Τα Δεκατέσσερα Σημεία του Ουίλσον: Το Όραμα για τη Νέα Διεθνή Τάξη

Η ομιλία του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Γούντροου Ουίλσον στο Κογκρέσο, στις 8 Ιανουαρίου 1918, εν μέσω της τελικής φάσης του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, σηματοδότησε τη διατύπωση ενός από τα πλέον επιδραστικά προγράμματα διεθνούς διπλωματίας της σύγχρονης εποχής. Τα λεγόμενα «Δεκατέσσερα Σημεία» συνιστούν ένα συγκροτημένο σύνολο αρχών για τη μεταπολεμική διευθέτηση του διεθνούς συστήματος, το οποίο επιχειρούσε να μετατοπίσει το επίκεντρο της διεθνούς τάξης από τις παραδοσιακές ισορροπίες ισχύος σε έναν θεσμικά κατοχυρωμένο φιλελεύθερο διεθνισμό.

Η προγραμματική αυτή παρέμβαση δεν περιοριζόταν στην επιδίωξη άμεσης ειρηνευτικής λύσης, αλλά συγκροτούσε ένα ολιστικό πρότυπο αναδιάρθρωσης των διεθνών σχέσεων με άξονες την αρχή της εθνικής αυτοδιάθεσης, την ελευθερία ναυσιπλοΐας και εμπορίου, τη μείωση των εξοπλισμών και την εγκαθίδρυση ενός μόνιμου μηχανισμού συλλογικής ασφάλειας. Η υιοθέτηση τέτοιων προτάσεων από έναν διεθνώς ανερχόμενο ηγεμονικό δρώντα, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, κατέδειξε τη μετατόπιση του κέντρου βάρους της διεθνούς πολιτικής και συνέβαλε καθοριστικά στη μετάβαση από τον ευρωπαϊκό ηγεμονισμό του 19ου αιώνα προς μια πρώιμη μορφή πολυμερούς θεσμικής διακυβέρνησης.

Ακολουθεί η επίσημη διατύπωση των δεκατεσσάρων σημείων ειρήνης τα οποία πρότεινε ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Γούντροου Ουίλσον στις 8 Ιανουαρίου 1918 ενώπιον του Κογκρέσου.

1. Ανοιχτή διπλωματία χωρίς μυστικές συνθήκες.

2. Ελεύθερο εμπόριο στις θάλασσες κατά τη διάρκεια του πολέμου και της ειρήνης.

3. Ισότιμους όρους εμπορίου.

4. Μείωση των εξοπλισμών μεταξύ όλων των εθνών.

5. Ρύθμιση αποικιακών διεκδικήσεων.

6. Αποχώρηση όλων των Κεντρικών Δυνάμεων από τη Ρωσία, στην οποία θα επιτρεπόταν να καθορίσει τη δική της ανεξαρτησία.

7. Εκκένωση και αποκατάσταση του Βελγίου.

8. Επιστροφή της περιοχής της Αλσατίας-Λωρραίνης και όλων των γαλλικών εδαφών.

9. Αναπροσαρμογή των ιταλικών συνόρων.

10. Να δοθεί στην Αυστροουγγαρία η ευκαιρία για αυτοδιάθεση.

11. Επαναχάραξη των συνόρων της περιοχής των Βαλκανίων με τη δημιουργία της Ρουμανίας, της Σερβίας και του Μαυροβουνίου.

12. Δημιουργία τουρκικού κράτους με εγγυημένο ελεύθερο εμπόριο στα Δαρδανέλια.

13. Δημιουργία ανεξάρτητου πολωνικού κράτους.

14. Δημιουργία της Κοινωνίας των Εθνών.