Αποταμίευση: Μύθος ή εφικτός στόχος στις μέρες μας;

*Χατίζα Αμπντελρασούλ

Η Παγκόσμια Ημέρα Αποταμίευσης θεσπίστηκε το 1924 στην Ιταλία, στις 31 Οκτωβρίου, από τον καθηγητή Filippo Ravizza, την τελευταία ημέρα του 1^ου Διεθνούς Συνέδριου Ταμιευτηρίου. Με αφορμή αυτή την ημέρα, αξίζει να αναλογιστούμε εάν τελικά η αποταμίευση αποτελεί μύθος ή εφικτό στόχος στις μέρες μας, με τις οικονομικές συνθήκες που βιώνουμε.

Τι είναι λοιπόν η αποταμίευση; Η αποταμίευση, με απλά λόγια, είναι η  συγκέντρωση χρημάτων ή αγαθών για μελλοντική χρήση, είτε για την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών είτε για την επίτευξη ενός σημαντικού στόχου, όπως η αγορά ενός ακινήτου. Ωστόσο, στις μέρες μας, το ερώτημα που γεννάται είναι εύλογο: Πώς μπορεί κανείς να αποταμιεύσει σε ένα περιβάλλον συνεχώς αυξανόμενου κόστους ζωής;

Ένας από τους πιο γνωστούς κανόνες οικονομικής διαχείρισης είναι ο λεγόμενος κανόνας 50-30-20. Σύμφωνα με τον κανόνα:

Το 50% του εισοδήματος προορίζεται για σταθερά έξοδα (ενοίκιο, λογαριασμοί, δόσεις, κ.λπ.), το 30% για επιθυμίες και ψυχαγωγία, και το 20% για αποταμίευση ή/και αποπληρωμή χρεών.

Ο συγκεκριμένος κανόνας 50-30-20 έγινε γνωστός από τη γερουσιαστή Elizabeth Warren το οποίο παρουσιάστηκε στο βιβλίο της “All Your Worth: The Ultimate Lifetime Money Plan” το 2005.

Στην πράξη, ωστόσο, η εφαρμογή του αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη για ένα μεγάλο μέρος των πολιτών. Ας δούμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα:

Ένας εργαζόμενος με βασικό μισθό, το οποίο περίπου είναι στα 743 ευρώ θα πρέπει, βάσει του κανόνα, να διαθέτει: 371,50 ευρώ (50%) για σταθερά έξοδα, 222,90 ευρώ (30%) για διασκέδαση και επιθυμίες, και 148,60 ευρώ (20%) για αποταμίευση ή/και εξόφληση χρεών. Η πραγματικότητα, όμως, απέχει πολύ από αυτή την εξίσωση.

Στις περισσότερες ελληνικές πόλεις, το ενοίκιο μιας μικρής κατοικίας ξεπερνά τα 350 ευρώ. Αν προστεθούν τα έξοδα για ρεύμα, νερό, τηλέφωνο, κοινόχρηστα και τρόφιμα, το ποσοστό που απαιτείται για τα βασικά έξοδα υπερβαίνει κατά πολύ το 50% του εισοδήματος.

Ενώ το διαθέσιμο ποσό για διασκέδαση περιορίζεται δραματικά, ίσως μόλις στο 10% του μισθού, δηλαδή περίπου 74 ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί σε δύο ή, το πολύ, τρεις εξόδους τον μήνα, καθώς ακόμη και το κόστος ενός απλού γεύματος εκτός σπιτιού έχει αυξηθεί σημαντικά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, το σουβλάκι, που πλέον αγγίζει τα 4 ευρώ, ένα προϊόν που κάποτε θεωρούνταν η πιο οικονομική επιλογή ενός γεύματος.

Όσο για το 20% που θεωρητικά προορίζεται για αποταμίευση, στις περισσότερες περιπτώσεις καταλήγει να καλύπτει τις αυξημένες ανάγκες του νοικοκυριού ή να “μπαλώνει” τα ελλείμματα των προηγούμενων μηνών.

Η έννοια της αποταμίευσης, επομένως, τείνει να μετατραπεί σε πολυτέλεια.

Για να μπορέσει ένας εργαζόμενος σήμερα να επιβιώσει με στοιχειώδη άνεση, το καθαρό μηνιαίο εισόδημά του θα πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στα 1.000 ευρώ, και αυτό, χωρίς να έχει σημειωθεί καμία αλλαγή στις τιμές των βασικών αγαθών και των σταθερών εξόδων.

*Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι το παραπάνω παράδειγμα αφορά εργαζόμενους χωρίς οικογενειακές υποχρεώσεις, για όσους έχουν οικογενειακές υποχρεώσεις, τα ποσοστά αυτά διαμορφώνονται πολύ διαφορετικά, κάνοντας την αποταμίευση ακόμη πιο δύσκολη υπόθεση.

Συμπερασματικά, η αποταμίευση καθορίζεται κυρίως από τις οικονομικές συνθήκες και όχι από πειθαρχία ή σωστή οικονομική διαχείριση.

Όταν το εισόδημα δεν επαρκεί ούτε για την κάλυψη των βασικών αναγκών, η αποταμίευση παύει να είναι επιλογή και μετατρέπεται σε ζητούμενο, ένα ζητούμενο που, δυστυχώς, για πολλούς, παραμένει εκτός πραγματικότητας. Επομένως, κάθε πολίτης προσαρμόζει τον αποταμίευση του σύμφωνα με τον μισθό του και τις ανάγκες του, εφόσον αυτό είναι εφικτό.Το κρίσιμο όμως ερώτημα που παραμένει είναι:

Ποιο θα έπρεπε να είναι το εισόδημα ενός εργαζομένου ώστε να ζει αξιοπρεπώς και να μπορεί να τηρεί τον κανόνα 50-30-20;