Category: ΑΠΟΨΕΙΣ

Ο όρος «Zeitenwende» – αυτός ο σκόπιμα βαρύγδουπος όρος που επινόησε ο πρώην Γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία – περιγράφει μια εποχή-σταθμό. Δεν πρότεινε μια απλή προσαρμογή της πολιτικής, αλλά μια πραγματική ρήξη στη στρατηγική στάση της Γερμανίας. Ωστόσο, μόνο τον τελευταίο χρόνο, υπό την ηγεσία του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, έγινε πλήρως σαφές το πλήρες εύρος των συνεπειών που αυτό συνεπάγεται.

Δεν πρόκειται απλώς για υψηλότερες αμυντικές δαπάνες. Πρόκειται για έναν επαναπροσδιορισμό της θέσης της Γερμανίας στην Ευρώπη και της εξάρτησης της Ευρώπης από τη Γερμανία.

Το Zeitenwende δεν αφορούσε ποτέ μόνο προϋπολογισμούς ή ταξιαρχίες. Απαιτούσε από τη Γερμανία, που είχε συνηθίσει από καιρό να ασκεί επιρροή μέσω της οικονομικής της δύναμης, να αναλάβει τα βάρη της στρατηγικής δράσης στην Ευρώπη και να μετατρέψει τη λανθάνουσα δύναμή της σε στρατηγική ηγεσία.

Αυτό αποτελεί μια σχεδόν ψυχολογική πρόκληση για μια χώρα της οποίας η πολιτική κουλτούρα έχει διαμορφωθεί από μια παράδοση αυτοσυγκράτησης, ειδικά όσον αφορά τη χρήση του στρατού της.
Το μέγεθος, η δημοσιονομική ικανότητα και η κεντρική θέση της Γερμανίας στην ευρωπαϊκή οικονομία οδηγούν όλα προς μία κατεύθυνση: αν η Ευρώπη θέλει να αποκτήσει τη στρατηγική συνοχή που απαιτείται για την άμυνά της, το Βερολίνο θα αποτελέσει έναν αναπόφευκτο και ολοένα και πιο δυναμικό παράγοντα.

Η Γερμανία έχει ήδη αρχίσει να κινείται. Έχει δημιουργηθεί ένα ειδικό ταμείο ύψους 100 δισεκατομμυρίων ευρώ για τη Bundeswehr (τις ένοπλες δυνάμεις της Γερμανίας). Προμηθεύονται αεροσκάφη F-35 για να αντικαταστήσουν τα Tornado στο πλαίσιο του ρόλου της Γερμανίας στο πρόγραμμα κοινής πυρηνικής κάλυψης του ΝΑΤΟ, με τις πρώτες παραδόσεις να έχουν προγραμματιστεί για το 2026. Οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται σταθερά πέραν του 2%. Όλα αυτά σηματοδοτούν μια στροφή που θα ήταν πολιτικά αδιανόητη πριν από μια δεκαετία.Η δύναμη δεν μπορεί απλώς να συσσωρευτεί· πρέπει να μεταφραστεί – σε δόγμα, χρησιμοποιήσιμη δύναμη και κουλτούρα λήψης αποφάσεων.

Εδώ, η πορεία της Γερμανίας παραμένει αβέβαιη. Το Βερολίνο δεν έχει ακόμη διατυπώσει μια συνεκτική στρατιωτική στρατηγική που να ανταποκρίνεται στις οικονομικές του δεσμεύσεις. Το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Άμυνας έχει αναπτύξει μια Στρατιωτική Στρατηγική για τις Ένοπλες Δυνάμεις, για να συμπληρώσει την Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας του 2023.

Ωστόσο, τα έγγραφα αυτά παραμένουν ένα πλαίσιο και όχι μια δογματική θέση. Σηματοδοτούν πολιτική πρόθεση, αλλά δεν επιλύουν τις αντιπαραθέσεις μεταξύ εδαφικής άμυνας, δεσμεύσεων για αποστολές στο εξωτερικό και βιομηχανικής κινητοποίησης. Στην πράξη, η Γερμανία συνεχίζει να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον σχεδιασμό του ΝΑΤΟ και στους αμερικανούς υποστηρικτές – μια εξάρτηση που αποκαλύπτεται ως πολιτικά εύθραυστη εν μέσω ανανεωμένων εντάσεων με τον Λευκό Οίκο υπό τον Ντόναλντ Τραμπ.

Ο επανεξοπλισμός, υπό αυτή την έννοια, κινδυνεύει να ξεπεράσει τη στρατηγική – όχι επειδή η στρατηγική απουσιάζει, αλλά επειδή βρίσκεται ακόμη σε φάση διαμόρφωσης, και μάλιστα υπό συνθήκες εξαιρετικής γεωπολιτικής πίεσης.
Η Bundeswehr καταδεικνύει το χάσμα που υπάρχει μεταξύ των διαθέσιμων πόρων και της επιχειρησιακής ετοιμότητας. Παρά τη νέα χρηματοδότηση, εξακολουθούν να υπάρχουν ελλείψεις όσον αφορά τη διαθεσιμότητα εξοπλισμού, τα αποθέματα πυρομαχικών και την ταχύτητα των προμηθειών.
Η πρόκληση δεν αφορά μόνο τον αριθμό, αλλά και τη λειτουργικότητα. Η Γερμανία έχει δεσμευτεί να διαθέσει στο ΝΑΤΟ μονάδες έτοιμες για μάχη, ωστόσο η πρόοδος στη συγκρότηση πλήρως εξοπλισμένων και έτοιμων για ανάπτυξη ταξιαρχιών είναι αργή και προβληματική.

Οι προσπάθειες για τη μόνιμη στάθμευση μιας ταξιαρχίας στη Λιθουανία ασκούν επιπλέον πίεση στις ήδη επιβαρυμένες μονάδες της Bundeswehr στο εσωτερικό της χώρας. Και οι καθυστερήσεις στην παράδοση όλων των υλικών, από συστήματα επικοινωνιών έως θωρακισμένα οχήματα, υποδηλώνουν βαθιά θεσμική αδράνεια.
Θα ήταν όμως λάθος να αντιμετωπίσουμε τον επανεξοπλισμό ως ένα απλό δημοσιονομικό επεισόδιο. Πρόκειται για μια δέσμευση που αφορά ολόκληρη τη γενιά και αναλαμβάνεται στο πλαίσιο ενός πολιτικού τοπίου που κατακερματίζεται με ταχείς ρυθμούς.

