Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, προανήγγειλε υψηλότερο πλεόνασμα από τον στόχο και αξιοποίηση του επιπλέον δημοσιονομικού χώρου υπέρ των πολιτών, κατά την τοποθέτησή του στη συνάντηση με τους επικεφαλής των Διπλωματικών Αποστολών της ΕΕ στην Πρεσβεία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Αθήνα. Όπως υπογράμμισε, τα τελικά στοιχεία για το 2025 καταγράφουν καλύτερη του αναμενομένου επίδοση, με ενισχυμένο πλεόνασμα που δημιουργεί περιθώρια για στοχευμένες παρεμβάσεις, με προτεραιότητα στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.
Ισχυρή ανάπτυξη και ανάκτηση απωλειών
Ο υπουργός επεσήμανε ότι η ελληνική οικονομία διατηρεί τα τελευταία χρόνια ρυθμούς ανάπτυξης περίπου διπλάσιους από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, επιδιώκοντας την αναπλήρωση των απωλειών της προηγούμενης δεκαετίας, όταν είχε χαθεί σχεδόν το 25% του ΑΕΠ.
Τόνισε ότι η χώρα έχει εισέλθει σε έναν ενάρετο κύκλο, με βιώσιμα πλεονάσματα, ταχεία μείωση του χρέους και ταυτόχρονη διατήρηση θετικών ρυθμών μεγέθυνσης, με βασικούς άξονες τη σταθερότητα και τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων.
Αναφερόμενος στο χρηματοπιστωτικό περιβάλλον, έκανε λόγο για συνεχή ενίσχυση του τραπεζικού τομέα, επισημαίνοντας τη σημαντική αποκλιμάκωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Παράλληλα, εκτίμησε ότι η ανεργία κινείται προς ιστορικά χαμηλά επίπεδα, εφόσον διατηρηθεί η υφιστάμενη δυναμική.
Προκλήσεις για το 2026 λόγω διεθνών εξελίξεων
Σε ό,τι αφορά τις προοπτικές, προειδοποίησε για πιθανή αναθεώρηση προς τα κάτω της ανάπτυξης το 2026 και ταυτόχρονη άνοδο του πληθωρισμού, εξαιτίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα Στενά του Ορμούζ, σημειώνοντας ότι η πορεία της κατάστασης θα εξαρτηθεί από τη διάρκειά της, τις ζημιές σε ενεργειακές υποδομές και το πλαίσιο που θα διαμορφωθεί μετά την εκτόνωση της έντασης.
Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι οι επιλογές σε περιόδους κρίσης έχουν μακροπρόθεσμες συνέπειες, τονίζοντας την ανάγκη για ισορροπημένες πολιτικές σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Όπως ανέφερε, τα μέτρα στήριξης πρέπει να είναι προσωρινά και στοχευμένα, ώστε να αποφευχθεί η μετατροπή της ενεργειακής κρίσης σε δημοσιονομική κρίση, ενώ υπογράμμισε τη σημασία του συντονισμού μεταξύ δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής.
Κλείνοντας, αναφέρθηκε στις βασικές προτεραιότητες της Ευρώπης, όπως η ενίσχυση της οικονομικής αρχιτεκτονικής μέσω της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η προώθηση του ψηφιακού ευρώ και η ανάγκη για κοινή στρατηγική σε κρίσιμους τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη. Τόνισε ότι η Ευρώπη οφείλει να κινηθεί ταχύτερα και πιο συντονισμένα, ώστε να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της νέας εποχής.
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, εκτίμησε ότι το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025 ενδέχεται να ξεπεράσει το 4,4% του ΑΕΠ, επίπεδο αισθητά υψηλότερο από τον κυβερνητικό στόχο που είχε τεθεί στο 3,7%. Αν αυτή η πρόβλεψη επιβεβαιωθεί και από τη Eurostat, ανοίγει περιθώριο για νέες κινήσεις στο πεδίο της δημοσιονομικής πολιτικής.
Δημοσιονομικός χώρος και ενδεχόμενα μέτρα στήριξης
Στη συνέντευξή του, ο κ. Στουρνάρας σημείωσε ότι διαμορφώνεται δημοσιονομικός χώρος που θα μπορούσε να επιτρέψει στην κυβέρνηση να εξετάσει πρόσθετα μέτρα στήριξης. Όπως τόνισε, ο διαθέσιμος χώρος ίσως αποδειχθεί ακόμη μεγαλύτερος από ό,τι είχε αρχικά υπολογιστεί, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο πως οποιαδήποτε παρέμβαση θα πρέπει να είναι συγκεκριμένη, προσωρινή και στοχευμένη. Το δημοσίευμα συνδέει αυτή τη συζήτηση με την ανάγκη αντιμετώπισης των επιπτώσεων που προκαλεί ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο.
