Όταν η δημιουργικότητα γίνεται σύμμαχος της υγείας και ένας πρωτότυπος τρόπος αντιγήρανσης.
Στην εποχή όπου η αντιγήρανση σε μεγάλο βαθμό και ειδικά στις δυτικές κοινωνίες ταυτίζεται συχνά με επεμβατικές θεραπείες και ακριβά καλλυντικά, η επιστήμη στρέφει το βλέμμα της σε έναν πιο απρόσμενο αλλά προσιτό σύμμαχο: την Τέχνη. Ζωγραφική, μουσική, χορός, θέατρο αλλά και επισκέψεις σε μουσεία φαίνεται πως δεν αποτελούν μόνο πολιτιστική εμπειρία, αλλά και παράγοντες που μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της νοητικής και ψυχικής υγείας καθώς περνούν τα χρόνια.
Σύμφωνα με πρόσφατο άρθρο της Washington Post, ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι άτομα που συμμετέχουν συστηματικά σε δημιουργικές δραστηριότητες παρουσιάζουν βραδύτερο ρυθμό γήρανσης του εγκεφάλου σε σύγκριση με συνομηλίκους τους που δεν έχουν ανάλογη ενασχόληση. Η εφημερίδα αναφέρεται σε μελέτες που συνδέουν τη μουσική, τον χορό και τη δημιουργία τέχνης με καλύτερες επιδόσεις στη μνήμη, την προσοχή και την εκτελεστική λειτουργία, ακόμη και σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Ο εγκέφαλος σε δράση
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η τέχνη λειτουργεί ως «νοητική άσκηση». Η διαδικασία της δημιουργίας ή ακόμη και της ενεργητικής παρατήρησης ενός έργου ενεργοποιεί πολλαπλά εγκεφαλικά δίκτυα ταυτόχρονα: αισθητηριακά, συναισθηματικά και γνωστικά. Αυτός ο συνδυασμός φαίνεται να ενισχύει τη νευροπλαστικότητα – την ικανότητα δηλαδή του εγκεφάλου να προσαρμόζεται και να δημιουργεί νέες συνδέσεις, ένα στοιχείο-κλειδί στην επιβράδυνση της νοητικής φθοράς.
Η Washington Post επισημαίνει επίσης ότι ακόμη και η παθητική επαφή με την τέχνη, όπως η παρακολούθηση συναυλιών ή η επίσκεψη σε μουσεία, σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης. Δεν απαιτείται, δηλαδή, κάποιος να είναι καλλιτέχνης για να αποκομίσει τα οφέλη.
Τέχνη, στρες και βιολογική ηλικία
Πέρα από τον εγκέφαλο, η τέχνη φαίνεται να επηρεάζει και τη συνολική βιολογική κατάσταση του οργανισμού. Μελέτες που επικαλούνται διεθνή μέσα δείχνουν ότι η ενασχόληση με καλλιτεχνικές δραστηριότητες μειώνει τα επίπεδα στρες και κορτιζόλης, ορμόνης που συνδέεται με τη γήρανση, τη φλεγμονή και την εμφάνιση χρόνιων παθήσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο συναίσθημα του «θαυμασμού» (awe) – τη βαθιά συναισθηματική εμπειρία που μπορεί να προκαλέσει ένα έργο τέχνης. Όπως σημειώνει η Washington Post, αυτό το συναίσθημα έχει συνδεθεί με θετικές αλλαγές στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και με βελτίωση της ψυχικής ισορροπίας. «Το βίωσα ο ίδιος με τρόπο που ποτέ δεν πίστευα ότι θα μπορούσα», γράφει η αρθρογράφος της Post, Dana Milbank.
Η κοινωνική διάσταση της δημιουργικότητας
Η τέχνη λειτουργεί, ταυτόχρονα, και ως κοινωνικός καταλύτης. Ομαδικά μαθήματα, χορωδίες, θεατρικές ομάδες ή πολιτιστικές εκδηλώσεις ενισχύουν την κοινωνική επαφή – έναν παράγοντα που οι επιστήμονες θεωρούν καθοριστικό για την υγιή γήρανση. Η μοναξιά, αντίθετα, έχει συσχετιστεί με ταχύτερη γνωστική και σωματική φθορά.
Μια διαφορετική ματιά στην αντιγήρανση
Το συμπέρασμα που αναδύεται είναι σαφές: η αντιγήρανση δεν αφορά μόνο την εξωτερική εμφάνιση, αλλά τη διατήρηση ποιότητας ζωής. Η τέχνη προσφέρει έναν δρόμο προς τη μακροζωία που περνά μέσα από τη χαρά, τη δημιουργία και τη σύνδεση.
Όπως συνοψίζει χαρακτηριστικά η Washington Post, η δημιουργικότητα ίσως να μην σταματά τον χρόνο, μπορεί όμως να μας βοηθήσει να τον ζούμε με πιο «νεανικό» τρόπο – πνευματικά, συναισθηματικά και κοινωνικά.
Leave a Reply