Πράγματι, η πολιτική της γερμανικής συνασπιστικής κυβέρνησης σπάνια έχει φανεί πιο εύθραυστη. Η δημοτικότητα του Merz έχει υποχωρήσει με ασυνήθιστα γρήγορο ρυθμό για έναν νέο καγκελάριο. Η κυβέρνησή του αγωνίζεται να διατηρήσει τη συνοχή της, ενώ το AfD σημειώνει ιστορικά υψηλά ποσοστά στις δημοσκοπήσεις και φαίνεται έτοιμο για περαιτέρω σημαντικές επιτυχίες στις περιφερειακές εκλογές. Η άμυνα εμπλέκεται όλο και περισσότερο σε ιδεολογικές συζητήσεις.

Η προσπάθεια αποστολής γερμανικών αρμάτων μάχης Leopard 2 στην Ουκρανία το 2023 είναι διδακτική: αυτό που θα μπορούσε να είναι μια απλή απόφαση μετατράπηκε σε παρατεταμένες εσωτερικές και διπλωματικές διαπραγματεύσεις, με το Βερολίνο να συμβαδίζει τελικά με την Ουάσιγκτον. Κάθε χώρα που πρέπει να επαναδιαπραγματεύεται συνεχώς τη στρατηγική της κατεύθυνση κινδυνεύει να ανακαλύψει ότι ο χρόνος γίνεται εχθρός της.

Η ομοσπονδιακή, αποκεντρωμένη κυβερνητική δομή της Γερμανίας – που συνέβαλε καθοριστικά στο μεταπολεμικό οικονομικό θαύμα της χώρας – αποτελεί μέρος του προβλήματος, δημιουργώντας καθυστερήσεις όταν απαιτείται ταχύτητα και συνοχή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι μια μεγαλύτερη συγκέντρωση εξουσίας στο Βερολίνο θα οδηγούσε, από μόνη της, σε πιο ορθές αποφάσεις· η γαλλική προεδρία έχει δείξει ότι η συγκέντρωση εξουσίας δεν αποκλείει την εσφαλμένη κρίση.

Αυτό αποτελεί σοβαρό πρόβλημα: μια υπερδύναμη δεν ορίζεται από το πόσα ξοδεύει, αλλά από το πόσο γρήγορα και συνεκτικά μπορεί να μετατρέψει τους πόρους της σε στρατιωτικά μέσα έτοιμα για ανάπτυξη. Η Γερμανία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες σε αυτή τη μετατροπή.
Πίσω από αυτό κρύβεται ένας βαθύτερος περιορισμός: η κατάσταση του γερμανικού οικονομικού μοντέλου. Το βιομηχανικό σύστημα που στήριξε τη μεταπολεμική επιτυχία της χώρας – με γνώμονα τις εξαγωγές, ενεργοβόρο και βασισμένο στη σταδιακή βελτίωση της ποιότητας – αντιμετωπίζει πλέον πιέσεις που δεν είχε σχεδιαστεί να αντέξει.

Το τέλος του φθηνού ρωσικού φυσικού αερίου έχει επιβάλει μια απότομη και δαπανηρή αναπροσαρμογή του ενεργειακού εφοδιασμού.

Οι γερμανικές αυτοκινητοβιομηχανίες αντιμετωπίζουν εντεινόμενο ανταγωνισμό από την Κίνα στην εγχώρια αγορά, ενώ οι ζωτικής σημασίας εξαγωγές προς την Κίνα βρίσκονται σε πτώση. Μόνο μια υπομονετική και στρατηγική διαφοροποίηση θα μπορούσε να αμβλύνει αυτό το πλήγμα.
Η Γερμανία επίσης δεν κατάφερε να αξιοποιήσει την ψηφιακή καμπή, με την SAP να αποτελεί τη μόνη πραγματικά παγκοσμίως ηγετική εταιρεία τεχνολογίας της. Αυτό υποδηλώνει την ανάγκη για μια πιο στοχευμένη κρατική πρωτοβουλία: κινητοποίηση κεφαλαίων σε μεγάλη κλίμακα, εμβάθυνση των δεσμών μεταξύ βιομηχανίας και τεχνολογίας, καθώς και δημιουργία των συνθηκών για ταχεία ψηφιακή ανάπτυξη.
Η προσπάθεια του Merz να χαλαρώσει τον κανονισμό της ΕΕ για τη βιομηχανική τεχνητή νοημοσύνη κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση – μια προσπάθεια να ελαφρυνθούν οι περιορισμοί στην καινοτομία και να ανακτηθεί μέρος της ευελιξίας που έχασε η Γερμανία κατά το πρώτο κύμα της ψηφιοποίησης.

Ωστόσο, για να αναζωογονήσει την οικονομία της και να ανταγωνιστεί σε παγκόσμιες αγορές όπου ο ανταγωνισμός γίνεται ολοένα και πιο έντονος, η Γερμανία χρειάζεται όχι μόνο αποδοτικότητα, αλλά και προσαρμοστικότητα, κλίμακα και ταχύτητα. Μπορεί ακόμα να παράγει εξαιρετικά καλά· το ερώτημα είναι αν μπορεί να προσαρμοστεί με επαρκή ταχύτητα, ενώ παράλληλα υποστηρίζει μια διαρκή αμυντική προσπάθεια.

Η οικονομική κουλτούρα θα αποτελέσει σημαντικό εμπόδιο. Το εταιρικό μοντέλο της Γερμανίας – που καλύπτει τις μεσαίες επιχειρήσεις (Mittelstand) και τμήματα του εισηγμένου τομέα της, και χαρακτηρίζεται από μακροπρόθεσμη και συχνά οικογενειακή ιδιοκτησία – προτιμά τη συνέχεια από την αναστάτωση, τη σύνεση από τον κίνδυνο.

