σε εξωτερικές επιρροές και να αποφύγει την αναγκαία διαδικασία κριτικής σκέψης. Στα έργα του, και ιδιαίτερα στις επιστολές και τα σημειώματά του από τη φυλακή, ο Bonhoeffer αναλύει πώς η κοινωνία μας μπορεί να οδηγηθεί στην ηλιθιότητα μέσω της κοινωνικής πίεσης, της επιμονής στις λανθασμένες απόψεις και της αδυναμίας να αμφισβητήσουμε τις κυρίαρχες ιδεολογίες. Μέσα από αυτά τα κείμενα, ο Bonhoeffer επισημαίνει την ανάγκη να συνειδητοποιήσουμε την επικίνδυνη τάση της ανθρώπινης φύσης να παραδίνεται σε ιδεολογίες και κοινωνικές πιέσεις χωρίς να εξετάζει τις ηθικές συνέπειες αυτών των επιλογών.
Η Ηλιθιότητα και η Αδυναμία Κριτικής Σκέψης
Η κεντρική ιδέα που διατρέχει τη σκέψη του Bonhoeffer είναι η σύνδεση μεταξύ ηλιθιότητας και έλλειψης κριτικής σκέψης. Θεωρεί ότι η ηλιθιότητα δεν είναι απλώς μια κατάσταση άγνοιας ή έλλειψης γνώσης, αλλά μια συνειδητή απόφαση να παραδοθούμε σε έτοιμες απόψεις χωρίς να τις αμφισβητήσουμε. Στο έργο του «Η Κοινωνία και η Ενοχή». Γράφει χαρακτηριστικά:
«Η ηλιθιότητα δεν είναι απλώς έλλειψη νοημοσύνης, αλλά η αποδοχή της σκέψης των άλλων χωρίς καμία αμφισβήτηση και χωρίς την εσωτερική ανάγκη να αναρωτηθούμε αν αυτή η σκέψη είναι ηθικά σωστή ή λογική.»
Η ηλιθιότητα έχει να κάνει με τη μη ενασχόληση του ανθρώπου με τα κρίσιμα ζητήματα της ηθικής, της σκέψης και της αλήθειας. Όταν οι άνθρωποι σταματούν να αμφισβητούν, όταν αποδέχονται άκριτα τις απόψεις των άλλων, είτε είναι πολιτικές, κοινωνικές ή θρησκευτικές, τότε παραδίδονται στην ηλιθιότητα. Δεν είναι απλώς η έλλειψη διανοητικής ικανότητας που οδηγεί σε ηλιθιότητα, αλλά η απροθυμία να εξετάσουμε και να διαμορφώσουμε τις δικές μας απόψεις και να αναλάβουμε την ευθύνη για τις συνέπειες των πράξεών μας.
Ο Bonhoeffer παρατηρεί ότι η ηλιθιότητα δεν περιορίζεται μόνο στους «αδαείς» ή τους αμόρφωτους, αλλά επηρεάζει και τους μορφωμένους και ικανούς ανθρώπους, οι οποίοι όμως αρνούνται να σκέφτονται κριτικά και να αμφισβητούν τις κοινωνικές ή πολιτικές πεποιθήσεις που τους επιβάλλονται. Στην πραγματικότητα, οι άνθρωποι που επιμένουν σε λανθασμένες απόψεις ή επιλέγουν να ακολουθήσουν άκριτα τις επιταγές της εξουσίας είναι συχνά οι πιο επικίνδυνοι, διότι η άρνησή τους να σκεφτούν κριτικά τις καθιστά εύκολα χειραγωγήσιμους και υπάκουους στις κυρίαρχες ιδεολογίες.
Η Ομοιομορφία και η Κοινωνική Πίεση στην Ηλιθιότητα
Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Bonhoeffer θεωρεί ότι η κοινωνική πίεση για ομοιομορφία είναι ένας από τους κυριότερους παράγοντες που ενισχύει την ηλιθιότητα. Η ανάγκη του ατόμου να ανήκει σε μια ομάδα, να αποφεύγει την απόρριψη και να ακολουθεί την πλειοψηφία χωρίς να αμφισβητεί τα κοινώς αποδεκτά πρότυπα σκέψης, το οδηγεί συχνά στην αδυναμία να αναγνωρίσει την αλήθεια ή την ηθική διάσταση των αποφάσεών του. Στην «Κοινωνία και η Ενοχή», συγκεκριμένα αναφέρει:
«Η επιθυμία να ανήκει κάποιος στην κοινωνία και να μην απορριφθεί από την ομάδα μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο σε μια επικίνδυνη υποταγή στη σκέψη των άλλων. Η ηλιθιότητα αναπαράγεται με αυτόν τον τρόπο και εξαπλώνεται, καθώς οι άνθρωποι δεν αμφισβητούν το σύστημα σκέψης που τους επιβάλλεται.»
Επισημαίνει έτσι, ότι αυτή η κοινωνική ομοιομορφία, η αποδοχή χωρίς αμφισβήτηση των κοινωνικών και πολιτικών στερεοτύπων, οδηγεί στην απομόνωση της ατομικότητας και της κριτικής σκέψης. Όταν ο άνθρωπος παραδίνεται στη σκέψη των άλλων και αναπαράγει τις απόψεις του πλήθους χωρίς να τις αμφισβητεί, χάνει την ελευθερία του και καταδικάζεται να ακολουθεί τον δρόμο της συλλογικής ηλιθιότητας.
Η Επικίνδυνη Συμμόρφωση και η Επιμονή στις Λανθασμένες Απόψεις
Ο Bonhoeffer προειδοποιεί επίσης για την επικίνδυνη επιμονή σε λανθασμένες απόψεις. Στις επιστολές του από τη φυλακή, τονίζει ότι η ηλιθιότητα γίνεται πιο επικίνδυνη όταν ο άνθρωπος επιμένει σε ιδεολογίες ή πεποιθήσεις που είναι προφανώς λανθασμένες ή επικίνδυνες. Παρά τις αποδείξεις και τις αντιφάσεις, το άτομο που είναι αμετάπειστο και αρνείται να αμφισβητήσει τις πεποιθήσεις του, προκαλεί μεγαλύτερη ζημιά στην κοινωνία και στον εαυτό του. Ο Bonhoeffer σημειώνει:
«Η επιμονή στις λανθασμένες απόψεις μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο στην καταστροφή, γιατί η άρνηση να αμφισβητήσει κανείς την ιδεολογία του τον κάνει ανίκανό να αναγνωρίσει την αλήθεια και την ηθική διάσταση της πραγματικότητας.»