Τι είπε για τον πληθωρισμό στην Ελλάδα
Ο διοικητής της ΤτΕ απέδωσε τον υψηλότερο πληθωρισμό στην Ελλάδα, σε σχέση με την Ευρωζώνη, κυρίως στο γεγονός ότι υπάρχει πλέον θετικό παραγωγικό κενό, με τη ζήτηση να υπερβαίνει τις παραγωγικές δυνατότητες της οικονομίας. Παράλληλα, επεσήμανε ότι υπάρχουν και πρόσθετοι παράγοντες, όπως η συγκέντρωση σε ορισμένους κλάδους, κάτι που καθιστά αναγκαία, όπως ανέφερε, μεγαλύτερη προσοχή στο πεδίο του ανταγωνισμού και στα εμπόδια εισόδου νέων επιχειρήσεων.
Οι παρεμβάσεις για φοροαπαλλαγές και ΦΠΑ
Αναφερόμενος στη φορολογική πολιτική, ο Γιάννης Στουρνάρας ξεκαθάρισε ότι η Τράπεζα της Ελλάδος δεν εισηγείται την κατάργηση των φοροαπαλλαγών, αλλά μια νέα αξιολόγηση της στόχευσής τους. Όπως υπογράμμισε, θα πρέπει να εξεταστεί αν υπηρετούν με επάρκεια κοινωνικούς και οικονομικούς στόχους, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας συνολικότερης επανεξέτασης του φορολογικού βάρους. Στο ίδιο πλαίσιο, ανέφερε ότι ενώ γίνεται συζήτηση για μείωση του ΦΠΑ, αν συνυπολογιστούν οι ήδη ισχύουσες φοροαπαλλαγές, ο φόρος είναι στην πράξη ήδη μειωμένος.
Σε τροχιά έντονης υποχώρησης κινήθηκε σήμερα, Δευτέρα, το Χρηματιστήριο Αθηνών, με την εγχώρια αγορά να επηρεάζεται πιο έντονα από τις ευρωπαϊκές, καθώς η αναζωπύρωση της ανησυχίας στη Μέση Ανατολή αύξησε τη νευρικότητα των επενδυτών. Το κλίμα επιβαρύνθηκε από τον φόβο κατάρρευσης της εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, την αβεβαιότητα γύρω από έναν νέο γύρο διαπραγματεύσεων στο Πακιστάν και τη νέα άνοδο του Brent, στοιχεία που οδήγησαν σε μείωση της διάθεσης για ρίσκο.
Γενικός Δείκτης κάτω από τις 2.300 μονάδες
Ο Γενικός Δείκτης έκλεισε στις 2.259,73 μονάδες, σημειώνοντας πτώση 2,14%, ενώ ενδοσυνεδριακά βρέθηκε ακόμη και στις 2.232 μονάδες. Ο τζίρος διαμορφώθηκε στα 237,8 εκατ. ευρώ, από τα οποία τα 12,5 εκατ. ευρώ αφορούσαν προσυμφωνημένες συναλλαγές. Η πτώση στην Αθήνα ήταν αισθητά μεγαλύτερη από εκείνη των ευρωπαϊκών αγορών, οι οποίες κινούνταν περίπου στο -1%, στοιχείο που ανέδειξε την ένταση των ρευστοποιήσεων στην εγχώρια αγορά.
Τράπεζες, Metlen και Aegean στο επίκεντρο
Το μεγαλύτερο βάρος των πιέσεων σήκωσε ο τραπεζικός δείκτης, ο οποίος υποχώρησε κατά 3,62% στις 2.618 μονάδες, με τις μετοχές της Εθνικής Τράπεζας, της Alpha Bank, της Eurobank και της Τράπεζας Πειραιώς να καταγράφουν απώλειες άνω του 3%. Ισχυρή υποχώρηση σημείωσε και η Metlen, η οποία έκλεισε με πτώση έως 4,52% στα 34,66 ευρώ, ενώ σημαντικές πιέσεις δέχθηκαν επίσης η Aegean Airlines, η Motor Oil και η Helleniq Energy, με απώλειες κοντά ή πάνω από το 4%.
Η εικόνα στο ταμπλό και το μήνυμα της αγοράς
Στον δείκτη υψηλής κεφαλαιοποίησης, οι ενεργοβόρες μετοχές βρέθηκαν επίσης στο στόχαστρο, με Viohalco, Cenergy και ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ να καταγράφουν κάμψη, καθώς η νέα ένταση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει ανησυχίες για το ενεργειακό κόστος. Η εικόνα της συνεδρίασης ανέδειξε ότι η αγορά παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη στις γεωπολιτικές εξελίξεις, με τη βραχυπρόθεσμη πορεία της να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αν θα υπάρξει αποκλιμάκωση της έντασης και επιστροφή της επενδυτικής προσοχής στα θεμελιώδη μεγέθη.
Ο Τάκης Θεοδωρικάκος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο για νέα μέτρα ενίσχυσης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, συνδέοντας την ανάγκη αυτή με τη διεθνή αβεβαιότητα και τις πληθωριστικές πιέσεις που εντείνονται λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Όπως ανέφερε, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη και η οικονομική πίεση διατηρείται, γι’ αυτό και εξετάζονται πρόσθετες παρεμβάσεις σε συνεργασία με το οικονομικό επιτελείο. Στην ίδια κατεύθυνση, υπογράμμισε ότι για τα βασικά είδη διαβίωσης και τα τρόφιμα πρέπει να παραμείνει το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, ώστε να περιορίζονται οι ανατιμήσεις.
