Για δεκαετίες η πολιτική διαμορφωνόταν μέσα από κόμματα, κοινοβούλια και θεσμούς. Σήμερα ένα μεγάλο μέρος της δημόσιας συζήτησης περνά μέσα από πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Αυτό δεν είναι απλώς μια αλλαγή στον τρόπο επικοινωνίας. Είναι μια βαθιά μετατόπιση στον τρόπο που λειτουργεί η δημοκρατία.
Διαβάστε επίσης:
Οι πολιτικές αποφάσεις, οι δημόσιες αντιδράσεις και ακόμη και οι εκλογικές συμπεριφορές επηρεάζονται πλέον από αλγορίθμους που σχεδιάστηκαν όχι για να υπηρετούν τον δημόσιο διάλογο αλλά για να αυξάνουν την προσοχή και την αλληλεπίδραση των χρηστών.
Στις πλατφόρμες όπως το Instagram ή το TikTok, η πληροφορία κινείται με ταχύτητα που συχνά ξεπερνά την ικανότητα επαλήθευσης. Μια δήλωση, ένα βίντεο, μια φράση απομονωμένη από το πλαίσιο της μπορούν να προκαλέσουν μέσα σε λίγες ώρες πολιτική ένταση, δημόσια κατακραυγή ή ακόμη και θεσμικές αντιδράσεις. Η πολιτική δεν έχει πλέον τον χρόνο που απαιτεί η σκέψη. Έχει τον χρόνο που επιτρέπει το timeline.
Στον παραδοσιακό δημόσιο διάλογο, τα μέσα ενημέρωσης λειτουργούσαν ως φίλτρο: επέλεγαν, αξιολογούσαν και παρουσίαζαν τις ειδήσεις. Σήμερα τον ρόλο αυτόν αναλαμβάνει ο αλγόριθμος.
Και ο αλγόριθμος δεν ενδιαφέρεται για την ποιότητα της πληροφορίας. Ενδιαφέρεται για το πόσο συζητιέται.
Έτσι, το πιο ακραίο, το πιο συγκρουσιακό και το πιο συναισθηματικό περιεχόμενο έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να γίνει ορατό.
Το αποτέλεσμα είναι μια δημόσια σφαίρα πιο θορυβώδης και συχνά πιο πολωμένη.
Η δημοκρατία στην εποχή της επιρροής
Οι πολιτικοί το γνωρίζουν καλά. Γι’ αυτό και όλο και περισσότεροι επενδύουν στη λογική της άμεσης επικοινωνίας με το κοινό μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα.
Η στρατηγική αυτή έχει ένα προφανές πλεονέκτημα: παρακάμπτει τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης.
Έχει όμως και έναν κίνδυνο. Η πολιτική μετατρέπεται σε διαρκή μάχη εντυπώσεων, όπου το σημαντικό δεν είναι η ουσία της πολιτικής αλλά η απήχηση μιας ανάρτησης. Το ερώτημα δεν είναι αν τα social media επηρεάζουν την πολιτική. Αυτό είναι ήδη δεδομένο. Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος τελικά διαμορφώνει τον δημόσιο διάλογο: οι εκλεγμένοι θεσμοί ή οι αλγόριθμοι μιας ψηφιακής πλατφόρμας.
Η απάντηση δεν είναι πάντα ξεκάθαρη.
Και ίσως αυτό είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο της νέας εποχής. Γιατί όταν η δημοκρατία αρχίζει να προσαρμόζεται στη λογική των αλγορίθμων, η πολιτική κινδυνεύει να χάσει κάτι θεμελιώδες: τον χρόνο της σκέψης. Και αυτό είναι μια αλλαγή που συχνά περνά κάτω από τα ραντάρ.
Leave a Reply