Διαπιστώνει ότι η επιμονή στις λανθασμένες πεποιθήσεις είναι συχνά αποτέλεσμα του φόβου της αμφισβήτησης, του φόβου της αποδοκιμασίας ή της ανάγκης να διατηρήσουμε την κοινωνική μας θέση. Η κοινωνία, με την πίεση που ασκεί για ομοιομορφία και συμμόρφωση, συχνά ενισχύει αυτή την επιμονή, καθιστώντας την άρνηση να αμφισβητήσουμε τις κυρίαρχες ιδέες έναν τρόπο επιβίωσης.
Η Ηλιθιότητα στον Ναζισμό: Η Επιμονή στη Συμμόρφωση και η Αντίσταση στην Εξουσία
Η ανάλυση για την ηλιθιότητα αποκτά δραματική διάσταση όταν εξετάζει τη συμπεριφορά των ανθρώπων στην εποχή του ναζιστικού καθεστώτος. Ο ίδιος ήταν μάρτυρας της άρνησης πολλών ανθρώπων, ακόμα και μορφωμένων και ηθικών ατόμων, να αμφισβητήσουν την εξουσία και τις ιδεολογίες που τους επιβάλλονταν. Στην πραγματικότητα, οι πιο επικίνδυνοι ήταν αυτοί που αρνούνταν να δουν την αλήθεια και επέμεναν στην υποταγή τους στο ναζιστικό καθεστώς, παρά τις ακραίες πράξεις και τις συνέπειες που είχε αυτό για την ανθρωπότητα. Στη φυλακή γράφει:
«Η ηλιθιότητα δεν βρίσκεται στην άγνοια των ανθρώπων, αλλά στην άρνησή τους να αμφισβητήσουν το κατεστημένο. Όταν παραδίδουμε τη σκέψη μας στην εξουσία, υποδουλώνουμε την ατομική μας συνείδηση και συναινέουμε σε καταστροφικές αποφάσεις.»
Αυτή η παρατήρηση του Bonhoeffer μας καλεί να αναγνωρίσουμε ότι η άρνηση να αμφισβητήσουμε τις ιδέες που μας επιβάλλονται και η επιμονή στις λανθασμένες αντιλήψεις είναι το πιο επικίνδυνο σύμπτωμα της ηλιθιότητας. Στον κόσμο του ναζισμού, η συμμόρφωση και η άρνηση σκέψης έγιναν ο πιο αποτελεσματικός μηχανισμός για την εξουδετέρωση της ανθρώπινης ηθικής και ελευθερίας.
Η Σύγχρονη Αντίληψη της Ηλιθιότητας: Ο Κίνδυνος της Κοινωνικής Ομοιομορφίας και της Παραίτησης από την Κριτική Σκέψη
Η προειδοποίηση του Bonhoeffer για την ηλιθιότητα παραμένει εξαιρετικά επίκαιρη στις μέρες μας. Στη σύγχρονη κοινωνία, με την επικράτηση των κοινωνικών δικτύων και των μέσων μαζικής ενημέρωσης, η ομοιομορφία και η παραίτηση από την κριτική σκέψη ενισχύονται περισσότερο από ποτέ. Ο Bonhoeffer, με τα λόγια του, μας καλεί να αντισταθούμε στην τάση της σύγχρονης κοινωνίας να υποτάσσει τη σκέψη μας στην επιβολή των κυρίαρχων ιδεολογιών και να αναλάβουμε την ευθύνη για τις δικές μας σκέψεις και πράξεις.
«Η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής μας δεν είναι η καταπίεση της σκέψης, αλλά η αδυναμία μας να σκεφτούμε πραγματικά, να αντισταθούμε στην επιρροή των μαζικών μέσων και να δούμε πέρα από την επιφάνεια.»
Η ανάλυση για την ανθρώπινη ηλιθιότητα μας καλεί να αναγνωρίσουμε την ανάγκη να παραμείνουμε υπεύθυνοι για τη σκέψη μας και να αποφεύγουμε την παραίτηση στην κοινωνική ομοιομορφία. Μόνο μέσω της κριτικής σκέψης και της αμφισβήτησης μπορούμε να προστατέψουμε την ελευθερία μας και να αποτρέψουμε την επανάληψη των ιστορικών λαθών που μας έχουν καταδικάσει σε καταστροφικούς κύκλους.
Οι εκδόσεις Ιωλκός προσκαλούν το κοινό στην παρουσίαση της ποιητικής συλλογής της Ειρήνης Μαθά με τίτλο «Μετ’ εμποδίων».
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 13 Ιουνίου 2025, στις 19:00, στο Θέατρο Αλκμήνη (Αλκμήνης 8-12, 11854, Αθήνα). Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι Ασπασία Θεοφίλου, ακτιβίστρια και ιδρύτρια του Strong Me, αλλά και ο συγγραφέας Μύρων Μ. Παβένος.
Η Ειρήνη Μαθά είναι μια πολύ νέα ηλικιακά ποιήτρια, μιας και είναι μόλις 19 ετών, που μέσα από την ποίηση της προσπαθεί να εκφράσει τους λίγους τελευταίους ρομαντικούς της γενιάς της. Η πρώτη της αυτή εκδοτική απόπειρα γεννά προσδοκίες και βάζει τον πήχη πολύ ψηλά αφού το ταλέντο τής περισσεύει.
