Στη σημασία των ελεύθερων θαλασσών, από τις οποίες εξακολουθεί να διακινείται περίπου το 80% του παγκόσμιου εμπορίου, στάθηκε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας σε εκδήλωση που συνδιοργανώθηκε από το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών και τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη. Μέσα σε ένα περιβάλλον διεθνών εξελίξεων που επαναφέρουν ζητήματα διεθνούς δικαίου – με ενδεικτικές αναφορές σε κατασχέσεις πλοίων στη Βόρεια Θάλασσα και στην επιστροφή τους στη Βενεζουέλα – ο κ. Γεραπετρίτης επανέλαβε τη σταθερή θέση ότι τα Ηνωμένα Έθνη παραμένουν μοναδικό και αναντικατάστατο φόρουμ διαλόγου, συντονισμού και συνεργασίας, καθώς και κεντρικός πυλώνας της διεθνούς τάξης.
Η συζήτηση, με τίτλο «Από τις Ανοιχτές Θάλασσες στον Καταναλωτή: Διασφαλίζοντας το ναυτιλιακό εμπόριο και την παγκόσμια οικονομία», πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 29 Ιανουαρίου 2026 στα κεντρικά γραφεία του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Στην εναρκτήρια τοποθέτησή του, ο υπουργός συνέδεσε την ειρήνη με το ελεύθερο εμπόριο και την αλληλεξάρτηση που αυτό δημιουργεί, σημειώνοντας ότι «Η ασφαλής ναυτιλία δεν αποτελεί μόνο οικονομική αναγκαιότητα, αλλά και θεμέλιο για την ειρήνη, τη συνεργασία και την αμοιβαία κατανόηση μεταξύ των εθνών».
Η ελληνική ναυτιλία και το βάρος της στο παγκόσμιο εμπόριο
Ο κ. Γεραπετρίτης μίλησε με την επίγνωση του ειδικού βάρους της ελληνικής ναυτιλίας, τονίζοντας ότι οι Έλληνες πλοιοκτήτες αντιπροσωπεύουν πάνω από το 20% του παγκόσμιου στόλου και «περισσότερο από το 61% του στόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης», την ώρα που – όπως ανέφερε – «η Ελλάδα αντιστοιχείο μόλις στο 0,2% του παγκόσμιου ΑΕΠ». Στο ίδιο πλαίσιο, υπογράμμισε ότι η διασφάλιση της ναυτικής εμπορικής δραστηριότητας και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας πρέπει να θωρακίζονται σύμφωνα με τους καθιερωμένους διεθνείς κανόνες και κανονισμούς.
Παράλληλα, στάθηκε στη σύνδεση της θαλάσσιας μεταφοράς με την καθημερινή οικονομία και τις κρίσιμες ισορροπίες των κρατών, εξηγώντας ότι η μεταφορά του διεθνούς εμπορίου δια θαλάσσης επηρεάζει άμεσα εφοδιαστικές αλυσίδες, επισιτιστική και ενεργειακή ασφάλεια, αλλά και την ευημερία των εθνικών οικονομιών. Στο πεδίο των διεθνών προτεραιοτήτων, σημείωσε ότι η Ελλάδα έχει θέσει τη ναυτική ασφάλεια ως υψηλή προτεραιότητα κατά τη θητεία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και επιδιώκει να ενισχυθεί περαιτέρω στην ατζέντα των Ηνωμένων Εθνών.
Σύγχρονες απειλές και η ελληνική συμβολή στη ναυτική ασφάλεια
Αναφερόμενος στις σημερινές προκλήσεις, ο υπουργός έκανε λόγο για ένα πεδίο απειλών που περιλαμβάνει την παλαιά πρακτική της πειρατείας, αλλά και επιθέσεις με drones και υβριδικές απειλές, όπως και παράνομες δραστηριότητες και τρομοκρατία. Υπενθύμισε, επίσης, τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί για την προστασία της διεθνούς ναυσιπλοΐας, αναδεικνύοντας τον ρόλο της χώρας στη ναυτική επιχείρηση της ΕΕ EUNAVFOR ASPIDES, καθώς και τη συμμετοχή στις επιχειρήσεις Atalanta στον Ινδικό Ωκεανό και Irini στη Μεσόγειο.
