Category: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ

Η στοχευμένη εξόντωση του πρωθυπουργού της κυβέρνησης των Χούθι, Ahmed (Ghalib) al-Rahawi, στις 30 Αυγούστου 2025 από ισραηλινή αεροπορική επιχείρηση στη Σαναά, συνιστά το πιο σοβαρό πλήγμα στην πολιτική ιεραρχία του κινήματος από την κατάληψη της πρωτεύουσας το 2014. Το γεγονός αυτό δεν μπορεί να ιδωθεί αποκομμένα· αντιθέτως εντάσσεται στη μακρά αλληλουχία του υεμενικού εμφυλίου, στη σταδιακή περιφερειακή διάσταση της σύγκρουσης και στη σύμπλεξή της με τον ευρύτερο άξονα Ιράν – Ισραήλ. Η δολοφονία του Rahawi αναδεικνύει τη δυνατότητα του Ισραήλ να διεισδύει στρατιωτικά στην καρδιά της εξουσίας των Χούθι, απονομιμοποιώντας το αφήγημα της «ασφαλούς κυριαρχίας» τους, και ταυτόχρονα μετατρέπει την Υεμένη σε ακόμη πιο ορατό πεδίο της περιφερειακής αντιπαράθεσης.

Διαβάστε επίσης:

Για να γίνει κατανοητή η βαρύτητα του γεγονότος, πρέπει να τοποθετηθεί στο ιστορικό πλαίσιο της υεμενικής κρίσης. Από το 2004 οι Χούθι, ένα ζαϊντίτικο σιιτικό κίνημα με έδρα τη Σαάντα, εξελίχθηκαν από περιφερειακή εξέγερση σε κεντρικό δρώντα. Η κατάληψη της Σαναά το 2014 οδήγησε στη στρατιωτική εμπλοκή της Σαουδικής Αραβίας και των Εμιράτων, που επεδίωξαν να αποτρέψουν την παγίωση μιας φιλοϊρανικής δύναμης στη νότια Αραβική Χερσόνησο. Το Ιράν, αν και αρχικά μετρημένο, ενίσχυσε σταδιακά τη στήριξή του, παρέχοντας πολιτική νομιμοποίηση και τεχνογνωσία σε πυραυλικά και μη επανδρωμένα συστήματα. Η Υεμένη μετατράπηκε έτσι σε πεδίο αντιπροσώπων, με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο να στηρίζουν τη σαουδαραβική εκστρατεία. Η σχετική αποκλιμάκωση του 2022 με τη διαμεσολάβηση του Ομάν φαινόταν να ανοίγει προοπτική διευθέτησης, όμως ο πόλεμος στη Γάζα το 2023/24 άλλαξε τους όρους: οι Χούθι εντάχθηκαν στον «άξονα αντίστασης» κατά του Ισραήλ, εκτοξεύοντας βαλλιστικούς και drones προς ισραηλινά εδάφη και πλήττοντας πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα. Έτσι, το υεμενικό θέατρο πολέμου εντάχθηκε οργανικά στη γεωπολιτική αντιπαράθεση Ιράν – Ισραήλ.

Διαβάστε επίσης:

Η εξόντωση του Rahawi έχει πολλαπλές αναγνώσεις. Σε πολιτικό επίπεδο, ο Rahawi δεν ήταν η κορυφή της ιεραρχίας, αφού ο ανώτατος θρησκευτικός και πολιτικός ηγέτης παραμένει ο Abdel-Malik al-Houthi. Ωστόσο, ως πρωθυπουργός του Ανώτατου Πολιτικού Συμβουλίου, ήταν το πρόσωπο που διαχειριζόταν την κρατική λειτουργία στα εδάφη που ελέγχει το κίνημα. Η απώλειά του, επομένως, αποτελεί σοβαρό πλήγμα στη διοικητική συνέχεια, έστω κι αν η συλλογική φύση της δομής των Χούθι επιτρέπει γρήγορη αντικατάσταση και περιορίζει τον κίνδυνο εσωτερικού χάους. Σε στρατηγικό επίπεδο, το πλήγμα αποδεικνύει την ικανότητα του Ισραήλ να διεξάγει στοχευμένες επιχειρήσεις στη Σαναά, στέλνοντας μήνυμα προς τους Χούθι και το Ιράν ότι η εμπλοκή κατά του Ισραήλ συνεπάγεται απώλειες υψηλού κόστους. Σε συμβολικό επίπεδο, το χτύπημα καταρρίπτει την εικόνα ατιμωρησίας και αναγκάζει το κίνημα να στραφεί σε αφήγημα μαρτυροποίησης και εκδίκησης.