Το καλοκαίρι δεν είναι απλώς μία εποχή. Είναι συναίσθημα. Με την άφιξη των πρώτων υψηλών θερμοκρασιών η μιζέρια και η μουντάδα του χειμώνα εγκαταλείπουν. Ξαφνικά ο κόσμος μοιάζει πιο όμορφος, πιο ανέμελος. Ο ήλιος καίει, η μέρα μεγαλώνει και το μυαλό μικρών και μεγάλων τρέχει στις παύσεις της καθημερινότητας, στην αλμύρα της θάλασσας, σε εκείνα τα απογεύματα που μοιάζουν να κρατούν για πάντα, σε μία στάση για παγωτό, στον έρωτα που ξαφνικά είναι λες και βρίσκεται παντού γύρω μας. Ο κινηματογράφος όπως και όλες οι τέχνες άλλωστε, έχουν εξιδανικεύσει και υμνήσει το καλοκαίρι αμέτρητες φορές και παρακάτω οι ταινίες που ακολουθούν αιχμαλωτίζουν την ουσία του καλοκαιριού.
1. Κυνόδοντας (2009) – Γιώργος Λάνθιμος
Ο πολυβραβευμένος σκηνοθέτης Γιώργος Λάνθιμος, μέσα από την ταινία του «Κυνόδοντας» το 2009, αφηγείται την ιστορία μιας οικογένειας που ζει απομονωμένη με τους γονείς να κρατούν τα παιδιά τους μακριά από κάθε επαφή με τον έξω κόσμο. Ο ήλιος καίει, η πισίνα είναι πεντακάθαρη, αλλά η ελευθερία είναι ανύπαρκτη. Μια σπαρακτική αλληγορία για τον έλεγχο, την εξουσία και τη φυλακή μέσα στον παράδεισο.
2. Ρεβάνς (1983) – Νίκος Βεργίτσης
Για τον Γιάννη η Εύα, η σύντροφος του καλύτερού του φίλου, αποτελεί ένας απαγορευμένος πόθος. Όλα αλλάζουν όταν αποφασίζει να την διεκδικήσει αγνοώντας τα πάντα και ξαφνικά με φόντο το αστικό καλοκαίρι της δεκαετίας του ’80, ένα ερωτικό τρίγωνο ξετυλίγεται γεμάτο ένταση και παρορμητισμό με τρεις νέους σε κρίση ταυτότητας. Η ταινία τιμήθηκε στο 24ο Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης το 1983 και απέσπασε πολλά βραβεία μερικά εκ των οποίων αυτά της Καλύτερης Ταινίας, Καλύτερης Σκηνοθεσίας, Μοντάζ και Α’ γυναικείου ρόλου.
3. Call Me by Your Name (2007) – Luca Guadagnino
Στη λουσμένη στον ήλιο ιταλική εξοχή, ο νεαρός Έλιο ανακαλύπτει τον πρώτο μεγάλο έρωτα στο πρόσωπο του Όλιβερ ενός φοιτητή που περνάει το καλοκαίρι μαζί με την οικογένεια του. Ο έρωτας του είναι ξαφνικός και απότομος, ένας έρωτας που μόνο το καλοκαίρι μπορεί να φέρει. Φρούτα, βιβλία, μουσική, σιωπές και βλέμματα συνθέτουν το σκηνικό αυτής της ερωτικής εξομολόγησης, όπου κάθε σκηνή στάζει καλοκαίρι. Μια ταινία που αιχμαλωτίζει την ομορφιά και τον πόνο της ωρίμασης.
Όπως άλλωστε για τον καθένα από εμάς το καλοκαίρι δεν έχει την ίδια μορφή, έτσι και στον κινηματογράφο, άλλοτε είναι φωτεινό και ξέγνοιαστο, άλλοτε κρύβει μια βαθύτερη μελαγχολία. Ωστόσο σε αυτούς τους μονάχα τρεις μήνες τα πάντα βιώνονται πιο έντονα, όλα τα συναισθήματα είναι στο κόκκινο και αναμφίβολα κάτω από την επιφανειακή ανεμελιά του καλοκαιριού, κρύβεται μια βαθύτερη ανάγκη για ζωή και έντονα βιώματα.
Ο Παντελής Δημητριάδης μιλά για τη μουσική όχι ως προϊόν, αλλά ως υπαρξιακή ανάγκη. Με αφοπλιστική διαύγεια, μας οδηγεί σε έναν κόσμο όπου η τέχνη γεννιέται μέσα από τη σιωπή, τις εμμονές και τη βαθιά προσωπική αναζήτηση. Ένα ειλικρινές ταξίδι προς τα μέσα, με κάθε λέξη να βαραίνει όσο ένας στίχος.
Δέσποινα Καρπούζη: Όταν γράφετε, νιώθετε ότι απευθύνεστε σε κάποιον ή είναι μια βαθιά προσωπική, εσωτερική αναζήτηση; Ποια είναι η σχέση σας με το κοινό σας;
Παντελής Δημητριάδης: Απ’ όταν άρχισα να γράφω συνειδητοποιημένα, γύρω στο 1998 δηλαδή, ακολουθώ σχεδόν σαν αρχή αυτό που στο hip-hop ονομάζουν “keep it real”. Γράφω δηλαδή βιωματικά. Αυτό μπορεί να πάρει ενίοτε μια μορφή αυτοψυχανάλυσης, που φυσικά δεν αποκλείει την απεύθυνση σε συγκεκριμένα πρόσωπα με τα οποία σχετίζομαι ποικιλοτρόπως. Στο βαθμό που το κοινό είναι σε κάποιο βαθμό κομμάτι της καθημερινότητάς μου, εμπλέκεται και αυτό στη διαδικασία.
Δέσποινα Καρπούζη: Υπάρχουν στιγμές που η σιωπή ανάμεσα σε έργα μοιάζει πιο δυνατή από τα ίδια τα τραγούδια; Πώς τη διαχειρίζεστε;
Παντελής Δημητριάδης: Αν αναφέρεστε στη δισκογραφική σιωπή, όπως καταλαβαίνω, δεν είναι απλά η πιο σημαντική περίοδος για τη δημιουργία των τραγουδιών, είναι τα ίδια τα τραγούδια.