Η θέση του για ελέγχους και ακρίβεια στην αγορά
Αναφερόμενος στην εικόνα της αγοράς, ο υπουργός Ανάπτυξης τόνισε ότι πραγματοποιούνται εκατοντάδες έλεγχοι από τη νέα ανεξάρτητη αρχή προστασίας του καταναλωτή, υποστηρίζοντας ότι τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί συνέβαλαν στη συγκράτηση των τιμών, ιδίως στα καύσιμα. Μάλιστα, εκτίμησε πως χωρίς τις σχετικές παρεμβάσεις, όπως το πλαφόν στα βενζινάδικα και η στήριξη στο ντίζελ, οι καταναλωτές θα βρίσκονταν αντιμέτωποι με ακόμη μεγαλύτερες επιβαρύνσεις.
Τι είπε για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τους βουλευτές της ΝΔ
Στο πολιτικό σκέλος της συνέντευξής του, ο Τάκης Θεοδωρικάκος χαρακτήρισε την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ «σκάνδαλο», επιμένοντας ότι πρέπει να υπάρξει πλήρης διερεύνηση, επιστροφή χρημάτων όπου υπάρχουν αχρεώστητες καταβολές και απόδοση ποινικών ευθυνών. Την ίδια στιγμή, για τους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας που συνδέονται με την υπόθεση, σημείωσε ότι οι ίδιοι ζήτησαν να αρθεί η ασυλία τους και πρόσθεσε πως, με βάση τα στοιχεία που έχει δει, τους θεωρεί αθώους. Παράλληλα εξέφρασε προβληματισμό για τον τρόπο με τον οποίο η υπόθεση έφτασε στη Βουλή.
Οι αλλαγές που προωθούνται στις λαϊκές αγορές
Ο υπουργός Ανάπτυξης στάθηκε και στο νέο νομοσχέδιο για τις λαϊκές αγορές, δίνοντας έμφαση στην ψηφιοποίηση, την επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων και τη μείωση της γραφειοκρατίας. Όπως εξήγησε, η παρέμβαση αυτή στοχεύει τόσο στην ενίσχυση της ελληνικής παραγωγής όσο και στην καλύτερη προστασία του καταναλωτή, ενώ προβλέπει και μεγαλύτερη ευελιξία για τη λειτουργία των αγορών, ακόμη και με δημιουργία αγορών αποκλειστικά για παραγωγούς από τους δήμους. Παράλληλα, σημείωσε ότι προϊόντα με συγκεκριμένη τοπική προέλευση θα μπορούν να πιστοποιούνται, ώστε να ενισχύεται η αναγνωρισιμότητα και η ανταγωνιστικότητά τους στην εγχώρια και διεθνή αγορά.
Ισχυρή ανοδική κίνηση καταγράφουν οι τιμές του πετρελαίου σήμερα, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή επανέρχονται στο προσκήνιο και αναζωπυρώνουν την ανησυχία στις αγορές. Η προοπτική νέας κλιμάκωσης στην περιοχή τροφοδοτεί ένα νέο ράλι, με το επενδυτικό κλίμα να επηρεάζεται άμεσα από τους φόβους για διαταραχές στην προσφορά.
Πάνω από 7% η άνοδος για το WTI
Η πιο έντονη μεταβολή καταγράφηκε στο αμερικανικό αργό WTI, το οποίο ενισχύθηκε πάνω από 7%, μετά τη σύλληψη ιρανικού φορτηγού πλοίου από τον αμερικανικό στρατό και ενώ το Ιράν συνεχίζει να παρεμβαίνει στην κίνηση πλοίων στα Στενά του Ορμούζ. Περί τις 02:30 ώρα Ελλάδας, το βαρέλι του WTI διαμορφωνόταν στα 90,28 δολάρια, με άνοδο 7,67%, ενώ το Brent της Βόρειας Θάλασσας ανέβαινε κατά 6,76%, φτάνοντας τα 96,49 δολάρια.
Οι αιτίες πίσω από το νέο άλμα
Στις πρωινές συναλλαγές, το WTI κινήθηκε λίγο κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι με κέρδη 6% έως 7%, ενώ το Brent παρέμεινε πάνω από τα 95 δολάρια, περιορίζοντας ελαφρώς το αρχικό ράλι. Η νέα άνοδος ήρθε μετά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ πυροβόλησε και κατέσχεσε πλοίο με ιρανική σημαία στον Κόλπο του Ομάν, όταν αυτό αγνόησε εντολές να σταματήσει κατά την έξοδό του από τον Πορθμό του Ορμούζ. Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη εμφανίζεται να στοχοποιεί πλοία και να διατηρεί τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, ενισχύοντας περαιτέρω το κλίμα αβεβαιότητας.
