Η πρόσφατη είδηση του θανάτου της καθηγήτριας στη Θεσσαλονίκη ήρθε για να «ρίξει από τα σύννεφα» τους δημοσιογράφους των δελτίων ειδήσεων, τους συλλόγους γονέων και κηδεμόνων και φυσικά -όπως συμβαίνει πάντα- το αρμόδιο υπουργείο. Από την άλλη μεριά είμαστε εμείς. Εμείς που δε ξαφνιαστήκαμε καθόλου από τα στοιχεία που έρχονται στη δημοσιότητα. Εμείς που μιλάμε συνέχεια για την κατάντια του εκπαιδευτικού συστήματος, με τον κίνδυνο να γίνουμε γραφικοί. Η εικόνα μαθητών να εκτοξεύουν αντικείμενα προς τους καθηγητές, η φασαρία την ώρα του μαθήματος, ο βανδαλισμός του χώρου αλλά και ο απαξιωτικός λόγος των μαθητών απέναντι στους καθηγητές τους δεν είναι μεμονωμένες παρεκτροπές και αρκεί απλώς μια βόλτα από τις σχολικές αίθουσες για να το διαπιστώσει κανείς. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που ξεκίνησε με την θεμιτή αμφισβήτηση της αυθεντίας και κατέληξε σε κάτι τρομακτικό. Στην απομυθοποίηση του Δασκάλου. Κάτι που δεν αφορά μόνο την παραβατικότητα στα σχολεία αλλά την βαθύτερη δομή της κοινωνίας μας.
Μικρότερος θεωρούσα τον δάσκαλο κατώτερο ιεραρχικά από τον καθηγητή. Πίστευα πως ο καθηγητής, λόγω της μεγαλύτερης εξειδίκευσης, έχει και μεγαλύτερη αξία. Μεγαλώνοντας κατάλαβα πως αυτή η οπτική ήταν κοντόφθαλμη. Ο Δάσκαλος δεν είναι απλώς αυτός που διδάσκει παιδιά δημοτικού. Είναι κάτι πολύ παραπάνω. Είναι κάτι που ξεφεύγει από τα στενά όρια της τάξης και προφανώς δε χρειάζεται να έχει καμία σχέση με το επίσημο εκπαιδευτικό σύστημα. Τους σπουδαιότερους δασκάλους μου τους βρήκα εκτός των σχολικών τάξεων και των πανεπιστημιακών αμφιθεάτρων. Κάπου εκεί, με αυτή την παρανόηση, ξεκινά και το πρόβλημα.
Η τόσο πραγματιστική αντίληψή μας για το τι είναι ο δάσκαλος και τι ο καθηγητής μάς έκανε να απομυθοποιήσουμε τον πράγματι ιερό ρόλο που έχουν στη διαμόρφωση του χαρακτήρα ενός νέου, στην πολύπλευρη εκπαίδευσή του και στην δημιουργία μιας κοινωνίας μορφωμένης και ελεύθερης. Τώρα εύλογα κάποιοι θα αναρωτηθούν γιατί η ελευθερία με τη μόρφωση πάνε μαζί. Χρειάζονται πτυχία και περγαμηνές για να μπορεί να ζει κάποιος ελεύθερα; Προφανώς και όχι. Η μόρφωση δεν έχει να κάνει με την σφραγίδα κάποιου ιδρύματος που πιστοποιεί πως είσαι μορφωμένος. Από τέτοια «μόρφωση» είμαστε χορτασμένοι. Η μόρφωση η οποία είναι βασική προϋπόθεση για να είναι μια κοινωνία ελεύθερη, είναι αυτή που χαρακτηρίζεται από κριτική σκέψη, ηθική ακεραιότητα, πάθος για την αλήθεια και αίσθημα χρέους. Το τελευταίο πολλές φορές το ξεχνάμε μπερδεύοντας την ελευθερία με τον στείρο δικαιωματισμό με αποτέλεσμα να μετατρέπουμε την ελευθερία σε ασυδοσία. Για να μπορέσεις να γευτείς τους καρπούς και τις ευθύνες που απαιτεί η ελευθερία πρέπει πρώτα να εκπαιδευτείς αυστηρά. Τόσο αυστηρά που όσο διαρκεί αυτή η διαδικασία να μη νοιώθεις ελεύθερος. Γιατί όπως έλεγε και ο Αλμπέρ Καμύ, «η ελευθερία έχει πρώτα υποχρεώσεις και μετά δικαιώματα».
Αυτή η μικρή παρερμηνεία του «Δασκάλου» και της «Ελευθερίας» λοιπόν -για να επιστρέψουμε και στο αρχικό μας θέμα- είναι η βασική αιτία που έχει μετατρέψει τα σχολεία και τα πανεπιστήμια σε ζούγκλα. Σε ένα σύστημα που οι μαθητές κάνουν ό,τι θέλουν -με τις πλάτες των γονιών τους- και που οι καθηγητές είτε δεν ασχολούνται καθώς είναι απασχολημένοι με το πως θα επιβιώσουν με τους πενιχρούς μισθούς τους, είτε προσπαθούν να διορθώσουν ό,τι διορθώνεται έχοντας απέναντι τους χρόνιες παθογένειες και καμία στήριξη από την πολιτεία.
Ο θάνατος της καθηγήτριας απλώς επιβεβαίωσε με τον πλέον φρικτό τρόπο αυτό που ήδη γνωρίζαμε. Παράλληλα όμως έφερε στο φως και κάποια νέα ερωτήματα. Το Υπουργείο Παιδείας γνωρίζει την κατάσταση που επικρατεί; Αν ναι, γιατί δεν κάνει τίποτα; Από αδιαφορία ή απλώς από ανικανότητα να λύσει ακόμη και αυτά τα προβλήματα; Όποια κι αν είναι η απάντηση, θα είναι το ίδιο απογοητευτική…
Αξιότιμη κυρία Ζαχαράκη, όσες μεταρρυθμίσεις και να κάνετε στο εκπαιδευτικό σύστημα, αν δεν καταφέρετε να πείσετε τους μαθητές για την αξία της δωρεάν και δημόσιας παιδείας θα έχετε αποτύχει και εσείς όπως και όλοι οι προκάτοχοί σας .
Leave a Reply