Δέσποινα Καρπούζη: Αν μπορούσατε να μιλήσετε με τον νεότερο εαυτό σας που μόλις ξεκινούσε, τι θα του λέγατε; Πώς έχει αλλάξει η ματιά σας στη δημιουργία μέσα στα χρόνια;
Παντελής Δημητριάδης: Ξεκίνησα να γράφω μαζί με τους γυμνασιακούς μου φίλους Σπύρο Καταγή και Γιώργο Αρβανιτάκη ως μία σχεδόν novelty απόπειρα να μιμηθούμε τα αγαπημένα μας ακούσματα εκείνης της εποχής, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τους Nirvana. Μέσα σε αυτή τη «λογική», το ρεφραίν του “School” κατέληγε στο τραγούδι «Όχι Λύσσες» και αυτό του “Lithium” σε «Όλη μέρα παιδιά…», ενώ το “Something in the Way” ήταν το «Κρύβω κάτι μέσα μου» του Σπύρου και αυτούσια η γραμμή της κιθάρας του “The Man who Sold the World”, από το Unplugged του MTV, το… κρυπτικό «Γ*********ι». Προφανώς και δεν είχαμε στο μυαλό μας ότι παρήγαμε κάποιο καλλιτεχνικό έργο, το μόνο σίγουρο είναι ότι διασκεδάζαμε πολύ. Αυτό για μένα άλλαξε στα τέλη της δεκαετίας του 1990, που, όπως είπα και πρωτύτερα, ένιωθα πως είχα την ικανότητα να γράψω «κανονικά» τραγούδια. Οι πρώτες απόπειρες συμπεριλήφθηκαν, σε μια σπερματική μορφή, στις τελευταίες κυκλοφορίες των ΚΥ της προ επίσημης δισκογραφίας περιόδου, αλλά ως ολοκληρωμένα πια τραγούδια εμφανίζονται για πρώτη φορά στον πρώτο επίσημο δίσκο, Αν Όλα Τέλειωναν Εδώ, ενορχηστρωμένα από και ηχογραφημένα μαζί με τον Αλέξανδρο Μακρή. Από εκεί και πέρα, έχω μπει πλέον στη λογική μιας συνειδητοποιημένης τραγουδοποιίας, με ένα δισκογραφικό όραμα το οποίο μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 2000 μοιραζόμουν με τον Αλέξανδρο και σήμερα μοιράζομαι με τον Μάριο και τους υπόλοιπους συνεργάτες μου στα Παιδιά της Παλαιότητας.
Δέσποινα Καρπούζη: Η «ωριμότητα» στη τέχνη είναι απελευθέρωση ή μια νέα πρόκληση; Πώς τη βιώνετε εσείς;
Παντελής Δημητριάδης: Η αλήθεια είναι ότι όσο περισσότερο μάθαινα να γράφω, μέσα από την ίδια τη διαδικασία, τόσο λιγόστευε και η πηγαία έμπνευση. Ποτέ δεν έγραψα βέβαια με λογική επαγγελματική, καθώς ούτε δεσμευόμουν από συμβόλαια ούτε και βιοποριζόμουν από τη δισκογραφία. Αν δεν είχα συγκεντρώσει έναν ορισμένο αριθμό τραγουδιών, συνήθως με μια θεματική που εκπορευόταν από τις συγκυρίες, εσωτερικές και εξωτερικές, αλλά και από συγκεκριμένα ακούσματα ή/και διαβάσματά μου της εκάστοτε περιόδου, δεν προχωρούσα στην ηχογράφηση ενός δίσκου. Δε θα ήταν λοιπόν άτοπο εάν έλεγα ότι φτιάχνω δίσκους βασιζόμενους με εμμονές, δίσκους δομημένους ψυχαναγκαστικά, όπως και η προσωπικότητά μου. Δεν ξέρω πόση «ωριμότητα» μπορεί να χωρέσει μέσα σε μια τέτοια συνθήκη, οπότε, καλλιτεχνικά, ποτέ δε θα την αντιμετώπιζα ως απελευθέρωση. Το «μια νέα πρόκληση» και με καλύπτει και μου αρέσει.
Δέσποινα Καρπούζη: Η γλώσσα στα έργα σας έχει κάτι το ποιητικό, σχεδόν λογοτεχνικό. Πώς επιλέγετε το ύφος που ταιριάζει σε κάθε στιγμή;
Παντελής Δημητριάδης: Σπανίως έχω την ευκαιρία να επιλέξω, γιατί συνήθως η γραφή μου, αν και κατά βάση ρεαλιστική, διέπεται από έναν αυτοματισμό και μια συνειρμικότητα. Οι όποιες εκ των υστέρων αναθεωρήσεις είναι κατά κύριο λόγο νοηματικής φύσεως, οπότε και η υφολογία υπηρετεί τη σημασιολογία.
Δέσποινα Καρπούζη: Σας έχει τύχει να γράψετε με ένταση και μετά να κρατήσετε μόνο μια λέξη που πραγματικά μεταφέρει το βάρος του συναισθήματος;
Παντελής Δημητριάδης: Ενδεχομένως έχει προκύψει και αυτό. Σίγουρα πάντως είναι πολύ περισσότερα αυτά που πετάω από αυτά που κρατάω.
Δέσποινα Καρπούζη: Πώς βιώνετε τον εαυτό σας μέσα στην ελληνική μουσική πραγματικότητα σήμερα; Είναι σημαντικό για εσάς να έχετε μια σαφή «θέση»;
Παντελής Δημητριάδης: Ως κάτι ανάδελφο, όπως πάντα. Αν ορίσουμε τη «θέση» ως «λόγο ύπαρξης», τότε ναι, είναι σημαντικό.
Δέσποινα Καρπούζη: Τι σημαίνει για εσάς «δημιουργική ανεξαρτησία» σε έναν κόσμο που συχνά επιβάλλει κανόνες και τάσεις;
Παντελής Δημητριάδης: Δεν μπορώ να λειτουργήσω σε διαφορετικό πλαίσιο, η ανεξαρτησία, με την έννοια της αυτενέργειας, είναι συστατικό στοιχείο της ιδιοσυγκρασίας μου.
Δέσποινα Καρπούζη: Τι καινούργιο φέρνει αυτό το άλμπουμ των Παιδιών της Παλαιότητας που ετοιμάζετε; Υπάρχει κάτι που θα θέλατε να ξεχωρίσει;
Παντελής Δημητριάδης: Είναι πολύ νωρίς να μιλήσω γι’ αυτό, είμαι ακόμα σε πολύ πρώιμο στάδιο της τραγουδοποιίας. Μετά από τόσα χρόνια, δεν έχω πλέον την έμπνευση στο τσεπάκι όπως παλιά. Ούτε και μπορώ να πιέσω τον εαυτό μου για να γράψει. Είναι κάτι που μπορεί να πάρει χρόνια.