Ο κίνδυνος για πληθωρισμό και παγκόσμια οικονομία
Η παρατεταμένη σύγκρουση έχει ήδη προκαλέσει ισχυρό σοκ στον ενεργειακό εφοδιασμό, εντείνοντας τις ανησυχίες τόσο για νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων όσο και για ενδεχόμενη επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι τιμές του πετρελαίου συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά, καθώς οι αγορές προσπαθούν να αποτιμήσουν το εύρος και τη διάρκεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Πληρωμές συνολικού ύψους 1.366.334.451,81 ευρώ προγραμματίζονται για το διάστημα από 20 έως 24 Απριλίου 2026, με τους δικαιούχους να φτάνουν τους 2.666.941. Στο πακέτο περιλαμβάνονται συντάξεις, επιδόματα, εφάπαξ και ενισχύσεις, μέσα από τις τακτικές καταβολές που πραγματοποιούν ο e-ΕΦΚΑ και η ΔΥΠΑ.
Από την πλευρά του e-ΕΦΚΑ, στις 20 Απριλίου θα δοθούν 14.696.451,81 ευρώ σε 30.690 δικαιούχους για παροχές. Στις 24 Απριλίου θα ακολουθήσει η μεγάλη πληρωμή των 1.295.000.000 ευρώ προς 2.585.000 συνταξιούχους, που αφορά τις κύριες και επικουρικές συντάξεις Μαΐου 2026. Παράλληλα, για το διάστημα από 20 έως 24 Απριλίου έχουν προγραμματιστεί ακόμη 19.000.000 ευρώ σε 950 δικαιούχους για εφάπαξ παροχές.
Τι πληρώνει η ΔΥΠΑ μέσα στην εβδομάδα
Η ΔΥΠΑ προχωρά επίσης σε σειρά καταβολών μέσα στην ίδια περίοδο. Ειδικότερα, προβλέπονται 18.000.000 ευρώ σε 31.000 δικαιούχους για επιδόματα ανεργίας και λοιπές παροχές, ενώ ακόμη 1.500.000 ευρώ θα καταβληθούν σε 2.200 μητέρες για την επιδοτούμενη άδεια μητρότητας. Επιπλέον, έχουν προγραμματιστεί 18.000.000 ευρώ σε 17.000 δικαιούχους στο πλαίσιο προγραμμάτων απασχόλησης.
Επιπλέον ενισχύσεις και ειδικά προγράμματα
Στο ίδιο πλάνο πληρωμών περιλαμβάνονται και μικρότερες καταβολές που αφορούν προγράμματα κοινωφελούς εργασίας αλλά και το πρόγραμμα «Σπίτι μου», συμπληρώνοντας τον συνολικό χάρτη ενισχύσεων έως τις 24 Απριλίου.
Κάθε Απρίλιο, όταν οι τεχνοκράτες του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) συγκεντρώνονται στην Ουάσιγκτον για τις Εαρινές Συνόδους, οι παγκόσμιες αγορές κρατούν την ανάσα τους, αναλύοντας γραφήματα και προβλέψεις. Στην Ελλάδα, πάλι, κρατάμε απλώς το πορτοφόλι μας. Η δημοσιοποίηση της νέας έκθεσης *World Economic Outlook* ήρθε να επιβεβαιώσει αυτό που κάθε πολίτης, ο οποίος στέκεται αμήχανος μπροστά στο ράφι του σούπερ μάρκετ, ξέρει ήδη με τον πιο σκληρό τρόπο: οι αριθμοί στα χαρτιά μπορεί να προσπαθούν να ισορροπήσουν, αλλά οι άνθρωποι έχουν στερέψει από καιρό.
Διαβάζοντας κανείς πίσω από τις προσεκτικά διατυπωμένες γραμμές της έκθεσης, το αφήγημα της «οικονομικής απογείωσης» που συχνά κυριαρχεί στον δημόσιο διάλογο αρχίζει να ξεθωριάζει, δίνοντας τη θέση του σε μια παγιωμένη, ασφυκτική πραγματικότητα.
Η «Ψυχρή» Ακτινογραφία: Οι αριθμοί που δεν λένε όλη την αλήθεια
Τι ακριβώς μας λέει το ΔΝΤ για το 2026; Η παγκόσμια οικονομία κινείται σε ένα τεντωμένο σκοινί και η χώρα μας ακολουθεί τον ίδιο, ασταθή ρυθμό. Με τις συνεχιζόμενες γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή να ανακατεύουν διαρκώς την τράπουλα των ενεργειακών τιμών και να απειλούν την εφοδιαστική αλυσίδα, η εγχώρια ανάπτυξη προσγειώνεται απότομα σε ρυθμούς κάτω του 2% (στο 1,8% με 2%).