Η μεταμόρφωση του τομέα της άμυνας, αντίθετα, τείνει να ευνοεί ακριβώς εκείνες τις ιδιότητες που ο γερμανικός καπιταλισμός έχει ιστορικά μετριάσει: τη μεγάλη κλίμακα, ταχεία ενσωμάτωση και τις στενές σχέσεις μεταξύ κράτους και βιομηχανίας.
Καθώς η Γερμανία αναλαμβάνει τον ρόλο της, θα αναδιαμορφώσει αναπόφευκτα την ευρωπαϊκή ισορροπία λόγω της ίδιας της βαρύτητάς της. Οι εταίροι θα στρέφονται προς το Βερολίνο αναζητώντας κατεύθυνση, ενώ ταυτόχρονα θα αντιστέκονται στην κυριαρχία του. Η εξουσία στην Ευρώπη σπάνια εδραιώνεται χωρίς να δημιουργεί αντιδράσεις: η Γερμανία δεν θα ξεφύγει από αυτό το μοτίβο.
Ο Εμανουέλ Μακρόν έχει επιδιώξει να εντάξει τη Γερμανία σε ένα πιο ρητά ευρωπαϊκό στρατηγικό πλαίσιο, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι γαλλικές δυνατότητες θα παραμείνουν απαραίτητες. Τα κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης θα συνεχίσουν να καλωσορίζουν τους πόρους του Βερολίνου, ενώ θα προφυλάσσονται από τυχόν δισταγμούς της Γερμανίας. Και οι ΗΠΑ θα ενθαρρύνουν τον επανεξοπλισμό, αλλά θα παραμείνουν επιφυλακτικές απέναντι σε κινήσεις που θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν τη διατλαντική συνοχή.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν η Γερμανία είναι έτοιμη να επανεξοπλιστεί. Προφανώς είναι. Το ερώτημα είναι αν η Γερμανία μπορεί να μετατρέψει την υλική της ικανότητα σε πολιτική αποφασιστικότητα. Το αν αυτό ισοδυναμεί με μια ευρωπαϊκή «υπερδύναμη» είναι ένα άλλο ζήτημα…

Σε ομιλία του με αφορμή την 40ή επέτειο από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Ρίχαρντ φον Βάιζσάκερ αναφέρθηκε στην 8η Μαΐου 1945 όχι ως ήττα, αλλά ως απελευθέρωση – μια στιγμή που επέβαλε στη Γερμανία μια διαρκή ευθύνη για τον τρόπο με τον οποίο θα συμπεριφερόταν στον κόσμο. Αυτή η ευθύνη εκφράστηκε, για δεκαετίες, μέσω μιας πολιτικής που βασιζόταν στην αυτοσυγκράτηση.

Το παράδοξο σήμερα είναι ότι η ίδια ιστορική συνείδηση μπορεί πλέον να απαιτεί κάτι διαφορετικό: όχι την εγκατάλειψη της αυτοσυγκράτησης, αλλά τη μεταμόρφωσή της. Μια Γερμανία που αρνείται εντελώς την εξουσία θα αθετούσε τις ευθύνες της έναντι της Ευρώπης. Αλλά μια Γερμανία που αγκαλιάζει την εξουσία χωρίς την πειθαρχία της δικής της ιστορίας θα διακινδύνευε να ανατρέψει την ίδια την τάξη που επιδιώκει να διατηρήσει.

Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν έχει προσφέρει στη Ρωσία και την Κίνα μια σημαντική ευκαιρία. Τόσο η Μόσχα όσο και το Πεκίνο βλέπουν τη σύγκρουση ως ευκαιρία να υπονομεύσουν τα συμφέροντα των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και αλλού. Και οι δύο επιθυμούν να εκμεταλλευτούν τον πόλεμο για να αποδυναμώσουν τις ΗΠΑ, να συγκεντρώσουν πληροφορίες για τα αμερικανικά στρατιωτικά συστήματα και να υπονομεύσουν την τάξη πραγμάτων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Και οι δύο βλέπουν μια ευρεία ποικιλία πιθανών επιλογών για να το επιτύχουν αυτό, διπλωματικών και στρατιωτικών, φανερών και μυστικών. Και μέχρι στιγμής, και οι δύο χώρες επιτυγχάνουν τον στόχο τους.

Το τέλμα στο οποίο έχουν περιπέσει οι ρωσικές δυνάμεις στην Ουκρανία αποτελεί πρότυπο για το είδος της ζημίας που η Μόσχα και το Πεκίνο ελπίζουν να προκαλέσουν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει το Κίεβο Η κυβέρνηση Μπάιντεν είδε επίσης τη στήριξη της Ουκρανίας ως έναν τρόπο να επιβεβαιώσει τη θέση της Ουάσιγκτον ως ηγέτη μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες. Το αμερικανικό αφήγημα ότι η Ρωσία είχε ξεκινήσει έναν πόλεμο επιθετικότητας στην Ουκρανία, σε συνδυασμό με τον φόβο ότι μια ενθαρρυνμένη Μόσχα θα εμπλακεί ξανά σε εδαφικές κατακτήσεις στο μέλλον, επέτρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες να συγκεντρώσουν δυνάμεις με παρόμοια νοοτροπία για να βοηθήσουν στην απομόνωση της Ρωσίας.

Στο Ιράν, η Ρωσία και η Κίνα βλέπουν τη δυνατότητα να αντιστρέψουν την κατάσταση εις βάρος των Ηνωμένων Πολιτειών. Και οι δύο χώρες πιστεύουν ότι μια αμερικανική κυβέρνηση εμπλεκόμενη σε ατέρμονους πολέμους στη Μέση Ανατολή θα τους δημιουργούσε πολύ λιγότερα προβλήματα. Πράγματι, η διεθνής θέση της Κίνας βελτιώθηκε σημαντικά τα 20 χρόνια μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν απορροφημένες από τους πολέμους στη Μέση Ανατολή. Όπως σημείωσε εύστοχα ο Ινδός υπουργός Εξωτερικών Σ. Τζαϊσάνκαρ: «Για δύο δεκαετίες, η Κίνα κέρδιζε χωρίς να πολεμά [στη Μέση Ανατολή], ενώ οι ΗΠΑ πολεμούσαν χωρίς να κερδίζουν».