Δέσποινα Καρπούζη: Υπάρχει κάποια θεματική ή ηχητική μετατόπιση που σας ενθουσιάζει ιδιαίτερα;
Παντελής Δημητριάδης: Υπάρχει, ναι, αλλά δε θα ήθελα να αποκαλύψω κάτι.
Δέσποινα Καρπούζη: Αν έπρεπε να το συνοψίσετε σε μία λέξη ή εικόνα, ποια θα ήταν;
Παντελής Δημητριάδης: Η σκηνή της εξόδου στο “The Truman Show”.
Δέσποινα Καρπούζη: Αν μπορούσατε να γράψετε ένα μήνυμα μέσα στο ένθετο του άλμπουμ για κάποιον που θα το ακούσει μόνος μια νύχτα, τι θα θέλατε να του πείτε;
Παντελής Δημητριάδης: Ότι δεν είναι μόνος.
Δέσποινα Καρπούζη: Υπάρχει κάποιο τραγούδι — δικό σας ή άλλου καλλιτέχνη — που θα θέλατε να ακούγεται σαν soundtrack της τελευταίας μέρας στον κόσμο;
Παντελής Δημητριάδης: Ολόκληρος ο δίσκος The Disintegration Loops του William Basinski. Τέλος Αυγούστου. Κάπως έτσι το έχω ονειρευτεί.
Δέσποινα Καρπούζη: Θα μπορούσαμε ποτέ να δούμε ένα live αφιέρωμα στους Κόρε. Ύδρο; Ή το έχεις αφήσει πίσω οριστικά;
Παντελής Δημητριάδης: Προ διετίας είχαμε ετοιμάσει με το Μάριο, τη Χριστίνα και τη συμμετοχή τριών μελών του live σχήματος των Κόρε. Ύδρο. της περιόδου 2005-2007, του κιθαρίστα Νίκου Βαρότση, του ντράμερ Αλέξη Αποστολίδη και του μπασίστα Παναγιώτη Διαμάντη, μία ακουστική παρουσίαση ολόκληρου του Αν Όλα Τέλειωναν Εδώ, με αφορμή τα 20 χρόνια από την κυκλοφορία του και με το… άλλοθι ότι έχω credit στιχουργού και συνθέτη σε όλα τα τραγούδια αυτού του δίσκου. Η παρουσίαση αυτή πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του Αγοραφικού Φεστιβάλ 2023, αλλά με άφησε με μια πικρή γεύση, γιατί ο ντράμερ των ΚΥ ακύρωσε το προηγούμενο βράδυ την παρουσία του, λόγω εισαγωγής του πατέρα του στο νοσοκομείο, με αποτέλεσμα να παίξουμε με τον ντράμερ των Παιδιών της Παλαιότητας χωρίς καμία πρόβα. Αυτή, μαζί με κάποιες -ελάχιστες- εκτελέσεις ειδικού σκοπού τραγουδιών όπως το «Χωρίς Επίκληση» στα πλαίσια εμφανίσεων των Παιδιών της Παλαιότητας στο Gagarin, ήταν οι μοναδικές μου παρεκκλίσεις από τη βασική μου αρχή όσο δραστηριοποιούμαι με τα Παιδιά της Παλαιότητας να απέχω από το ρεπερτόριο των Κόρε. Υδρο. Και, μεταξύ μας, η επιλογή μου αυτή εδραιώνεται βαθύτερα όσο περνούν τα χρόνια και απομακρύνομαι όλο και περισσότερο συναισθηματικά από αυτό.
Δέσποινα Καρπούζη: Αν μπορούσες να κάνεις ένα ντουέτο με οποιονδήποτε ζωντανό ή όχι καλλιτέχνη, ποιος θα ήταν και τι θα λέγατε;
Παντελής Δημητριάδης: Έχουμε χρόνια στα σκαριά, της φαντασίας μας, έναν δίσκο με τον Αλέξανδρο Μίαρη των Electric Litany. Είχα μάλιστα ξεκινήσει να γράφω τους στίχους για ένα τραγούδι με τον εύγλωττο τίτλο «Νά ‘μαστε πάλι εδώ, Αλέκο». Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 είχα δει στο θέατρο τον Γιώργο Μαρίνο να παίζει τη «Δεσποινίδα Μαργαρίτα» και μετά πήγα στο καμαρίνι και φίλησα τον ιδρώτα του. Δεν έχω νιώσει ποτέ τόσο δέος μπροστά σε καλλιτέχνη. Η αγαπημένη μου εκτέλεση του τραγουδιού «Ζεστασιά πριν το τέλος», που τελικά έμεινε εκτός δίσκου, εν ονόματι μιας πολύ συντηρητικότερης, είναι αυτή:
Δέσποινα Καρπούζη: Υπάρχει ερώτηση που σιχαίνεσαι να σου κάνουν σε συνεντεύξεις και την απαντάς από ευγένεια;
Παντελής Δημητριάδης: «Σιχαίνομαι», βαριά κουβέντα προς έναν άνθρωπο που σε τιμά με το ενδιαφέρον του…
Ο Παντελής Δημητριάδης είναι τραγουδιστής, στιχουργός και ιδρυτικό μέλος του συγκροτήματος Κόρε. Ύδρο. Με καταγωγή από την Κέρκυρα, ξεκίνησε τη μουσική του διαδρομή στις αρχές της δεκαετίας του 2000, συνδυάζοντας λυρικούς στίχους με ηλεκτρικούς ήχους και έντονο συναισθηματικό φορτίο. Το έργο του χαρακτηρίζεται από ποιητική γραφή, προσωπική έκφραση και βαθιά κοινωνική ματιά, με κορυφαίες στιγμές δισκογραφίας όπως Φτηνή Ποπ για την Ελίτ και Όλη η Αλήθεια για τα Παιδιά του ’78. Πλέον είναι μέλος του συγκροτήματος Τα Παιδιά της Παλαιότητας. Η μουσική του αφήνει ανεξίτηλο αποτύπωμα στο ανεξάρτητο ελληνικό ροκ.