Όμως το πραγματικό «αγκάθι» στο οποίο εστιάζει το Ταμείο, και το οποίο καίει τον μέσο καταναλωτή, είναι ο δομικός πληθωρισμός, ο οποίος προβλέπεται να κολλήσει γύρω στο 3,5%. Είναι ο δείκτης εκείνος που δείχνει την επιμονή της ακρίβειας στον πυρήνα της οικονομίας. Δεν μιλάμε απλώς για την τιμή της βενζίνης που ανεβοκατεβαίνει με τα βαρέλια του πετρελαίου. Μιλάμε για το ψωμί, το λάδι, τα γαλακτοκομικά, τα ενοίκια. Το ΔΝΤ μάς λέει, πρακτικά, ότι οι υψηλές τιμές ήρθαν για να μείνουν. Η εποχή των φθηνών λύσεων έχει τελειώσει οριστικά και η αγοραστική δύναμη του Έλληνα μισθωτού λειτουργεί πλέον ως ο μόνιμος «αμορτισέρ» των διεθνών κρίσεων.
Η γενιά της μόνιμης αναμονής
Εδώ ακριβώς σταματούν τα μακροοικονομικά γραφήματα και ξεκινά η πραγματική διάσταση της είδησης. Εκείνη που δεν καταγράφεται σε κανένα excel του Υπουργείου Οικονομικών και καμίας Κεντρικής Τράπεζας.
Υπάρχει μια ολόκληρη γενιά ανθρώπων οι σημερινοί 30άρηδες και 40άρηδες που μπήκαν στην αγορά εργασίας στην αρχή της δεκαετούς κρίσης. Τους ζητήθηκε να κάνουν υπομονή για να περάσουν τα μνημόνια. Έκαναν. Μετά ήρθε η πανδημία και το πάγωμα της ζωής. Μετά ο πόλεμος, η ενεργειακή κρίση, η στεγαστική κρίση. Η κοινωνία δεν διαβάζει την έκθεση του ΔΝΤ με το ψυχρό βλέμμα ενός επενδυτή. Η ίδια η λέξη «ΔΝΤ» στη χώρα μας φέρει ένα τεράστιο ιστορικό βάρος. Στο άκουσμά της, ο μέσος πολίτης ανακαλεί ασυναίσθητα μνήμες περικοπών, ανασφάλειας και μιας διαρκούς, αγωνιώδους προσπάθειας να κρατηθεί στην επιφάνεια.
Αυτό που βιώνουμε σήμερα δεν είναι απλώς η πρακτική δυσκολία να βγει ο μήνας. Είναι μια βαθιά, σιωπηλή εξάντληση. Στην πράξη, η καθημερινότητα μοιάζει με έναν διάδρομο γυμναστηρίου: ο πολίτης τρέχει διαρκώς, δουλεύει περισσότερο, κάνει και δεύτερη δουλειά, κόβει από παντού για να προσαρμοστεί, αλλά νιώθει ότι μένει καρφωμένος στο ίδιο σημείο. Ή ακόμα χειρότερα, νιώθει ότι ο ιμάντας τον τραβάει βίαια προς τα πίσω.
Το τέλος του μέλλοντος χρόνου
Όταν η ακρίβεια αγγίζει τον πυρήνα των βασικών αναγκών το ενοίκιο που καταπίνει τον μισό μισθό, το ρεύμα, το καλάθι με τα τρόφιμα ο οργανισμός μπαίνει σε έναν μόνιμο, βουβό συναγερμό επιβίωσης. Σε αυτό το καθεστώς της διαρκούς αβεβαιότητας, η μεγαλύτερη απώλεια είναι η απώλεια του μέλλοντος χρόνου.
Δεν υπάρχει χώρος για μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, για τη δημιουργία οικογένειας, για την αγορά ενός σπιτιού, για αισιοδοξία. Υπάρχει μόνο ο εξοντωτικός αγώνας μέχρι τις 15 του μήνα. Και αυτός ο αγώνας, όταν παρατείνεται για πάνω από μια δεκαετία, οδηγεί αναπόφευκτα σε μια επικίνδυνη κοινωνική απάθεια. Είναι η πικρή διαπίστωση του *«ό,τι και να κάνω, εγώ θα πληρώσω το μάρμαρο»*, αφού μια σύρραξη χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά στη Μέση Ανατολή μπορεί να ακυρώσει τους κόπους μιας ολόκληρης χρονιάς.
Η βολική ψευδαίσθηση της «ανθεκτικότητας»
Στις εκθέσεις τους, οι διεθνείς οργανισμοί αρέσκονται να χρησιμοποιούν τη λέξη «ανθεκτικότητα» (resilience) για να περιγράψουν πώς οι οικονομίες απορροφούν τους κραδασμούς. Είναι μια ωραία, καθησυχαστική λέξη, κομμένη και ραμμένη για τα διοικητικά συμβούλια των τραπεζών και τους οίκους αξιολόγησης.
Η κοινωνική αντοχή, όμως, δεν είναι ένα πηγάδι χωρίς πάτο. Η «ανθεκτικότητα» στην πράξη μεταφράζεται σε πολύ συγκεκριμένες, επώδυνες εκπτώσεις:
Στην εγκατάλειψη των επώνυμων προϊόντων για τα φθηνότερα υποκατάστατα.
Στην περικοπή της θέρμανσης τον χειμώνα και του κλιματισμού το καλοκαίρι.