Στον ίδιο άξονα, υπογράμμισε την ανάγκη συλλογικής δράσης και τον κρίσιμο ρόλο θεσμών όπως ο ΟΗΕ, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός και η Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ σημείωσε ότι απαιτείται στενότερη συνεργασία κρατών και ναυτιλιακής βιομηχανίας, με αξιοποίηση της τεχνογνωσίας του ιδιωτικού τομέα και αυστηρή τήρηση των κανόνων της διεθνούς ναυτικής τάξης. Κλείνοντας, έθεσε τρεις κρίσιμες παραμέτρους της συγκυρίας – εντάσεις και πόλεμοι σε πολλαπλά μέτωπα, πιέσεις στην πολυμερή συνεργασία, υποχώρηση της τάξης που βασίζεται σε κανόνες – καλώντας σε μια ρεαλιστική προσέγγιση που χαρακτήρισε ως «ρεαλισμό αξιών».
Εφοδιαστικές αλυσίδες, ενέργεια και τεχνολογία στο επίκεντρο της συζήτησης
Στη συζήτηση τοποθετήθηκαν η μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, Αγλαΐα Μπαλτά, ο ιδρυτής και πρόεδρος του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, Συμεών Τσομώκος, καθώς και στελέχη με ρόλο στην αμερικανική ναυτική και λιμενική ασφάλεια, όπως ο δρ. Στίβεν Γουίλις, ο Γκρέγκορι Ίρι και η Τζούλια Νέσιβατ. Η κα Μπαλτά εστίασε στο πώς η ναυτική ανασφάλεια μεταφέρεται στις αλυσίδες εφοδιασμού και τελικά στο κόστος για τους καταναλωτές, σημειώνοντας ότι «η ναυτιλία είναι κάτι παραπάνω από μέσο εμπορίου· είναι ο σιωπηλός φύλακας της παγκόσμιας ευημερίας», ενώ υπογράμμισε ότι κάθε διατάραξη έχει άμεσο, απτό αποτύπωμα στην αγορά.
Από την πλευρά του, ο κ. Τσομώκος ανέφερε ότι λίγα κράτη είναι καλύτερα τοποθετημένα από την Ελλάδα για να ηγηθούν της διεθνούς συζήτησης για τη ναυτική ασφάλεια, λόγω της ναυτικής παράδοσης και του κομβικού ρόλου της στη διεθνή ναυτιλία, τονίζοντας τη σύνδεση μεταξύ ασφάλειας στη θάλασσα και ευημερίας στη στεριά. Στη στρογγυλή τράπεζα, που συντονίστηκε από τον Φάνη Παπαθανασίου, αναδείχθηκε ότι η ασφάλεια του θαλάσσιου εμπορίου αποτελεί προϋπόθεση για προσιτή και αξιόπιστη ενέργεια, σταθερές αγορές και βιώσιμη ενεργειακή μετάβαση, ενώ επισημάνθηκε πως η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, μαζί με τεχνολογίες όπως τεχνητή νοημοσύνη, drones, δορυφορική παρακολούθηση και blockchain, μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα.
Στο πιο συγκεκριμένο επίπεδο παραδειγμάτων, η Τζούλια Νέσιβατ συνέδεσε την ενεργειακή με τη θαλάσσια ασφάλεια, αναφέροντας ότι οι επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα οδήγησαν δεξαμενόπλοια σε παρακάμψεις βασικών θαλάσσιων οδών, με αποτέλεσμα μεγαλύτερη διάρκεια ταξιδιών και αύξηση των ναύλων κατά περίπου 25%, κάτι που μεταφέρεται στο κόστος καυσίμων και αγαθών. Επισήμανε επίσης ότι το λιώσιμο των πάγων στην Αρκτική ανοίγει νέες διαδρομές που μπορούν να μειώσουν τον χρόνο μεταφοράς ενέργειας μεταξύ Ασίας και Ευρώπης κατά 40%, αλλά ταυτόχρονα δημιουργούν νέες προκλήσεις ασφαλείας και περιβαλλοντικούς κινδύνους. Ο Στίβεν Γουίλις υπογράμμισε ότι σε ορισμένες περιοχές η θαλάσσια ασφάλεια επιδεινώνεται, θυμίζοντας ως παράδειγμα αποτελεσματικής αντίδρασης τη διεθνή αντιμετώπιση της πειρατείας την περίοδο 2008–2009, ενώ στάθηκε στις σύγχρονες απειλές από drones και πυραύλους υψηλής ακρίβειας. Τέλος, ο Γκρέγκορι Ίρι έδωσε έμφαση στην προστασία των λιμανιών που εξυπηρετούν εκατομμύρια ανθρώπους και στηρίζει την τροφοδοσία τροφίμων και ενέργειας, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για πολυεπίπεδη στρατηγική που συνδυάζει φυσική ασφάλεια, κυβερνοασφάλεια, σύγχρονες τεχνολογίες και διεθνή συνεργασία.