Η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ, σε συνεργασία με την οικογένεια του Μίκη Θεοδωράκη, διοργανώνει μια μεγάλη συναυλία αφιερωμένη στη μνήμη και το έργο του κορυφαίου Έλληνα συνθέτη, την Τετάρτη 25 Ιουνίου, στις 8 μ.μ., στο Παναθηναϊκό Στάδιο (Καλλιμάρμαρο). Η εκδήλωση πραγματοποιείται με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννησή του και φέρει τον τίτλο: «Κοντά σας όλη μου η ζωή».
Στη συναυλία θα τιμηθεί ο Μίκης της αντίστασης και των κοινωνικών αγώνων, ο Μίκης της δημιουργίας και της υψηλής Τέχνης. Ο συνθέτης που κατόρθωσε να φέρει σε επαφή τον λαό με το έργο μεγάλων ποιητών, που έκανε τη μουσική του σύμβολο της ελευθερίας και της συλλογικής μνήμης. Ένας δημιουργός που είδε τα έργα του να γίνονται κομμάτι της ταυτότητας ενός ολόκληρου λαού – γιατί μέσα σε αυτά καθρεφτίζονται οι αγωνίες, οι ελπίδες και τα οράματά του. Ο Μίκης όλων των λαών.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης θα απευθύνει χαιρετισμό ο Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, ο οποίος θα μιλήσει για το έργο, την προσφορά και τους αγώνες του Μίκη Θεοδωράκη.
Η συναυλία αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα κορυφαία πολιτιστικά γεγονότα του φετινού καλοκαιριού και μια ξεχωριστή στιγμή τιμής για έναν από τους σπουδαιότερους δημιουργούς του 20ού αιώνα.
Ερμηνεύουν οι:
Γιώργος Νταλάρας
Βασίλης Παπακωνσταντίνου
Άλκηστις Πρωτοψάλτη
Μανώλης Μητσιάς
Μίλτος Πασχαλίδης
Δημήτρης Μπάσης
Κώστας Μακεδόνας
Παντελής Θαλασσινός
Τάνια Τσανακλίδου
Διονύσης Τσακνής
Γιώτα Νέγκα
Βασίλης Λέκκας
Γεράσιμος Ανδρεάτος
Ρίτα Αντωνοπούλου
Μαρία Φαραντούρη
Βιολέτα Ίκαρη
Παναγιώτης Πετράκης
Κώστας Τριανταφυλλίδης
Αγγελική Τουμπανάκη
Άγγελος Θεοδωράκης
Κοινοί Θνητοί
Φωτογραφία: Αχιλλέας Τσούτσης
Σε μια εποχή όπου η γλώσσα δοκιμάζεται και οι έννοιες της ουτοπίας και της εμπειρίας επαναπροσδιορίζονται, η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση παρουσίασε την εκδήλωση Hyperdialectics of Eutopia: η ποίηση πρέπει να βιώνεται, το Σάββατο 31 Μαΐου στις 19:00, στο πλαίσιο της έκθεσης Plásmata III στο Πεδίον του Άρεως. Μια βραδιά λόγου και αισθητικής χειραφέτησης, όπου η ποίηση δεν διαβάζεται απλώς — κατοικείται, ενσαρκώνεται και γίνεται πράξη με τη συμβολή του ποιητή και καθηγητή Φιλοσοφίας, Νίκου Ερηνάκη.
Τρία χρόνια μετά την spoken word δράση “Digitaled Baptised: η ποίηση πρέπει να χορεύεται” στα Plasmata I, ακολούθησε η spoken word δράση στα Plasmata ΙII:
Αναδιπλώσεις ποιητικού λόγου και μουσικών ηχοτοπίων από όσα φαίνονται σε όσα είναι.
Ανάμεσα στη φυσική πραγματικότητα και στην ψηφιακή υπερπραγματικότητα, η δυσκολία της συνομιλίας και της συνάντησης παραμένει. Διασπαστικός θόρυβος, άσκοπη ταχύτητα, ασήμαντο θέαμα, κενή επιφάνεια. Όσα όμως επέμειναν να καίνε μέσα μας χαρτογραφούν μία αίσθηση κέντρου. Ένα σημείο τομής επικύκλων και ριζωμάτων φιλοσοφίας, ποίησης & μουσικής — το όποιο τέλος κρύβεται στη σύζευξη και το νέο άνοιγμα περιμένει.
Ο Νίκος Ερηνάκης [Αθήνα, 1988] είναι Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνικής & Πολιτικής Φιλοσοφίας και Φιλοσοφίας του Πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, ενώ παράλληλα διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και στο Ε.Α.Π. Είναι Διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και της Οξφόρδης (με πλήρη υποτροφία του ΙΚΥ). Έχει σπουδάσει Οικονομικά [ΟΠΑ], Φιλοσοφία & Συγκριτική Λογοτεχνία [Warwick] και Φιλοσοφία των Κοινωνικών Επιστημών [LSE], και είναι απόφοιτος του Κολλεγίου Αθηνών (’05). Δραστηριοποιείται επίσης ως Επιστημονικός Διευθυντής στο think-tank ENA, διετέλεσε μέλος του Δ.Σ. του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, και είναι μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων. Για το πρώτο του βιβλίο φιλοσοφίας με τίτλο Αυθεντικότητα και Αυτονομία: από τη Δημιουργικότητα στην Ελευθερία (Κείμενα, 2020) τιμήθηκε με το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών. Έχουν εκδοθεί τρία βιβλία ποίησής του (Σύντομα όλα θα καίγονται και θα φωτίζουν τα μάτια σου, Ροές 2009· Ανάμεσα σε όσα πέφτει η σκιά, α΄ έκδ.: Γαβριηλίδης 2013, β΄ έκδ.: Κείμενα 2021· Ακόμα Βαφτιζόμαστε, Κείμενα 2022), το δεύτερο εκ των οποίων έχει μεταφραστεί και εκδοθεί στη Γαλλία και το τρίτο εκ των οποίων ήταν υποψήφιο για το Κρατικό Βραβείο Ποίησης· δύο βιβλία ανθολογίας ποιημάτων του Georg Trakl (Σκοτεινή αγάπη μιας άγριας γενιάς, α΄ έκδ.: Γαβριηλίδης 2011, β΄ έκδ.: Κείμενα 2021) και του Paul Celan (Βόρεια του μέλλοντος, Γαβριηλίδης 2017) σε μετάφρασή του· και τέσσερις συλλογικοί τόμοι φιλοσοφικών δοκιμίων σε επιμέλειά του. Ποιήματα και δοκίμιά του έχουν δημοσιευθεί σε ποικίλα διεθνή περιοδικά, συλλογικούς τόμους, ανθολογίες και πρακτικά συνεδρίων με κριτές. Aυτή την περίοδο διδάσκει και αρθρογραφεί εκτενώς αναφορικά με ζητήματα Φιλοσοφίας της Τεχνητής Νοημοσύνης και της Ψηφιακότητας.