Η Μόσχα και το Πεκίνο θέλουν τώρα να καρπωθούν τα οφέλη της εμπλοκής της Ουάσιγκτον στην περιοχή. Οι Ρώσοι και οι Κινέζοι έχουν κάθε συμφέρον να βυθίσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες σε έναν πόλεμο χαμηλής έντασης που καταναλώνει τους πόρους των ΗΠΑ και υπονομεύει τη διεθνή τους θέση. Και οι δύο χώρες διαθέτουν τα εργαλεία για να επιτύχουν αυτόν τον στόχο μέσω της υποστήριξής τους προς το Ιράν.
Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η Ρωσία και η Κίνα έχουν παράσχει στο Ιράν εικόνες και πληροφορίες από ηλεκτρονική κατασκοπεία, προκειμένου να το βοηθήσουν τόσο στον εντοπισμό στόχων όσο και στην εκτίμηση των ζημιών. Η Ρωσία και η Κίνα παρακολουθούν επίσης τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις, μελετώντας τον αμερικανικό στρατό μέσω του πολέμου στο Ιράν, ακριβώς όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες αξιολογούν τον ρωσικό στρατό μέσω του πολέμου στην Ουκρανία. . Παρά την δολοφονία ιρανών ηγετών και τη σφοδρή επίθεση εναντίον ιρανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων, οτιδήποτε μοιάζει με νίκη έχει αποδειχθεί μέχρι στιγμής αόριστο.
Ο πόλεμος έχει ωφελήσει τη Ρωσία με διάφορους τρόπους. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει άρει τις κυρώσεις επί του ρωσικού πετρελαίου, σε μια προσπάθεια να συγκρατήσει την άνοδο των τιμών του πετρελαίου, δημιουργώντας έτσι ένα απροσδόκητο οικονομικό κέρδος για τη Μόσχα. Επιπλέον, το ιρανικό drone «Shahed» έχει αποδειχθεί ανθεκτικό έναντι των αμερικανικών αμυντικών συστημάτων, χάρη στα διδάγματα που αντλήθηκαν από την εμπειρία της Ρωσίας στο πεδίο της μάχης. Η Μόσχα έχει αναβαθμίσει τον αρχικό ιρανικό σχεδιασμό του drone, βελτιώνοντας την αποτελεσματικότητά του για τη δική της εκστρατεία, και αξιωματούχοι των ΗΠΑ και της Ευρώπης αναφέρουν ότι τώρα μοιράζεται λεπτομέρειες σχετικά με αυτές τις βελτιώσεις με την Τεχεράνη, ενισχύοντας τη στρατιωτική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών.

Οι βαθιές επιφυλάξεις της Ευρώπης σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν (τον οποίο αρκετές ευρωπαϊκές χώρες χαρακτήρισαν κατηγορηματικά παράνομο), που επιδεινώθηκαν από την ανησυχητική απειλή του Τραμπ στις 7 Απριλίου ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε», θα αφήσουν ένα μόνιμο σημάδι στη διατλαντική συμμαχία – δίνοντας σε ορισμένους Ευρωπαίους ηγέτες ένα πρόσχημα για να απορρίψουν την ηθική ηγεσία των ΗΠΑ τώρα και στο μέλλον. Η Ευρώπη μπορεί να ενωθεί για να αντισταθεί στη Ρωσία τα επόμενα χρόνια, αλλά η σύνδεσή της με τη μεγαλύτερη οικονομική και στρατιωτική δύναμη του κόσμου δεν θα είναι ποτέ ξανά τόσο στενή όσο ήταν κάποτε. Στα μάτια της Ρωσίας, ένας παρατεταμένος πόλεμος στο Ιράν θα εντείνει μόνο τις εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης και θα εδραιώσει αυτή την τάση.

Ο πόλεμος δεν έχει προσφέρει στην Κίνα το είδος της απροσδόκητης άνθησης που έχει προσφέρει στη Ρωσία —ακόμη και αν ο ενεργειακός κλονισμός που προκάλεσε ο πόλεμος έχει οδηγήσει πολλά κράτη να δείξουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τον τομέα της ενέργειας χωρίς εκπομπές άνθρακα της Κίνας. Από οικονομική άποψη, η Κίνα έχει επικεντρωθεί στην αποφυγή των δυσχερειών. Προβλέποντας εδώ και χρόνια ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να επιδιώξουν να εμποδίσουν την πρόσβασή της στο πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, έχει πραγματοποιήσει από καιρό στρατηγικές επενδύσεις στην περιοχή, προκειμένου να προστατευθεί από πιθανές αναταραχές εκεί. Έχει δημιουργήσει μεγάλα αποθέματα πετρελαίου, μετριάζοντας τις επιπτώσεις των υψηλότερων τιμών. Έχει ηλεκτροδοτήσει μεγάλο μέρος της οικονομίας της, συμπεριλαμβανομένου του περισσότερου από το ήμισυ του νέου στόλου αυτοκινήτων της, μειώνοντας την εξάρτησή της από το εισαγόμενο πετρέλαιο. Έχει επίσης ενισχύσει την ικανότητά της να παράγει πετροχημικά από άνθρακα, απελευθερώνοντάς την περαιτέρω από τους υδρογονάνθρακες της Μέσης Ανατολής.

Τα οφέλη για την Κίνα από τη σύγκρουση με το Ιράν είναι κυρίως πολιτικά και διπλωματικά. Η Κίνα έχει επιμελώς παρουσιάσει τον εαυτό της ως υπεύθυνη παγκόσμια δύναμη, ωθώντας όλες τις πλευρές προς τη διαπραγμάτευση και την επίλυση. Οι δηλώσεις της ήταν μετρημένες και η διπλωματία της σίγουρη. Καθώς τα ευρωπαϊκά και ασιατικά κράτη ταράζονταν από τις απρόβλεπτες κινήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, η Κίνα υιοθέτησε τον τόνο και τη γλώσσα της παραδοσιακής διπλωματίας, προς ανακούφιση πολλών.

Η Κίνα προβάλλει όλο και περισσότερο στους συμμάχους των ΗΠΑ τον εαυτό της ως έναν ψύχραιμο εταίρο για την ειρήνη, αξιοποιώντας την επιτυχία της πριν από τρία χρόνια, όταν προήδρευσε μιας προσέγγισης μεταξύ Ιράν και Σαουδικής Αραβίας. Στην τρέχουσα σύγκρουση, ώθησε τον στενό εταίρο της, το Πακιστάν, να μεσολαβήσει για μια προσωρινή κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, αποδεικνύοντας την αξιοπιστία της ως παγκόσμιας ενδιαφερόμενης πλευράς, σε μια εποχή που οι Ηνωμένες Πολιτείες συμπεριφέρονται σαν μια ασταθής ηγεμονική δύναμη.