Οι άμεσες συνέπειες αναμένονται σε τρία επίπεδα. Στο εσωτερικό της Υεμένης, οι Χούθι θα επιδιώξουν να δείξουν συνοχή, ενισχύοντας τους μηχανισμούς ελέγχου και προβάλλοντας τον Rahawi ως σύμβολο συνέχειας. Σε περιφερειακό επίπεδο, το Ιράν θα εντείνει τη ρητορική στήριξη και πιθανόν να αυξήσει την τεχνολογική βοήθεια, αποφεύγοντας όμως άμεση στρατιωτική εμπλοκή που θα κλιμάκωνε το ρίσκο σύγκρουσης με το Ισραήλ. Η Σαουδική Αραβία θα προσπαθήσει να διαφυλάξει την εκεχειρία που διαμορφώθηκε μετά το 2022, καθώς οι οικονομικοί της στόχοι στο πλαίσιο του Vision 2030 απαιτούν σταθερότητα στα νότια σύνορα. Τα Εμιράτα πιθανόν να δουν ευκαιρία επαναφοράς πίεσης στον βόρειο αντίπαλο, αλλά δύσκολα θα εμπλακούν εκ νέου μετωπικά. Σε διεθνές επίπεδο, το Ισραήλ θα συνεχίσει να αποσκοπεί στην εξουδετέρωση των στρατιωτικών ικανοτήτων των Χούθι, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι ευρωπαϊκοί εταίροι θα εστιάσουν στη διατήρηση της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, περιορίζοντας το ενδεχόμενο γενικευμένου πολέμου.

Διαβάστε επίσης:

Η μελλοντική πορεία μπορεί να κινηθεί σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Το πιθανότερο σενάριο είναι ένας κύκλος ελεγχόμενης κλιμάκωσης, όπου οι Χούθι θα εξαπολύσουν αντιποίνες με drones και πυραύλους προς το νότιο Ισραήλ και θα εντείνουν τις επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων, χωρίς όμως να επιδιώξουν γενικευμένη αναμέτρηση. Ένα δεύτερο σενάριο είναι η περιφερειακή διεύρυνση, με εντονότερο συντονισμό ανάμεσα σε Χεζμπολάχ, ιρακινές πολιτοφυλακές και Χούθι, που θα αύξανε το στρατηγικό κόστος για το Ισραήλ. Ένα τρίτο σενάριο αφορά τη διαμεσολάβηση του Ομάν για νέα αποκλιμάκωση, εφόσον οι επιπτώσεις στις θαλάσσιες μεταφορές γίνουν μη διαχειρίσιμες για την παγκόσμια οικονομία. Τέλος, αν και λιγότερο πιθανό, δεν μπορεί να αποκλειστεί η εσωτερική αποσταθεροποίηση των Χούθι σε περίπτωση που η απώλεια κορυφαίων στελεχών ανοίξει δρόμο για εσωτερικούς ανταγωνισμούς.

Συνολικά, η εξόντωση του Rahawi δεν συνιστά στρατηγικό game-changer με την έννοια της κατάρρευσης των Χούθι, αλλά λειτουργεί ως καταλύτης για νέα δυναμική. Ενισχύει την εικόνα του Ισραήλ ως δρώντα ικανού να επιφέρει στοχευμένα πλήγματα σε θεσμικά κέντρα εξουσίας, αλλά ταυτόχρονα ωθεί το υεμενικό μέτωπο ακόμη πιο κοντά στην κεντρική γεωπολιτική αντιπαράθεση Ιράν – Ισραήλ. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει απάντηση από τους Χούθι, αλλά ποιας έντασης και σε ποιους τομείς θα εκδηλωθεί: περιορισμένες επιθέσεις που θα διατηρούν τη σύγκρουση ελεγχόμενη ή ευρύτερη εμπλοκή που θα απειλήσει τις θαλάσσιες οδούς και θα καταστήσει την Υεμένη ξανά το κεντρικό μέτωπο ενός περιφερειακού πολέμου.