Η πολυαναμενόμενη συναυλία των Metallica στην Αθήνα, που θα πραγματοποιηθεί στις 9 Μαΐου 2026 στο Ολυμπιακό Στάδιο (ΟΑΚΑ), έχει πλέον εξαντλήσει όλα τα διαθέσιμα εισιτήρια. Η γενική προπώληση ξεκίνησε στις 10 το πρωί της Παρασκευής 30 Μαΐου μέσω της πλατφόρμας ticketmaster.gr και ολοκληρώθηκε λίγο αργότερα, καθώς τα εισιτήρια εξαφανίστηκαν σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.
Η συναυλία αυτή σηματοδοτεί την επιστροφή του θρυλικού συγκροτήματος στην Ελλάδα μετά από 16 χρόνια, στο πλαίσιο της περιοδείας “M72 World Tour”. Το ενδιαφέρον του κοινού ήταν τεράστιο, με χιλιάδες θαυμαστές να προσπαθούν να εξασφαλίσουν μια θέση στο κατάμεστο στάδιο.
Η προπώληση των εισιτηρίων πραγματοποιήθηκε σε τρεις φάσεις:
Οι τιμές των εισιτηρίων κυμάνθηκαν από 86,25 € για τις πιο απομακρυσμένες θέσεις έως 550 € για το αποκλειστικό “Snake Pit” πακέτο.
Η εμφάνιση των Metallica στο ΟΑΚΑ αναμένεται να είναι ένα από τα σημαντικότερα μουσικά γεγονότα του 2026 στην Ελλάδα, με το συγκρότημα να παρουσιάζει ένα εντυπωσιακό σκηνικό 360 μοιρών και να συνοδεύεται από τα συγκροτήματα Gojira και Knocked Loose
Η απόφαση της αιγυπτιακής δικαιοσύνης να κλείσει τη Μονή Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, το αρχαιότερο εν λειτουργία χριστιανικό μοναστήρι στον κόσμο, δεν είναι απλώς διοικητική πράξη. Είναι ένας τυμβωρυχικός βανδαλισμός εναντίον της ιστορίας, της θρησκευτικής ελευθερίας και της πολιτιστικής συνείδησης της ανθρωπότητας. Πρόκειται για μια ωμή απόπειρα αποϊεροποίησης ενός ιερού χώρου, με προσχήματα “ιδιοκτησιακών διαφορών” που μοιάζουν περισσότερο με προσβολές παρά με νομικά επιχειρήματα.
Από πότε οι μοναχοί διώκονται για την… ιστορία τους;
Η Μονή Σινά ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα μ.Χ. και επιβίωσε πολέμων, σταυροφοριών, κατακτήσεων και αυτοκρατοριών. Κι όμως, σήμερα απειλείται από τη γραφειοκρατία του σύγχρονου εθνικιστικού κρατισμού, ο οποίος –με μανδύα την «εθνική κυριαρχία»– αρπάζει από την Ορθοδοξία και τον παγκόσμιο πολιτισμό ένα από τα πολυτιμότερα σύμβολά του.
Είναι αδιανόητο το γεγονός ότι ένα δικαστήριο σε μια χώρα που επανειλημμένα έχει εκφράσει σεβασμό στις θρησκευτικές μειονότητες, αποφασίζει ουσιαστικά την εκδίωξη μοναχών από τον χώρο λατρείας τους. Δεν πρόκειται για “κοινή ιδιοκτησία”. Πρόκειται για ιερότητα. Και η ιερότητα δεν τιτλοποιείται.
Η «μουσειοποίηση» της πίστης
Το σχέδιο μετατροπής της Μονής σε μουσείο δεν είναι ουδέτερο. Είναι πράξη βεβήλωσης. Όταν ένας ιερός χώρος χάνει τη ζωντανή του πνοή –τους ανθρώπους, την προσευχή, τη λειτουργία του– τότε παύει να είναι χώρος μνήμης και μετατρέπεται σε άδειο κέλυφος. Η πίστη δεν είναι έκθεμα. Είναι βίωμα.
Η μουσειοποίηση της Μονής Σινά, αν τελικά επιβληθεί, θα αποτελέσει προηγούμενο για την πολιτιστική υποταγή και άλλων πνευματικών τόπων στο πλαίσιο του κρατικού αυταρχισμού. Είναι η αναγωγή της πνευματικότητας σε τουριστικό προϊόν και της ιστορίας σε εκθεσιακό εμπόρευμα.
Η σιωπή ως συνενοχή
Η αργοπορημένη ή χλιαρή αντίδραση της διεθνούς κοινότητας είναι το δεύτερο, εξίσου ανησυχητικό στοιχείο. Όταν διεθνείς οργανισμοί προστασίας πολιτιστικής κληρονομιάς δεν υψώνουν τη φωνή τους για έναν χώρο που ανήκει στην οικουμενική συνείδηση, τότε δεν υπάρχει πλέον ουσιαστική προστασία.
Όταν κυβερνήσεις, ακόμα και φιλικές προς την Αίγυπτο, αποφεύγουν να θέσουν το θέμα στην πρώτη γραμμή της διπλωματικής ατζέντας, τότε η συναίνεση στη σιωπή μετατρέπεται σε συνενοχή.
Η Μονή ανήκει στην ανθρωπότητα, όχι στο Υπουργείο
Η Ιερά Μονή Σινά δεν είναι “ελληνική”, δεν είναι “ορθόδοξη”, δεν είναι “χριστιανική” μόνο. Είναι ανθρώπινη, είναι παγκόσμια. Κι αυτός είναι ο λόγος που η πράξη της Αιγύπτου πρέπει να ιδωθεί όχι ως μια “εσωτερική υπόθεση”, αλλά ως πολιτιστικό έγκλημα.