Η Κίνα έχει παράσχει στο Ιράν στρατιωτική βοήθεια, συμπεριλαμβανομένων χημικών συστατικών για τους βαλλιστικούς πυραύλους στερεού καυσίμου, και ενδέχεται τώρα να προχωρήσει στην ενίσχυση της υποστήριξής της παρέχοντας προηγμένα συστήματα ραντάρ και υπερηχητικούς πυραύλους κρουζ κατά πλοίων. Παρόλα αυτά, παρουσιάζεται στις δυνάμεις της Μέσης Ανατολής ως αποστασιοποιημένη από τις συγκρούσεις της περιοχής και ως εναλλακτική λύση έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες γίνονται όλο και λιγότερο αξιόπιστες. Για τις χώρες που επιδιώκουν να εξισορροπήσουν τις σχέσεις τους προκειμένου να μειώσουν τον κίνδυνο, η Κίνα φαίνεται να αποτελεί έναν εξαιρετικά καλό εταίρο.
Ίσως όμως η πιο καταστροφική συνέπεια του πολέμου στο Ιράν, και το σημαντικότερο όφελος για τη Ρωσία και την Κίνα, είναι ο τρόπος με τον οποίο υπονομεύει την ιδέα μιας διεθνούς τάξης υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες άρχισαν να αυτοπαρουσιάζονται ως «ηγέτης του ελεύθερου κόσμου» στις αρχές του Ψυχρού Πολέμου, η οικοδόμηση και η επέκταση αυτής της τάξης αποτελούσε βασική προτεραιότητα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Επανειλημμένα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν πρόθυμες να δείξουν δυσανάλογη γενναιοδωρία προς τους συμμάχους και τους εταίρους τους σε αντάλλαγμα για την υποστήριξή τους. Το έκαναν αυτό με την πεποίθηση ότι ένας πιο στενά συνδεδεμένος κόσμος ομοϊδεατών δυνάμεων θα ενίσχυε την ευημερία και την οικονομική ολοκλήρωση, θα μείωνε την πιθανότητα διακρατικών πολέμων και θα απέφερε οφέλη που θα υπερέβαιναν κατά πολύ οποιαδήποτε επένδυση είχε γίνει.
Ήταν η τάση για τη δημιουργία και την επέκταση αυτών των συμμαχιών που ώθησε την κυβέρνηση του Τζορτζ Χ. Γ. Μπους να ηγηθεί μιας συμμαχίας 41 χωρών, η οποία εκδίωξε το Ιράκ από το Κουβέιτ το 1991. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Γ. Μπους ακολούθησε το παράδειγμά του, οργανώνοντας μια συμμαχία 51 χωρών για να εκδιώξει τους Ταλιμπάν από την εξουσία στο Αφγανιστάν το 2001. Ο διάδοχός του, Μπαράκ Ομπάμα, ένωσε αργότερα 85 χώρες στην Παγκόσμια Συμμαχία για την Καταπολέμηση του ISIS (Ισλαμικό Κράτος), σε μια διαδικασία που ξεκίνησε το 2014.

Συμμαχικά εγχειρήματα όπως αυτά είναι ανάθεμα για τη Μόσχα και το Πεκίνο. Οι Ρώσοι και οι Κινέζοι δεν αντιτίθενται μόνο στο ΝΑΤΟ. Αυτό που δεν τους αρέσει είναι η γενική ιδέα των έτοιμων συμμαχιών με νομικές δεσμεύσεις για αμοιβαία άμυνα. Τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα είναι ισχυρές χώρες χωρίς συμμάχους. Προτιμούν έντονα έναν πιο κατακερματισμένο κόσμο διμερών σχέσεων, στον οποίο μπορούν να είναι ανεξάρτητες και κυρίαρχες δυνάμεις. Πιστεύουν ότι ένας κόσμος συμμαχιών τους θέτει πάντα σε μειονεκτική θέση σε οποιαδήποτε σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς οι σύμμαχοί τους θα είναι σε θέση να τους βλάψουν με τρόπους που οι εταίροι τους, όπως είναι, δεν μπορούν να βλάψουν τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, ο πόλεμος των ΗΠΑ κατά του Ιράν έχει πλέον υπονομεύσει την αρχή που από καιρό αποτελούσε τη νομιμοποιητική βάση των αμερικανικών συμμαχιών: τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών ως ηγέτη μιας τάξης πραγμάτων βασισμένης σε κανόνες. Εάν η Ουάσιγκτον διατηρεί το δικαίωμα να ξεκινά πολέμους της επιλογής της χωρίς πραγματικές αποδείξεις για επικείμενη απειλή ή άλλη νόμιμη δικαιολογία, δεν μπορεί να αντιταχθεί με αξιοπιστία στην επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας ή στην όλο και πιο επιθετική επιδίωξη της Κίνας για ό,τι θεωρεί ζωτικά εθνικά συμφέροντά της.

Επειδή η Ρωσία και η Κίνα έχουν σχέσεις με κράτη γύρω από τον Περσικό Κόλπο, καμία από τις δύο χώρες δεν επιθυμεί να δει έναν ολοκληρωτικό πόλεμο που θα καταστρέψει το Ιράν και θα προκαλέσει διαρκή ζημιά στα κράτη του Κόλπου. Ταυτόχρονα, ένα αποτέλεσμα που θα αφήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σαφώς θριαμβευτικές στην περιοχή θα υπονόμευε τη θέση της Κίνας και της Ρωσίας εκεί. Το καλύτερο αποτέλεσμα για αυτές είναι μια χαμηλής έντασης σύγκρουση που συνεχίζει να καταναλώνει πόρους και την προσοχή των ΗΠΑ, που ανησυχεί μεγάλο μέρος του κόσμου και που καταδεικνύει τα όρια της αμερικανικής δύναμης.

