Η Κομισιόν καταρτίζει ένα αναλυτικό εγχειρίδιο διαχείρισης κρίσεων για τις οικονομικές επιπτώσεις από την ένταση στη Μέση Ανατολή, το οποίο αναμένεται να παρουσιαστεί στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής στην Κύπρο στις 13 Μαΐου. Το προσχέδιο, που ήρθε στο φως μέσω του ERTnews, στοχεύει στον περιορισμό των ανατιμήσεων στα καύσιμα και στη δημιουργία ενός μόνιμου πλαισίου αντίδρασης για μελλοντικές κρίσεις.
Η προσέγγιση της Επιτροπής κινείται σε μια τεχνοκρατική κατεύθυνση, χωρίς θεαματικές παρεμβάσεις, δίνοντας έμφαση στον συντονισμό πολιτικών, την προστασία των καταναλωτών και την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, με αξιοποίηση υφιστάμενων εργαλείων και χρηματοδοτήσεων.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι πρόκειται για τη δεύτερη σοβαρή ενεργειακή αναταραχή μετά τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, υπογραμμίζοντας τη συνεχιζόμενη εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Μόνο το 2025, οι εισαγωγές ενέργειας ανήλθαν στα 336,7 δισ. ευρώ, ενώ η νέα κρίση έχει ήδη επιβαρύνει το κόστος κατά 22 δισ. ευρώ.
Πέντε πυλώνες παρέμβασης για την ενεργειακή θωράκιση
Το σχέδιο οργανώνεται γύρω από πέντε βασικούς άξονες: ενισχυμένος συντονισμός, στήριξη καταναλωτών και επιχειρήσεων, εξοικονόμηση ενέργειας, εκσυγχρονισμός υποδομών και ενεργοποίηση επενδύσεων.
Συντονισμένη διαχείριση αποθεμάτων και αγορών
Κεντρικός στόχος είναι να αποφευχθούν φαινόμενα πανικού στις αγορές φυσικού αερίου, όπως η ταυτόχρονη πλήρωση αποθηκών από όλα τα κράτη-μέλη, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα άνοδο τιμών. Προτείνεται στενή εποπτεία των αγορών και ευελιξία στους στόχους αποθήκευσης έως και 10%, με δυνατότητα περαιτέρω προσαρμογής κατά 5% αν επιδεινωθούν οι συνθήκες.
Παράλληλα, έως τον Μάιο θα ολοκληρωθεί χαρτογράφηση των διυλιστηρίων της Ευρώπης, με ιδιαίτερη έμφαση στα καύσιμα αεροπορίας.
Μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις
Η Επιτροπή καλεί τα κράτη-μέλη να ενεργοποιήσουν πλήρως τα διαθέσιμα εργαλεία για την ανακούφιση των καταναλωτών. Προτείνονται στοχευμένα επιδόματα, ενεργειακά κουπόνια, κοινωνικά τιμολόγια και μειώσεις σε φόρους και ΦΠΑ για επενδύσεις όπως αντλίες θερμότητας, φωτοβολταϊκά, ηλιακοί θερμοσίφωνες και οικιακές μπαταρίες.
Ιδιαίτερη μέριμνα δίνεται στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, με πρόβλεψη για νέο Προσωρινό Πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για όσους πλήττονται περισσότερο από την ενεργειακή ακρίβεια.
Επιστροφή στα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας
Στο σχέδιο επανέρχονται πολιτικές που εφαρμόστηκαν το 2022, με στόχο την άμεση μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. Περιλαμβάνονται παρεμβάσεις σε κτίρια, βιομηχανία και μεταφορές, καθώς και αντικατάσταση συμβατικών συστημάτων θέρμανσης με καθαρότερες τεχνολογίες.
Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν η μετάβαση σε αντλίες θερμότητας, η αξιοποίηση γεωθερμίας και ηλιοθερμικών εφαρμογών, ενώ αναγνωρίζεται ότι η αγορά του υδρογόνου κινείται πιο αργά από τις αρχικές προβλέψεις, με την Επιτροπή να προετοιμάζει νέα μέτρα ενίσχυσης.
Επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης και των υποδομών
Η Κομισιόν δίνει έμφαση στην επιτάχυνση των διαδικασιών για την ανάπτυξη Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αποθήκευσης και διασυνδέσεων. Στο πλαίσιο αυτό, αναμένεται εντός του δεύτερου τριμήνου του 2026 το Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό.
Παράλληλα, εξετάζεται η επανενεργοποίηση παλαιών μονάδων παραγωγής μέσω αναβάθμισης (repowering), ώστε να αυξηθεί άμεσα η διαθέσιμη καθαρή ισχύς.
Σε θεσμικό επίπεδο, προωθείται νέα νομοθεσία για τις χρεώσεις δικτύου και τη φορολογία ενέργειας, με στόχο τη μείωση των επιβαρύνσεων στους λογαριασμούς.
Επενδύσεις-κλειδί για την ενεργειακή μετάβαση
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι για την επίτευξη των στόχων απαιτούνται επενδύσεις ύψους 660 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων.
Παραμένουν διαθέσιμοι σημαντικοί πόροι, όπως τα 184 δισ. ευρώ από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και τα 38 δισ. ευρώ από τα Ταμεία Συνοχής, ωστόσο το κρίσιμο ζήτημα είναι η ταχύτητα υλοποίησης και η σωστή στόχευση.
Στο πλαίσιο αυτό, σχεδιάζεται για το 2026 ειδική Σύνοδος για τις Επενδύσεις στην Καθαρή Ενέργεια, με τη συμμετοχή επενδυτών, βιομηχανίας και δημόσιων φορέων, με στόχο την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Leave a Reply