Η πίστη δεν υπόκειται σε κρατικά χαρτοφυλάκια. Η ιερότητα δεν εκτιμάται σε μέτρα και τετραγωνικά. Οι μοναχοί δεν είναι ένοικοι για έξωση. Η Μονή Αγίας Αικατερίνης δεν χρειάζεται “διαχείριση”. Χρειάζεται σεβασμό.
Μπορεί σήμερα κάθε συγγραφέας που σέβεται τον εαυτό του να λέει πως ο αγαπημένος του ποιητής είναι ο Καβάφης ή πως επηρεάστηκε από αυτόν, όμως δεν ήταν πάντα έτσι. Σήμερα, αναγνωρίζουμε την αξία του και τον έχουμε τοποθετήσει στο βάθρο που του αξίζει, όμως πώς τον υποδέχτηκαν οι σύγχρονοί του και ειδικότερα το λογοτεχνικό σινάφι του;
Η ζωή του
Ο Κωνσταντίνος Καβάφης γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 1863. Ήταν το ένατο και τελευταίο παιδί του μεγαλέμπορου Πέτρου Καβάφη και της Χαρίκλειας Φωτιάδη, που κατάγονταν κι οι δύο από φαναριώτικες οικογένειες.
Το 1872, η οικογένεια του Κ. Καβάφη μετακινείται στο Λίβερπουλ της Αγγλίας όπου ο ποιητής πραγματοποιεί μεγάλο μέρος των γυμνασιακών σπουδών του.
Το 1885 ο Καβάφης με τη μητέρα του και δύο αδελφούς του επιστρέφει στην Αλεξάνδρεια. Εργάζεται αρχικά ως δημοσιογράφος και έπειτα ως μεσίτης στο Χρηματιστήριο Βάμβακος. Το 1889 εργάζεται ως άμισθος υπάλληλος της Υπηρεσίας Αρδεύσεων, με Άγγλους προϊσταμένους και το 1892 προσλαμβάνεται ως έκτακτος γραφέας. Από το 1899 ως το 1903, χάνει τη μητέρα του και δύο αδέλφια του. Το 1901, επισκέφθηκε για πρώτη φορά την Αθήνα και το 1903 για δεύτερη. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1910, αρχίζει να γράφει. Το 1922 παραιτήθηκε από την Υπηρεσία Αρδεύσεων για να αφοσιωθεί απερίσπαστος στην ποίηση. Το 1932, πάσχοντας από καρκίνο του λάρυγγα, ήρθε στην Αθήνα όπου υποβλήθηκε σε τραχειοτομία. Παρέμεινε 4 μήνες στη πρωτεύουσα και γνωρίστηκε με πολλούς Έλληνες λογοτέχνες. Πέθανε στην Αλεξάνδρεια στις 29 Απριλίου του 1933.
Το ποιητικό του έργο
Το ποιητικό του έργο, αποτελείται από 270 ποιήματα, που χωρίζονται σε τρεις ενότητες: τα «Αναγνωρισμένα», τα «Αποκηρυγμένα» και τα «Κρυμμένα». Από αυτά μόνο τα 153 εξέδωσε ο ίδιος όσο ζούσε.
Η αντιμετώπιση του Καβάφη από τους λογοτεχνικούς κύκλους
Τα πρώτα του ποιήματα τα τύπωνε ο ίδιος και τα μοίραζε σε μερικούς φίλους του. Αργότερα μερικά από αυτά άρχισαν να δημοσιεύονται σε περιοδικά της εποχής. Έτσι ξεκίνησε να έχει τους πρώτους του θαυμαστές. Τα ποιήματά του έγιναν της… μόδας και διαβάζονταν από τους καταξιωμένους λογοτέχνες.
Ωστόσο, γύρω στο 1923-1924 άρχισαν να εμφανίζονται και πολέμιοι του Καβάφη. Ο Γιάννης Ψυχάρης, ο Φώτος Πολίτης και κυρίως ο Κωστής Παλαμάς, έγραψαν ιδιαίτερα καυστικά και αρνητικά σχόλια για την ποίηση του, ξεπερνώντας κάποιες φορές τα όρια της λογοτεχνικής κριτικής. Έτσι δεν άργησε να διαιρεθεί για άλλη μια φορά ο πνευματικός κόσμος, αυτή τη φορά σε Παλαμιστές και Καβαφιστές.
Ο Γ. Ψυχάρης, χαρακτήρισε τον Καβάφη «καραγκιόζη της δημοτικής» και ο Γ. Θεοτοκάς, έλεγε πως σε δικογραφία διαζυγίου, υπήρχε περισσότερη «ψυχή» απ’ ότι σε ολόκληρο το καβαφικό έργο. Οι καβαφικοί από την άλλη χαρακτήριζαν τον Παλαμά πομπώδη και φλύαρο.
Η μοναδική επίσημη αναγνώριση του Καβάφη
Για το έργο του, ο Καβάφης τιμήθηκε με τον «Φοίνικα» το 1926, από την κυβέρνηση Θ. Πάγκαλου.
Ο Παλαμάς από την άλλη έγινε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και διετέλεσε μάλιστα πρόεδρός της (1930). Ο Καβάφης, ίσως και λόγω του ότι διέμενε στην Αλεξάνδρεια, δεν έγινε ποτέ μέλος του Ανώτατου Πνευματικού Ιδρύματος της χώρας.
Για το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας, δεν προτάθηκε ποτέ από κανέναν ο Καβάφης. Βέβαια, πολλοί λογοτέχνες που επηρεάστηκαν από αυτόν ήταν υποψήφιοι τα επόμενα χρόνια. Αντίθετα ο Παλαμάς, ήταν αρκετές φορές υποψήφιος για το Νόμπελ Λογοτεχνίας μεταξύ 1926 και 1940, ποτέ όμως δεν κατάφερε να το κερδίσει. Ένας από αυτούς που πολέμησαν την υποψηφιότητά του ήταν και ο Ψυχάρης που προσδοκούσε να το πάρει για τον εαυτό του.