Δεν είναι τυχαίο ότι ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα ταίριαζε και στην τρέχουσα ιρανική κυβέρνηση. Οι εξουσίες στην Τεχεράνη πιθανώς υποθέτουν ότι η επίλυση των εντάσεων με τις ΗΠΑ είναι απίθανη. Σε αυτή την περίπτωση, μια σύγκρουση χαμηλής έντασης ή κυκλική σύγκρουση, συνοδευόμενη από παρατεταμένες διαπραγματεύσεις που επιτρέπουν στο Ιράν να αποσπάσει οικονομικές παραχωρήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες -είτε ρητά μέσω της άρσης των κυρώσεων είτε σιωπηρά μέσω των θαλάσσιων διοδίων– μπορεί να αποτελεί επιτυχία για την ιρανική κυβέρνηση. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα μπορούσε επίσης να προσφέρει στο Ιράν περισσότερη υποστήριξη από τη Ρωσία και την Κίνα, οι οποίες επιθυμούν να δουν τις Ηνωμένες Πολιτείες να βυθίζονται στον Κόλπο και να απομακρύνονται από τις δικές τους γειτονιές.

Σε κάθε περίπτωση, ανεξαρτήτως της έκβασης του πολέμου, αυτό που διαφαίνεται είναι ότι υπάρχει ανακατανομή δυνάμεων και σφαιρών επιρροής, νέοι και παλαιότεροι παίχτες της γεωπολιτικής σκακιέρας ανταγωνίζονται στο παιχνίδι της εξασφάλισης πόρων και ενέργειας.
Το τελικό αποτέλεσμα απέχει πολύ, καθώς οι διεργασίες αυτές είναι χρονοβόρες και ασφαλώς θα πρέπει πάντα να λαμβάνουμε υπόψη τον αστάθμητο παράγοντα.
Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι κάτι που δεν λαμβάνεται ποτέ υπόψη είναι η βούληση των λαών, παρά (όπως συνέβαινε ανέκαθεν άλλωστε) το συμφέρον των ολίγων.

Υπάρχει μια στιγμή στον πόλεμο που ο μηχανισμός της κρατικής πολιτικής καταφεύγει σε κάτι παλαιότερο από τη γλώσσα του εθνικού συμφέροντος και της αποτροπής. Στην αντιπαράθεση της κυβέρνησης Τραμπ με το Ιράν, αυτή η στροφή δεν προέκυψε από απόρρητες εκτιμήσεις των μυστικών υπηρεσιών ή από τις αίθουσες του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Αντίθετα, ήρθε στην επιφάνεια κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης Τύπου τη Δευτέρα του Πάσχα. Εκεί, ο Αμερικανός Υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ συνέδεσε μια στρατιωτική επιχείρηση διάσωσης των ΗΠΑ στο Ιράν με την ανάσταση του Ιησού Χριστού. Δεν ήταν λάθος στη γλώσσα ή μια διακοσμητική μεταφορά. Ήταν μια δημόσια έκφραση ενός θεολογικού πλαισίου που έχει γίνει όλο και πιο ορατό στη γλώσσα που περιβάλλει την αμερικανική πολεμική δραστηριότητα.

Διαβάστε επίσης:

Λίγο αργότερα, ο Τραμπ πρόσφερε τη δική του θεϊκή υποστήριξη στην εκστρατεία: «Ο Θεός υποστηρίζει τον πόλεμο», είπε, «επειδή ο Θεός είναι καλός και ο Θεός θέλει να βλέπει τους ανθρώπους να φροντίζονται». Η παρατήρησή του εκφράστηκε σχεδόν άνετα. Αυτή η άνεση είναι ακριβώς αυτό που θα έπρεπε να ανησυχεί όποιον μελετά τη σχέση μεταξύ γλώσσας και εξουσίας. Υποδήλωνε ότι το θεολογικό πλαίσιο της αμερικανικής πολεμικής δράσης είχε μετακινηθεί από τα περιθώρια του πολιτικού λόγου πολύ πιο κοντά στο κέντρο. Αυτή δεν είναι μια ασήμαντη ρητορική μετατόπιση. Μπορεί να αποδειχθεί μία από τις πιο σημαντικές και λιγότερο εξετασμένες εξελίξεις στη σύγχρονη αμερικανική πολεμική ρητορική.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επανειλημμένα χρησιμοποιήσει θρησκευτική ρητορική για τους σκοπούς της εξωτερικής πολιτικής. Αυτό, φυσικά, δεν αποτελεί νέα παρατήρηση. Μελετητές όπως ο Άντριου Πρέστον, του οποίου το έργο Sword of the Spirit, Shield of Faith (Το Ξίφος του Πνεύματος, η Ασπίδα της Πίστης) ανατρέχει στη στενή σχέση μεταξύ του αμερικανικού χριστιανισμού και της αμερικανικής πολιτικής τέχνης σε τέσσερις αιώνες, έχουν δείξει πόσο βαθιά έχει διαμορφώσει η θρησκεία τον πολιτικό σκοπό των ΗΠΑ. Ο Γουόλτερ Ράσελ Μιντ, στο God’s Country? (Η Χώρα του Θεού;), επίσης, χαρτογράφησε τα ευαγγελικά και τζάκσονικά ρεύματα που υποκρύπτονται στη στρατηγική σκέψη των ΗΠΑ. Συνολικά, αυτά τα έργα τεκμηρίωσαν πόσο βαθιά οι θρησκευτικές πεποιθήσεις διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο οι Αμερικανοί αντιλαμβάνονται τον ρόλο της χώρας τους στον κόσμο. Αυτή η παράδοση δεν παρέμεινε περιορισμένη στο πολιτισμικό υπόβαθρο ή στις ιδιωτικές πεποιθήσεις. Αντίθετα, έχει επανειλημμένα αναδυθεί στη γλώσσα μέσω της οποίας οι Αμερικανοί ηγέτες έχουν ερμηνεύσει τον πόλεμο, την τάξη και τον εθνικό σκοπό.