Στην εξαφάνιση των διακοπών, που πλέον θεωρούνται πολυτέλεια.
Στις αναβολές αναγκαίων ιατρικών ή οδοντιατρικών πράξεων.
Το γεγονός ότι τα νοικοκυριά σφίγγουν το ζωνάρι για να πληρώσουν τους λογαριασμούς δεν σημαίνει ότι η οικονομία «αντέχει». Σημαίνει απλώς ότι οι πολίτες απορροφούν την κρίση με προσωπικό κόστος, θυσιάζοντας σιωπηλά την ποιότητα και την αξιοπρέπεια της ζωής τους.
Διαβάζοντας την έκθεση ανάποδα
Το ΔΝΤ έκανε ξανά τη δουλειά του. Κατέγραψε τους μακροοικονομικούς κινδύνους, συνέστησε δημοσιονομική σύνεση και έκρουσε τον κώδωνα για τις παγκόσμιες αναταράξεις.
Η πραγματική πρόκληση όμως, όταν κλείνουν τα μικρόφωνα στις συνεντεύξεις Τύπου, δεν είναι πώς θα ικανοποιηθούν ξανά οι στόχοι της κάθε έκθεσης, αλλά πώς θα διασωθεί η καθημερινότητα των ανθρώπων. Γιατί όταν ο πληθωρισμός και η εργασιακή ανασφάλεια ρίχνουν τις προσδοκίες μιας ολόκληρης κοινωνίας στο κενό, η χρεοκοπία που ακολουθεί δεν είναι λογιστική, ούτε φαίνεται στους ισολογισμούς του κράτους. Είναι αόρατη, εσωτερική, φθείρει τον κοινωνικό ιστό και, εν τέλει, είναι μη αναστρέψιμη. Και για αυτόν τον λογαριασμό, δεν υπάρχει κανένα Ταμείο πρόθυμο να μας δανείσει.
Την άμεση επαναπροκήρυξη τριών βασικών καθεστώτων του Αναπτυξιακού Νόμου ανακοίνωσε ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, κατά τη συζήτηση του νέου πολυνομοσχεδίου στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής. Οι νέες παρεμβάσεις αφορούν τη μεταποίηση, τις μεγάλες επενδύσεις και τις περιοχές ειδικής ενίσχυσης, με ιδιαίτερη στόχευση στις παραμεθόριες περιοχές και σε εκείνες όπου το εισόδημα παραμένει κάτω από το 70% του εθνικού μέσου όρου. Κάθε καθεστώς προβλέπει χρηματοδότηση 150 εκατ. ευρώ, ανεβάζοντας τον συνολικό προϋπολογισμό στα 450 εκατ. ευρώ.
Το μήνυμα για επενδύσεις, περιφέρεια και παραγωγικό μετασχηματισμό
Ο υπουργός Ανάπτυξης παρουσίασε την επαναπροκήρυξη ως μήνυμα συνέχειας, σταθερότητας και αξιοπιστίας του Αναπτυξιακού Νόμου, συνδέοντάς τη με μια ευρύτερη στρατηγική για τον παραγωγικό μετασχηματισμό της οικονομίας. Όπως υποστήριξε, σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας, πιέσεων στο κόστος ενέργειας και αναταράξεων στις αλυσίδες εφοδιασμού, η ασφαλέστερη επιλογή για την ελληνική οικονομία είναι η ενίσχυση των παραγωγικών επενδύσεων, της βιομηχανίας, της καινοτομίας και των ποιοτικών θέσεων εργασίας. Τόνισε ακόμη ότι οι παρεμβάσεις αυτές στοχεύουν όχι μόνο στην ανταγωνιστικότητα, αλλά και στην περιφερειακή ανάπτυξη και στην αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος.
Η έμφαση στη διαφάνεια και στην ανάκτηση επιδοτήσεων
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε και στο ζήτημα της διαφάνειας στη λειτουργία του Αναπτυξιακού Νόμου, επισημαίνοντας ότι το υπουργείο έχει πετύχει αξιολόγηση επενδυτικών σχεδίων εντός 90 ημερών. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι έχουν ήδη ανακτηθεί 110 εκατ. ευρώ από 145 επενδυτικές πρωτοβουλίες του παρελθόντος, οι οποίες επιδοτήθηκαν αλλά δεν υλοποιήθηκαν. Με σαφή πολιτική αιχμή, ανέφερε πως το υπουργείο θα φτάσει «μέχρι και το τελευταίο ευρώ» και «μέχρι και την τελευταία επιχείρηση» που έλαβε χρήματα χωρίς να προχωρήσει στην επένδυση, προβάλλοντας το δόγμα «διαφάνεια και νομιμότητα παντού και για τα πάντα».