Ο Γούντροου Γουίλσον εμπότισε το όραμά του για τη Φιλελεύθερη Διεθνή Τάξη με ένα διακριτά καλβινιστικό χριστιανικό ήθος. Ομοίως, ο Φράνκλιν Ντ. Ρούζβελτ παρουσίασε τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ως μια καθοριστική μάχη μεταξύ των δυνάμεων του χριστιανικού πολιτισμού και της ειδωλολατρικής βαρβαρότητας. Το 1983, ο χαρακτηρισμός της Σοβιετικής Ένωσης ως «αυτοκρατορίας του κακού» από τον Ρόναλντ Ρέιγκαν, που εκφωνήθηκε μπροστά σε ακροατήριο ευαγγελικών χριστιανών, ήταν τόσο θεολογικός όσο και γεωπολιτικός. Η θρησκεία έχει από καιρό στηρίξει τη δομή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, αλλά συνήθως παρέμενε πίσω από την πρόσοψη. Αυτό που είναι διαφορετικό τώρα είναι ότι έχει προωθηθεί, ως βασικός πυλώνας και ορατή, στην επίσημη αιτιολόγηση για θανατηφόρες στρατιωτικές ενέργειες.

Η τελευταία φορά που ένας πρόεδρος των ΗΠΑ επέτρεψε στη γλώσσα του ιερού πολέμου να διαρρεύσει στο κοινό με τόσο γυμνό τρόπο ήταν τις ημέρες μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, όταν ο Τζορτζ Μπούς περιέγραψε την επερχόμενη αντίδραση ως «σταυροφορία». Οι βοηθοί του έσπευσαν μέσα σε λίγες ώρες να το ανακαλέσουν. Η λέξη, κατάλαβαν, έφερε μαζί της αιώνες συγκεκριμένης και καταστροφικής σημασίας σε ολόκληρο τον μουσουλμανικό κόσμο. Ήταν μια μικρογραφία διπλωματικής καταστροφής. Η διόρθωση ήταν άμεση, επειδή η κυβέρνηση κατάλαβε τι επικοινωνούσε η λέξη στον μουσουλμανικό κόσμο, όπου οι Σταυροφορίες δεν είναι κάτι μακρινό, αλλά ένα ιστορικό τραύμα.
Δυστυχώς, αυτή τη φορά δεν έγινε καμία τέτοια διόρθωση. Αυτό που κάποτε έπρεπε να αποκηρυχθεί ως διπλωματικό εμπόδιο, τώρα φαίνεται να έχει υιοθετηθεί ως κυρίαρχη ρητορική του πολέμου.
Αυτό που έχει αλλάξει δεν είναι απλώς η αφήγηση· είναι η θεσμική πραγματικότητα που κρύβεται πίσω από αυτήν. Ο Πιτ Χέγκσεθ δεν είναι μια τυχαία φιγούρα. Εδώ και χρόνια εκφράζει ανοιχτά τις πεποιθήσεις του, συμπεριλαμβανομένου του οράματός του για τον αμερικανικό στρατό ως μια χριστιανική μαχητική δύναμη. Στο βιβλίο του του 2024, The War on Warriors: Behind the Betrayal of the Men Who Keep Us Free, απεικονίζει το Πεντάγωνο ως έναν θεσμό που έχει διαφθαρεί από κοσμικές και προοδευτικές αξίες, έναν θεσμό που πρέπει να ανακτηθεί για χάρη ενός πολεμικού χριστιανισμού. Ο διορισμός του ερμηνεύτηκε τόσο από τους υποστηρικτές όσο και από τους επικριτές του ως μια ιδεολογική δήλωση σχετικά με το ποιος, κατά την άποψη της κυβέρνησης Τραμπ, είναι ο ρόλος του στρατού.

Αυτό είναι το πλαίσιο στο οποίο πρέπει να ερμηνευθεί η μεταφορά του για την ανάσταση. Δεν ήταν μια απλή φιγούρα. Σήμανε σε ένα συγκεκριμένο εκλογικό σώμα ότι ο πόλεμος φέρει θεϊκή έγκριση, ότι οι Αμερικανοί στρατιώτες κάνουν το έργο του Θεού και ότι ο εχθρός, κατά συνέπεια, βρίσκεται στη λάθος πλευρά μιας κοσμικής τάξης. Αυτό είναι κάτι πραγματικά επικίνδυνο να επικοινωνηθεί, για λόγους που ξεπερνούν κατά πολύ τη διπλωματική ευαισθησία.
Ο κίνδυνος του «ιερού πολέμου» ως πολιτικής έννοιας δεν έγκειται μόνο στον ενθουσιασμό που προκαλεί, αλλά και στο πόσο λίγο περιθώριο αφήνει για αμφιβολία, αυτοσυγκράτηση ή αναθεώρηση. Όταν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις ενσωματώνονται σε μια ιερή αφήγηση, τα συνήθη εργαλεία της πολιτικής τέχνης, της αναπροσαρμογής και της αξιολόγησης κόστους-οφέλους αρχίζουν να υπονομεύονται.

Δεν πρόκειται για θεωρητικό ζήτημα. Οι ιστορικοί των Σταυροφοριών έχουν από καιρό επισημάνει πώς η θεολογία του δίκαιου πολέμου, μόλις συγχωνεύθηκε με τη θεολογία της ιερής αποστολής, οδήγησε σε εκστρατείες εξαιρετικής βίας που συνεχίστηκαν πολύ πέρα από κάθε λογική στρατηγική λογική, ακριβώς επειδή οι συμμετέχοντες τις αντιλαμβάνονταν ως συμμετοχή στη θεία ιστορία. Η λεηλασία της Ιερουσαλήμ το 1099, για την οποία ο χρονογράφος Ραϋμόνδος του Αγκιλέρ έγραψε ότι οι σταυροφόροι έτρεχαν μέσα σε αίμα που έφτανε μέχρι τα χαλινάρια των αλόγων τους, δεν θεωρήθηκε από τους δράστες ως φρικαλεότητα. Θεωρήθηκε ως εκπλήρωση προφητείας.

Μόλις η στρατιωτική δράση χαρακτηριστεί ως ιερή υποχρέωση, ενέχει κινδύνους που τα κοσμικά στρατηγικά πλαίσια δεν είναι επαρκώς εξοπλισμένα για να περιορίσουν. Οι ιερές υποχρεώσεις δεν είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Είτε εκπληρώνονται είτε αποτυγχάνουν.
Υπάρχει μια βαθιά ειρωνεία σε αυτή την αλλαγή. Αυτή η θρησκευτική διατύπωση της αμερικανικής στρατιωτικής δράσης εμφανίζεται ακριβώς μετά από δύο δεκαετίες κατά τις οποίες οι Ηνωμένες Πολιτείες επέμεναν απέναντι στις χώρες με μουσουλμανική πλειοψηφία ότι οι συγκρούσεις τους δεν ήταν θρησκευτικοί πόλεμοι. Για χρόνια, το επιχείρημα ήταν ότι ο εχθρός ήταν μια συγκεκριμένη εξτρεμιστική ιδεολογία, όχι το ίδιο το Ισλάμ, και ότι η Αμερική σέβεται τον μουσουλμανικό λαό.