Οι βασικές αλλαγές του πολυνομοσχεδίου
Παρουσιάζοντας τον ευρύτερο σχεδιασμό του πολυνομοσχεδίου, ο Τάκης Θεοδωρικάκος ανέδειξε ως κεντρικούς άξονες τη δημιουργία ενός ενιαίου “one stop shop” για τις στρατηγικές επενδύσεις, την απλοποίηση του πλαισίου για τον εκσυγχρονισμό των βιομηχανικών μονάδων, την ενίσχυση των επιχειρηματικών πάρκων και των υποδομών logistics, αλλά και την καθιέρωση ενός πλήρως ψηφιακού πλαισίου για την ίδρυση και λειτουργία επιχειρήσεων. Στο ίδιο πακέτο εντάσσονται η κατάργηση του Δελτίου Βιομηχανικής Κίνησης και η αντικατάστασή του από ψηφιακό δελτίο επιχειρηματικής δραστηριότητας, η ψηφιοποίηση αδειών για λαϊκές αγορές και υπαίθριο εμπόριο, καθώς και παρεμβάσεις κατά αθέμιτων πρακτικών όπως το shrinkflation, με πρόστιμα που φτάνουν έως και τα 2 εκατ. ευρώ.
Η Κομισιόν καταρτίζει ένα αναλυτικό εγχειρίδιο διαχείρισης κρίσεων για τις οικονομικές επιπτώσεις από την ένταση στη Μέση Ανατολή, το οποίο αναμένεται να παρουσιαστεί στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής στην Κύπρο στις 13 Μαΐου. Το προσχέδιο, που ήρθε στο φως μέσω του ERTnews, στοχεύει στον περιορισμό των ανατιμήσεων στα καύσιμα και στη δημιουργία ενός μόνιμου πλαισίου αντίδρασης για μελλοντικές κρίσεις.
Η προσέγγιση της Επιτροπής κινείται σε μια τεχνοκρατική κατεύθυνση, χωρίς θεαματικές παρεμβάσεις, δίνοντας έμφαση στον συντονισμό πολιτικών, την προστασία των καταναλωτών και την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, με αξιοποίηση υφιστάμενων εργαλείων και χρηματοδοτήσεων.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι πρόκειται για τη δεύτερη σοβαρή ενεργειακή αναταραχή μετά τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, υπογραμμίζοντας τη συνεχιζόμενη εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Μόνο το 2025, οι εισαγωγές ενέργειας ανήλθαν στα 336,7 δισ. ευρώ, ενώ η νέα κρίση έχει ήδη επιβαρύνει το κόστος κατά 22 δισ. ευρώ.
Πέντε πυλώνες παρέμβασης για την ενεργειακή θωράκιση
Το σχέδιο οργανώνεται γύρω από πέντε βασικούς άξονες: ενισχυμένος συντονισμός, στήριξη καταναλωτών και επιχειρήσεων, εξοικονόμηση ενέργειας, εκσυγχρονισμός υποδομών και ενεργοποίηση επενδύσεων.
Συντονισμένη διαχείριση αποθεμάτων και αγορών
Κεντρικός στόχος είναι να αποφευχθούν φαινόμενα πανικού στις αγορές φυσικού αερίου, όπως η ταυτόχρονη πλήρωση αποθηκών από όλα τα κράτη-μέλη, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα άνοδο τιμών. Προτείνεται στενή εποπτεία των αγορών και ευελιξία στους στόχους αποθήκευσης έως και 10%, με δυνατότητα περαιτέρω προσαρμογής κατά 5% αν επιδεινωθούν οι συνθήκες.
Παράλληλα, έως τον Μάιο θα ολοκληρωθεί χαρτογράφηση των διυλιστηρίων της Ευρώπης, με ιδιαίτερη έμφαση στα καύσιμα αεροπορίας.
Μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις
Η Επιτροπή καλεί τα κράτη-μέλη να ενεργοποιήσουν πλήρως τα διαθέσιμα εργαλεία για την ανακούφιση των καταναλωτών. Προτείνονται στοχευμένα επιδόματα, ενεργειακά κουπόνια, κοινωνικά τιμολόγια και μειώσεις σε φόρους και ΦΠΑ για επενδύσεις όπως αντλίες θερμότητας, φωτοβολταϊκά, ηλιακοί θερμοσίφωνες και οικιακές μπαταρίες.
Ιδιαίτερη μέριμνα δίνεται στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, με πρόβλεψη για νέο Προσωρινό Πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για όσους πλήττονται περισσότερο από την ενεργειακή ακρίβεια.
Επιστροφή στα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας
Στο σχέδιο επανέρχονται πολιτικές που εφαρμόστηκαν το 2022, με στόχο την άμεση μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. Περιλαμβάνονται παρεμβάσεις σε κτίρια, βιομηχανία και μεταφορές, καθώς και αντικατάσταση συμβατικών συστημάτων θέρμανσης με καθαρότερες τεχνολογίες.
Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν η μετάβαση σε αντλίες θερμότητας, η αξιοποίηση γεωθερμίας και ηλιοθερμικών εφαρμογών, ενώ αναγνωρίζεται ότι η αγορά του υδρογόνου κινείται πιο αργά από τις αρχικές προβλέψεις, με την Επιτροπή να προετοιμάζει νέα μέτρα ενίσχυσης.
Επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης και των υποδομών
Η Κομισιόν δίνει έμφαση στην επιτάχυνση των διαδικασιών για την ανάπτυξη Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αποθήκευσης και διασυνδέσεων. Στο πλαίσιο αυτό, αναμένεται εντός του δεύτερου τριμήνου του 2026 το Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό.
Παράλληλα, εξετάζεται η επανενεργοποίηση παλαιών μονάδων παραγωγής μέσω αναβάθμισης (repowering), ώστε να αυξηθεί άμεσα η διαθέσιμη καθαρή ισχύς.
Σε θεσμικό επίπεδο, προωθείται νέα νομοθεσία για τις χρεώσεις δικτύου και τη φορολογία ενέργειας, με στόχο τη μείωση των επιβαρύνσεων στους λογαριασμούς.
Επενδύσεις-κλειδί για την ενεργειακή μετάβαση
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι για την επίτευξη των στόχων απαιτούνται επενδύσεις ύψους 660 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων.
Παραμένουν διαθέσιμοι σημαντικοί πόροι, όπως τα 184 δισ. ευρώ από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και τα 38 δισ. ευρώ από τα Ταμεία Συνοχής, ωστόσο το κρίσιμο ζήτημα είναι η ταχύτητα υλοποίησης και η σωστή στόχευση.
Στο πλαίσιο αυτό, σχεδιάζεται για το 2026 ειδική Σύνοδος για τις Επενδύσεις στην Καθαρή Ενέργεια, με τη συμμετοχή επενδυτών, βιομηχανίας και δημόσιων φορέων, με στόχο την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Τον κίνδυνο η τρέχουσα αναταραχή να εξελιχθεί σε μία από τις σοβαρότερες παγκόσμιες ενεργειακές κρίσεις ανέδειξε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας σε δημόσια συζήτηση στην έδρα του ΔΝΤ. Όπως τόνισε, η πορεία της κρίσης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της αναστάτωσης στις διεθνείς αγορές ενέργειας, ενώ προειδοποίησε πως αν τα Στενά παραμείνουν κλειστά για μεγάλο διάστημα, το εύρος της κρίσης μπορεί να ξεπεράσει προηγούμενα ιστορικά δεδομένα.
Στήριξη στους ευάλωτους με στοχευμένα μέτρα
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στις τιμές της ενέργειας και στο κόστος για τα νοικοκυριά, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη τα μέτρα στήριξης να κατευθύνονται κυρίως προς τους πιο αδύναμους. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «Οφείλουμε να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να στηρίξουμε κυρίως τους πιο ευάλωτους». Παράλληλα, επικαλέστηκε την ελληνική εμπειρία, σημειώνοντας ότι η κυβέρνηση επέλεξε στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως επιδοτήσεις καυσίμων για νοικοκυριά και στήριξη επιχειρήσεων, αποφεύγοντας οριζόντιες φορολογικές μειώσεις με μόνιμο δημοσιονομικό αποτύπωμα.
Η Ενεργειακή Ένωση ως απάντηση στην ευρωπαϊκή ευαλωτότητα
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στη δομική αδυναμία της Ευρώπης απέναντι στα εξωτερικά ενεργειακά σοκ, επισημαίνοντας ότι η Ε.Ε. εξακολουθεί να εισάγει περίπου 57% της ενέργειάς της. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τόνισε ότι απαιτείται επιτάχυνση επενδύσεων σε δίκτυα, αποθήκευση και διασυνδέσεις, ενώ ξεχώρισε την ανάγκη για βαθύτερη ενεργειακή ολοκλήρωση. Όπως είπε, «η προώθηση μιας πλήρους Ενεργειακής Ένωσης στην Ευρώπη θα έχει άμεσο και θετικό αντίκτυπο, όχι μόνο στην ενέργεια, αλλά και συνολικά στην ανταγωνιστικότητα». Πρόσθεσε ακόμη ότι το 47% της ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρώπη προέρχεται πλέον από ανανεώσιμες πηγές, χωρίς αυτό να αναιρεί την ανάγκη για νέες υποδομές.
Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και «ευρωπαϊκοί πρωταθλητές»
Πέρα από το άμεσο ενεργειακό μέτωπο, ο πρόεδρος του Eurogroup συνέδεσε την κρίση με την ευρύτερη ανάγκη να ενισχυθεί η παραγωγικότητα και η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Στάθηκε στην ανάγκη να αρθούν τα εσωτερικά εμπόδια της ενιαίας αγοράς, να προχωρήσει η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την ανάπτυξη «ευρωπαϊκών πρωταθλητών» σε στρατηγικούς τομείς. Στο ίδιο πλαίσιο, ανέφερε ότι η ελληνική πρόοδος των τελευταίων ετών στηρίχθηκε στην πολιτική σταθερότητα, τη δημοσιονομική εξυγίανση, τις μεταρρυθμίσεις και την ψηφιοποίηση του κράτους, ενώ υπογράμμισε ότι η επιτυχία των ευρωπαϊκών πολιτικών θα κριθεί τελικά από την ταχύτητα υλοποίησής τους και από την εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών-μελών.