Αυτό το επιχείρημα, που βρισκόταν πάντα υπό πίεση λόγω της πραγματικής αμερικανικής πολιτικής, τώρα υπονομεύεται από μέσα. Όταν ο υπουργός Άμυνας πλαισιώνει μια επιχείρηση στο Ιράν χρησιμοποιώντας τη γλώσσα της ανάστασης του Ιησού, δεν μιλάει στο κενό. Οι δηλώσεις του αντηχούν σε όλο το παγκόσμιο σύστημα των μέσων ενημέρωσης και μεταφράζονται αμέσως στα αραβικά, τα περσικά, τα ουρντού, τα τουρκικά και τα ινδονησιακά. Σε αυτές τις περιοχές, η ιστορική μνήμη των χριστιανικών ιεραποστολικών προσπαθειών ως μέρος του ευρύτερου πλαισίου του ευρωπαϊκού αποικιοκρατισμού είναι ακόμα πολύ ζωντανή.

Ομάδες όπως το ISIS και η Αλ Κάιντα έχουν χρησιμοποιήσει τον ισχυρισμό ότι η Δύση διεξάγει μια «Σταυροφορία» εναντίον του Ισλάμ ως κεντρικό στοιχείο των μηνυμάτων στρατολόγησής τους. Για χρόνια, αξιωματούχοι των ΗΠΑ και δυτικοί αναλυτές έχουν προσπαθήσει να διαψεύσουν αυτή την αφήγηση, υποστηρίζοντας ότι δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια παρανοϊκή παραμόρφωση σχεδιασμένη να υποκινήσει τη βία. Η γλώσσα του Hegseth δείχνει το αντίθετο: έναν αξιωματούχο του αμερικανικού υπουργικού συμβουλίου που χρησιμοποιεί τη διαλεκτική του χριστιανικού Ιερού Πολέμου για να περιγράψει μια στρατιωτική επιχείρηση.

Η έρευνα σχετικά με τη ριζοσπαστικοποίηση έχει δείξει με συνέπεια ότι η αντίληψη της πολιτισμικής επιθετικότητας, το αίσθημα ότι η πίστη και η κοινότητα κάποιου δέχονται υπαρξιακή επίθεση, είναι ένας από τους ισχυρότερους κινητήριους μοχλούς του βίαιου εξτρεμισμού. Το θρησκευτικό πλαίσιο που προέρχεται από την Ουάσιγκτον δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Όταν ο πόλεμος παρουσιάζεται ως πράξη θείας βούλησης, οι εσωτερικοί πολιτικοί περιορισμοί που διαφορετικά θα μπορούσαν να μετριάσουν τη διεξαγωγή του αποδυναμώνονται. Η κριτική παύει να αποτελεί πολιτική διαφωνία και μετατρέπεται σε κάτι που μοιάζει με ασέβεια. Οι σύμμαχοι που εκφράζουν επιφυλάξεις παρουσιάζονται ως εμπόδιο σε ένα θεϊκό σχέδιο. Οι διπλωματικές διέξοδοι καθίστανται ηθικά αβάσιμες· δεν συμβιβάζεται κανείς με τους εχθρούς του Κυρίου.

Δεν πρόκειται για υποθετικές δυναμικές. Είναι τα προβλέψιμα αποτελέσματα της ιερής σκέψης, ένα μοτίβο ορατό από τους Ευρωπαϊκούς Θρησκευτικούς Πολέμους του 16ου και 17ου αιώνα έως τις θρησκευτικές συγκρούσεις της μετα-αποικιακής εποχής. Είναι ευθύνη της αναλυτικής κοινότητας να ονομάσει αυτό το φαινόμενο όπως ακριβώς είναι. Αντιπροσωπεύει έναν τρόπο σκέψης για τον πόλεμο που τοποθετεί τον εαυτό του πέρα από τα κοσμικά εργαλεία της διπλωματίας, του δικαίου και της στρατηγικής λογικής, στα οποία βασίζεται η διεθνής τάξη για τη διαχείριση της βίας μεταξύ κρατών.
Υπάρχει μια εκδοχή αυτής της ιστορίας που αντιμετωπίζει τη θεολογική γλώσσα ως πολιτικό θέατρο — «τροφή» για την εγχώρια ευαγγελική βάση, όχι ως πραγματικό οδηγό πολιτικής. Ίσως. Όμως, η διάκριση μεταξύ ειλικρινούς πίστης και πολιτικής παράστασης είναι λιγότερο σημαντική από το γεγονός ότι η ίδια η παράσταση διαμορφώνει το περιβάλλον στο οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις. Αυτό συμβαίνει καθώς οι σύμμαχοι αναπροσαρμόζουν τη σχέση τους με την Ουάσιγκτον με βάση τα μηνύματα της αμερικανικής ηγεσίας σχετικά με την εθνική ταυτότητα, και καθώς οι αντίπαλοι ερμηνεύουν τι θέλει και σκοπεύει να κάνει η Ουάσιγκτον.

Η ανάσταση του Ιησού, στη χριστιανική θεολογία, είναι η οριστική νίκη του Θεού επί του θανάτου και του κακού. Το να την επικαλεστεί κανείς ως πλαίσιο για μια στρατιωτική επιχείρηση σημαίνει να προβάλλει έναν συγκεκριμένο και εξαιρετικά σημαντικό ισχυρισμό: ότι η επιχείρηση ακολουθεί την ίδια λογική του τελικού, θεϊκά προορισμένου θριάμβου. Δεν υπάρχει διαπραγμάτευση με την ανάσταση. Δεν υπάρχει συμβιβασμός στον άδειο τάφο.

Αυτή είναι η συνέπεια όσων λέγονται τώρα από το εσωτερικό του Πενταγώνου. Ο κόσμος πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στο τι σημαίνουν αυτά τα λόγια.